VII SA/Wa 1330/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie zakazu zgromadzeń w czasie epidemii, uznając, że przepisy rozporządzenia ograniczające wolności obywatelskie nie mogły być stosowane bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego.
Skarżący K S został ukarany karą pieniężną za naruszenie zakazu zgromadzeń w okresie epidemii COVID-19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji. Sąd uznał, że zakaz zgromadzeń, wprowadzony rozporządzeniem, naruszał konstytucyjne wolności obywatelskie, ponieważ nie opierał się na wystarczającym upoważnieniu ustawowym i nie został wprowadzony w ramach stanu nadzwyczajnego. Dodatkowo, sąd wskazał na naruszenie procedury administracyjnej, w tym prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu oraz wadliwe oparcie się na notatce urzędowej Policji.
Sprawa dotyczyła skargi K S na decyzję Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie zakazu organizowania zgromadzeń ludności w okresie epidemii COVID-19. Skarżący został ukarany na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r., po tym jak funkcjonariusz Policji stwierdził jego obecność w grupie czterech osób pod sklepem, co uznano za naruszenie zakazu zgromadzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także umorzył postępowanie administracyjne. Sąd uzasadnił swoje rozstrzygnięcie kilkoma kluczowymi argumentami. Po pierwsze, uznał, że § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 marca 2020 r., wprowadzający zakaz zgromadzeń, naruszał konstytucyjne wolności i prawa obywatelskie, w szczególności wolność zgromadzeń (art. 57 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie, a rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy do tak daleko idących ograniczeń bez szczegółowego upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne. Wskazano, że w dacie zdarzenia nie istniała podstawa materialnoprawna rangi ustawowej, z której wynikałoby, że obywatel nie może uczestniczyć w zgromadzeniu, a wprowadzony stan epidemii nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu Konstytucji RP. Sąd, powołując się na zasadę podlegania sędziów tylko Konstytucji i ustawom, odmówił zastosowania przepisu rozporządzenia. Po drugie, sąd dopatrzył się naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), wskazując, że skarżący nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania ani nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Po trzecie, sąd zakwestionował podstawę faktyczną decyzji, która opierała się wyłącznie na notatce urzędowej Policji, podczas gdy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie zakazu zgromadzeń ustawodawca nie przewidział wprost możliwości dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o takie ustalenia, co stanowiło naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność decyzji i umorzył postępowanie, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie nie może stanowić podstawy do tak daleko idących ograniczeń praw i wolności obywatelskich, jeśli nie opiera się na wystarczającym upoważnieniu ustawowym zawierającym wytyczne, a ograniczenia te nie są konieczne w demokratycznym państwie i nie są ustanowione w ustawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz zgromadzeń wprowadzony rozporządzeniem naruszał konstytucyjne wolności obywatelskie, ponieważ nie istniała podstawa materialnoprawna rangi ustawowej, a rozporządzenie nie spełniało konstytucyjnych wymogów dotyczących szczegółowości upoważnienia ustawowego i wytycznych co do treści aktu wykonawczego. Wprowadzenie takich ograniczeń wymagałoby ogłoszenia stanu nadzwyczajnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (36)
Główne
rozporządzenie art. 14 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
ustawa art. 48a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa art. 46 § ust. 4 pkt 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 46b § pkt 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 48a § ust.1 pkt 3
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 48a § ust. 3 pkt 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 48a § ust. 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 5 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
ustawa art. 46 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
ustawa art. 46a
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 46b § pkt 1-6 i 8-12
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 3
Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. - Prawo o zgromadzeniach
k.k. art. 115 § § 11
Kodeks karny
Ordynacja podatkowa art. 67a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 31 § ust. 2 i ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 57
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa art. 46b § ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 46 § ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Konstytucja RP art. 228 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa art. 5 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej
ustawa art. 21 § ust. 1 pkt 15
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej
Konstytucja RP art. 232
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa art. 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej
ustawa art. 3 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 15 zzzn § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa art. 15zzs⁴ § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie wprowadzające zakaz zgromadzeń narusza konstytucyjne wolności i prawa obywatelskie, ponieważ nie opiera się na wystarczającym upoważnieniu ustawowym. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Notatka urzędowa Policji nie może być jedyną podstawą faktyczną decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie zakazu zgromadzeń.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że tak sformułowany § 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia ogranicza podstawowe prawa i wolności obywatelskie przewidziane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niedopuszczalne prawnie jest zatem przeniesienie przez ustawodawcę na organ stanowienia przepisów, ograniczających wolności i prawa obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. W dacie zdarzenia, to jest [...] kwietnia 2020 r. nie istniała zatem podstawa materialnoprawna rangi ustawowej, z której wynikałoby, że obywatel nie może uczestniczyć w zgromadzeniu. Sąd, powołując się na zasadę podlegania sędziów w sprawowaniu urzędu tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) odmówił zastosowania § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r., czego nie mogły uczynić organy administracji publicznej.
Skład orzekający
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
sprawozdawca
Paweł Groński
przewodniczący
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla odmowy zastosowania przepisów rozporządzenia ograniczających prawa i wolności obywatelskie, gdy brak jest odpowiedniego upoważnienia ustawowego lub gdy naruszone są zasady postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu stanu epidemii i ograniczeń wprowadzonych rozporządzeniem, ale jego argumentacja dotycząca konstytucyjności przepisów wykonawczych i zasad postępowania ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy kluczowych kwestii związanych z ograniczeniami praw obywatelskich w czasie pandemii i stanowi ważny głos w dyskusji o relacji między władzą wykonawczą a ustawodawczą oraz o granicach stosowania prawa.
“Sąd: Rozporządzenie nie może ograniczać wolności zgromadzeń bez ustawy! Kluczowa decyzja w sprawie kar za łamanie obostrzeń.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
VII SA/Wa 1330/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-03-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/ Paweł Groński /przewodniczący/ Wojciech Sawczuk Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane II GSK 1418/21 - Postanowienie NSA z 2022-10-27 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 566 par. 14 ust 1 pkt 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi K S na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2020 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie organizowania zgromadzeń I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. umarza postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie; III. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz K S kwotę 2817 zł ( dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 46 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 46b pkt 1, art. 48a ust.1 pkt 3, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019, poz. 1239 ze zm. dalej ustawa), § 14 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 566 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K S – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. Nr [...] wymierzającą K S karę pieniężną 10 000 zł za nieprzestrzeganie zakazu organizowania zgromadzeń ludności. Organ wskazał, że [...] kwietnia 2020 r. K S przebywał w rejonie sklepu w [...] , gdzie został poddany kontroli przez funkcjonariusza Policji, który potwierdził w notatce urzędowej, że skarżący był jedną z czterech osób, które złamały ww. zakaz zgromadzeń oraz nie zachowały odpowiedniej odległości. Organ odwoławczy zaznaczył, że na mocy art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej .(Dz. U. 2019, poz. 59 ze zm.), do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Ustawa z 5 grudnia 2008 r. w art. 46 ust. 2 stanowi, że jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występuje na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego". W oparciu o powyższe Minister Zdrowia z dniem 20 marca 2020 r. wprowadził na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 ze zm.). W art. 46a pkt 2 ustawy wskazano, że w przypadku wystąpienia stanu epidemii, Rada Ministrów może określić w drodze rozporządzenia, rodzaj stosowanych rozwiązań w tym m.in. wynikający z art. 46b pkt 10 ustawy nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach. Tego rodzaju rozwiązania zwarto w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 566 ze zm.). W myśl § 14 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia w okresie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 11 kwietnia 2020 r. zakazuje się: organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. - Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2019 r. poz. 631); innych niż określone w pkt 1 zgromadzeń organizowanych w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych oraz imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju, z wyłączeniem spotkań danej osoby z jej osobami najbliższymi w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny lub z osobami najbliższymi osobie, z którą pozostaje we wspólnym pożyciu. Biorąc pod uwagę sytuację w kraju, związaną z wprowadzeniem stanu epidemii i wzrost ryzyka zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz przypadki zachorowań na COVID 19, zdaniem organu, konieczne były działania zapobiegające rozprzestrzenianiu się wirusa. Wprowadzone ograniczenia, nakazy i zakazy miały na celu ochronę ludzkiego zdrowia i życia. Zachowanie K S mogło zagrażać ww. dobrom wskutek niekontrolowanego rozprzestrzeniania się wirusa. Dlatego przyznanie w odwołaniu, że sytuacja opisana w notatce miała miejsce, jednak strona nie zrobiła tego celowo, jest niewystarczająca. Organ wskazał, że zgodnie z art. 48a ust. 1 pkt 3 ustawy, kto w stanie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie stosuje się do ustanowionych na podstawie art. 46 lub art. 46b nakazów, zakazów lub ograniczeń, w szczególności 46 ust. 4 pkt 4 (zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności), podlega karze pieniężnej w wysokości od 10 000 zł do 30 000 zł. Następnie zauważył, że nałożono najniższą karę pieniężną. Odpowiadając na zarzut, że za ten sam czyn skarżący został ukarany mandatem karnym oraz karą pieniężną organ wyjaśnił, że wobec tej samej osoby, za te same czyny może zachodzić kumulacja sankcji karnych z sankcjami administracyjnymi o charakterze karnym. W przypadku strony interes ogólny - ochrona zdrowia i życia innych osób uzasadnia zastosowanie takiej kumulacji. Ponadto, odnosząc się do prośby o umorzenie kary organ poinformował informuje, że zgodnie z art. 48a ust. 8 ustawy do kar pieniężnych mają zastosowanie przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.). Zatem oparciu o art. 67a Ordynacji Podatkowej organ może podejmować decyzje w przedmiocie umorzenia w całości lub części płatności (kary) i rozłożenia na raty, w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu prywatnego lub interesu publicznego. Jednak organem właściwym rzeczowo w tym przypadku jest PPIS w [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonej kognicji Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Wskazać trzeba, że rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.), od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1). W związku z powyższym regulacjami szczególnymi wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm.- dalej ustawa), to jest ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). W art. 48a ust. 1 ustawy, w przypadku niestosowania się do ustanowionych na podstawie art. 46 lub art. 46b nakazów, zakazów lub ograniczeń, zawarto katalog kar pieniężnych. W art. 46b pkt 1 ustawy wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4. Na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy Rada Ministrów wydała 31 marca 2020 r. rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 566 - dalej rozporządzenie z 31 marca 2020 r). W § 1 ww. rozporządzenia ustalono, że obszarem, na którym wystąpił stan epidemii wywołany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W § 14 ust. 1 rozporządzenia z 31 marca 2020 r. zawarto zakaz zgromadzeń, w okresie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 11 kwietnia 2020 r. tj. 1) organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. - Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2019 r. poz. 631); 2) innych niż określone w pkt 1 zgromadzeń organizowanych w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych oraz imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju, z wyłączeniem spotkań danej osoby z jej osobami najbliższymi w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny lub z osobami najbliższymi osobie, z którą pozostaje we wspólnym pożyciu. Organy uznały, że skarżący naruszył § 14 ust. 1 rozporządzenia z 31 marca 2020 r., bowiem [...] kwietnia 2020 r. o godzinie 11.20 pod sklepem w miejscowości [...] brał udział w zgromadzeniu powyżej dwóch osób. Tym samym przyjęły, że skarżący nie zastosował się do ww. zakazu zgromadzeń. Zdaniem Sądu, tak sformułowany § 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia ogranicza podstawowe prawa i wolności obywatelskie przewidziane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. ). Zgodnie bowiem z art. 31 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP każdy jest zobowiązany szanować wolności i prawa innych, zaś ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Stosowanie zaś z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP każdy, kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Oznacza to zapewnienie każdemu obywatelowi prawa do nieskrępowanego korzystania z przyznanych mu praw i wolności, jeżeli w sposób zgodny z prawem to korzystanie nie zostało ograniczone. W myśl art. 57 Konstytucji RP każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa. W świetle powołanych przepisów ustawy zasadniczej niedopuszczalne prawnie jest zatem przeniesienie przez ustawodawcę na organ stanowienia przepisów, ograniczających wolności i prawa obywateli Rzeczypospolitej Polskiej,. Z jednolitego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że tylko ustawa może określać podstawowe elementy ograniczenia danego prawa i wolności. Tylko unormowania nieograniczające konstytucyjne prawa i wolności mogą być treścią rozporządzenia. W rozporządzeniu powinny być zatem zamieszczane przepisy o charakterze technicznym, nie mające zasadniczego znaczenia dla praw lub wolności jednostki (zob. m.in. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z : 12 stycznia 2000 r., sygn. akt P 11/98; 28 czerwca 2000 r., sygn. akt K 34/99; 20 lutego 2001 r., sygn. akt P 2/00; 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt U 7/00; 3 kwietnia 2001 r., sygn. akt K 32/99; 11 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 16/00; 19 lutego 2002 r., sygn. akt U 3/01; 8 lipca 2003 r., sygn. akt P 10/02; 16 marca 2004 r., sygn. akt K 22/03; 29 listopada 2007 r., sygn. akt SK 43/06; 5 grudnia 2007 r., sygn. akt K 36/06; 5 lutego 2008 r., sygn. akt K 34/06; 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07; 19 maja 2009 r., sygn. akt K 47/07 oraz 7 marca 2012 r., sygn. akt K 3/10). Przepis art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne co do treści aktu. W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, że jednym z konstytucyjnych wymogów jest "szczegółowość upoważnienia zawartego w ustawie" pod kątem podmiotowym, przedmiotowym i treściowym. W konsekwencji, rozporządzenie powinno regulować tylko te kwestie, które są już unormowane w samej ustawie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 września 2006 r., sygn. akt K 27/05). Nie mogą natomiast regulować spraw, które stanowią przedmiot tzw. wyłączności ustawy (por wyroki Trybunału Konstytucyjnego z : 13 lipca 2011 r., sygn. akt K 10/09; 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09 i 17 maja 2012 r., sygn. akt K 10/11). Natomiast zarówno w art. 46a, ani w art. 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowiących podstawę prawną wydania przez Radę Ministrów ww. rozporządzenia z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, nie zostały określone żadne wytyczne dotyczące treści rozporządzenia, w tym zakazu zgromadzeń ludności (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 26 października 1999 r., sygn. akt K 12/99 oraz 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt K 12/11). Rozporządzenie to nie spełnia konstytucyjnego warunku jego wydania na mocy upoważnienia ustawowego, zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. Ustawodawca nie zawarł żadnych wskazówek w tym zakresie. Sformułowania: "mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań", "uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego" (art. 46a ustawy) nie stanowią wytycznych. Natomiast art. 46b ustawy odsyła jedynie do określonego zakresu ograniczeń, nie obejmując warunków ich wprowadzenia. Należy ponadto zauważyć, że w art. 46b ust. 1 ustawy wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4. Natomiast art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy dotyczący organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności, nie traktuje o ograniczeniach, obowiązkach i nakazach, ale o zakazie organizowania widowisk i zgromadzeń. W dacie zdarzenia, to jest [...] kwietnia 2020 r. nie istniała zatem podstawa materialnoprawna rangi ustawowej, z której wynikałoby, że obywatel nie może uczestniczyć w zgromadzeniu. Wszystkie ograniczenia (związanego z przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19) zawarto w rozporządzeniu. Takie możliwości dawałoby jedynie ogłoszenie jednego z trzech stanów nadzwyczajnych, np. stanu klęski żywiołowej (zob. art. 228 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 232 Konstytucji RP, a także art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 21 ust. 1 pkt 15 ustawy z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1897). Katalog konstytucyjnych stanów nadzwyczajnych jest zamknięty, co jest równoznaczne z zakazem ustanawiania w drodze ustawowej innych stanów nadzwyczajnych niż określone w art. 228 ust. 1 (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt K 50/07). Zaistniała sytuacja epidemiologiczna mieściła się w katalogu zdarzeń, które uprawniały do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej w oparciu o ustawę z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, która w art. 2 stanowi, że stan ten może być wprowadzony dla zapobieżenia skutkom m.in. katastrof naturalnych noszących znamiona klęski żywiołowej, a pojęcie klęski żywiołowej zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy, m.in. jako katastrofa naturalna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, przez co z kolei rozumie się zdarzenie związane z działaniem sił natury, w tym z wystąpieniem chorób zakaźnych ludzi. Stan ten nie został jednak wprowadzony. Wprowadzono natomiast stan epidemii , który nie może być uznany za stan nadzwyczajny w rozumieniu art. 228 Konstytucji RP. W takiej sytuacji, zakaz zgromadzeń nie mógł być uregulowany wyłącznie w rozporządzeniu, a to z kolei oznacza, że - pomimo zasadności zakazów, nakazów i ograniczeń - sposób ich wprowadzenia narusza podstawowe standardy konstytucyjne. W tej sytuacji Sąd, powołując się na zasadę podlegania sędziów w sprawowaniu urzędu tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) odmówił zastosowania § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r., czego nie mogły uczynić organy administracji publicznej. Niezależnie zdaniem Sądu, doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a. Organ nie powiadomił bowiem skarżącego ani o wszczęciu postępowania, ani nie zapewnił mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Uszło uwadze organów, że zdarzenie z udziałem skarżącego było czynnością już dokonaną, a nie trwającą w czasie wydawania decyzji. Jeżeli nawet skarżący rzeczywiście w dniu [...] kwietnia 2020 r. swoim zachowaniem mógł narazić zdrowie bądź życie innych osób, to stan ten ustał przed wydawaniem decyzji nakładającej karę. Sąd miał ponadto na uwadze, że naruszenie przepisów cyt. rozporządzenia organy stwierdziły wyłącznie na podstawie notatki urzędowej, sporządzonej przez funkcjonariusza Policji w Kałuszynie. Niemniej, zgodnie z art. 15 zzzn ust. 1 i ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stwierdzenie naruszenia obowiązku hospitalizacji, kwarantanny lub izolacji w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem lub zwalczaniem COVID-19, nałożonego przez właściwy organ lub wynikającego z przepisów prawa może nastąpić w szczególności na podstawie ustaleń Policji, innych służb państwowych lub innych uprawnionych podmiotów. W wymienionych postępowaniach ustawodawca przewidział zatem wprost możliwość dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o ustalenia Policji. Takich możliwości ustawodawca jednak nie przewidział w postępowaniach toczących się w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie zakazu zgromadzeń. Notatka służbowa Policji nie mogła być zatem co najwyżej jednym z dowodów, nie mogła być natomiast jedyną podstawą faktyczną wydania decyzji. Tym samym doszło do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. – stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji (pkt 1wyroku). Sąd stwierdził jednocześnie, że z powyższych przyczyn nie ma podstaw prawnych do kontynuowania postępowania, wobec czego na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie (pkt 2 wyroku). Sąd orzekł w tej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z ze zm.).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę