VII SA/Wa 1326/25

VII SA/Wa 1326/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla
Nina Beczek /sprawozdawca/
Paweł Groński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Paweł Groński Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla asesor WSA Nina Beczek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2025 r. nr 345/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. P., decyzją z 31 marca 2025 r. nr 345/25 uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...] maja 2024 r. nr [...] i na podstawie art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał A. P. całkowitą rozbiórkę odbudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę istniejącego murowanego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 136 m2, zlokalizowanego na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości P., gm. M. G., powiat o..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji MWINB podał, że PINB w O. M. powyższą decyzją z [...] maja 2024 r. nakazał M. B., A. K. i A. P. całkowitą rozbiórkę odbudowanego istniejącego murowanego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 136 m2, polegającej na wykonaniu całkowicie nowej konstrukcji drewnianej więźby dachowej dwuspadowej pokrytej blachą stalową i wymurowaniu ścian szczytowych wraz z jego przebudową, na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości P., gm. M. G., powiat o., bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzją organ powiatowy zasadnie nakazał rozbiórkę spornego budynku, niemniej z informacji o działkach nr ew. [...], [...], 926/7 i [...]z [...]czerwca 2024 r., dołączonej do odwołania z [...] czerwca 2024 r., wydruku księgi wieczystej nr [...]oraz przedłożonej przez A. K. przy wystąpieniu z [...] czerwca 2024 r. kopii postanowienia Sądu Rejonowego w O. M. [...] Wydziału Cywilnego z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt [...], wynika że dokonano zniesienia współwłasności oraz dokonano podziału działki nr ew. [...], na której usytuowany jest przedmiot postępowania, i obecnie sporny budynek znajduje się na działce nr ew. [...]. Ponadto z akt sprawy wynika, że jedynym właścicielem działki nr ew. [...]jest A. P.. Z tego względu MWINB uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy nakładając obowiązek rozbiórki na A. P., tj. właściciela działki, na której obecnie znajduje się sporny budynek. Wobec powyższych ustaleń w ocenie MWINB brak jest podstaw, aby obowiązki określone w art. 49e Prawa budowlanego kierować na M. B. i A. K., które - jak wynika z akt sprawy - są właścicielami sąsiednich nieruchomości, powstałych na skutek podziału działki nr ew. [...] (właścicielem działki nr [...]jest M. B., właścicielem działki nr [...]jest A. K., zaś właścicielami działki nr [...] są M. B., A. K. oraz A. P.). Zdaniem organu odwoławczego w tak ustalonym stanie faktycznym adresatem rozstrzygnięcia wydawanego w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego winna być skarżąca A. P..
Organ przypomniał ponadto, że sprawa dotycząca częściowej odbudowy istniejącego murowanego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 136 m2, polegającej na wykonaniu całkowicie nowej konstrukcji drewnianej więźby dachowej dwuspadowej pokrytej blachą stalową i wymurowaniu ścian szczytowych wraz z jego przebudową, na działce nr [...], była już przedmiotem rozpoznania przed organem. MWINB postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] uchylił w całości postanowienie PINB w O. M. z [...] maja 2023 r. nr [...] wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych przy częściowej odbudowie istniejącego budynku murowanego o powierzchni zabudowy ok. 136 m2 polegającej na wykonaniu całkowicie nowej konstrukcji drewnianej więźby dachowej dwuspadowej pokrytej blachą stalową i wymurowaniu ścian szczytowych wraz z jego przebudową na warsztat samochodowy (obsługa i naprawa samochodów ciężarowych), na działce nr [...], zrealizowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę przez Ł. P. jako inwestora, informujące M. B., A. K. i A. P. o możliwości złożenia wniosku [pic]o legalizację powyższego obiektu budowlanego w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o jego legalizacji, i orzekł co istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2629/23 oddalił skargę A. K. i P. S.-S. wniesioną na powyższe rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego z 11 września 2023 r.
Organ przytoczył treść art. 48 Prawa budowlanego i wskazał, że skarżąca miała możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Ł. P., pełnomocnik A. P., odebrał postanowienie z [...] września 2023 r. w dniu 21 września 2023 r. Termin na złożenie przez A. P. wniosku o legalizację upłynął w dniu 21 października 2023 r. W powyższym terminie wniosek nie wpłynął, w związku z tym spełniona została dyspozycja art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, w myśl którego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Organ wyjaśnił, że decyzje organu nadzoru budowlanego wydawane w trybie art. 48-49e Prawa budowlanego nie są wydawane na podstawie uznania administracyjnego, a wobec niezłożenia wniosku o legalizację budynku, organ zobowiązany był wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z dyspozycją art. 49e ust. 1 Prawa budowlanego. MWINB przypomniał, że rozpoczęcie procedury legalizacyjnej samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwe jedynie w przypadku złożenia powyższego wniosku. Nie przedkładając go, właściciele spornego obiektu, w tym skarżąca, pozbawili się tym samym możliwości legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej. Organ podał przy tym, że w dniu [...] października 2023 r. do powiatowego organu nadzoru budowlanego wpłynęło pismo A. P. z 25 października 2023 r., w którym zawarto wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację wraz z tym wniosek o legalizację. PINB w O. M. postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację. MWINB postanowieniem z [...] lutego 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1097/24 oddalił skargę A. P. wniesioną na powyższe postanowienie z 23 lutego 2024 r.
Odnosząc się zaś do kwestii nałożenia obowiązku całkowitej rozbiórki spornego budynku gospodarczego organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że na skutek wykonanych robót budowlanych nastąpiła daleko idąca ingerencja w pozostałe po pierwotnym budynku elementy konstrukcyjne, które uniemożliwiają nakazanie wyłącznie rozbiórki samowolnie wykonanej części budynku. Każda decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części powinna być wykonalna nie tylko prawnie, ale również technicznie. Nakaz rozbiórki może bowiem obejmować cały obiekt lub jego część, jednakże nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. W ocenie organu ingerencja w istniejące elementy była na tyle istotna (usytuowanie w jednej ze ścian wrót garażowych), że uzasadnione jest objęcie zakresem rozbiórki całego powstałego w wyniku odbudowy obiektu budowlanego. W przypadku nakazu rozbiórki w części, na gruncie nie pozostałby obiekt spełniający swoich funkcji i mogący samodzielnie funkcjonować.
Kwestionując powyższą decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego A. P. wniosła skargę, w której zarzuciła organowi liczne uchybienia interpretacyjne oraz dotyczące oceny stanu faktycznego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie przeklazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem wykonania poprawnej kontroli zakresu przeprowadzonych prac.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Strony postępowania nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez naruszenia przepisów prawa materialnego i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego bez naruszenia zasad tego postępowania i norm proceduralnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 poz. 418 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "pb" ogranicza wolność inwestora w zakresie swobodnego rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych, i to niezależnie od praw przysługujących mu do działki inwestycyjnej. Reglamentacja prawnobudowlana jest przejawem prewencyjnego nadzoru organów administracji publicznej nad aktywnością obywateli, która może wywierać wpływ na sferę szeroko pojętego interesu społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1318/09 – dostępny są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadą ogólną prawa budowlanego jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 pb, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W przepisach tych wskazano m.in. kiedy, w drodze wyjątku od tej zasady, wykonywanie określonych robót budowlanych nie wymaga pozwolenia, wymaga natomiast zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pb, oraz kiedy nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Możliwość prowadzenia robót budowlanych bez potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę może wynikać również z przepisów ustaw szczególnych. Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z definicjami legalnymi zawartymi w ustawie Prawo budowlane, przez roboty budowlane rozumieć należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 pb). Budowa to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 pb). Obiekt budowlany natomiast to budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 pb). Zgodnie z art. 3 pkt 2 pb budynkiem jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach, obiektami małej architektury są niewielkie obiekty, wskazane przykładowo w art. 3 pkt 4 lit. a-c pb, zaś budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Przykłady budowli wskazane zostały w art. 3 pkt 3 pb.
W rozpoznawanej sprawie sporny murowany budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy ok. 136 m2 zrealizowano na działce nr [...] bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem Sądu Rejonowego w O. [...] Wydziału Cywilnego z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt [...] dokonano zniesienia współwłasności oraz podziału działki nr [...], na której usytuowany jest przedmiot postępowania na działki nr: [...], [...], [...], [...]i [...]. Właścicielem działki nr [...] jest M. B., właścicielem działki nr [...]jest A. K., zaś właścicielami działki nr [...]są M. B., A. K. i A. P.. Obecnie sporny budynek znajduje się na działce nr [...], której jedynym właścicielem jest A. P.. A zatem inkryminowana decyzja organu odwoławczego nakładająca obowiązek rozbiórki na A. P., tj. właściciela działki nr [...], na której obecnie znajduje się sporny budynek, jest prawidłowa.
Ponadto wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i w postanowieniu tym informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast w świetle art. 49e pkt 1 pb, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Skarżąca nie skorzystała z możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej i nie złożyła w wymaganym terminie wniosku o legalizację. Budowa spornego budynku objętego prowadzonym postępowaniem wymagała uzyskania uprzedniego pozwolenia na budowę. Skarżąca nie dopełniła niezbędnych formalności przed rozpoczęciem budowy. W konsekwencji wobec wykrycia tzw. samowoli budowlanej prawidłowe było wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowego obiektu budowlanego i poinformowaniu skarżącej o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację. Skarżąca jednak nie skorzystała z tej możliwości i nie złożyła w wyznaczonym terminie wniosku o legalizację. Wobec niezłożenia wniosku o legalizację organ miał obowiązek wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego na mocy art. 49e pkt 1 pb. Podkreślić przy tym należy, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie organ jest zobowiązany do jej wydania. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słusznościowych czy zasad współżycia społecznego. Skoro inwestor, prawidłowo poinformowany o możliwości złożenia wniosku o legalizację, nie skorzystał z możliwości zalegalizowania wzniesionego samowolnie obiektu budowlanego, to musiał liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu jego rozbiórki. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem.
W konsekwencji Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143). Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 tej ustawy.