VII SA/Wa 1270/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
szczepienia ochronneobowiązek szczepieńegzekucja administracyjnaprawo dzieckaopieka rodzicielskazdrowie publiczneustawa o zapobieganiu zakażeniomzarzuty w egzekucjiMinister ZdrowiaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę matki na postanowienie Ministra Zdrowia dotyczące oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, mającym na celu przymuszenie do zaszczepienia małoletniej córki.

Skarżąca kwestionowała postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do zaszczepienia małoletniej córki, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. wymagalności obowiązku, braku kwalifikacji lekarskiej i uciążliwości środka egzekucyjnego. Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie Wojewody oddalające zarzuty, wskazując na ustawowy obowiązek szczepień i prawidłowość postępowania. Sąd administracyjny uznał skargę za bezzasadną, potwierdzając, że obowiązek szczepień wynika z ustawy, a brak zgody rodzica nie zwalnia z jego wykonania.

Przedmiotem skargi była decyzja Ministra Zdrowia utrzymująca w mocy postanowienie Wojewody, które oddaliło zarzuty skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła szereg zarzutów, w tym brak wymagalności obowiązku, brak badania kwalifikacyjnego, nieprawidłowe działania organów oraz naruszenie praw pacjenta i przepisów konstytucyjnych. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały te zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a brak zgody rodzica nie uchyla tego obowiązku. Wskazano również, że przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień mają pierwszeństwo przed ogólną zasadą prawa pacjenta do odmowy świadczeń zdrowotnych. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone prawidłowo, a zastosowany środek egzekucyjny (grzywna) nie był nadmiernie uciążliwy. Sąd nie znalazł również podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że obowiązek szczepień realizuje konstytucyjne powinności państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek szczepień wynika wprost z przepisów ustawowych i rozporządzeń, a terminy są uwarunkowane wiekiem dziecka i zawarte w Programie Szczepień Ochronnych. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego zawiera szczegółowe wskazania techniczne, a nie normy prawne nakładające nowe obowiązki.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że obowiązek szczepień wynika z ustawy i rozporządzenia, a Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany komunikatem GIS, precyzuje terminy wykonania w zależności od wieku dziecka, nie tworząc nowych obowiązków prawnych. Brak zgody rodzica nie uchyla ustawowego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 2 i 8

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutów skarżącej dotyczyła braku wymagalności obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

u.z.z.c.u.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Określa obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przez osoby przebywające na terytorium RP, a w przypadku osób niepełnoletnich odpowiedzialność ponosi opiekun.

u.z.z.c.u.l. art. 17 § ust. 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Określa wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób do nich zobowiązanych.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § § 5

Określa, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, a terminy realizacji obowiązku są uwarunkowane wiekiem dziecka.

Pomocnicze

u.p.p. art. 16

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Skarżąca powoływała się na prawo do wyrażenia zgody lub odmowy udzielenia świadczeń zdrowotnych, jednak sąd uznał, że w przypadku obowiązkowych szczepień przepisy odrębne (ustawa o zapobieganiu zakażeniom) mają pierwszeństwo.

k.p.a. art. 124 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Skarżąca zarzuciła brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, jednak sąd uznał, że uzasadnienie było wystarczające.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Skarżąca zarzuciła brak możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, ale sąd uznał, że nie wykazała, aby uniemożliwiło jej to konkretną czynność.

EKPC art. 8 § ust. 1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego, ale sąd uznał, że obowiązek szczepień jest uzasadniony.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżąca kwestionowała moc prawną komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady wolności obywateli.

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do ochrony zdrowia.

Konstytucja RP art. 68

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do ochrony zdrowia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Brak wymagalności obowiązku szczepień z uwagi na nieprawidłową podstawę prawną (komunikat GIS zamiast ustawy/rozporządzenia). Niewykonalność obowiązku z powodu braku badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego i ochrony zdrowia. Niewłaściwe działania organów egzekucyjnych (PPIS jako wierzyciel). Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (grzywna). Brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia. Brak możliwości wypowiedzenia się co do dowodów.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka [...] spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza [...] w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych obowiązkowość szczepień ochronnych dotyczy całego społeczeństwa i ma na celu zabezpieczenie wszystkich przebywających na terytorium rzeczypospolitej Polskiej przed występującymi zagrożeniami

Skład orzekający

Jadwiga Smołucha

sprawozdawca

Mirosław Montowski

przewodniczący

Tomasz Janeczko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ustawowego charakteru obowiązku szczepień ochronnych i pierwszeństwa przepisów szczególnych nad ogólnymi zasadami prawa pacjenta, a także prawidłowości postępowania egzekucyjnego w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i procedury egzekucyjnej w administracji. Interpretacja przepisów dotyczących Programu Szczepień Ochronnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień dzieci i konfliktu między prawem rodziców a interesem zdrowia publicznego, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie.

Czy rodzic może odmówić szczepienia dziecka? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1270/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jadwiga Smołucha /sprawozdawca/
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
II OSK 1603/20 - Postanowienie NSA z 2022-10-12
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Ministra Zdrowia (dalej: "organ odwoławczy", "Minister") z [...] maja 2019 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym..
Pismem z [...] marca 2018 r. skarżąca złożyła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, dotyczącego poddania małoletniej córki – N. B. - urodzonej [...] sierpnia 2016 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2018 r., numer: [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: "PPIS").
Zarzuty zostały rozpoznane jako nieuzasadnione przez wierzyciela, PPIS w B., postanowieniem z [...] maja 2018 r.
Zażaleniem z [...] maja 2018 r. skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie PPIS do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: "PWIS"). Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. PWIS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS.
Postanowieniem z[...] czerwca 2018 r. Wojewoda uznał zarzuty za nieuzasadnione.
Zażaleniem z [...] czerwca 2018 r. skarżąca za pośrednictwem Wojewody zaskarżyła w/w postanowienie do Ministra Zdrowia.
Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Minister Zdrowia utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ ocenił, iż postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegające na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, organ odwoławczy zaznaczył, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Powołując się na § 5 powołanego rozporządzenia, organ odwoławczy wskazał, iż obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Organ odwoławczy wskazał następnie, iż obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Minister Zdrowia podkreślił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).
Skarżąca zarzuciła postępowaniu Wojewody niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego i powołując się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wyraziła opinię o nieistnieniu obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odnosząc się do tego zarzutu, Minister Zdrowia wskazał, że istotnie zgodnie z art. 16 w/w ustawy pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku jednak obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo organ odwoławczy wskazał, iż ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą – jak wskazywał dalej organ odwoławczy - jest m.in. ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym.
W zażaleniu skarżąca kwestionowała również uprawnienia PPIS do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Odnosząc się do tego zarzutu, organ odwoławczy zwrócił uwagę na zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". Organ odwoławczy wskazał następnie, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie działał w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Powołując się na ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ odwoławczy wyjaśnił, iż kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Jak wskazał organ odwoławczy organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...].
W zażaleniu skarżąca podnosiła także, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, małoletnie dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Według skarżącej brak takiego zaświadczenia w aktach sprawy wiąże się z niemożliwością stwierdzenia, że obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny. Odnosząc się następnie do tego zarzutu organ odwoławczy wskazał, iż to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym - na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jak wyjaśnił organ odwoławczy skarżąca nie zgłosiła się do lekarza ani na badanie, ani na szczepienie dziecka. Akta sprawy nie zawierają zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, ani też dokumentów potwierdzających fakt, że skarżąca informowała Wojewodę o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia. Minister ocenił, iż zarzut niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień stanowi wyłącznie polemikę w tym zakresie i nie może być uznany za zasadny.
Organ odwoławczy nie stwierdził także zarzuconego przez skarżącą naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. - dotyczącego braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia o oddaleniu zarzutów. Powołując się na akta sprawy organ odwoławczy wskazał, iż Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo opisał stan faktyczny postępowania w zakresie zgłoszonych zarzutów oraz ustosunkował się do nich w sposób niebudzący wątpliwości.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Minister Zdrowia wskazał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Wojewoda nie powierzał żadnemu innemu organowi jednostki samorządu terytorialnego prowadzenia przedmiotowej sprawy.
Następnie organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 i art. 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków podkreślił, iż trafność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania przez podnoszącego, iż uchybienie organu pozbawiło go możliwości dokonania konkretnej czynności. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca – zdaniem organu odwoławczego - nie wykazała, aby Wojewoda uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś PPIS informował Skarżącą o tym, iż w sytuacji niezaszczepienia dziecka zostanie wszczęte przeciwko niej postępowanie egzekucyjne.
Minister Zdrowia podkreślił także, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. Organ odwoławczy ocenił, iż wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W skardze na postanowienie Ministra Zdrowia z [...] maja 2019 r., znak: [...], skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną Ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;
- art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej N. B. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek, jedynie podnosząc, że terminy realizacji obowiązku "są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka";
- art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie , że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia;
- art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, jak również brak wskazania którego szczepienia dotyczy postępowanie;
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia;
- art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Ministra Zdrowia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla je lub stwierdza jego nieważność.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Argumenty podnoszone w skardze są bowiem nietrafne.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie do treści art. 34 § 1, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, co oznacza że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie podstawę zarzutów zgłoszonych przez skarżącą stanowiły przepisy art. 33 § 1 pkt 2 i 8 u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku szczepień, zastosowanie środka zbyt uciążliwego).
Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. W rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, szczepieniem ochronnym nazywamy cyt.: "podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie". Według ww. ustawy, szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie zdrowotne jest działaniem służącym profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz innym działaniem medycznym wynikającym z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Szczepienia obowiązkowe są wykonywane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r., poz. 947) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r., poz. 1086). Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 stycznia 2017 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2017. Szczepienie przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B powinno być wykonane ciągu 24 godzin po urodzeniu dziecka. Szczepienie przeciwko Haemophilus influanze typu b, błonicy, tężcowi oraz krztuścowi powinno być wykonane w 2 miesiącu życia - po ukończeniu 6 tygodnia życia. Szczepienie przeciwko poliomyelitis powinno być wykonane w 4 miesiącu życia - po ukończeniu 14 tygodnia życia (po 8 tygodniach od poprzedniego szczepienia). Wbrew zatem zarzutom skargi powyższe pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych oraz cytowanego wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Programie Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 628/15). Nie było zatem podstaw, aby obowiązek, nie mógł być wykonalny, jak zarzucała skarżąca.
Artykuł 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. O kwalifikacji do szczepienia dziecka zdecyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebrania potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej, wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.
Organ prawidłowo ocenił także zarzut uciążliwości środka jako niezasadny, bowiem zastosowany przez Wojewodę środek w postaci grzywny w wysokości 500 zł stanowi najmniej uciążliwy środek w nakłonieniu do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy egzekucyjnej, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie, organy egzekucyjne mogą nakładać na zobowiązaną osobę fizyczną grzywnę w wysokości do 10 000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą przekroczyć 50 000 zł.
Sąd nie podzielił również argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegającej na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącą do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa. Jak już wyjaśniono obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci (opiekunów) obowiązek poddania dzieci szczepieniom obowiązkowym. Przesłanka naruszenia Konstytucji i aktów prawa międzynarodowego chroniącego w tym zakresie prawa człowieka nie występuje. Należy przy tym dodać, że obowiązkowość szczepień ochronnych dotyczy całego społeczeństwa i ma na celu zabezpieczenie wszystkich przebywających na terytorium rzeczypospolitej Polskiej przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Obowiązek szczepień nie może być kwestionowany przez powołanie się na konstytucyjną zasadę wolności obywateli.
Odnośnie wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, należy podzielić pogląd ukształtowany w jednolitej linii orzecznictwa, że wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do TK z pytaniem prawnym w tej sprawie. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje bowiem wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (vide: powoływany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 934/17).
Reasumując, sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów materialnych i procesowych. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nienaruszający zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono prawidłowo. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób nie budzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a zatem nie mogły odnieść zamierzonego skutku, oraz biorąc dodatkowo pod uwagę, że sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI