VII SA/WA 1408/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakazującą przywrócenie zabytkowych mebli aptecznych do pierwotnego lokalu, uznając, że postępowanie wyjaśniające było niedokładne i nie uwzględniono stanu technicznego lokalu.
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakazującej spółce przywrócenie zabytkowych mebli neogotyckich do pierwotnego lokalu apteki. Spółka przeniosła meble z powodu planowanego remontu, informując o tym konserwatora zabytków. Organy uznały przeniesienie za trwałe i wymagające pozwolenia, którego spółka nie uzyskała. WSA uchylił decyzję, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu technicznego lokalu i nie rozważyły innych form ochrony zabytku, co naruszyło przepisy k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która nakazywała spółce przywrócenie zabytkowych mebli neogotyckich do pierwotnego lokalu apteki. Spółka, będąca właścicielem mebli, przeniosła je z powodu planowanego remontu lokalu, informując o tym Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Organy ochrony zabytków uznały jednak to przeniesienie za trwałe, wymagające pozwolenia, którego spółka nie uzyskała, i wydały decyzję nakazującą przywrócenie mebli do pierwotnego miejsca. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie wyjaśniające było niedokładne. Stwierdzono, że organy nie zbadały wystarczająco stanu technicznego lokalu, do którego miałyby wrócić meble, ani nie rozważyły innych, skuteczniejszych form ochrony zabytku, co mogło naruszyć przepisy k.p.a. Sąd podkreślił, że celem ochrony zabytków jest zapewnienie ich trwałości i zapobieganie zagrożeniom, a nie formalistyczne stosowanie przepisów bez uwzględnienia realnych warunków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek się znajduje, wymaga pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zabytków w art. 36 ust. 1 pkt 7 jednoznacznie stanowi, że takie przeniesienie wymaga pozwolenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.o.z. art. 36 § 1 pkt 7
Ustawa o ochronie zabytków
Trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek się znajduje, wymaga pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
u.o.z. art. 45 § 1 pkt 5
Ustawa o ochronie zabytków
W przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia doszło do trwałego przeniesienia zabytku ruchomego, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tych czynności.
Pomocnicze
u.o.z. art. 28 § 1 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków
Właściciel lub posiadacz zabytku wpisanego do rejestru zawiadamia wojewódzkiego konserwatora zabytków o zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego w terminie miesiąca od dnia nastąpienia tej zmiany.
u.o.z. art. 4
Ustawa o ochronie zabytków
Ochrona zabytków polega m.in. na zapewnieniu warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów, ocenę ich wiarygodności, stanowisko stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do kosztów postępowania zalicza się zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i obrony praw.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie wyjaśniające było niedokładne. Organy nie zbadały wystarczająco stanu technicznego lokalu, do którego miałyby wrócić meble. Organy nie rozważyły innych, skuteczniejszych form ochrony zabytku. Przeniesienie mebli do zniszczonego lokalu stanowiłoby ich zniszczenie.
Odrzucone argumenty
Organy uznały przeniesienie mebli za trwałe i wymagające pozwolenia. Spółka nie uzyskała wymaganego pozwolenia na trwałe przeniesienie zabytku. Zalecenie pokontrolne dotyczące zmiany miejsca przechowywania mebli nie zostało wykonane.
Godne uwagi sformułowania
stanowi jedyne w Warszawie wnętrze handlowe, z zachowanym oryginalnym dziewiętnastowiecznym wystrojem sztukatorskim oraz meblowym stanowi integralną część wystroju lokalu apteki nie zbadał wystarczająco, czy wybrany tryb ochrony zabytku w okolicznościach tej sprawy jest realny i skuteczny przyjął bowiem jednostronnie i zbyt formalistycznie przeniesienie przedmiotowych mebli do lokalu apteki w jej aktualnym (przedstawionym w skardze) stanie będzie stanowić wyłącznie ich zniszczenie
Skład orzekający
Iwona Szymanowicz-Nowak
sprawozdawca
Monika Kramek
przewodniczący
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony zabytków ruchomych, obowiązki organów ochrony zabytków, zasady postępowania administracyjnego w sprawach zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia zabytku ruchomego w związku z remontem lokalu i zmianą jego przeznaczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą ochrony zabytków a prawem właściciela do dysponowania swoją własnością, a także podkreśla znaczenie dokładnego badania stanu faktycznego przez organy administracji.
“Czy remont lokalu usprawiedliwia przeniesienie zabytkowych mebli? Sąd administracyjny analizuje sprawę ochrony dziedzictwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1408/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-02-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2018-06-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/ Monika Kramek /przewodniczący/ Renata Nawrot Symbol z opisem 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków Hasła tematyczne Zabytki Sygn. powiązane II OSK 3576/19 - Wyrok NSA z 2022-11-29 Skarżony organ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2187 art. 28 ust. 1 pkt 3, art. 36 ust. 1 pkt 7, art. 45 ust. 1 pkt 5 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r. [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 45 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187, ze zm., zwanej dalej: ustawą o ochronie zabytków) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, spółka, strona) od decyzji [...] Konserwatora Zabytków (dalej: [..] KZ, organ I instancji) z [...] października 2017 r., znak:[...], nakazującej spółce przywrócić zabytek do poprzedniego stanu poprzez przywrócenie wpisanego do rejestru zabytku ruchomego, tj. zespołu mebli neogotyckich do ustalonego tradycją miejsca przechowywania w lokalu użytkowym na parterze południowej oficyny przy ul. [...] [...] w [...] oraz wyznaczającej termin wykonania nakazanych działań do [...] sierpnia 2018 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organy konserwatorskie w toku postępowania administracyjnego ustaliły, że przedmiotowy zespół mebli neogotyckich, obejmujący 14 pozycji, został wpisany do rejestru zabytków ruchomych decyzją Konserwatora Zabytków [...] z [...] kwietnia 1990 r. pod numerem rejestru [...]. Stanowił on wyposażenie apteki, działającej w południowej oficynie Pałacu [...], położonym w [...] przy ul. [...] [...]. Jak wynika z materiału dowodowego, lokal apteki składa się z sali sprzedaży oraz pięciu pomieszczeń zaplecza. W tym miejscu apteka działała nieprzerwanie od 1852 r., a komplet mebli najprawdopodobniej został zaprojektowany do tego wnętrza przez architekta M. lub ewentualnie został przeniesiony z apteki działającej w pierwszej połowie XIX w. przy [...]. Zabytkowa oficyna przetrwała II wojnę światową w całości, wraz z nienaruszonymi wnętrzami. Stanowi jedyne w Warszawie wnętrze handlowe, z zachowanym oryginalnym dziewiętnastowiecznym wystrojem sztukatorskim oraz meblowym. Neogotyckie meble w 1990 r., za zgodą Konserwatora Zabytków [...] zostały odkupione od [...] w [...] przez ówczesnych najemców ww. lokalu apteki, obecnie skarżącą, powstałą z przekształcenia [...] P. C., A. P., sp.j. W dniu [...] stycznia 2017 r. Prezes Zarządu skarżącej, zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków, zgłosił do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: [...]KZ) przeniesienie zabytku ruchomego z dniem [...] lutego 2017 r., wskazując na miejsce przechowywania zabytku: ul. [...] [...], [...] [...]. Powyższe zgłoszenie właścicielki zabytkowych mebli zostało przez [...]KZ przekazane do organu I instancji, który wszczął postępowanie administracyjne w sprawie i wezwał stronę do wskazania daty powrotu mebli na ich stałe miejsce. Spółka pismem z [...] kwietnia 2017 r. wyjaśniła, że przeniesienie zabytku nie ma charakteru trwałego i zostało podyktowane planowanym remontem lokalu użytkowego nr [...] przy ul. [...], a także planowanym przeprowadzeniem renowacji/konserwacji zabytku ruchomego. W kolejnym piśmie z [...] maja 2017 r. spółka określiła przewidywany termin powrotu zabytku ruchomego do ww. lokalu na koniec sierpnia 2018 r. W dniu [...] lipca 2017 r. [...]KZ przeprowadził oględziny zespołu mebli przy udziale pracownika organu I instancji, w wyniku których stwierdzono, że na datę kontroli obiekt zabytkowy jest skutecznie zabezpieczony przed negatywnym oddziaływaniem czynników atmosferycznych oraz przed dostępem osób nieuprawnionych. Docelowo, w przypadku diametralnej zmiany warunków atmosferycznych i znacznego wzrostu wilgotności w okresie jesienno-zimowym, bieżące zabezpieczenie określone w toku oględzin może okazać się dla utrzymania prawidłowego stanu zachowania obiektu zabytkowego niewystarczające. Niemniej z protokołu kontroli wynika także, że w trakcie oględzin nie było możliwości określenia stanu zachowania przedmiotowego zespołu mebli oraz jego kompletności, ze względu na rozmontowanie części wyposażenia apteki na poszczególne elementy, opakowanie folią i sposób ich składowania. Zwrócono także uwagę, że takie szczelne opakowanie w folię, bez przepływu powietrza, w przypadku wcześniejszego zawilgocenia mebli, może być powodem procesu ich destrukcji. Dodatkowy niepokój wzbudził fakt umieszczenia zabytkowych mebli bezpośrednio na podłożu, bez warstwy izolacyjnej. W ocenie pracownika organu I instancji, który na tę okoliczność sporządził notatkę służbową z [...] lipca 2017 r., sposób przechowywania mebli jest niezadawalający, narażony na zniszczenie. Magazyn mieszczący się w [...] przy ul. [...] [...] nie gwarantuje stabilnych warunków temperaturowych i wilgotnościowych, a ponadto deski, z których został wybudowany, mają widoczne ślady sinizny i ogniska grzybni. Dłuższe przechowywanie mebli w tych warunkach stwarza poważne zagrożenie zniszczenia zabytku. W dniu [...] sierpnia 2017 r. [...]KZ przeprowadził kolejną kontrolę stanu zachowania zabytku ruchomego i warunków jego przechowywania, w wyniku której w dniu [...] września 2017 r. zostały wydane zalecenia pokontrolne dla właściciela neogotyckich mebli stanowiących wyposażenie apteki przy ul. [...] [...] w [...], zalecając w terminie do [...] października 2017 r. zmianę miejsca przechowywania mebli. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego meble nie zostały jednak przeniesione w inne miejsce, ani nie wpłynął do organu konserwatorskiego wniosek o uzyskanie stosownego pozwolenia na przeprowadzenie prac konserwatorskich tego zabytku. Poza tym organy ustaliły, że skarżąca - właściciel zabytkowych mebli i jednocześnie najemca lokalu apteki (stanowiącego własność miasta [...]), planuje w tym lokalu prowadzenie działalności o innym profilu. Decyzją z [...] września 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął spółce koncesję wydaną przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] [...]. Niemniej [...]KZ postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nie uzgodnił projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania lokali usługowych, zlokalizowanych w południowej oficynie Pałacu [...] przy ul. [...] [...], na lokal o funkcji gastronomicznej, zaś decyzją Nr [...] z [...] października 2017 r. odmówił Miastu [...] pozwolenia na wykonanie robót budowlanych w oficynie południowej (w tym w sali sprzedażowej apteki), zgodnie z przedstawionym projektem budowlanym, opracowanym przez [...] w styczniu 2017 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ zauważył, że zaproponowana aranżacja nie uwzględnia w swoim zakresie przywrócenia pierwotnej lokalizacji zabytkowych mebli aptecznych, bowiem wprowadzone zmiany (m.in. zlokalizowanie zlewu na ścianie wschodniej lokalu) uniemożliwiłoby ponowne ich wstawienie na swoje miejsca, dla których były zaprojektowane. Zatem, pomimo deklaracji właściciela zabytku o przywróceniu zespołu mebli do historycznego lokalu, zachodzi uzasadniona obawa, że wyposażenie apteki nie zostanie zwrócone do pierwotnego miejsca, a ich przeniesienia nie miało charakteru czasowego. W konsekwencji zaistniała przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek ten się znajduje, wymaga stosownego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Takiego pozwolenia nie uzyskał jednak właściciel przedmiotowego zabytku ruchomego. W ocenie organu odwoławczego, [...]KZ przekonująco wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, z jakich powodów uznał, że nastąpiło samowolne trwałe przeniesienia zabytku ruchomego i na czym polega negatywne dla zabytku konsekwencje tego faktu. Skarżąca w odwołaniu podważała ustalenia dokonane przez organ I instancji dotyczące nieodpowiedniości obecnego miejsca przechowywania zabytkowych mebli. Przede wszystkim jednak podkreślała okoliczność, że aktualnie spółka, najemca omawianego lokalu, nie jest w świetle obowiązujących przepisów uprawnionym podmiotem do prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Tym samym zmuszona jest niezależnymi od siebie okolicznościami podjąć działania zmierzające do wykorzystania przedmiotowego lokalu w inny niż dotychczas sposób, w celu kontynuowania swojej działalności zarobkowej. Zdaniem spółki, z dużym prawdopodobieństwem właścicielowi lokalu nie uda się znaleźć nowego najemcy, który akurat będzie planował uruchomienie apteki pod tym konkretnym adresem. W ocenie organu odwoławczego, argumenty skarżącej nie mogą wpłynąć na zmianę dokonanego rozstrzygnięcia tej sprawy, bowiem powinnością organu ochrony zabytków jest - stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków - polegająca w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Nadto, z treści art. 45 ww. ustawy jednoznacznie wynika, że w sytuacji, gdy zostaną stwierdzone przesłanki wskazane w tym przepisie, organ ochrony zabytków ma obowiązek wydać decyzję nakazującą dysponentom zabytku określone w tym przepisie działania. Organ odwoławczy podkreślił, że neogotyckie meble stanowią oryginalne wyposażenie apteki, działającej w lokalu przy ul. [...] [...] od roku 1852 i wraz z wystrojem sztukatorskim pomieszczeń integralnie są związane z omawianym lokalem, stanowiąc dzięki temu unikatową, zwłaszcza w warunkach [...], wartość. Konieczne jest zatem pozostawienie w dotychczasowym stanie jedynego zachowanego przy ul. [...] dziewiętnastowiecznego wnętrza handlowego. Zdaniem Ministra, wskazany w decyzji [...]KZ termin powrotu zespołu mebli neogotyckich do ustalonego tradycją miejsca przechowywania w lokalu użytkowym na parterze południowej oficyny przy ul. [...] [...], jest realny do przeprowadzenia, odpowiedni ze względu na obecne zagrożenie zniszczeniem zabytku, a także zgodny z deklaracjami właściciela zabytku, który w piśmie z [...] maja 2017 r. określił przewidywany termin powrotu zabytku ruchomego do ww. lokalu na koniec sierpnia 2018 r. Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zarzucając naruszenie przepisów: 1) art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie zabytków przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie przepis ten znajdował zastosowanie, 2) art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oparcie zaskarżonej decyzji na notatkach służbowych sporządzonych przez pracowników organu I instancji z oględzin miejsca przechowywania przedmiotowych mebli, podczas gdy stan techniczny nie pozwala na przeniesienie przedmiotowych mebli do lokalu przy ul. [...] [...] w [...] - na skutek działań [...] Konserwatora Zabytków. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu decyzji strona podniosła, że lokal przy ul. [...] [...] w [...] uległ zniszczeniu, na dowód czego do skargi dołączyła dokumentację fotograficzną, a więc nie jest możliwym przywrócenie przedmiotowych zabytkowych mebli do ustalonego tradycją miejsca przechowywania. Przeniesienie neogotyckich mebli, stanowiących oryginalne wyposażenie apteki, działającej w lokalu przy ul. [...] [...] od roku 1852, wraz z wystrojem sztukatorskim pomieszczeń, integralnie związanych z lokalem - do lokalu w jego aktualnym stanie (zniszczonym) - będzie stanowić wyłącznie ich zniszczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Badając decyzję organu odwoławczego według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Ustawa o ochronie zabytków w art. 28 ust. 1 pkt 3 przewiduje, że właściciel lub posiadacz zabytku wpisanego do rejestru zawiadamia wojewódzkiego konserwatora zabytków o zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego w terminie miesiąca od dnia nastąpienia tej zmiany. Natomiast trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek się znajduje wymaga pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie zabytków). Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 45 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, z którego wynika, że w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia doszło do trwałego przeniesienia zabytku ruchomego, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tych czynności. Kwestą sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy skarżąca dopuściła się trwałego przeniesienia zabytku ruchomego z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek się znajduje, tj. z lokalu apteki przy ul. [...] [...] w [...], bez wymaganego pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Organy konserwatorskie o trwałości przeniesienia zespołu zabytkowych mebli wywnioskowały na podstawie całokształtu okoliczności tej sprawy, wbrew oświadczeniom i stanowisku skarżącej, która jest właścicielem zabytku. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca w piśmie z [...] stycznia 2017 r. zawiadomiła wojewódzkiego konserwatora zabytków o zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego, poczynając od [...] lutego 2017 r., wskazując jednocześnie to nowe miejsce. Strona zachowała więc termin wynikający z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. Następnie w piśmie z [...] marca 2017 r., w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, pełnomocnik skarżącej poinformował [...]KZ, że jest to kolejne zawiadomienie o czasowej zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego. W kolejnym piśmie z [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik spółki zaprzeczył, aby przeniesienie przedmiotowego zabytku miało charakter trwały. Wyjaśnił, że przyczyną tego przeniesienia był i jest planowany remont lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie spółka podjęła wstępne działania w celu przeprowadzenia renowacji/konserwacji zabytku, co powinno odbyć się poza lokalem, w którym po remoncie prowadzona będzie w normalnym toku działalność gospodarcza spółki. Planowany czas przeprowadzenia renowacji (po uzyskaniu stosownego pozwolenia na tę czynność) to wrzesień 2019 r. (oświadczenie renowatora J. D., załączone do akt sprawy). Natomiast w piśmie z [...] maja 2017 r. strona skarżąca wskazała ostateczny termin powrotu zabytku ruchomego do lokalu przy ul. [...] [...] na koniec sierpnia 2018 r. W żadnym momencie spółka nie wskazywała, że dotychczasowe miejsce przechowania zabytkowych mebli jest trwałym przeniesieniem zabytku. W ocenie Sądu, stanowisko organów orzekających w tej sprawie nie zostało przekonująco wykazane, że spółka dokonała trwałego przeniesienia zabytku ruchomego, na którą to czynność wymagane było pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków. Z materiału dowodowego nie wynika taka wola skarżącej, która rzeczywiście planowała remont lokalu apteki i na ten czas zmieniła położenie zabytkowych mebli, o czym zgodnie z przepisami poinformowała organ konserwatorski. [...]KZ w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. również wskazywał organowi I instancji, że przedmiotowe meble po remoncie lokalu bezwzględnie powinny do niego wrócić. Natomiast dopiero z decyzji [...]KZ z dnia [...] października 2017 r. strona dowiedziała się, że organ I instancji nie zezwolił spółce na wykonanie wnioskowanych robót remontowych, bowiem sugerują one zmianę rodzaju działalności z apteki na lokal gastronomiczny. Trwałe przeniesienie zabytku ruchomego, na które wymagane jest pozwolenie konserwatorskie, to - w ocenie Sądu – nie na czas remontu, tylko docelowo, na stałe. Organ I instancji w przedmiotowej sprawie w dniu [...] lipca 2017 r. dokonał oględzin miejsca przechowywania zabytkowych mebli, z których wynika, że stan ich zachowania nie jest zadowalający. Z tej przyczyny zostało wydane w dniu [...] września 2017 r. zalecenie pokontrolne, obejmujące zmianę miejsca i warunków przechowania mebli. Do czasu wydania decyzji ostatecznej ([...] kwietnia 2018 r.) spółka nie wykonała zalecenia pokontrolnego, wydanego w trybie art. 40 ustawy o ochronie zabytków, co winno być wyegzekwowane przez organ konserwatorski (por. art. 119 ustawy o ochronie zabytków). Z treści art. 4 tej ustawy wynika, że ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Zdaniem Sądu, [...]KZ w przedmiotowej sprawie nie zbadał wystarczająco, czy wybrany tryb ochrony zabytku w okolicznościach tej sprawy jest realny i skuteczny. Organ I instancji przyjął bowiem jednostronnie i zbyt formalistycznie, że spółka samowolnie dokonała trwałego przeniesienia zabytku, dlatego należało w związku z tym zastosować tryb z art. 45 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie zabytków. W ten sam sposób zachował się Minister, wydając decyzję w dniu [...] kwietnia 2018 r., nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu poprzez powrót mebli do lokalu apteki przy ul. [...] [...] w [...], bez wcześniejszego sprawdzenia stanu technicznego tego lokalu i niezależnie od okoliczności utraty koncesji przez skarżącą na prowadzenie apteki (decyzja z [...] września 2017 r.). Tymczasem ze skargi i dołączonej do niej dokumentacji fotograficznej nie wynika, aby zabytkowe meble mogły wrócić na pierwotne miejsce, jeśli jest ono w takim stanie technicznym, jak przedstawiają to zdjęcia. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko skarżącej, że przeniesienie przedmiotowych mebli do lokalu apteki w jej aktualnym (przedstawionym w skardze) stanie będzie stanowić wyłącznie ich zniszczenie. A przecież nie takie zadania ustawowe są nałożone na organy konserwatorskie. W ocenie Sądu, po sprawdzeniu stanu technicznego lokalu apteki, organ I instancji winien podjąć decyzję o zastosowaniu wobec zabytkowych mebli skutecznej formy ich ochrony, możliwej do wykonania. Z pisma [...]KZ z dnia [...] lutego 2017 r., znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej (k.43), wynika, że w niedługim czasie po zawiadomieniu przez spółkę o zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego informował [...]KZ, że w tej sytuacji nie można było wydać zgody na trwałe przeniesienie zabytku, bo przedmiotowe meble stanowią oryginalne wyposażenie, integralnie związane z lokalem apteki, zaprojektowane do tego konkretnego wnętrza łącznie z wystrojem sztukatorskim pomieszczeń, stanowią integralną część wystroju lokalu apteki. Mając na uwadze fakt, że właściciel lokalu powinien być zarazem właścicielem jego zachowanego wystroju, [...]KZ sugerował rozważenie ewentualnego odkupienia zabytkowych mebli od ich właściciela przez Miasto [...]. Jeśli żaden inny tryb ochrony konserwatorskiej nie będzie możliwy lub skuteczny w przedmiotowej sprawie, wówczas organom pozostaje jeszcze art. 50 ustawy o zabytkach (por. wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 400/11, publ. Lex nr 992924). W związku z powyższym należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie niedokładnie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w kierunku utrzymania zabytkowego zespołu mebli w możliwie niezmienionej postaci, z uwzględnieniem ich funkcji i miejsca położenia przez ostatnie około 150 lat, czym naruszono przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zastosuje się do uwag poczynionych w treści niniejszego uzasadnienia i po przeprowadzeniu oględzin lokalu apteki, po rozważeniu wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy, zastosuje wobec zespołu zabytkowych mebli adekwatny środek ochrony konserwatorskiej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI