VII SA/Wa 1281/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-03
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneochrona zabytkówgminna ewidencja zabytkówpozwolenie na rozbiórkęuzgodnienie konserwatorskieplan miejscowyprawo własnościnieruchomości

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę pozwolenia na rozbiórkę budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, mimo zapisów planu miejscowego dopuszczających likwidację.

Skarżąca spółka Dom Pogrzebowy "[...]" domagała się pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który był ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję o odmowie pozwolenia, powołując się na brak uzgodnienia z konserwatorem zabytków, który odmówił zgody na rozbiórkę ze względu na wartości historyczne i architektoniczne obiektu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że brak uzgodnienia konserwatorskiego jest wiążący dla organu wydającego pozwolenie, a zapisy planu miejscowego dopuszczające likwidację nie wyłączają tego wymogu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Domu Pogrzebowego "[...]" sp.j. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy odmowę pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Budynek ten był ujęty w gminnej ewidencji zabytków, co zgodnie z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego wymagało uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Konserwator odmówił uzgodnienia, wskazując na wartości historyczne i architektoniczne obiektu oraz możliwość jego remontu lub przeniesienia, a decyzję tę utrzymał w mocy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Sąd uznał, że brak pozytywnego stanowiska konserwatora zabytków jest wiążący dla organu architektoniczno-budowlanego i stanowi wystarczającą podstawę do odmowy wydania pozwolenia na rozbiórkę. Sąd odniósł się również do zarzutów skarżącej dotyczących niezastosowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał likwidację budynku po inwentaryzacji. Sąd stwierdził, że zapis ten należy traktować jako rozwiązanie wyjątkowe, a priorytetem jest ochrona zabytku. Podkreślono, że nawet jeśli budynek jest w złym stanie technicznym, nie jest to wystarczający powód do jego rozbiórki wbrew stanowisku konserwatora. Sąd oddalił również zarzuty proceduralne, uznając, że ewentualne uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rozbiórka obiektu budowlanego ujętego w gminnej ewidencji zabytków wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, a jego negatywne stanowisko jest wiążące dla organu wydającego pozwolenie na rozbiórkę.

Uzasadnienie

Art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego nakłada obowiązek uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę z wojewódzkim konserwatorem zabytków w przypadku obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Odmowa uzgodnienia przez konserwatora stanowi wystarczającą podstawę do odmowy wydania pozwolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

pb art. 39 § 3

Prawo budowlane

Wymaga uzgodnienia pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego ujętego w gminnej ewidencji zabytków z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

u.o.z. art. 6 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Zabytki nieruchome podlegają ochronie bez względu na stan ich zachowania.

u.o.z. art. 7 § 4

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowią formę ochrony zabytków.

u.p.z.p. art. 53 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Konieczność uzgadniania decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

u.p.z.p. art. 64 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Konieczność uzgadniania decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzgodnienia rozbiórki z wojewódzkim konserwatorem zabytków jest wiążący dla organu architektoniczno-budowlanego. Ochrona zabytków ma priorytet nad zapisami planu miejscowego dopuszczającymi likwidację obiektu. Stan techniczny budynku nie jest wystarczającą podstawą do rozbiórki wbrew stanowisku konserwatora.

Odrzucone argumenty

Budynek powinien zostać rozebrany ze względu na zły stan techniczny. Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczające likwidację budynku powinny być zastosowane. Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji.

Godne uwagi sformułowania

"Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu." "Stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków, jest wiążące dla organu właściwego w sprawie pozwolenia na rozbiórkę." "Dopóki postanowienie uzgodnieniowe nie zostanie w odpowiednim trybie wyeliminowane z obrotu prawnego i w jego miejsce nie zostanie podjęte inne, wiąże ono organ prowadzący postępowanie główne." "Określenie 'dopuszcza się likwidację' należy zdaniem Sądu rozumieć jako rozwiązanie wyjątkowe, bowiem likwidacja zabytku winna być ostatecznością." "Wobec bezspornych wartości historycznych, naukowych i walorów architektonicznych ww. budynku mieszkalnego, z konserwatorskiego punktu widzenia inwestycja polegająca na unicestwieniu tego obiektu jest niedopuszczalna i stoi w sprzeczności z podstawową zasadą ochrony zabytków tj. ich trwałego zachowania i zagospodarowania w sposób nie powodujący uszczerbku dla wartości zabytkowej."

Skład orzekający

Grzegorz Antas

przewodniczący

Grzegorz Rudnicki

członek

Monika Kramek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozbiórki obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków oraz relacji między tymi przepisami a ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków i odmowy uzgodnienia przez konserwatora zabytków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną dziedzictwa kulturowego, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak ważne są procedury uzgodnień z konserwatorem zabytków.

Czy można zburzyć zabytkowy budynek, nawet jeśli plan miejscowy na to pozwala?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1281/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Antas /przewodniczący/
Grzegorz Rudnicki
Monika Kramek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 976/21 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 169 poz 1202
art. 39 pb
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 września 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania małym i średnim przedsiębiorcom pomocy publicznej na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, sędzia WSA Monika Kramek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Domu Pogrzebowego "[...]" sp.j. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2020r . nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Domu Pogrzebowego [...] Sp.j. (dalej: skarżąca), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie udzielenia skarżącej pozwolenia na rozbiórkę.
Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. uzupełnionym w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżąca spółka wystąpiła o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...].
Do wniosku załączono oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, projekt rozbiórki oraz inwentaryzację architektoniczną obiektu.
Prezydent [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego odmówił skarżącej pozwolenia na rozbiórkę. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 28, art. 31 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 39 ust. 3 oraz 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.).
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji przytaczając treść art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego wyjaśnił, że ww. budynek mieszkalny jednorodzinny został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, utworzonej na podstawie Zarządzenia Prezydenta [...] nr [...] r. z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji Zabytków Miasta [...].
W związku z powyższym, pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, organ zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o uzgodnienie rozbiórki budynku.
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia ze stanowiska konserwatorskiego robót budowlanych objętych wnioskiem. W związku z wniesieniem przez skarżącą zażalenia na postanowienie organu konserwatorskiego Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. zawiesił postępowanie w sprawie rozbiórki budynku.
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. znak[...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] ponownie nie uzgodnił ze stanowiska konserwatorskiego przedmiotowej rozbiórki, zaś Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] października 2019 r., znak: [...]utrzymał je w mocy.
Wobec powyższego Prezydent [...] stwierdził, że należało odmówić pozwolenia na rozbiórkę spornego budynku.
W odwołaniu od tej decyzji skarżącą zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:
- art., 6 w zw. z art. 7 oraz art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 7 w zw. z. art. 77 § 7 k.p.a., a także, naruszenie prawa materialnego tj.:
- art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, co doprowadziło do istotnego naruszenia istoty prawa własności skarżącej,
- art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 4, art. 91 ust 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego,
- § 10 pkt 3 uchwały Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - część I, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej pozwolenia na rozbiórkę.
W wyniku rozpoznania odwołania opisaną na wstępie decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego). Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów. Z kolei art. 33 ust. 4 Prawa budowlanego określa jakie załączniki inwestor powinien dołączyć do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę wskazując, że m.in. są to pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno - budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu.
Wojewoda podniósł, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nie uzgodnił planowanej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a postanowienie to utrzymał w mocy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W ocenie Wojewody stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków, jest wiążące dla organu właściwego w sprawie pozwolenia na rozbiórkę. Jeżeli zatem owo stanowisko jest negatywne ("odmawia uzgodnienia"), to stanowi wystarczającą podstawę odmowy udzielenia inwestorowi pozwolenia na rozbiórkę, a wręcz udzielenie takiego pozwolenia wyklucza.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że konieczność rozbiórki budynku wynika z jego złego stanu technicznego, nie pozwalającego na wykonanie remontu oraz że skarżąca nie może być obciążana nieracjonalnie dużymi ciężarami odtworzenia obiektu Wojewoda wskazał, że na przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2020 poz. 282) wyjaśniając, że zabytki nieruchome podlegają ochronie bez względu na stan ich zachowania.
Wojewoda nie podzielił zarzutów skarżącej wskazujących na pozbawienie jej możliwości podjęcia konkretnych czynności procesowych. Podkreślił, że strona ma prawo zarówno do wglądu w akta sprawy, jak i do składania wniosków i zastrzeżeń na każdym etapie toczącego się postępowania, niezależnie od jakichkolwiek zawiadomień ze strony organów administracji publicznej. Wiedząc więc o wszczęciu postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę objętą wnioskiem skarżąca zdaniem Wojewody miała wiedzę o prowadzonym postępowaniu dowodowym i bez przeszkód mogła wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań na każdym etapie załatwiania sprawy. Stwierdził, że wprawdzie organ I instancji uchybił obowiązkowi umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań o którym mowa w art. 10 k.p.a., jednak nie ma to wpływu na treść wydanej decyzji.
W kwestii naruszenia przepisów Konstytucji Wojewoda podniósł, że prawo właściciela do dysponowania działką i jej zabudowy nie jest nieograniczone, a prawo właściciela do inwestowania nie może pozostawać w konflikcie z innymi zasadami rządzącymi zagospodarowaniem terenu i chronionym prawem interesem publicznym oraz interesem innych podmiotów. To przepisy ustawowe regulujące zachowanie ładu przestrzennego wprowadzają uzasadnione ograniczenia w możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości przez ich właścicieli, a tym samym wraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP wyznaczają granice prawa własności nieruchomości, w tym związane z tym prawem, prawo zabudowy.
W skardze na decyzję Wojewody skarżąca zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego tj.:
1. § 10 pkt. 3 oraz § 22 ust. 2 pkt. 22 uchwały Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - część I, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego przy ul. [...] w [...], podczas gdy zgodnie z treścią postanowień § 10 pkt 3 oraz § 22 ust. 2 pkt. 22 ww. uchwały dla przedmiotowego budynku dopuszcza się przeniesienie lub likwidację po inwentaryzacji;
2. art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie zabytków w zw. z art. 39 ust. 3 Prawo budowlane, poprzez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że rozbiórka jednorodzinnego budynku przy ul. [...] jest niedopuszczalna;
3. art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez niezastosowanie tych przepisów i nieuwzględnienie, że wydanie zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta odmawiającej wydania pozwolenia na rozbiórkę prowadzi do istotnego ograniczenia i naruszenie istoty prawa własności spółki;
- przepisów postępowania tj.:
1. art. 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu polegające na uznaniu, że wprawdzie Prezydent uchybił obowiązkowi umożliwienia stornie przed wy daniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia;
2. art. 102 w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1 oraz art. 97 § 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez Wojewodę zarzutu podejmowania przez Prezydenta [...] czynności zmierzających do rozstrzygnięcia spraw w czasie zawieszenia postępowania, tj. wystosowanie zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego, podczas gdy postępowanie w sprawie było zawieszone;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedążenie przez Wojewodę do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, uwzględniając słuszny interes spółki, jak również nie rozpatrzenie przez Wojewodę w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej oceny stanu faktycznego sprawy, skutkujące błędnym uznaniem, że rozbiórka jednorodzinnego budynku jest niedopuszczalna;
4. art. 6 w zw. z art. 7 oraz w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem zasady praworządności, zasady słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że to zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decydują m.in. o możliwym sposobie zagospodarowania budynków znajdujących się na obszarze jego obowiązywania. Pan miejscowy dla rejonu [...] – część I w § 10 pkt 3 oraz § 22 ust. 2 pkt 22, poza możliwością przeniesienia budynku, przewiduje jego likwidację, po uprzedniej inwentaryzacji. Skarżąca wyjaśniła, że pojęcie rozbiórki jest związane z działaniami mającymi na celu likwidację obiektu budowlanego (zakończenie jego bytu fizycznego). Również aby możliwe było przeniesienie budynku, w pierwszej kolejności należałoby dokonać jego rozbiórki. Ponadto w ocenie skarżącej budynek jest w złym stanie technicznym, a spółka nie może być obciążona nieracjonalnie dużymi ekonomicznymi ciężarami jego odtworzenia. Budynek ze względu na swój stan nie może już spełniać swoich funkcji, a jego remont wymagałby nakładów przekraczających rozsądną miarę.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] o odmowie pozwolenia na rozbiórkę.
Z okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika, że przedmiotem sporu jest sposób zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej spółki o pozwolenie na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...].
W ocenie organów obu instancji należało odmówić pozwolenia na rozbiórkę, z powodu nieuzgodnienia przez organ konserwatorski robót budowlanych objętych wnioskiem skarżącej.
Skarżąca natomiast domaga się odmiennego rozstrzygnięcia wskazując, że planowany przez nią do rozbiórki budynek nie ma zabytkowego charakteru, a ze względu na swój stan techniczny, zagraża jedynie życiu i zdrowiu ludzi. Taki stan rzeczy uniemożliwia spółce realizację przysługującego jej prawa własności jak i realizację postanowień planu miejscowego przewidującego możliwość przeniesienia budynku lub jego likwidacji.
Stanowisko strony skarżącej nie jest trafne.
Rozbiórka obiektu jest możliwa jedynie poprzez przeprowadzenie odpowiednich robót budowlanych o jakich mowa w art. 3 pkt 7, które w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, wymagają uzyskania pozwolenia na budowę/rozbiórkę. Zatem zasadą jest obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego. Powyższy przepis odsyła też do art. 31 Prawa budowlanego, który określa wyłączenia od tego obowiązku. Mają one charakter wyczerpujący i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.
Z akt i okoliczności sprawy wynika, że przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] w [...] nie mieścił się w kategorii wskazanej w art. 31 ust. 1 ww. ustawy, zatem jego rozbiórka wymagała uzyskania pozwolenia na wykonanie rozbiórkowych robót budowlanych – po uzyskaniu uzgodnienia konserwatorskiego. Konieczność uzyskania tego uzgodnienia podyktowana była faktem ujęcia ww. budynku w gminnej ewidencji zabytków utworzonej na podstawie Zarządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w sprawie założenia ewidencji Zabytków Miasta [...].
Zgodnie bowiem z art. 39 Prawa budowlanego:
- prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków (ust. 1);
- pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wydane po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków (ust. 2);
- w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (ust. 3);
- wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych.
Z przywołanego powyżej stanu prawnego wynika, że w art. 39 Prawa budowalnego znajduje się norma zobowiązująca organ wydający pozwolenie na budowę do współdziałania ze wskazanym w tym przepisie organem w trybie art. 106 k.p.a. z uwzględnieniem instytucji milczenia organu jako wywołującego skutek prawny. Artykuł 106 k.p.a. stanowi, że "§ 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. § 2. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. § 3. Organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin. § 4. Organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. § 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie.
§ 6. W przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w § 3 stosuje się przepisy art. 36-38, przy czym organ obowiązany do zajęcia stanowiska niezwłocznie informuje organ załatwiający sprawę o wniesieniu ponaglenia".
Tym samym dla wydania pozwolenia na rozbiórkę, koniecznym, zgodnie z treścią powołanego powyżej art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, było uzyskanie pozytywnego stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w tym przedmiocie.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. wojewódzki konserwator zabytków odmówił uzgodnienia robót budowlanych polegających na rozbiórce, a Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpoznaniu zażalenia skarżącej utrzymał w moc ww. postanowienie stwierdzając m.in., że "aktualny stan obiektu nie wyklucza jego remontu i zachowania. Wobec bezspornych wartości historycznych, naukowych i walorów architektonicznych ww. budynku mieszkalnego, z konserwatorskiego punktu widzenia inwestycja polegająca na unicestwieniu tego obiektu jest niedopuszczalna i stoi w sprzeczności z podstawową zasadą ochrony zabytków tj. ich trwałego zachowania i zagospodarowania w sposób nie powodujący uszczerbku dla wartości zabytkowej. (...) Z materiału dowodowego sprawy wynika, że mimo złego stanu technicznego budynku stopień zachowania oryginalnej substancji zabytkowej przedmiotowego obiektu jest duży i należy wobec niego podejmować działania o charakterze konserwatorskim i restauratorskim".
Z akt sprawy nie wynika, nie twierdzi tego również sama skarżąca, by postanowienie Ministra było przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Słusznie zatem uznały organy obu instancji (Prezydent i Wojewoda), że brak zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków na wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, był wiążący dla organów architektoniczno – budowlanych rozpoznających wniosek inwestora w tym przedmiocie, co wynika wprost ze wskazanych powyżej norm ustawy Prawo budowlane, co z kolei implikowało konieczność wydania decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 239/10 – LEX nr 992517). Dopóki postanowienie uzgodnieniowe nie zostanie w odpowiednim trybie wyeliminowane z obrotu prawnego i w jego miejsce nie zostanie podjęte inne, wiąże ono organ prowadzący postępowanie główne (wyrok NSA z 20 czerwca 2007 r., II OSK 922/06 z glosą aprobującą G. Krawiec, Przegląd Prawa Publicznego 2009, nr 2, s. 75).
Odnosząc się do tej części skargi gdzie skarżąca zarzuca niezastosowanie przez organy przepisów aktu prawa miejscowego, wyjaśnić należy, że nieruchomość objęta wnioskiem o rozbiórkę znajduje się na terenie, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] – część I zatwierdzony uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Zgodnie z § 10 pkt 3 planu określającym zasady ochrony konserwatorskiej dla zaznaczonego na rysunku planu budynku przy ul. [...] w [...], włączonego do gminnej ewidencji zabytków, dopuszcza się jego przeniesienie lub likwidację po wykonaniu inwentaryzacji.
Rację ma skarżąca, że ustalenia aktu prawa miejscowego obowiązują również organ ochrony zabytków. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem aktem planistycznym, za pomocą którego w sposób wiążący ustala się przeznaczenie terenów oraz określa sposoby ich zagospodarowania i zabudowy.
Ustalenia zawarte w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego stanowią jedną z form ochrony zabytków stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 19 tej ustawy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy ustala się - w zależności od potrzeb - strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. Powołany § 10 ust. 3 planu nie nakazuje jednak rozbiórki budynku, ani nie wyłącza trybu uzgodnienia przewidzianego w art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Określenie "dopuszcza się likwidację" należy zdaniem Sądu rozumieć jako rozwiązanie wyjątkowe, bowiem likwidacja zabytku winna być ostatecznością.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymującego w mocy postanowienie wojewódzkiego konserwatora zabytków o odmowie uzgodnienia rozbiórki, "rozwiązaniem uzasadnionym z punktu widzenia organu konserwatorskiego jest przeniesienie obiektu. Takie działanie pozwoli na zachowanie zabytkowego obiektu, posiadającego wartości historyczne i naukowe, jako przykład drewnianej architektury z 2 poł. XIX w. dawnej wsi[...]". W świetle powyższego stanowiska nie ma zatem przeszkód, by skarżąca realizację planów inwestycyjnych na nieruchomości poprzedziła przeniesieniem budynku w inne miejsce. Natomiast wniosek, że z przyczyn techniczno-ekonomicznych najwłaściwsza byłaby rozbiórka, nie może być powodem uznania, że zachodzą przesłanki do rozbiórki obiektu historycznego.
Wbrew zatem zarzutom skargi organy odmawiając zgody na rozbiórkę budynku zgodnie z przedłożonym projektem, wobec braku uzgodnienia robót budowlanych ze stanowiska konserwatorskiego, nie naruszyły powołanych w skardze przepisów prawa miejscowego.
Zamierzonego skutku nie mogły odnieść także zarzuty skargi, w ramach których skarżąca działanie organów traktuje jako przejaw nadużycia prawa wobec właścicieli nieruchomości zabytkowych. Sąd zauważa, że jakkolwiek gminna ewidencja zabytków nie jest żadną z form ochrony zabytków przewidzianych w art. 7 ustawy o ochronie zabytków, to jednak z czynnością materialnoprawną organu jaką stanowi wpis do tej ewidencji łączy się konieczność uzgadniania wszelkich związanych z obiektem przedsięwzięć z organem konserwatorskim, a tym samym pozbawienie właściciela względnej swobody w dysponowaniu należącym do niego mieniem. Włączenie zabytku do gminnej ewidencji zabytków rodzi bowiem obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm. oraz art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego). Jednak powyższe ograniczenia mają na celu uchronienie nieruchomości zabytkowej przed jej niewłaściwą eksploatacją przebudową albo zniszczeniem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 831/16 – publ. Cbosa).
Za niezasadne Sąd uznał zarzut skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organ I instancji uchybił wprawdzie obowiązkowi wynikającemu z art. 10 k.p.a. tj. umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (uczynił to zbyt późno) jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy i nie wywołało dla strony niekorzystnych konsekwencji procesowych, skoro w dalszym toku postępowania skarżąca miała możliwość realizacji uprawnień procesowych. Również to, że organ I instancji zawiadomił o zebraniu materiału dowodowego na sześć dni przed podjęciem zawieszonego postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, nie były to bowiem żadne kolejne (nowe) czynności procesowe, czy kwestie merytoryczne, które mogą być rozpatrywane tylko w trakcie toczącego się postępowania.
W ocenie Sądu nie sposób dopatrzyć się uchybienia zasadzie praworządności sformułowanej w przepisach art. 6 i 7 k.p.a. Zarówno Prezydent, jak i Wojewoda działali na podstawie przepisów prawa, dokonali właściwej subsumpcji przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. W sprawie zgromadzono wyczerpująco materiał dowodowy, a skarżąca nie wskazała na żadne dodatkowe dowody, które nie zostały przeprowadzone, a przyczyniłyby się do odmiennego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI