VII SA/Wa 1413/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zabytkiochrona zabytkówpostępowanie egzekucyjnegrzywnaprzymuszenienieruchomościroboty budowlanedecyzja administracyjnak.p.a.u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakładające kolejną grzywnę w celu przymuszenia na spółkę za niewykonanie prac konserwatorskich przy zabytkowym pałacu, uznając, że organ odwoławczy nie zbadał aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków.

Spółka zaskarżyła postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie prac konserwatorskich przy zabytkowym pałacu. Spółka argumentowała, że prace są w toku i posiada pozwolenie na remont. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ odwoławczy nie przeprowadził rzetelnego postępowania, nie zbadał aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków i nie zgromadził prawidłowo materiału dowodowego.

Przedmiotem sprawy była skarga spółki D. sp. z o.o. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o nałożeniu na spółkę grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie prac konserwatorskich przy zabytkowym pałacu w B. Spółka podnosiła, że prace są w toku, posiada pozwolenie na remont dachu ważne do 2025 roku i że nałożona grzywna jest niezasadna. Organ odwoławczy uznał nałożenie grzywny za zasadne, wskazując na brak wykonania prac konserwatorskich zgodnie z decyzją z 2015 roku. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy. Sąd wskazał, że Minister nie przeprowadził merytorycznego rozpoznania sprawy, nie zbadał aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków na dzień orzekania i nie zgromadził prawidłowo materiału dowodowego. Sąd nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie zażalenia z uwzględnieniem aktualnych ustaleń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego, rzetelnego postępowania administracyjnego, nie zbadał aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków na dzień orzekania i nie zgromadził prawidłowo materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznał zażalenie po długim czasie, opierając się na stanie faktycznym z daty oględzin sprzed ponad 20 miesięcy, nie sprawdzając zarzutu strony o trwających pracach. Brak było również prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o zabytkach art. 89 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.p.e.a. art. 125 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 119 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 123

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 15 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie zbadał aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków. Organ odwoławczy nie przeprowadził rzetelnego postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie zgromadził prawidłowo materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymująca postanowienie organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego, rzetelnego postępowania administracyjnego w ramach obowiązującej zasady dwuinstancyjności Minister nie ustalił więc na datę orzekania aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków nie sprawdził zarzutu skargi, że prace, do których został zobowiązany, są w toku nie zgromadził prawidłowo w aktach sprawy materiału dowodowego

Skład orzekający

Iwona Szymanowicz-Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Renata Nawrot

sędzia

Nina Beczek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty prowadzenia postępowań egzekucyjnych w administracji, obowiązek organu odwoławczego badania aktualnego stanu faktycznego sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego obowiązku niepieniężnego, w szczególności nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w sprawach egzekucyjnych, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to istotne dla prawników procesowych i urzędników.

Czy organ administracji może karać za brak wykonania prac, gdy są one w toku? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1413/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Beczek
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot, asesor WSA Nina Beczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 marca 2024 r. znak: DOZ-APN.650.297.2022.MW w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz D. sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister, organ odwoławczy, organ II instancji) z 28 marca 2024 r. znak: DOZ-APN.650.297.2022.MW, wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zm., dalej: ustawa
o zabytkach) oraz na podstawie art. 125 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa Budowlano Handlowego [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: spółka, skarżąca, strona, inwestor), utrzymujące
w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: organ I instancji lub [...]WKZ) z [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją ostateczną nr [...] z [...] marca 2015 r. organ I instancji nakazał spółce przeprowadzenie w pałacu w B., gmina N., wpisanym do rejestru zabytków decyzją z [...] maja 1981 r. pod numerem [...], prac konserwatorskich, robót budowlanych o charakterze zabezpieczającym, których wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku, polegających na:
I. remoncie dachu w zakresie:
1) naprawy konstrukcji więźby dachowej, poprzez wzmocnienie, wymiany elementów drewnianych,
2) naprawy i uzupełnienia pokrycia dachowego,
3) naprawy obróbek blacharskich, rynien, rur spustowych wraz z odprowadzeniem wód opadowych,
- w terminie do 30 września 2016 r.;
II. zabezpieczeniu poprzez wzmocnienie i uzupełnienie oryginalnego gzymsu podokapowego elewacji pałacu wraz z rekonstrukcją formy na przebiegu - w terminie do 30 grudnia 2016 r.
III. zabezpieczeniu poprzez oczyszczenie, wzmocnienie, uzupełnienie tynku na ścianach zewnętrznych wraz z rekonstrukcją tynków w miejscach z ubytkami –
w terminie do 30 grudnia 2016 r.
W dniu [...] stycznia 2019 r. organ I instancji wydał tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący obowiązek wykonania robót budowlanych wymienionych w decyzji ostatecznej, a postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2019 r. nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł. Minister, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 25 października 2019 r. znak: DOZ-OAiK.650.267.2019 utrzymał w mocy ww. postanowienie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2890/19 oddalił skargę na postanowienie z 25 października 2019 r.
Ze względu na brak uiszczenia powyższej grzywny nałożonej w celu przymuszenia organ I instancji pismem z 2 stycznia 2020 r. wystosował do spółki upomnienie, a następnie wydał tytuł wykonawczy nr [...] z [...] stycznia 2020 r. Natomiast pismem z 14 kwietnia 2020 r. [...]WKZ zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. z wnioskiem o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji.
Pismem z 2 listopada 2021 r. spółka wniosła zarzut od tytułu wykonawczego nr [...], powołując się na będącą w toku sprawę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, sygn. akt VII SA/Wa 2890/19. Organ I instancji, po rozpatrzeniu powyższego zarzutu, postanowieniem nr [...] z [...] października 2021 r., (sprostowanym następnie postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2021 r.), uznał zarzut dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym jako niedopuszczalny. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się zobowiązana spółka i wniosła zażalenie, po rozpatrzeniu którego Minister postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., znak: DOZ-APN.650.188.2021.MW, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowieniem Nr [...] z [...] czerwca 2022 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 3 i pkt 1, art.119 § 1, art. 124 oraz art. 64a § 1 pkt 1 i § 2 u.p.e.a., orzekł o:
1) nałożeniu na skarżącą grzywny w kwocie 50.000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego decyzją Nr [...] z [...] marca 2015 r.;
2) zobowiązaniu skarżącej do wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł.,
3) wezwaniu skarżącej do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że nieruchomość objęta nakazem wykonania robót wpisana jest do rejestru zabytków decyzją z [...] maja 1981 r., pod numerem [...]. Wykonanie ww. prac jest niezbędne za względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. W decyzji ostatecznej określono terminy wykonania obowiązku, które upłynęły 30 grudnia 2016 r. W dniu 27 kwietnia 2017 r. dokonano powtórnej kontroli wykonania nałożonych obowiązków i stwierdzono, że nałożone obowiązki nie zostały wykonane. W dniu 31 sierpnia 2017 r. wystawiono upomnienie oraz wezwano stronę do wykonania obowiązków określonych w decyzji ostatecznej w terminie 10 miesięcy od dnia doręczenia upomnienia. W dniu 9 października (brak wskazania w decyzji roku) dokonano kolejnej rekontroli wykonania nałożonych obowiązków, po czym potwierdzono, że obowiązki nie zostały wykonane.
Dalej organ I instancji wskazał, że w decyzji ostatecznej zawarto pouczenie, iż
w przypadku niezastosowania się do nakazanych obowiązków zastosowanie będą miały przepisy karne przewidziane w ustawie o zabytkach oraz przepisy u.p.e.a.
Z uwagi na fakt, iż pomimo ponagleń do dobrowolnego wykonania nałożonego obowiązku zobowiązany nie podejmuje żadnych działań w tym kierunku, konieczne
i zasadne staje się zastosowanie środków egzekucyjnych w celu przymusowego egzekwowania treści decyzji. [...]WKZ wskazał, że wobec strony były już wydawane postanowienia nakładające grzywnę w celu przymuszenia: z [...] stycznia 2020 r. nr [...] oraz z [...] września 2020 r. nr [...].
W związku z powyższym, według organu I instancji, ma on prawo w oparciu
o treść art. 119 u.p.e.a. nałożyć kolejną grzywnę w celu przymuszenia wykonania ciążącego na stronie obowiązku. Jednorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, jeżeli zobowiązanym jest osoba fizyczna, oraz 50.000 zł, jeżeli zobowiązanym jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Łączna suma nałożonych grzywien wobec osoby fizycznej nie może łącznie przekraczać 50.000 zł, a wobec osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – 200.000 zł (art. 121 u.p.e.a.).
Organ I instancji uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny w celu przymuszenia stanem nieruchomości, postawą strony i jej zaangażowaniem w czynności zmierzające do zachowania obiektu zabytkowego, a także o wiedzę, jaką posiadała w momencie prawnego nabywania nieruchomości o jej stanie i konieczności dokonania czynności zabezpieczających oraz świadomość degradacji substancji zabytkowej wskutek braku podjęcia działań. Wedle wiedzy [...]WKZ strona nie wykonała treści decyzji ostatecznej
w terminie wskazanym w poprzednim postanowieniu o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Dlatego zasadne było nałożenie dalszej grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50.000 zł, która uwzględnia postawę strony w zakresie wykonania obowiązku niepieniężnego.
Zażalenie na postanowienie organu I instancji wniosła zobowiązana spółka, domagając się umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Podała, że [...]WKZ [...] lipca 2020 r. decyzją nr [...] wydał pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Dalej spółka wymieniła zakres prac zawartych w ww. pozwoleniu i wskazała, że termin ważności pozwolenia mija 31 grudnia 2025 r. Według skarżącej bardzo dziwne i wręcz niezrozumiałe jest wydanie zaskarżonego postanowienia, skoro roboty budowlane są w toku, o czym organ I instancji ma wiedzę.
Zaskarżonym postanowieniem znak: DOZ-APN.650.297.2022.MW z 28 marca 2024 r. Minister utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego wydanie przez organ I instancji postanowienia
o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia było zasadne. W uzasadnieniu swojego postanowienia Minister powołał się na przepisy u.p.e.a. Następnie wskazał, że źródłem obowiązku, którego realizacja stanowi przedmiot prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jest decyzja organu I instancji nr [...] z [...] marca 2015 r., nakazująca spółce przeprowadzenie przy zabytkowym pałacu w B. prac konserwatorskich i robót budowlanych o charakterze zabezpieczającym, których wykonanie było niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Według organu II instancji w omawianej sprawie bezspornym jest, że roboty budowlane przy ww. budynku nakazane decyzją ostateczną nie zostały wykonane, co potwierdzono w trakcie kontroli przeprowadzonej 11 maja 2022 r.
Dalej Minister odniósł się do zarzutu bezzasadnego nałożenia grzywny w celu przymuszenia z uwagi na uzyskanie przez spółkę pozwolenia konserwatorskiego nr [...] z [...] lipca 2020 r. udzielającego pozwolenia na remont dachu pałacu
w B. w terminie do 31 grudnia 2025 r. Wyjaśnił, że w notatce służbowej
z oględzin pałacu w B. z 11 maja 2022 r. nie wynika, że prace wymienione
w decyzji ostatecznej zostały wykonane. Spółka do zażalenia dołączyła kserokopię dwóch stron dziennika budowy nr 22/IV/2011 Tom I z 2011 r., wydanego przez Starostę K. - strony DB1 6 i DB1 7. Wpisy w nim zawarte obejmują daty w okresie od 19 stycznia 2021 r. do 19 stycznia 2022 r. Z wyrywkowych dwóch stron tego dokumentu nie można ustalić, w związku z jakim pozwoleniem na budowę dziennik budowy został wydany i dla jakiego obiektu. Ponadto nie jest możliwe, aby dziennik budowy w związku z decyzją organu I instancji nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. został wydany na 9 lat przed datą wydania tej decyzji. Należy również wskazać, że dziennik budowy wydaje organ administracji architektoniczno - budowlanej po wydaniu pozwolenia na budowę, które w przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków jest wydawane w drugiej kolejności, już po wydaniu pozwolenia konserwatorskiego. Zatem fragment przedłożonego dziennika budowy nr 22/IV/2011 nie dotyczy prac, na które skarżąca uzyskała pozwolenie konserwatorskie z [...] lipca 2020 r.
Na powyższe postanowienie Ministra skarżąca pismem z 27 kwietnia 2024 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że 14 lipca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o pozwoleniu na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków - remont dachu pałacu w B. Decyzja ta ważna jest do 31 grudnia 2025 r. Proces budowlany, a co za tym idzie - koszty tego procesu budowlanego, rozpoczynają się od kosztów związanych z wykonaniem dokumentacji projektowej, powołaniem kierownika czy też inspektora nadzoru. Inwestor udokumentował również wykonywanie robót, wpisując je do dziennika budowy, co potwierdza w swoim postanowieniu Minister. Ani otrzymane pozwolenie na budowę, ani prawo budowlane nie określają tempa wykonywanych prac. Ważnym jest, aby wykonać je w terminie określonym w pozwoleniu, a więc do 31 grudnia 2025 r. Spółka uznała, że organ I instancji karze właściciela karą 50.000 zł w celu przymuszenia do czegoś, co jest w trakcie robót. Według skarżącej pieniądze, które zajęte są egzekucją, powinny być wykorzystane na remont dachu pałacu w B., a nie na pokazywanie fikcyjnej troski o zabytek, która w takim wykonaniu [...]WKZ działa wręcz przeciwnie
i destrukcyjnie na proces budowlany, jak również na psychikę inwestora.
Dalej skarżąca wskazała, że postanowienie Ministra, popierające wyższość bezdusznej decyzji urzędnika, który próbuje wytłumaczyć swoją nieudolność wobec wcześniejszego właściciela pałacu, nie ma żadnego uzasadnienia w prawie, ani
w logice czy też w chęci pomocy inwestorowi w dokończeniu tego, czego się podjął, tj. remontu, a za co jest teraz karany.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Kontrolowane postępowanie dotyczyło legalności, czyli zgodności z prawem postanowienia w sprawie nałożenia kolejnej grzywny w celu przymuszenia, a zatem tego, czy organ miał podstawy do stwierdzenia niewykonania przez skarżącą pierwotnego obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej oraz czy nałożona kolejna grzywna jest prawem dopuszczalna.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Według art. 26 § 4 u.p.e.a. jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak w kontrolowanej sprawie), przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.), które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.).
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, stosowanym
w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, którego zadaniem jest doprowadzenie do realizacji tychże obowiązków, wynikających z decyzji administracyjnej. Grzywna ta nie ma zatem charakteru sankcji za niewykonanie nałożonych obowiązków, a jedynie ma odpowiednio zmotywować osobę zobowiązaną do ich realizacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 759/11, publ. LEX nr 1082805). Każdy środek egzekucyjny, w tym grzywna
w celu przymuszenia, może być nakładany aż do momentu całkowitego wykonania obowiązku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1199/09, publ. LEX nr 649830). Dopiero w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.).
Przepis art. 119 u.p.e.a. określa, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 120 § 1 u.p.e.a.). Wedle art. 121 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł (por. art. 121 § 2 u.p.e.a.). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł,
a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł (art. 121 § 3 u.p.e.a.).
Z kolei art. 122 § 1 u.p.e.a. statuuje, iż grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony), 2) postanowienie o nałożeniu grzywny.
Zgodnie z art. 122 § 2 postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:
1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie
z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym
w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie.
Przepisy art. 122 stosuje się również w przypadkach nakładania dalszych grzywien w celu przymuszenia, gdy zobowiązany mimo wezwania nie wykonał obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 123 u.p.e.a.).
Ze względu na treść art. 32 u.p.e.a. w przypadku powtórnego nałożenia grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny nie doręcza zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, gdyż został on doręczony przy nakładaniu grzywny po raz pierwszy.
Przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona zaskarżonym postanowieniem jest już trzecią tego rodzaju grzywną: po postanowieniu [...]WKZ z [...] stycznia 2019 r. Nr [...] (kontrolowanym przez Ministra postanowieniem z 25 października 2019 r. znak: DOZ-OAiK.650.267.2019.MW i przez WSA w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2020 r. w sprawie VII SA/Wa 2890/19 – brak uzasadnienia wyroku) oraz postanowieniu [...]WKZ z [...] września 2020 r. Nr [...], co do których organ
I instancji postanowieniem z [...] lipca 2022 r. Nr [...] oddalił wniosek strony
o umorzenie tych grzywien (postanowienie w aktach administracyjnych sprawy), zawarty w zażaleniu na postanowienie [...]WKZ z [...] czerwca 2022 r. Nr [...].
Wydając kolejne postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, organ nie powinien merytorycznie badać sprawy, ale jedynie czy nałożone obowiązki zostały wykonane oraz skontrolować wymiar grzywny (por. wyrok NSA z 13 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1441/10, publ. CBOSA). Organ I instancji 11 maja 2022 r. przeprowadził kontrolę wykonania decyzji ostatecznej i nie stwierdził prowadzenia jakichkolwiek prac remontowych w obrębie dachu pałacu w B. (notatka służbowa z 11 maja 2022 r.), wskutek czego wydał postanowienie o nałożeniu kolejnej grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł.
Na postanowienie organu I instancji prezes skarżącej – S. N. złożył zażalenie, które do organu odwoławczego wpłynęło 15 lipca 2022 r. Zaskarżone postanowienie przez Ministra zostało wydane 28 marca 2024 r., w którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, akceptując w całości ustalenia i stanowisko [...]WKZ.
Zdaniem Sądu organ II instancji nie przeprowadził prawidłowego, rzetelnego postępowania administracyjnego w ramach obowiązującej zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Obliguje ona organ odwoławczy do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie tylko kontroli orzeczenia organu I instancji. Przy czym organ II instancji obowiązany jest uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Jak już wyżej wskazano Minister powinien w okolicznościach tej sprawy zbadać, czy nałożone decyzją ostateczną z [...] marca 2015 r. obowiązki zostały wykonane oraz skontrolować wymiar grzywny. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że organ odwoławczy rozpoznał zażalenie strony po ponad 20 miesiącach od jego wpływu, przyjmując za aktualny stan faktyczny dotyczący wykonania decyzji z daty oględzin pałacu w B. dokonanych przez [...]WKZ 11 maja 2022 r. Minister nie ustalił więc na datę orzekania aktualnego stanu faktycznego wykonania obowiązków zawartych
w decyzji ostatecznej, tj. nie sprawdził zarzutu skargi, że prace, do których został zobowiązany, są w toku.
Poza tym nie zgromadził prawidłowo w aktach sprawy materiału dowodowego,
z którego wynikałaby prawidłowość nałożenia kolejnej grzywny w celu przymuszenia oraz jej wysokość. Dołączone do skargi akta administracyjne nie odzwierciedlają całości postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co czyni je nie w pełni weryfikowalnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (punkt 1 wyroku), ponieważ organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. (wpis od skargi w kwocie 700 zł).
Ponownie rozpoznając zażalenie skarżącej organ odwoławczy będzie zobowiązany do wyeliminowania powyższych uchybień i rozstrzygnięcia zażalenia zgodnie z aktualnymi ustaleniami wykonania wymaganego obowiązku nałożonego na stronę decyzją ostateczną z [...] marca 2015 r., co znajdzie odzwierciedlenie
w kompletnych aktach administracyjnych oraz uzasadnieniu postanowienia sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI