VII SA/Wa 1357/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-09-10
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
prawo wodneopłaty stałeusługi wodneobiekty liniowepozwolenie wodnoprawnerozbudowa oczyszczalniwody opadoweścieki przemysłoweWSA Warszawa

WSA w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni Mleczarskiej na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich ustalającą opłatę stałą za usługi wodne, uznając, że rozbudowa oczyszczalni ścieków nie jest obiektem liniowym, a opłata powinna być naliczana od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego.

Spółdzielnia Mleczarska zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich dotyczącą opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i ścieków przemysłowych. Spółdzielnia argumentowała, że inwestycja stanowi obiekt liniowy, a opłata powinna być naliczana od dnia przystąpienia do użytkowania, zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego. Organ administracji i WSA uznali jednak, że rozbudowa oczyszczalni nie jest obiektem liniowym, a opłata stała powinna być naliczana od dnia ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego. Sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość stanowiska organu.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni Mleczarskiej na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne. Spółdzielnia kwestionowała datę rozpoczęcia naliczania opłaty, argumentując, że jej inwestycja (rozbudowa oczyszczalni ścieków przemysłowych) stanowi obiekt liniowy, a zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, opłata powinna być naliczana od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego. Organ administracji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że rozbudowa oczyszczalni ścieków nie jest obiektem liniowym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a jedynie urządzeniami wodnymi. W związku z tym, zastosowanie znalazł art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne. Sąd podkreślił, że wcześniejsza linia orzecznicza, na którą powoływała się Spółdzielnia, dotyczyła stanu prawnego sprzed nowelizacji Prawa wodnego, wprowadzającej art. 271 ust. 5a i 5b. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania administracyjnego. W konsekwencji, skarga Spółdzielni została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Opłatę stałą należy naliczać od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, ponieważ rozbudowa oczyszczalni ścieków nie stanowi obiektu liniowego w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozbudowa oczyszczalni ścieków, nawet jeśli obejmuje długie rury odprowadzające, nie jest obiektem liniowym w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. Wyloty ścieków i wód opadowych są urządzeniami wodnymi. Dlatego zastosowanie ma art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, a nie art. 271 ust. 5b, co oznacza naliczanie opłaty od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Prawo wodne art. 271 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa sposób ustalania wysokości opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.

Prawo wodne art. 271 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa sposób ustalania wysokości opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Prawo wodne art. 271 § ust. 5a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, do dnia jego wygaśnięcia.

Pomocnicze

Prawo wodne art. 271 § ust. 5b

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Stanowi wyjątek dla obiektów liniowych, gdzie opłatę ponosi się od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu liniowego.

Prawo wodne art. 16 § pkt 65

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Definicja urządzenia wodnego.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 6

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 10 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozbudowa oczyszczalni ścieków nie jest obiektem liniowym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Opłata stała za usługi wodne powinna być naliczana od dnia ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 271 ust. 5a Prawa wodnego.

Odrzucone argumenty

Inwestycja Spółdzielni stanowi obiekt liniowy, a opłata powinna być naliczana od dnia przystąpienia do użytkowania (art. 271 ust. 5b Prawa wodnego). Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 7a § 1, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych... Hipotezą tego przepisu objęte są więc przypadki "realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych". Wskazywane przez skarżącą instalacje kanalizacji sanitarnej i deszczowej (...) zakończone wylotami są wprawdzie elementami planowanej inwestycji, ale same w sobie nie stanowią przedsięwzięcia, z którym związane jest korzystanie z usług wodnych.

Skład orzekający

Grzegorz Antas

przewodniczący

Elżbieta Granatowska

sprawozdawca

Andrzej Siwek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących momentu naliczania opłat stałych za usługi wodne, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między obiektami liniowymi a innymi inwestycjami (np. rozbudowa oczyszczalni)."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego po nowelizacji Prawa wodnego z 2019 r. i specyfiki rozbudowy oczyszczalni ścieków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego – momentu naliczania opłat, co ma bezpośrednie przełożenie na koszty działalności gospodarczej. Rozróżnienie między obiektem liniowym a innymi inwestycjami jest kluczowe dla interpretacji przepisów.

Kiedy zaczynasz płacić za odprowadzanie ścieków? Kluczowa interpretacja Prawa wodnego dla firm.

Dane finansowe

WPS: 6101 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1357/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Grzegorz Antas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 164/22 - Wyrok NSA z 2023-05-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 624
art. 271 ust. 4 pkt 1 i  ust. 5, 5a, 5b
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Siwek, asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mleczarskiej [...] z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...], działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 4 i 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 735 dalej jako "k.p.a") określił Spółdzielni Mleczarskiej [...] w [...] za okres 16 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 6101 zł za odprowadzanie wód opadów lub roztopowych do rzeki [...] oraz za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] ustaliło, w formie informacji rocznej Nr [...] dla Spółdzielni Mleczarskiej [...] w [...] za okres od 22 lutego 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 63 zł za odprowadzanie wód opadów lub roztopowych do rzeki [...] oraz 6038 zł za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...].
Spółdzielnia Mleczarska [...] złożyła reklamację, podnosząc, że przedmiotowa sprawa dotyczy realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, w świetle zatem postanowień art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Zdaniem Spółdzielni, naliczenie opłaty od dnia 22 lutego 2021 r. (data wydania pozwolenia wodnoprawnego) jest błędne i sprzeczne z prawem, gdyż taka opłata powinna być naliczona od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego. Ponadto wskazano, iż ustalenie opłaty nastąpiło też wbrew regułom art. 271 ust. 5b - Prawo wodne, gdyż powołana decyzja z 22 lutego 2021 r. stała się ostateczna nie w dniu jej wydania, a z upływem 14 dni do jej zaskarżenia od dnia jej doręczenia stronie.
Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] nie uznał reklamacji Spółdzielni i decyzją z dnia [...] maja 2021 r. określił Spółdzielni za okres od 16 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 6101 zł za odprowadzanie wód opadów lub roztopowych do rzeki [...] oraz za odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...].
Organ wskazał, iż Spółdzielnia posiada ważne pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia 22 lutego 2021 r., co oznacza, że zgodnie z art. 271 ust. 4, 5 oraz 5a - Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Opłata za usługi wodne została naliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2.50 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 291 dni (okres od 16 marca do 31 grudnia 2021 r.) określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 0.087 m3/s oraz zgodnie z art. 271 ust. 5 ustawy - Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250.00 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 291 dni (okres od 16 do 31 grudnia 2021 r.) i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości 0.083 m3/s. Opłata została ustalona od dnia, w którym decyzja z dnia [...] lutego 2021 r. stała się ostateczna. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 4 pkt 1 oraz ust. 5 Prawa wodnego oraz § 6 i § 10 ust. 1 Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 736).
Organ podkreślił, że opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Opłata stanowi rekompensatę za gotowość środowiska wodnego do udostępnienia zasobów wodnych w ramach tej usługi wodnej. Co do zarzutu naruszenia art. 271 ust. 5b ustawy - Prawo wodne, organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ) "obiekt liniowy" to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Rozbudowa oczyszczalni ścieków przemysłowych, tj. wykonanie wylotu wód opadowych i roztopowych oraz wykonanie wylotu oczyszczonych ścieków przemysłowych nie zalicza się do obiektów liniowych.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia Mleczarska [...] w [...], zarzucając organom naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 5a i 5b ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie.
2. prawa proceduralnego: art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i interesu strony, art. 7 a § 1 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania, art. 8 k.p.a. poprze prowadzenie postępowania przez Organ w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez zebranie i rozpoznanie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, art. 80 k.p.a. poprzez błędną i niepełną ocenę zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż bez wątpienia planowana przez stronę inwestycja stanowi obiekt budowlany i aby ją zrealizować potrzebne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Jest możliwe między innymi dopiero po uzyskaniu prawomocnego pozwolenia wodnoprawnego, które zostało wydane w dniu [...] lutego 2021 r. przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...]
Cechą urządzeń budowlanych jest ich fizyczne, jak też funkcjonalne związanie z obiektem budowlanym. Urządzenia te muszą także zapewniać możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Na te dwie charakterystyczne cechy wskazuje definicja "urządzeń budowlanych'' zawarta w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Przez "urządzenia budowlane" należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Kolejnym wyznacznikiem urządzeń budowlanych jest posiadanie przez nich "cech przyłączy i urządzeń instalacyjnych" w stosunku do obiektu budowlanego.
Strona nie prowadzi tylko prac w zakresie wykonania wylotu do rzeki wód opadowych i oczyszczonych ścieków, ale chce rozbudować oczyszczalnię ścieków przemysłowych celem zapewnienia oczyszczenia nowego strumienia ścieków, który powstanie po wybudowaniu nowego zakładu produkcyjnego. Projektowana przepustowość nowej linii oczyszczania ścieków do rzeki [...] będzie zwiększona o około 52% w stosunku do aktualnej jej przepustowości. Aby zrealizować to przedsięwzięcie nie wykonuje się wyłącznie inwestycji budowlanej w zakresie wykonania wylotów (jest to jeden z elementów procesu inwestycyjnego), ale ułożenia rur - kolektorów doprowadzających odpady czy wody opadowe do rzeki. Długość tych urządzeń wynosi w przypadku kanalizacji deszczowej 498 m, zaś sanitarnej 273 m. Jako obiekty liniowe w prawie budowlanym klasyfikowane są również takie elementy jak: rurociąg, wodociąg, ciepłociąg, kanał, gazociąg, linie energetyczne, czy wały przeciwpowodziowe. Przy analizie i ocenie poszczególnych obiektów należy brać pod uwagę, czy dany obiekt rozciąga się w pewnej długości. Jeśli taka sytuacja ma miejsce jest to właśnie podstawą do ewentualnego klasyfikowania obiektu jako liniowego. Ustawodawca zasadnie wprowadził ust. 5b w art. 271 ustawy Prawo wodne określający moment powstania obowiązku ponoszenia opłaty od dnia przystąpienia do użytkowania. Było by dalece niesprawiedliwe, aby przy tego typu inwestycji trwającej często rok, nie rzadko dwa lata - inwestor ponosił koszty, gdzie w ogóle nie oddziałuje na środowisko.
Skarżącą powołała się na wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., II OSK 144/19, w którym wskazano, iż obowiązek poniesienia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska związany jest więc z faktycznym jego zanieczyszczeniem. W świetle tych przepisów nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych, za pomocą których wody opadowe i roztopowe miałyby być odprowadzane do wód, a więc nie istnieje faktyczna możliwość "zanieczyszczania" środowiska."
Opłaty za usługi wodne ponosi się za czynności dokonane " wprowadzanie", "odprowadzenie" "pobór". Warunkiem koniecznym do rozpoczęcia realizacji inwestycji w postaci budowy, czy rozbudowy oczyszczalni ścieków, jest uzyskanie prawomocnego pozwolenia wodnoprawnego. Nie oznacza to, iż następnego dnia będą wody czy ścieki odprowadzane, jest to niemożliwe. Stąd strona wskazuje, iż organ dokonał błędnej i niewłaściwej wykładni prawa, gdyż zastosował w stosunku do strony normę z art. 271 ust 5a, zamiast 271 ust 5b Prawa wodnego.
W przedmiotowej sprawie długość planowanej linii do odprowadzania wód opadowych wynosi 498 m, zaś linii do odprowadzenia oczyszczonych ścieków - 273 m. Powyższe dane potwierdzają bezspornie charakter inwestycji jako liniowy, gdyż jego ewidentną cechą jest długość. Organ o powyższym miał wiedzę, gdyż wszystkie te dane były mu przedstawione. Strona skarżąca dołączyła do skargi kserokopię wniosku w wydanie pozwolenia wodnoprawnego, do którego jest dołączony załącznik - Opis prowadzenia zamierzonej działalności w języku nietechnicznym. Dokument ten potwierdza zakres inwestycji budowlanej, gdzie jednoznacznie jest określone, iż strona wykonuje - między innymi - wylot ścieków oczyszczonych przemysłowych i wylot wód opadowych i roztopowych od rzeki [...] kolektorami. Organ winien z urzędu ustalić charakter przedsięwzięcia. Natomiast mając ewentualne wątpliwości co do charakteru przedsięwzięcia winien zwrócić się o wyjaśnienie tej kwestii do strony, czego nie uczynił. Powyższe działanie narusza normy prawa procesowego wskazane w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że nie było podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 271 ust. 5b - Prawo wodne, gdyż planowana przez skarżącą rozbudowa oczyszczalni ścieków przemysłowych i wykonanie wylotu wód opadowych i roztopowych oraz wykonanie wylotu oczyszczonych ścieków przemysłowych, nie zalicza się do obiektów liniowych, lecz do obiektów punktowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ona prawa.
Kwestią sporną w tej sprawie jest okres, za który powinna być naliczona skarżącej Spółdzielni opłata stała za odprowadzanie wód opadów lub roztopowych oraz oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...]. Zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624) wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Natomiast w myśl art. 271 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.
Na tle tych przepisów powstał spór prawny od jakiej daty powinna być naliczana opłata stała – czy od daty wydania pozwolenia wodnoprawnego, którego ustalenia stanowią podstawę do naliczenia tej opłaty, czy też od daty ukończenia realizacji inwestycji i faktycznego rozpoczęcia korzystania ze środowiska. Spór ten powstał głównie w sprawach dotyczących budowy obiektów liniowych, jakimi są drogi publiczne, w przypadku których proces inwestycyjny może trwać przez długi okres czasu, a pozwolenie wodnoprawne inwestor jest obowiązany dołączyć do wniosku o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych przeważało stanowisko, że możliwość korzystania z usługi wodnej aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy - Prawo wodne z 2017 r. W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty (m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 11 lipca 2018 r., II SA/Gd 325/18, wyrok WSA we Wrocławiu z 7 sierpnia 2018 r., II SA/Wr 388/18, wszystkie orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten został następnie podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazywał, iż nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych, za pomocą których wody opadowe i roztopowe miałyby być odprowadzane do wód, a więc nie istnieje faktyczna możliwość "zanieczyszczania" środowiska" (por. wyroki NSA z: 13 lutego 2020 r., II OSK 3686/18, z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 167/19, 29 kwietnia 2020 r., II OSK 232/19, 21 lipca 2020 r., II OSK 475/20).
Wskazana linia orzecznicza sądów administracyjnych była jedną z przyczyn nowelizacji ustawy – Prawo wodne z 2017 r., dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 23 listopada 2019 r. Ustawą nowelizującą wprowadzono art. 271 ust. 5a i 5b Prawa wodnego, w których ustawodawca wprost wskazał, iż opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a). Wyjątek od tej zasady określono w art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, który stanowi, iż w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
W rozpoznawanej sprawie organ zastosował art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, przyjmując za podstawę obliczenia dwóch opłat stałych okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne, tj. od dnia 16 marca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. W ocenie strony skarżącej, w tej sprawie zastosowanie powinien mieć art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, gdyż elementem planowanej inwestycji w postaci rozbudowy oczyszczalni ścieków przemysłowych, dla której wydano pozwolenie wodnoprawne są rury odprowadzające ścieki oraz wody opadowe do rzeki (w przypadku kanalizacji deszczowej o długości 498 m, zaś w przypadku kanalizacji sanitarnej o długości 273 m), które mają charakter obiektów liniowych, gdyż ich cechą jest długość.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 271 ust. 5b Prawa wodnego stanowi, iż w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Hipotezą tego przepisu objęte są więc przypadki "realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych". Zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) "obiekt liniowy" to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.
W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcia "realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych" nie można odnosić jedynie do realizacji urządzenia wodnego. Obiektem liniowym są przykładowo drogi, które z całą pewnością – co wynika z definicji zawartej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego – urządzeniami wodnymi nie są (wyrok WSA w Gdańsku z 21 stycznia 2021 r., III SA/Gd 729/20). Nie można ograniczać kwalifikacji danego obiektu jako liniowego jedynie do analizy pozwolenia wodnoprawnego, gdyż urządzenia wodne, które są nim objęte nie będą stanowić – co do zasady – tego rodzaju obiektu.
Ustalenia więc w tej sprawie wymaga czy planowane przedsięwzięcie, dla którego wydano pozwolenie wodnoprawne i z którego funkcjonowaniem jest związane korzystanie z usług wodnych ma charakter obiektu liniowego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Z treści pozwolenia wodnoprawnego z dnia 22 lutego 2021 r. wynika, że zostało ono wydane dla inwestycji "Rozbudowa oczyszczalni ścieków przemysłowych dla SM [...]", która ma zapewniać oczyszczenie nowego strumienia ścieków mleczarskich, który powstanie po wybudowaniu nowego zakładu produkcyjnego, jak również odciążenie istniejącej oczyszczalni. Planowana inwestycja składa się z następujących elementów: pompowni ścieków surowych, sekcji wstępnego podczyszczania mechanicznego wraz z flotacją ciśnieniową, sekcji tlenowej oczyszczania opartej na konwencjonalnym osadzie czynnym, sekcji beztlenowej fermentacji osadów opartej na reaktorze, sekcji osadowej oraz sekcji biogazowej wraz z CHP oraz wytwornicą pary. Wskazaną decyzją udzielono pozwolenia na wykonanie urządzeń wodnych, tj. wykonanie wylotu wód opadowych i roztopowych do rzeki [...] (rura z tworzywa sztucznego w umocnieniu z prefabrykatów betonowych z klapą zwrotną o średnicy wylotu PP DN450mm) i wylotu oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki [...] (rura z tworzywa sztucznego w umocnieniu z prefabrykatów betonowych z klapą zwrotną o średnicy wylotu DN400 mm) z lokalizacją na działce nr [...]. Ponadto decyzja ta, oprócz wykonania urządzeń wodnych, obejmuje pozwolenie na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz oczyszczonych ścieków przemysłowych w określonych ilościach i stężeniach zanieczyszczeń do rzeki [...].
W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że w tej sprawie obiektem, z powstaniem którego związane jest korzystanie z usług wodnych (odprowadzanie wód opadów lub roztopowych oraz ścieków przemysłowych do rzeki [...]) jest rozbudowywana oczyszczalnia ścieków, która nie stanowi obiektu liniowego, w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. Wskazywane przez skarżącą instalacje kanalizacji sanitarnej i deszczowej (rury z tworzywa sztucznego w umocnieniu z prefabrykatów betonowych) zakończone wylotami są wprawdzie elementami planowanej inwestycji, ale same w sobie nie stanowią przedsięwzięcia, z którym związane jest korzystanie z usług wodnych. Są one jedynie funkcjonalnie związane z przedsięwzięciem, które obiektem liniowym nie jest. Ponadto wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych są urządzeniami wodnymi (art. 16 pkt 65 Prawa wodnego), a nie obiektami budowalnymi. W związku z powyższym należy zgodzić się z organem, że przepis art. 271 ust. 5b Prawa wodnego nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania, co czyni niezasadnym zarzut skargi naruszenia tego przepisu.
Powołany w skardze wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., II OSK 144/19, został wydany w innym stanie prawnym, w którym nie miały jeszcze zastosowania przepisy art. 271 ust. 5a i 5b Prawa wodnego. Wskazywana przez stronę skarżącą wykładnia, iż opłatę stałą pobiera się od daty, kiedy powstały urządzenia konieczne do korzystania z usług wodnych dotyczyła stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie tych przepisów. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania przedmiotowej decyzji zastosowanie mają przepisy art. 271 ust. 5a i 5b Prawa wodnego regulujące kwestię początku okresu za jaki powinna być ustalona opłata stała i jest to dzień, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne.
Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie również naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. k.p.a. gdyż stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony prawidłowo. Wskazywane przez stronę skarżącą okoliczności dotyczące długości urządzeń kanalizacyjnych do odprowadzania ścieków i wód opadowych nie były istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy.
Zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W ocenie Sądu, w tej sprawie nie istnieją wątpliwości co do treści art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, zatem art. 7a § 1 k.p.a. nie mógł mieć tu zastosowania.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na zgodny wniosek stron postepowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI