VII SA/WA 1318/22

VII SA/Wa 1318/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/
Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 7b pkt 2, 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. S. i T. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia 9 lipca 2021 r. nr 112/2021 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WNGIK) decyzją z 9 lipca 2021 r. nr 112/2021, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7b pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm., dalej pgik), po rozpatrzeniu odwołania B.K., K.K., J.C, T.C, R.C. i S.S – utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...]stycznia 2021 r. nr [...], z urzędu, aktualizującą informacje w ewidencji gruntów i budynków, poprzez doprowadzenie wpisów w rejestrze gruntów (jedn. rej.: [...], [...], [...], [...], [...], [...]) do zgodności ze stanem prawnym nieruchomości w zbiorze nr ZD[...] (pierwotnie ZD[...]) prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...], obecnie działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]i [...]obr. miasta [...], o łącznej pow. 0,4925 ha, poprzez ujawnienie współwłaścicieli tych gruntów.
S.P. i J.P.w udziale wynoszącym 1686/5599 części (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej),
J.L w udziale wynoszącym 281/5599 części,
S.P i J.P. w udziale 281/5599 części (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej),
J.C. w udziale 628/5599 części,
T.C. w udziale 157/5599 części,
R.C. w udziale 157/5599 części,
J.O. w udziale 628/5599 części,
H.C. w udziale 595/11198 części,
W.C. w udziale wynoszącym 595/11198 części,
S.S. i T.S w udziale 595/5599 części (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej),
K.K. i B.K. w udziale wynoszącym 591/5599 części (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej).
Organ wskazał, że w oparciu o zgromadzoną dokumentację Starota [...], w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z 19 lutego 2015 r., IV SA/Wa 2253/14 ustalił, że postępowanie dotyczy działek ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...][...], [...], [...]i [...]. Pozostałe grunty o pow. 0,0658 ha (pierwotnie działka nr [...]) leżą obecnie pod drogami publicznymi i są własnością Gminy Miasta [...] (wpisy w KW). Działki nr [...], [...], [...], [...]i [...] (ul. [...]) - KW nr [...], nr [...]i [...] (ul. [...]) KW nr [...], a działka ew. nr [...] (ul. [...]) KW nr [...] (t. VII k. 21-31).
Starosta zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...]O w [...]. i Prezydenta Miasta [...]o informację, czy posiadają dokumentację z lat 60/70 XX w o podziale terenu dla budownictwa domów jednorodzinnych pomiędzy ulicami [...], [...], [...] i [...]. Przeprowadził kwerendę w Sądzie Rejonowym w [...]w zbiorze ZD[...]. Włączył też inne dokumenty.
Następnie wskazał, że w myśl art. 7d pkt 1 ww. ustawy i § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm., dalej: rozporządzenie) zadaniem starostów jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dokumentami źródłowymi.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b tej ustawy, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek i następuje w drodze czynności materialno - technicznej lub decyzji administracyjnej. Natomiast wg § 45 ust. 1 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych.
Organ zaznaczył, że badał prawidłowość ujawnienia prawa własności działek nr [...], [...], [...], [...][...], [...], [...], [...], [...]i [...]. Z analizy zaś wynika, że działka nr [...]stała się własnością [...]- akt not. rep. A nr [...]z [...] października 1961 r.
W wyniku kolejnych transakcji udział w nieruchomości nr 24 nabyli:
1) J.i J.S. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami notarialnymi rep. [...] nr [...]z 10 marca 1969 r. i rep. [...]nr [...]z [...]maja 1969 r. w udziale 942/5599. W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji z [...]lutego 1969 r., L.dz. [...] na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0942 ha.
a) J.i J.S. (zmiana ze S. zgodnie z decyzją z [...]listopada 1969 r., [...]) zbyli na rzecz B.i J.C. udział w wysokości 942/5599 zgodnie z aktami not. rep. nr [...]z [...]czerwca 1973 r. i rep. nr [...]z [...]września 1973 r. Spadek po B.C. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...]z [...] kwietnia 2000 r. [...], nabyła J.T.i R.C. po 1/3 części.
2) A i W A (małżeńska wspólność majątkowa) i J.A zgodnie z aktami not. rep. [...] z [...]kwietnia 1969 r. i rep. [...]nr [...]z [...]czerwca 1969 r. nabyli udziały po 628/11198 (łącznie 628/5599). W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...]na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0628 ha.
a) aktem not. rep. [...] nr [...]z [...]maja 1977 r. małż. A. zbyli udział w działce nr [...]wynoszący 628/11198 na rzecz J.O (z d. A.).
3) W. i G.M. R. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...] nr [...]z [...]lipca 1969 r. i [...]nr [...]z [...] grudnia 1969 r. udział [...], a w przypadku zatwierdzenia planu jej podziału, zgodnie ze szkicem załączonym do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...], na własność kupujących przejdzie parcela nr [...]o pow. 0,0595 ha.
a) aktami not. rep. nr [...] z [...]listopada 1972 r. i [...]z [...]kwietnia 1973 r. małż. R. sprzedali udział w działce nr [...]tj. 595/22396 na rzecz K.i.F. C.(małżeńska wspólność majątkowa), udział 595/22396 na rzecz H.C. i udział 1190/22396 na rzecz W.C.
• spadek po F i K.C. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]z [...]kwietnia 1996 r., sygn. [...], nabył H.C.
4) S.i T.S (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...]nr [...] z [...] maja 1972 r. i rep. [...]nr [...]z [...] października 1972 r. w udziale 595/5599. W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...] na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0595 ha.
5) K.Z. i B.K. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...]z [...] marca 1973 r. i rep. [...]z [...] czerwca 1973 r. udział wynoszący 591/5599. Natomiast w przypadku zatwierdzenia planu podziału ww. nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji z [...]lutego 1969 r. [...]na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0591 ha.
Część udziału, który pozostał przy małż. L. - [...] w wyniku spadkobrania nabyli:
6) Po S.L – W.L, J,.L, R.L i S.P po 1/4 części spadku każde - postanowienie Sądu Rejonowego w [...]z [...]września 1989 r., [...] tj. po 281/5599 udziału w gruntach ówczesnej nieruchomości nr [...].
a) na podstawie aktu not. rep. [...] z [...] lipca 2012 r. pp. P. rozszerzyli wspólność ustawową małżeńską o składnik majątku osobistego S.P, tj. udział 281/5599 części w nieruchomości w zbiorze dokumentów nr ZD[...],
b) na podstawie ww. aktu not. W.L. darowała swój udział - 1405/5599 S.P i J.P. (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej).
c) aktem not. z [...] lutego 2018 r., rep. [...]. J.L. darował siostrze S.P. udział - 281/5599, która objęła go wspólnością ustawową małżeńską z mężem J.P..
Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższe akty notarialne dotyczą zbycia udziału w działce nr [...], a nie dotyczą posiadanego przez nabywców udziałów, wyłącznego prawa własności do konkretnych działek, wykazanych na planie sytuacyjnym z projektowanym podziałem nieruchomości na obszarze objętym uchwałą nr [...]Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]z 1960 r., zatwierdzonym decyzją nr [...]. Podziału tej nieruchomości, mimo opracowania projektu, nie zakończono, więc warunków aktu notarialnego dotyczącego zatwierdzenia podziału nie spełniono.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 12 grudnia 1958 r. w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczaniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych (dalej: rozporządzenie w sprawie postępowania przy podziale) decyzja zatwierdzająca projekt podziału nie kończyła prac podziałowych, bowiem zgodnie z rozdziałem V "Czynności końcowe" po zatwierdzeniu w drodze decyzji planu podziału (§ 16) następowało wyznaczenie granic podziału na gruncie i utrwalenie ich znakami granicznymi, a następnie sporządzenie dla każdej nieruchomości objętej podziałem mapy i rejestru pomiarowego nowego stanu własności z wykazaniem nowo utworzonych działek (§ 18). Dopiero po dokonaniu ww. czynności organ wydawał decyzję o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności na obszarach objętych podziałem. Decyzję o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności doręczało się na piśmie osobom zainteresowanym (§ 19). Prace podziałowe kończyły się ujawnieniem nowego stanu prawnego w księgach wieczystych, a w przypadku gdy dla nieruchomości prowadzony był zbiór dokumentów, poprzez złożenie odpowiednich dokumentów do zbioru (§ 20).
Natomiast z pisma z [...]grudnia 1967 r. ([...]) wynika, że Kierownik Działu Robót wniósł o "wyznaczenie upoważnionego przedstawiciela w celu okazania nowych granic zatwierdzonego planu podziału", którego jednak nie wyznaczono, a czynności okazania znaków granicznych nie przeprowadzono na gruncie. Świadczy o tym brak podpisu, numeru i daty upoważniania w metryce pod ww. planem sytuacyjnym.
W piśmie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1972 r. wskazano, że prace na ww. obiekcie wstrzymano na początku 1968 i dotąd nie otrzymano wyjaśnienia umożliwiającego opracowanie planu i zakończenie prac. Nie odnaleziono decyzji o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności. Grunty działki nr [...]pozostają zatem we współwłasności:J.C, T.C., R.C, W.C. i H.C., S i T S, K i B. K., J.L, R.L, S i J P.
Jak ustalił organ nieruchomość nr [...]stała się [...] października 1961 r. własnością S i W L. na mocy aktu not. rep. [...]. Następnie udziały w niej nabyli:
1) J i J S. (małżeńska wspólność majątkowa) - akty notarialne: rep. [...]z [...]marca 1969 r. i rep. [...]z [...]maja 1969 r. w udziale 942/5599. W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji z [...]lutego 1969 r., na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0942 ha.
a) J i J S. (zmiana ze S. zgodnie z decyzją z [...]listopada 1969 r., [...]) zbyli na rzecz B i J. C. udział 942/5599 - akty notarialne rep. nr [...]z [...] czerwca 1973 r. i rep. nr [...]z [...]września 1973 r. Spadek po B.C. na mocy postanowienia SR [...] z [...] kwietnia 2000 r. [...], nabyli: J T i R.C. po 1/3 części.
2) A i W A. (małżeńska wspólność majątkowa) i J.A - akty notarialne rep. [...]z [...]kwietnia 1969 r. i rep. [...]z [...]czerwca 1969 r. nabyli udziały po 628/11198 (łącznie 628/5599). W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...]na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0628 ha.
a) aktem not. rep. [...]z [...]maja 1977 r. małż. A. zbyli udział w działce nr [...]wynoszący 628/11198 na rzecz J.O (z d. A.).
3) W i G.R. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...] z [...]lipca 1969 r. i [...]z [...] grudnia 1969 r. udział 595/5599, a w przypadku zatwierdzenia planu jej podziału, zgodnie ze szkicem załączonym do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...], na własność kupujących przejdzie parcela nr [...]o pow. 0,0595 ha.
a) aktami not. rep. nr [...]z [...]listopada 1972 r. i [...]z [...]kwietnia 1973 r. małż. R. sprzedali udział 595/22396 K. i F. C. (małżeńska wspólność majątkowa), udział 595/22396 na rzecz H.C i udział 1190/22396 na rzecz W. C. (spadek po F. i K. C. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]z [...]kwietnia 1996 r., sygn. [...], nabył H.C).
4) S i T S. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...] z [...]maja 1972 r. i rep. [...]z [...] października 1972 r. w udziale 595/5599. W przypadku zatwierdzenia planu podziału tej nieruchomości, zgodnie ze szkicem do decyzji o przeznaczeniu terenu z [...]lutego 1969 r., [...], na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0595 ha.
5) K. Z. i B.K. (małżeńska wspólność majątkowa) zgodnie z aktami not. rep. [...] z [...] marca 1973 r. i rep. [...]z [...] czerwca 1973 r. udział wynoszący 591/5599. W przypadku zatwierdzenia planu podziału ww. nieruchomości, zgodnie ze szkicem do ww. decyzji z [...]lutego 1969 r., na własność kupujących miała przejść parcela nr [...]o pow. 0,0591 ha.
Część udziału pozostającego przy małż. L. - 2248/5599 nabyli spadkobiercy:
6) Po S.L – W.L, J.L, R.L i S.P po 1/4 części spadku każde - postanowienie SR w [...]z [...]września 1989 r., [...] tj. po 281/5599,
a) na podstawie aktu not. rep. [...]z [...] lipca 2012 r. pp. P. rozszerzyli wspólność ustawową małżeńską o składnik majątku osobistego S.P, tj. udział 281/5599 części w nieruchomości w zbiorze dokumentów nr ZD[...],
b) na podstawie ww. aktu not. W.L darowała swój udział - 1405/5599 S.P. i J.P (na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej).
c) aktem not. z [...]lutego 2018 r., rep. [...]. J.L. darował siostrze S.P. udział - 281/5599, która objęła go wspólnością ustawową małżeńską z mężem J.P.
Grunty działki nr [...]oznaczono nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]i [...]w operacie ewidencji gruntów m. [...]nr [...]. W protokole stanu władania gruntami w ww. operacie jako władających wymieniono:
a) dz. nr [...] (0,0628 ha) - małż. A i W A.,
b) dz. nr [...] (0,0072 ha), [...] (0,0589 ha), [...] (0.0608 ha) i [...] (0,0608 ha) – S i W L.
c) dz. nr [...] (0,0595 ha) – W i G. R.,
d) dz. nr [...] (0,0241 ha) i [...] (0,0942 ha) J.i J.S. i S.L,
e) dz. nr [...] (0,0595 ha) został określony jako nieznany.
Obecnie w operacie ewidencji gruntów i budynków (w rejestrze gruntów, jednostki rejestrowe: [...], [...], G. [...], G. [...] G. [...], G. [...]) jako właścicieli wpisano:
1) dz. nr [...]i [...]- J.C. w udziale 2/3 części, R.C. w udziale 1/6 części i T.C w udziale 1/6 części,
2) dz. nr [...], [...], [...]i [...]- J.L w udziale1/4 części, R.L w udziale 1/4 części, W.L. w udziale1/4 części i S.P w udziale 1/4 części,
3) dz. nr [...]- T.i S.S. (małżeńska wspólność majątkowa),
4) dz. nr [...]- H.C w 2/4 części i W.C w 2/4 części,
5) dz. nr [...]- J.O.,
6) dz. nr [...]– B.K. i K.S. (małżeńska wspólność majątkowa).
Należało zatem ujawnić - z uwzględnieniem aktu notarialnego z [...]lutego 2018 r., rep. [...]- wszystkie podmioty, którym w świetle opisanej wyżej dokumentacji przysługuje udziały w prawie własności dz. nr [...].
Z uwagi na to, że nie wydano decyzji o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności stosownie do § 19 rozporządzenia w sprawie postępowania przy podziale, Starosta nie miał możliwości ujawnić ww. zapisów warunkowych w aktach notarialnych, gdyż zniósłby współwłasność, niezgodnie z kompetencjami. Ten sam stan rzeczy ma się w przypadku warunku przejścia 33 % gruntów objętych podziałem na własność państwa na mocy art. 11 ustawy z 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1958 r. nr 31 poz. 138). W przypadku niezakończenia podziału decyzją, w trybie określonym ww. ustawą, nie było podstaw do jego stosowania. Organy rejestrują stany prawne jednoznaczne i bezsporne, na podstawie przytoczonych na wstępie przepisach dokumentacji. Nie mogą samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.
Skargę na ww. decyzję złożyli S.i T.S., w jej uzasadnieniu wskazali, że zaskarżona decyzja jest deliktem prawnym, opartym o sfałszowane i nieprawdziwe dokumenty oraz przedstawili argumentację na poparcie powyższego stanowiska, powołując się na obszerną dokumentację.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – "p.p.s.a") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić zarzut naruszenia prawa materialnego, czy procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd kontrolował decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 9 lipca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...]z [...]stycznia 2021 r. nr [...], z urzędu, aktualizującą informacje w ewidencji gruntów i budynków, poprzez doprowadzenie wpisów w rejestrze gruntów (jedn. rej.: G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...]) do zgodności ze stanem prawnym nieruchomości w zbiorze nr ZD[...] (pierwotnie ZD[...]) prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...], obecnie działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]i [...]z obr. miasta [...], o łącznej pow. 0,4925 ha, poprzez ujawnienie współwłaścicieli tych gruntów.
W tej sprawie kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości kontrolowanych decyzji ma fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W-wie wyrokiem z 19 lutego 2015r. sygn. akt IV SA/Wa 2253/14 uchylił decyzje uprzednio wydane w tym przedmiocie.
Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że organy i sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w całości.
Tym samym postawienie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., wymaga wykazania, że wydając decyzje organy nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku.
W powołanym wyroku Sąd wskazał na dwa uchybienia:
- organ nie mógł objąć aktualizacją działek nieistniejących, pomijając dane wynikające z ostatecznych decyzji komunalizacyjnych, kontrolowanych przez WSA, który skargi skarżących oddalił.
- po drugie organ nie odniósł się do zarzutu S.S., że przerejestrowanie (21 marca 1979 r.) zbioru dokumentów nr ZD [...]na nr [...]., nastąpiło tylko co do nieruchomości J.O., co potwierdza wpis w dzienniku zdawczym, udostępnionym przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...], na podstawie którego odwołujący się wywiódł, że inne nieruchomości - poza ww. J.O. - nadal są w zbiorze dokumentów nr [...], a więc nastąpił prawny podział dawnej działki nr [...], a nie jedynie do użytkowania. Ustawa z 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie pozwalała bowiem na obrót działkami budowlanymi bez uprzedniego podziału nieruchomości, a skoro taki obrót nastąpił, to działkę nr [...]uprzednio podzielono, a podział zatwierdzono. Można to udowodnić szukając dokumentacji w jednostce, która w 1989 r. przejęła kompetencje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Decyzja podziałowa mogła być też zapisana na mapach podziału w formie klauzuli.
Niemniej Sąd stwierdził, że powołane uchwały nie zatwierdzają planów podziału nieruchomości. Dotyczą tylko planów zagospodarowania przestrzennego miasta [...] (Nr [...], Nr [...]), gromady [...] (Nr [...]) i o wyznaczeniu terenów dla budownictwa jednorodzinnego (Nr [...], [...]), jak i uchwała z [...]stycznia 1959 r. nr [...]PWRN, zobowiązująca do podjęcia określonych działań w sprawach planów zagospodarowania przestrzennego dla terenów miast i osiedli miejskich, nie zawiera zapisów o rozpoczęciu bądź zakończeniu podziałów.
Zaznaczył również, że art. 51 upgk. odnosił się do przypadków, gdy tytuł własności nie został jeszcze uregulowany, co w tej sprawie nie zachodziło. Z dniem 12 lipca 2014 r. przepis ten wykreślono, a obecny art. 20 ust. 2 pkt 1 lit a stanowi, że w ewidencji (...) wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Nie było więc ani przed zmianą 12 lipca 2014 r., jak i obecnie, podstaw do ujawniania osób władających nieruchomościami, będących własnością lub współwłasnością osób fizycznych, znanych z imienia i nazwiska. Przed zmianą było to możliwe, jeżeli właściciel był nieznany.
Prowadząc ponownie postępowanie, organy zastosowały się do powyższych wskazań Sądu.
Podkreślić na wstępie należy, że zgodnie z art. 2 pkt 8 pgik, ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Postępowania administracyjne w zakresie ewidencji gruntów i budynków prowadzone są według ściśle określonych zasad.
Z art. 24 p.g.i.k. wynika, że aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek (ust. 2a pkt 1 i 2) i następuje w drodze czynności materialno-technicznej (ust. 2b pkt 1) lub w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2b pkt 2). Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego, a jej zadaniem jest odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego stanu prawnego. Prawidłowo dokonany wpis w ewidencji dezaktualizuje wpis wcześniejszy (por. postanowienie NSA z 25 października 2019 r., I OSK 2599/19 - CBOSA).
Obowiązek zamieszczenia w ewidencji gruntów i budynków wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości.
Wpisy w ewidencji gruntów nie stanowią dowodu własności ujawnionych w niej nieruchomości i ich części składowych. Są nimi tytuły własności będące podstawą wpisów w tym rejestrze. Jeśli ujawni się spór, co do treści tytułów własności, to może on być rozstrzygnięty jedynie na drodze odpowiedniego postępowania sądowego. Jak wskazano wyżej zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter pochodnych informacji o gruntach, budynkach i ich właścicielach wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych, umów sporządzonych w formie aktów normatywnych, co wprost zostało określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.
Podstawę prawną rozstrzygnięć wydanych w tej sprawie stanowił art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz ust. 2b pgik. W świetle § 45 ust. 1 cyt. rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych.
Sąd podkreśla na wstępie, że wszystkie decyzje komunalizacyjne kontrolowane przez WSA w Warszawie w sprawach o sygn. akt: I SA/Wa 332/13 I SA/Wa 2373/12 I SA/Wa 2374/12 były również przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skargi kasacyjne S.S oddalił wyrokami (odpowiednio) I OSK 507/14, I OSK 505/14 i I OSK 506/14.
W konsekwencji grunty o pow. 0,0658 ha (pierwotnie działka nr [...]) leżą aktualnie pod drogami publicznymi i stanowią własność Gminy Miasta [...]. Ulica [...]przebiega m.in. na działkach nr [...], [...], [...], [...]i [...]- KW nr [...], ulica [...] na działkach nr [...] i [...]- KW nr [...], ulica [...]na działce ew. nr [...]- KW nr [...]o łącznej powierzchni 0,0658 ha
Na pozostałe grunty – a więc grunty, które objęła niniejsza aktualizacja – składają się działki nr ew. [...], [...] [...], [...][...], [...], [...], [...], [...] i [...]. obr. miasta [...], o łącznej pow. 0,4925 ha, znajdujące się w zbiorze nr ZD[...] (pierwotnie ZD[...]) prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...], których współwłaścicieli ujawnił organ.
Z akt sprawy wynika, że – po wydaniu ww. wyroku - przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe:
- 13 grudnia 2016 r. włączono operat techniczny geodety uprawnionego M.B.z 3 lipca 2017 r. oraz skorygowany operat techniczny ww. geodety;
- dołączono akt notarialny z [...] lutego 2018 r., rep. [...], mocą którego J.L. darował siostrze S.P. udział 281/5599 części w nieruchomości w zbiorze dokumentów nr ZD[...], a obdarowana objęła go wspólnością ustawową małżeńską z mężem J.P.;
- w grudniu 2019 r. przeprowadzono kwerendę dokumentacji w archiwum Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, która nie przyniosła rezultatu;
- 13 lutego 2020 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w [...]O/[...] o przeprowadzenie kwerendy, czy posiada dokumentację z lat 60/70 ubiegłego wieku dotyczącą podziału opisanego terenu. W odpowiedzi przekazano kopie wyrysu z planu podziału (arkusz 12) z 19 grudnia 1967 r. i podano, że z metryki tego planu wynika, że Prezydium PRN w [...]prowadziło postępowanie w oparciu o ustawę z 22 maja 19566 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, w którym [...]września 1967 r. wydano decyzję Nr [...]zatwierdzającą plan podziału nieruchomości;
- w odpowiedzi na analogiczne pismo Prezydent Miasta [...]poinformował, że nie znalazł takiej dokumentacji;
- Archiwum Państwowe w [...]w piśmie z [...] marca 2020 r. wskazało, że "nie odnaleziono decyzji nr [...], ani dokumentacji o podziale tego terenu;
- 1 czerwca 2020 r. w archiwum zakładowym Starostwa odnaleziono: 1) operat techniczny/pomiar sytuacyjny obszaru miasta [...]przy ul. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], gruntami PKP, [...], przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne Uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (t. I, 1961 r., nr ks. rob. [...]; 2) pismo Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1972 r. [...]; 3) operat pomiarowy - podziału nieruchomości obiektu "[...]- ul. [...]" przeznaczonego na budownictwo jednorodzinne, t. I - III, 1966-1967, nr ks. rob. [...]; 3). operat techniczny działki nr [...]pochodzącej z nieruchomości "[...]" z 1971 r., [...]; protokół końcowy z kwerendy z 8 czerwca 2020 r.;
- 19 czerwca 2020 r. włączono kopię materiałów ze sprawy [...], w której rozpatrzono wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji z [...]września 1967 r. Nr [...]Decyzją z [...] marca 2020 r. Starosta stwierdził bezprzedmiotowość tego postępowania.
- 12 sierpnia 2020 r. przeprowadzono kwerendę dokumentacji wieczysto-księgowej w Sądzie Rejonowym w [...]VI Wydział Ksiąg Wieczystych w zbiorze ZD[...] (pierwotny nr ZD[...]), w którym nie odnaleziono aktu notarialnego rep. [...]z [...]lutego 2018 r., decyzji z [...]września 1967 r. oraz innej dokumentacji dotyczącej podziału, w tym mapy i rejestru pomiarowego nowego stanu własności z wykazaniem nowo utworzonych działek;
- 12 listopada 2020 r. Starosta uzupełnił materiał dowodowy o operat techniczny z 1971r., [...] (k: 481-492 t. VIII) dotyczący sąsiedniej nieruchomości oznaczonej na wyrysie z planu podziału z 1967 r. (ark. 12, [...]) jako "Zd [...]" - działka [...], której kopie otrzymali m.in. pp. S.
W oparciu o powyższe pismo Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1972 r. i operatu pomiarowego - podziału nieruchomości obiektu "[...]- ul. [...]", organ miał podstawę przyjąć, że po opracowaniu projektu podziału - zatwierdzonego decyzją Prezydium PRN z [...]września 1967 r. – procedurę podziałową wstrzymano w 1968r., a po jej wtrzymaniu nie przystąpiono do kolejnego etapu postępowania, to jest wydania decyzji o zakończeniu podziału, a w konsekwencji nie wprowadzono nowego stanu własności.
W świetle przepisów rozporządzenia w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczaniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych powyższa decyzja nie kończyła prac podziałowych. Po zatwierdzeniu decyzją planu podziału (§ 16) wyznaczano bowiem granice podziału na gruncie, utrwalano je znakami granicznymi i sporządzano dla każdej nieruchomości objętej podziałem mapy i rejestru pomiarowego nowy stan własności z wykazaniem nowo utworzonych działek (§ 18). Następnie wydawano decyzję o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności na obszarach objętych podziałem, którą doręczano osobom zainteresowanym (§ 19). Prace podziałowe kończyły się ujawnieniem nowego stanu prawnego w księgach wieczystych, a gdy dla nieruchomości prowadzony był zbiór dokumentów poprzez złożenie dokumentów do tego zbioru (§ 20). Z dokumentacji geodezyjnej (t. VII, k 303 i 324) wynika, że w 1967 r. wykonujący prace geodezyjne, wyniósł zatwierdzony projekt podziału na grunt, a nowe punkty graniczne oznaczył znakami granicznymi lub rurkami żelaznymi.
Niemniej - pomimo wniosku z 12 grudnia 1967 r. - nie wyznaczono przedstawiciela w celu okazania nowych granic podziału (t. VII, k 330) i nie okazano znaków granicznych na gruncie, na co wskazuje brak podpisu, numeru i daty upoważniania w metryce pod mapą. Ustalenia te potwierdza również pismo Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1972 r., w którym wskazuje się wprost, że prace na tym obiekcie wstrzymano na początku 1968r. oraz nie złożono wyjaśnień umożliwiających opracowanie planu i zakończenie prac.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikały rozbieżności pomiędzy aktami notarialnymi a danymi wynikającymi z operatu ewidencji gruntów m. [...]nr [...] (protokół stanu władania gruntami) w którym, jako władających wykazano: a) dz. nr [...] (0,0628 ha) - małż. A.i W.A.; b) dz. nr [...] (0,0072 ha), [...] (0,0589 ha), [...] (0.0608 ha) i [...] (0,0608 ha) – S i W.L.; c) dz. nr [...] (0,0595 ha) – W.i G.R; d) dz. nr [...] (0,0241 ha) i [...] (0,0942 ha) J. i J.S. i S.L., e) dz. nr [...] (0,0595 ha) określono jako nieznany.
W operacie ewidencji gruntów i budynków (w rejestrze gruntów, jednostki rejestrowe: G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...]) jako właścicieli wpisano:
1) dz. nr [...]i [...]- J.C. w udziale 2/3 części, R.C. w udziale 1/6 części i T.C. w udziale 1/6 części,
2) dz. nr [...], [...], [...]i [...]- J.L. w udziale1/4 części, R.L. w udziale 1/4 części, W.L. w udziale1/4 części i S.P w udziale 1/4 części,
3) dz. nr [...]- T.i S.S. (małżeńska wspólność majątkowa),
4) dz. nr [...]- H.C. w 2/4 części i W.C. w 2/4 części,
5) dz. nr [...]- J.O.,
6) dz. nr [...]– B.K. i K.S. (małżeńska wspólność majątkowa).
Z podanych przyczyn Starosta [...]zaktualizował ewidencję ujawniając wszystkich współwłaścicieli i ich udziały w dawnej działce nr [...]poprzez doprowadzenie wpisów w rejestrze gruntów (jedn. rej.: G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...], G. [...]) do zgodności ze stanem prawnym nieruchomości w zbiorze nr ZD[...] (pierwotnie ZD[...]) prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...], obecnie działki nr [...][...], [...], [...][...], [...], [...], [...], [...]i [...]obr. miasta [...], o łącznej pow. 0,4925 ha, poprzez ujawnienie współwłaścicieli tych gruntów, w sposób opisany w sentencji decyzji.
Z powyższego wynika, że strony nabyły wyłącznie udziały we współwłasności w całej nieruchomości - działce hipotecznej nr [...]w zbiorze dokumentów nr ZD[...], który w dniu 21 marca 1979 r. przerejestrowano na nr ZD[...] w związku ze zmianą właściwości sądu.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 24 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, w świetle którego nieruchomości położone na terenie budownictwa jednorodzinnego przed dokonaniem ich podziału (art. 6 ust. 1 pkt 1) mogły być zbywane tylko w całości, skoro wskazane podmioty nabyły jedynie udziały we współwłasności tej nieruchomości.
W obowiązującym stanie prawnym – co do zasady – ujawnia się właścicieli nieruchomości. Wyjątki dotyczą nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Jeżeli nie można ustalić właściciela nieruchomości, ujawnia się osoby lub inne po dmioty władające tym gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Natomiast w tej sprawie stan prawny opisanej nieruchomości jest uregulowany i ustaleni są jej współwłaściciele. W konsekwencji, organ nie miał podstaw ujawniać jako władających na zasadach posiadania samoistnego, czy też użytkowników, odpowiednio w poszczególnych działkach ewidencyjnych.
W tym stanie faktycznym i prawnym to, że wpis w repertorium ww. zbioru dokumentów dotyczy jedynie J.O.cz nie może oznaczać, że opisana nieruchomość stanowi jej wyłączną własność. Repertoria mają bowiem charakter formalnego spisu treści, a więc nie stanowią podstawy do określenia stanu prawnego nieruchomości.
W świetle zgromadzonej w tej sprawie obszernej dokumentacji, nie mogły odnieść zamierzonego skutku subiektywnie postrzegane przez skarżącego okoliczności m.in.: mafijne wyłudzenia dziesiątek, jeżeli nie setek miliardów złotych na szkodę budżetu Skarbu Państwa oraz zasobów gruntowych; celowa partykularna bezczynność popełniana z pełnym rozmysłem i świadomością w grupowej zmowie; mataczenia, czy fałszerstwa (pisma z 10 lipca 2020 r., z 12 sierpnia 2020 r., z 23 października 2020 r., z 6 listopada 2020 r.).
Z podanych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.