VII SA/Wa 1265/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-08-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówprawo geodezyjneakt notarialnyksięga wieczystareprywatyzacjaaktualizacja danychnieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki J. sp. z o.o. na decyzję o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków, uznając, że późniejsze zmiany w księdze wieczystej, wynikające z decyzji komisji reprywatyzacyjnej, miały pierwszeństwo przed aktem notarialnym spółki.

Spółka J. sp. z o.o. wnioskowała o wpisanie jej jako współużytkownika wieczystego w ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu notarialnego z 2014 r. Organy administracji odmówiły aktualizacji, wskazując na późniejsze zmiany w księdze wieczystej dokonane na podstawie decyzji Komisji ds. reprywatyzacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, stwierdzając, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać aktualny stan prawny wynikający z późniejszych dokumentów, nawet jeśli nie unieważniono aktu notarialnego.

Sprawa dotyczyła skargi spółki J. sp. z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Spółka domagała się wpisania jej jako współużytkownika wieczystego na podstawie aktu notarialnego z 2014 r. Organy administracji odmówiły, powołując się na późniejsze zmiany w księdze wieczystej, które nastąpiły na podstawie decyzji Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo postąpiły, aktualizując ewidencję na podstawie późniejszych zdarzeń w księdze wieczystej, które miały pierwszeństwo przed aktem notarialnym spółki. Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu, a jedynie odzwierciedlać stan prawny wynikający z dokumentów, w tym późniejszych zmian w księdze wieczystej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli późniejsze zmiany w księdze wieczystej zostały dokonane na podstawie zdarzeń późniejszych niż akt notarialny, a ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać aktualny stan prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy ewidencyjne mają obowiązek aktualizować dane na podstawie późniejszych dokumentów, a ewidencja gruntów odzwierciedla stan prawny wynikający z aktualnych dokumentów, nie kształtując go samodzielnie. Zmiany w księdze wieczystej dokonane na podstawie decyzji Komisji reprywatyzacyjnej miały pierwszeństwo przed aktem notarialnym spółki, nawet jeśli sam akt nie został unieważniony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozporządzenie egib art. 12 § ust. 1 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Dane podmiotowe mogą być ujawnione w rejestrze gruntów i budynków na podstawie aktów notarialnych.

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać aktualny stan prawny wynikający z późniejszych dokumentów. Zmiany w księdze wieczystej dokonane na podstawie decyzji Komisji reprywatyzacyjnej miały pierwszeństwo przed aktem notarialnym spółki. Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania o ważności aktu notarialnego.

Odrzucone argumenty

Akt notarialny nabycia nieruchomości przez spółkę powinien stanowić podstawę wpisu do ewidencji, ponieważ nie został unieważniony. Decyzje Komisji reprywatyzacyjnej nie mogły stanowić podstawy do wykreślenia spółki z księgi wieczystej i ewidencji, ponieważ nie unieważniały aktu notarialnego. Wyrok WSA stwierdzający nieważność decyzji Komisji miał moc ex tunc i eliminował jej skutki prawne. Organ nie uwzględnił, że Prezydent sam kwestionował decyzje Komisji.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z aktualnych dokumentów. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne jednoznaczne i bezsporne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynku. Istota skargi sprowadza się do tego czy podstawą do dokonania aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków mógł być akt notarialny z dnia [...] stycznia 2014 r., czy też zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] o zmianach w dziale II księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] października 2020 r.

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Tomasz Janeczko

sprawozdawca

Elżbieta Granatowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w kontekście zmian w księdze wieczystej oraz roli aktów notarialnych i decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z reprywatyzacją i złożonymi zmianami w księgach wieczystych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z nieruchomościami, reprywatyzacją i aktualizacją danych ewidencyjnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Akt notarialny czy decyzja reprywatyzacyjna – co decyduje o wpisie w ewidencji gruntów?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1265/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Elżbieta Granatowska
Tomasz Janeczko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 76 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorstwa J. Spółki z. o.o. z siedzibą w W. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] orzekającej o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] z obrębu [...], położonej przy ulicy P. na terenie Dzielnicy [...] polegającej na wpisaniu, jako współużytkownika wieczystego J. Spółkę z. o. o. z siedzibą w W. - REGON [...] w udziale 48266/100000 - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia 25 września 2019 r., spółka J. Sp. z o.o. w W., zwróciła się do Prezydenta [...] w sprawie zgłoszenia zmian danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie nieruchomości określonej, jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. P. na terenie Dzielnicy [...], która stanowi własność Miasta [...] i jest wpisana do księgi wieczystej nr [...]. Ww. zgłoszenie polegało na wykazaniu, jako współużytkownika wieczystego przedsiębiorstwa J. Spółka z o. o. z siedzibą w W. w miejsce przedsiębiorstwa J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. na podstawie wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...].
Pismem z dnia 10 października 2019 r. organ poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowy wpis może nastąpić na wniosek ww. Spółki po dostarczeniu do organu ewidencyjnego odpisu księgi wieczystej nr [...] z ujawnionym wpisem wieczystego współużytkownika w dziale II tej księgi bądź z urzędu, po wpłynięciu do organu ewidencyjnego zawiadomienia o dokonanej zmianie w księdze wieczystej dostarczonego przez sąd wieczystoksięgowy w trybie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Strona nie dostarczyła ww. dokumentów i w związku z podtrzymaniem żądania w piśmie z dnia 18 grudnia 2019 r. Prezydent [...] pismem z dnia 21 lutego 2020 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które wiąże się z wydaniem decyzji odmownej w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 24 ust. 2c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
W dniu [...] grudnia 2020 r. Prezydent [...] dokonał z urzędu czynnością materialno- techniczną aktualizacji operatu ewidencyjnego w oparciu o art. 24 ust. 2b pkt 1 lit b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zmiana ta polegała na ujawnieniu wpisu jako współużytkownika wieczystego: J. Spółka z. o.o. z siedzibą w W. - REGON [...] w miejsce wpisu: J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. - REGON [...], na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 30 października 2020 r. Wpisu w dziale II księgi wieczystej Sąd dokonał na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w W. XXVII Wydział Cywilny - Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2019 r. Sygn. akt [...] nakazującego Sądowi Rejonowemu [...] w W. dokonać w dziale II księgi wieczystej nr [...] zmiany wpisu dotyczącego użytkowania wieczystego poprzez wpisanie, jako użytkownika wieczystego spółki J. Spółka z. o. o. z siedzibą w W. (zmiana nr [...]).
W tym samym dniu na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 30 października 2020 r. organ I instancji dokonał kolejnej zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu J. Spółka z o.o. z siedzibą w W. - REGON [...] (zmiana nr [...]). Zmiana ta była spowodowana wykreśleniem wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...], którego dokonano na podstawie decyzji Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...].
Prezydent [...] decyzją nr [...] r. z dnia [...] lutego 2021 r. umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie aktualizacji wpisów w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], na podstawie wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. W uzasadnieniu organ wskazał utratę przez J. Spółkę z .o.o. z siedzibą w W. - REGON [...] statusu strony po ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków zmian nr [...] i [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Prezydenta [...] nr [...]z dnia [...] lutego 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że J. Spółka z. o.o. z siedzibą w W. nie utraciła przymiotu strony, co w konsekwencji daje spółce podstawę materialnoprawną do wywodzenia interesu prawnego. Przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy organ II instancji zalecił odnieść się do dowodów w sprawie, w tym do Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2019 r. o nieważności decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], zmieniającej decyzję nr [...] z [...] września 2017 r., zgromadzić pełen materiał dowodowy i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o kopie decyzji: nr [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2013 r. oraz nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie zmiany decyzji nr R [...] z dnia [...] września 2017 r., które pozyskał z Biura Spraw Dekretowych (pismo z dnia 24 maja 2021 r. znak [...]).
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Prezydent [...] orzekł o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] z obrębu [...], położonej przy ulicy P. na terenie Dzielnicy [...] polegającej na wpisaniu, jako współużytkownika wieczystego J. Spółkę z. o. o. z siedzibą w W. - REGON [...] w udziale 48266/100000.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka J. Sp. z o.o. w W.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania organ wydał wskazaną na wstępie decyzje z [...] września 2021 r. nr [...].
W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne przez ewidencję gruntów i budynków rozumie system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Zasada aktualności, oznacza utrzymywanie operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne jednoznaczne i bezsporne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynku. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo-administracyjnym poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich.
W myśl art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają weryfikacji z urzędu jeżeli zmiany wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ustawy lub na wniosek podmiotów o którym mowa wart. 20 ust. 2 pkt 1.
Po ocenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie organ uznał, że słuszne było wydanie przez Prezydenta [...] decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. orzekającej o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] polegającej na wpisaniu, jako współużytkownika wieczystego J. Spółkę z. o. o. z siedzibą w W. - REGON [...].
W niniejszej sprawie decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zmienioną decyzją z dnia [...] października 2013 r. dotyczącą nieruchomości położonej w W. przy ul. P. został ustanowiony udział prawa użytkowania wieczystego na rzecz A. W. Aktem Notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. aktualnie przedsiębiorstwo J. Spółka z.o.o. nabyła udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy P. dzielnicy [...] oraz budynku posadowionego na tym gruncie od R. No. i J. P., którzy nabyli udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości od ww. A. W.
Następnie decyzją Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] uchylono decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. i umorzono postępowanie. W tym samym dniu kolejną decyzją Sygn. akt [...] Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] orzekła uchylić w całości inną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] orzekła o zmianie własnej decyzji z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] uchylającej w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. P. w ten sposób, że dodano punkt 3 o następującej treści: nakazać Miastu [...] przyjęcie zarządu części nieruchomości [...], oznaczonej, jako działka nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na zasadach określonych w art. 184a-l 86a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] orzekła o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r., uchylającej w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. i umarzającej postępowanie.
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. Sygn. akt I SA/Wa 998/18 stwierdził nieważność decyzji Komisji nr [...] z [...] marca 2018 r. tj. w części dotyczącej dodania punktu 3. Tym samym decyzja Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] orzekająca o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmówienia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nadal znajduje się w obrocie prawnym i to właśnie na jej podstawie Sąd Rejonowy [...] w W., X Wydziału Ksiąg Wieczystych dokonał zmiany wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...].
Organ wskazał, że skarżący zarzuca brak uwzględnienia, że Komisja nie unieważniła aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez Spółkę, której nadal jest właścicielem, brak odniesienia się organu, dlaczego ten akt uznał za nieważny.
Organ zaznaczył, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z aktualnych dokumentów. Oznacza to, że za pomocą regulacji przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego na nieruchomości. Zatem organy prowadzące ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości.
Akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z zawiadomieniem Sądu Rejonowego [...] w W., X Wydziału Ksiąg Wieczystych [...] z dnia [...] lutego 2014 r. był podstawą wpisania w ewidencji gruntów i budynków przedsiębiorstwa J. Spółka z. o.o. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. - REGON [...] jako współużytkownika wieczystego w miejsce J. P. i R. N. Z uwagi na wpłynięcie zawiadomień Sądu Rejonowego o zmianach w dziale II księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] października 2020 r. ww. akt notarialny nie może obecnie stanowić podstawy ujawnienia przedmiotowej Spółki, jako użytkownika wieczystego ww. działki.
Organ prowadzący ewidencję, jest zobowiązany do bieżącego aktualizowania danych w niej zawartych, dokonuje wpisów chronologicznie. Istniejący wpis w ewidencji może być zmieniony na podstawie późniejszych dokumentów, jeżeli stan późniejszy został potwierdzony kolejnymi dokumentami, z których wynika odmienne ustalenie stanu prawnego tj. dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych. Zmiany w dziale II księgi wieczystej, o których Sąd powiadomił Prezydenta [...] zawiadomieniem z dnia 30 października 2020 r., zostały dokonane na podstawie późniejszych zdarzeń niż ww. akt notarialny.
Tym samym organ wskazał, że Prezydent [...] nie dokonał wybiórczej analizy dokumentów, na podstawie których dokonano wpisów w dziale II ww. księgi wieczystej, tak jak podkreśla to strona postępowania. Dokonał zmiany podmiotowej na podstawie obowiązujących go przepisów prawa, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, gdyż w nie jego zakresie jest rozstrzyganie w niniejszej decyzji kwestii ważności ww. aktu notarialnego, a jedynie zbadanie czy jest to dokument wystarczający do aktualizacji ewidencji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję złożyła spółka J. spółka z o.o. w W.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. organowi zarzucono:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego w zw. z § 12 i § 44 i § 45 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego niewłaściwą wykładnie i uznanie, że Spółka nie jest współużytkownikiem wieczystym budynku w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], pomimo, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie umów zawartych również w formie aktów notarialnych oraz dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, co w niniejszym przypadku miało miejsce, z uwagi na akt notarialny nabycia nieruchomości z dnia [...] stycznia 2014 r. (akt notarialny Rep. A nr [...] M. K.- Notariusza w W.), którym organ dysponował i który nie utracił ważności i nie został uznany za nieważny.
2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 11, art. 76 § 1, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78, art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., co polegało na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w zaniechaniu przez organ pierwszej instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych, w szczególności organ nie podjął działań i nie ustalił jednoznacznie stanu faktycznego, tj.:
a) uznanie, że Spółka nie jest współużytkownikiem wieczystym budynku w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], pomimo, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie umów zawartych również w formie aktów notarialnych oraz dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, co w niniejszym przypadku miało miejsce, z uwagi na akt notarialny nabycia nieruchomości z dnia [...] stycznia 2014 r. (akt notarialny Rep. A nr [...] M. K. – N. w W.), którym organ dysponował i który nie utracił ważności.
b) brak uwzględnienia, że Komisja nie unieważniła aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez Spółkę, której nadal jest właścicielem, brak odniesienia się organu, dlaczego akt ten uznał za nieważny,
c) brak uwzględnienia, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność, decyzji Komisji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]. Wyrok ma moc ex tunc i jest natychmiastowo wykonalny, co powoduje, że decyzja Komisji nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a decyzje [...] z [...] września 2017 nie stanowią expressis verbis podstawy do wywłaszczenia Spółki z nieruchomości, a jedynie uchylają decyzje reprywatyzacyjną, która nie była podstawą nabycia własności nieruchomości przez Spółkę.
d) brak uwzględnienia, że organ - Prezydent [...] już uznał decyzje Komisji za rażąco naruszające prawo i wobec których złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (brak możliwości złożenia odwołania) natomiast argumentacja wywiedziona w skargach w większości pokrywa się z argumentacją Spółki.
e) brak uwzględnienia, że spółka miała prawo zaskarżyć wykreślenie jej z księgi wieczystej i w tym przedmiocie złożyła skargę, co nie pozwala uznać, że księga wieczysta jest zgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Podstawą zaś zaskarżenia był wyrok Sądu Najwyższego, który wskazywał, że wykreślenie właścicieli z KW było błędne, gdyż decyzja Komisji i Ustawa obowiązująca na czas wydawania decyzji nie przewidywały takich skutków.
Wskazane powyżej uchybienia Organu w zakresie naruszenia przepisów procesowych miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby Organ przeprowadził postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, należycie zebrał materiał dowodowy i go prawidłowo ocenił, z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] zostałaby uchylona, a J. sp. z o.o. figurowałaby w ewidencji, zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Mając na uwadze podniesione zarzuty, wniesiono o:
1. uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
2. zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca była użytkownikiem wieczystym, a od 1 stycznia 2019 r. w związku z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2018 r., poz. 1716 ze zm.) jest właścicielem gruntu przy ul. P. w W., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...] przez Sąd Rejonowy [...] w W., X Wydział Ksiąg Wieczystych w udziale 48226/100000. Skarżąca z uwagi na swój status (art. 235 §1-2 k.c.) jest również z mocy prawa współwłaścicielem budynku i innych urządzeń położonych na ww. gruncie w tym współwłaścicielem samodzielnych niewyodrębnionych lokali z nieruchomości wspólnej w rozumieniu ustawy o własności lokali.
J. Sp. z o.o. SKA zgodnie z prawem nabyła nieruchomość w drodze umowy sprzedaży w dniu 23 stycznia 2014 r. Stroną sprzedającą był J. P. i R. N., którzy uprzednio nabyli tytuł do nieruchomości od A. W.
W treści aktu notarialnego sprzedający oświadczyli i przedstawili stosowne dokumenty, z których wynikało, że są oni współużytkownikami wieczystymi ww. nieruchomości w udziałach wynoszących po 31 535/100 000 części każdy z nich.
J. sp. z o.o. SKA została przejęta przez jej komplementariusza, tj. J. Sp. z o.o. Połączenie przez przejęcie (inkorporacja) występuje, gdy cały majątek spółki przejmowanej jest przenoszony na inną spółkę przejmującą za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej. Istotą przejęcia jest to, że ekwiwalentem za przejęty majątek nie są pieniądze czy inne składniki majątkowe, lecz udziały lub akcje przydzielone wspólnikom spółek przestających istnieć. Ci ostatni stają się wspólnikami lub akcjonariuszami spółki przejmującej. W razie połączenia się spółek (art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h.) wpis spółki przejmującej do księgi wieczystej może nastąpić na podstawie danych z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym potwierdzonych odpisem.
Art. 494 § 1 k.s.h. stanowi, że spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, zgodnie zaś z art. 493 § 2 k.s.h. dniem połączenia jest dzień wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej. Wpis połączenia do rejestru ma więc charakter konstytutywny. Dopiero zatem wykazanie dokonania wpisu połączenia do rejestru może stanowić dowód następstwa prawnego wynikającego z połączenia. Takim dowodem może być także poświadczony odpis z rejestru przedsiębiorców.
Zgodnie natomiast z zasadą sukcesji uniwersalnej spółka wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Powyższe przejście praw i obowiązków następuje w wyniku jednej czynności prawnej i z mocy samego prawa, co do zasady nie jest więc konieczne dokonywanie dodatkowych czynności rozporządzających, które miałyby do tego skutku doprowadzić. W wypadku fuzji przez przejęcie innej spółki (spółek) zachodzi ciągłość historyczna tego samego podmiotu po stronie spółki inkorporującej.
Wskazano dalej, że skomplikowana sytuacja prawna nieruchomości spowodowana jest nieprawomocnymi decyzjami Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...], która w dnia [...] marca 2018 r. nr [...] zmieniła własną decyzję z dnia [...] września 2017 r. uchylającą w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Decyzje wyżej wymienione zostały przez spółkę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pomimo zaskarżenia decyzji wywołały one szereg negatywnych skutków, które Spółka sukcesywnie eliminuje. Dopiero po wyroku Sądu Najwyższego Spółka J. sp. z o.o. została wpisana do księgi wieczystej. Wykreślenie J. na skutek decyzji Komisji również zostało zaskarżone przez Spółkę i jest stanem tymczasowym, w ocenie Spółki niezgodnym z prawem.
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Komisji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]. Wyrok ma moc ex tunc i jest natychmiastowo wykonalny, co powoduje, że decyzja Komisji nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
Nie sposób zatem zdaniem skarżącej uznać, w świetle ww. okoliczności, że jedynym wyznacznikiem wpisu do ewidencji może być wpis w księdze wieczystej.
Wykreślenie J. sp. z o.o. jako współużytkownika udziałów w nieruchomości P. zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa. W tej materii wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt I CSK 662/18, gdzie wskazał, że w świetle pierwotnego brzmienia art. 40 ust. 1 Ustawy o Komisji, decyzja Komisji uchylająca decyzję reprywatyzacyjną nie może stanowić podstawy wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie aktu notarialnego który nie był sporządzony bezpośrednio na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej.
Z tej racji zaskarżony wpis, który nie jest prawomocny i nie może stanowić wykładnika do wpisu do ewidencji, gdyż księga wieczysta nie daje rękojmi wiary.
Powyższe oznacza, że Komisja decyzjami z dnia [...] września 2017 r. nie wyeliminowała z obrotu prawnego umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego. Z tej racji decyzje z [...] września 2017 r. nie wpływają na własność nieruchomości P., gdyż jej nabycie nie nastąpiło na podstawie uchylanych decyzji, tylko w drodze czynności cywilnoprawnej. Reasumując, decyzje z [...] września 2017 r. nie mogą stanowić podstawy do wykreślenia J. sp. z o.o. z księgi wieczystej oraz z ewidencji.
Skarżąca dodała, że aby akt notarialny nie mógł stanowić podstawy ujawnienia Spółki w ewidencji musi istnieć prawomocny wyrok, który dotyczy tego aktu i uznaje go za nieważny.
Ponadto podniesiono, że istniejący wpis w ewidencji może być zmieniony na podstawie późniejszych dokumentów, jeżeli stan późniejszy został potwierdzony kolejnymi dokumentami, z których wynika odmienne ustalenie stanu prawnego tj. dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych. Zmiany w dziale II księgi wieczystej, o których Sąd powiadomił Prezydenta [...] zawiadomieniem z dnia 30 października 2020 r., zostały dokonane na podstawie późniejszych zdarzeń niż ww. akt notarialny.
Jednakże organ niejako rozstrzygnął prawo do gruntu odmawiając Spółce prawa wpisania jej do ewidencji, pomimo, iż legitymowała się ważnym i pełnoprawnym dokumentem urzędowym, który na żadnym etapie postępowania przed Komisją oraz innym nie został podważony i jest podstawą do wywiedzenia prawa własności.
Podniesiono, że obowiązkiem organu jest zbadanie, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących wpisów. W niniejszym przypadku organ dokonał oceny, które dokumenty mają większą wartość i stanowią podstawę do ujawnienia prawa użytkowania, a obecnie własności, biorąc pod uwagę wyłącznie chronologię i opierając się na zaskarżonym wpisie w księdze wieczystej, pomimo, że był w posiadania aktualnego, niezaskarżonego aktu notarialnego nabycia nieruchomości.
Wskazano, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i prawnego, gdyż gdyby właściwie ocenił dokumenty, w których był w posiadaniu to nie odmówiłby Spółce aktualizacji wpisów. Tym samym naruszył art. 7 i 77 k.p.a.
Następnie podniesiono, że organ nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego uznał decyzje Komisji reprywatyzacyjnej nr [...] z [...] września 2017 r. za skuteczną podstawę do uznania własności [...] do nieruchomości, kiedy w postępowaniu toczącym się przed Komisją Prezydent [...] we wszystkich postępowaniach zaskarżał decyzje Komisji (dokonując wprawdzie zaskarżenia jedynie uzasadnienia wyroku, ale w rzeczywistości uznając podobnie jak Spółka wszystkie argumenty Komisji na podstawie, których została wydana decyzja za i nieprawidłowe). Tak więc Prezydent [...] sam podważa decyzje, którą w niniejszym postępowaniu cytuje jako ostateczne i mająca wpływ na informacje o ewidencji budynków. Organ II instancji nie odniósł się do tych okoliczności.
Z treści § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o ewidencji gruntów wprost wynika, że dane podmiotowe mogą być ujawnione w rejestrze gruntów i budynków na podstawie aktów notarialnych. Ponadto § 12 ust. 1 rozporządzenia nie przyznaje prymatu pierwszeństwa treści księgi wieczystej, czy decyzjom administracyjnym przed aktami notarialnymi. W szczególności organ powinien oceniając dokumenty nie tylko brać pod uwagę ich treść, ale również fakt, że zostały zaskarżone, tj. ich treść została podważona w przeciwieństwie do aktu notarialnego.
Podniesiono, że ewidencja gruntów i lokali rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Zmiany w ewidencji gruntów wprowadza się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach, tj. na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, umów dzierżawy, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz na podstawie innych dokumentów wymienionych w art. 23 ust. 1-4 Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zapisy ewidencyjne mają charakter pochodnych informacji o gruntach j ich właścicielu wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, prawomocnych decyzji, umów zawartych w formie aktu notarialnego, czy aktów normatywnych. Postępowanie ewidencyjne nie może kreować nowego stanu prawnego bez istnienia wskazanych wyżej tytułów.
W ocenie skarżącej organ I i II instancji odmawiając Spółce prawa wpisu spowodował, że obecna ewidencja jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż obecny stan prawny nie pozbawił własności Spółki, nie wynika to z żadnych decyzji, które wskazuje organ, a księga wieczysta utraciła gwarancje prawidłowości wpisów na skutek złożonych środków odwoławczych w tym przedmiocie.
Akt normatywny stanowi podstawę wpisu w ewidencji gruntów danych dotyczących prawa do nieruchomości, jeżeli normy w nim zawarte ustalają takie prawo oraz określają expressis verbis podmioty oraz obiekty ewidencyjne, do których się ono odnosi, a jednocześnie z przepisów tych nie wynika obowiązek potwierdzania nabycia tego prawa w drodze orzeczenia sądowego lub administracyjnego.
Powołane w uzasadnieniu decyzje z [...] września 2017 r. nie mogły stanowić podstawy dokonania zmian podmiotowych w rejestrze gruntów i budynków dla nieruchomości P. Żadna z tych decyzji nie mówi wprost o utracie prawa własności przez Spółkę, a jedynie o uchyleniu decyzji administracyjnej, która nie stanowiła podstawy nabycia nieruchomości, gdyż Spółka nabyła tę nieruchomość w drodze umowy cywilnoprawnej, której decyzja Komisji nie unieważnia. Kolejna zaś decyzja zmieniająca wcześniejsze decyzje i przekazująca nieruchomość [...] została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uznana za nieważną. Oznacza to, że aby decyzja Komisji mogła stanowić podstawę do dokonania zmian podmiotowych w rejestrze musiałaby być poprzedzona postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu notarialnego.
Żadna z powołanych decyzji nie rozstrzyga komu i w jakiej części obecnie przysługuje prawo własności spornej nieruchomości. Organ może wpisać do ewidencji tylko takie prawo, które jednoznacznie i wprost wynika z dokumentów wskazanych w p.g.i.k. i rozporządzeniu. Takim dokumentem niewątpliwie jest akt notarialny.
Informacja o dokonaniu wykreślenia Spółki z księgi wieczystej na podstawie decyzji administracyjnej również nie wpływa na ważność dokumentu stwierdzającego nabycie własności. W ocenie Spółki referendarz sądowy mylnie dokonał wykreślenia na podstawie decyzji, co zostało zaskarżone i wobec tego faktu informacja z ksiąg wieczystych nie posiada waloru rękojmi zgodności wpisów z rzeczywistym stanem prawnym.
Podniesiono, że jeżeli organ nie decyduje i nie może rozstrzygać prawa własności to nie powinien dokonywać wyboru na podstawie jakiego dokumentu to prawo własności zostało przyznane w szczególności, kiedy późniejsze dokumenty nie niwelują wcześniejszych.
Wskazano, że z powyższego wynika, że J. sp. z o.o. w W. powinna nadal figurować jako współużytkownik, a obecnie właściciel, gdyż wykazała aktualny i niepodważony dokument uprawniający ją do własności nieruchomości.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2021 r. Nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] orzekającą o odmowie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki nr [...] z obrębu [...], położonej przy ulicy P. na terenie Dzielnicy [...] polegającej na wpisaniu, jako współużytkownika wieczystego J. Spółkę z. o. o. z siedzibą w W. - REGON [...] w udziale 48266/100000
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc i wskazanych w skardze: art. 7, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. a także z naruszeniem prawa materialnego oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym więc i wskazanych w skardze: art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. w zw. z w zw. z § 12 i § 44 i § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 393) – dalej: rozporządzenie egib.
Istota skargi sprowadza się do tego czy podstawą do dokonania aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków mógł być akt notarialny z dnia [...] stycznia 2014 r., czy też zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] o zmianach w dziale II księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] października 2020 r.
Należy przypomnieć, że Spółka J. Sp. z o.o. wnioskowała o dokonanie wpisu w ewidencji gruntów jako współużytkownika wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] obr [...].
W dniu [...] grudnia 2020 r. Prezydent [...] dokonał z urzędu czynnością materialno- techniczną aktualizacji operatu ewidencyjnego w oparciu o art. 24 ust. 2b pkt 1 lit b ustawy Pgik. Zmiana ta polegała na ujawnieniu wpisu jako współużytkownika wieczystego: J. Spółka z. o.o. z siedzibą w W. - REGON [...] w miejsce wpisu: J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w W. - REGON [...], na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 30 października 2020 r.
Wpisu w dziale II księgi wieczystej Sąd dokonał na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w W. XXVII Wydział Cywilny - Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2019 r. Sygn. akt [...] nakazującego Sądowi Rejonowemu [...] w W. dokonać w dziale II księgi wieczystej nr [...] zmiany wpisu dotyczącego użytkowania wieczystego poprzez wpisanie, jako użytkownika wieczystego spółki J. Spółka z. o. o. z siedzibą w W. (zmiana nr [...]).
W tym samym dniu na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego nr [...] z dnia [...] października 2020 r. organ I instancji dokonał kolejnej zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu J. Spółka z. o. o. z siedzibą w W. - REGON [...] (zmiana nr [...]). Zmiana ta była spowodowana wykreśleniem wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...], którego dokonano na podstawie decyzji Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...].
W związku z tym organ I instancji odmówił aktualizacji wpisów w EGIP stwierdzając, że akt notarialny z dnia [...] stycznia 2014 r., nie mógł stanowić podstawy wpisu.
Zdaniem Sądu organy obu instancji słusznie uznały, że akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie którego J. Spółka z.o.o. nabyła udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy P. dzielnicy [...] oraz budynku posadowionego na tym gruncie od R. N. i J. P., którzy nabyli udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości od ww. A. W., nie mógł stanowić podstawy wpisu spółki w ewidencji jako współużytkownika wieczystego budynku w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
W ocenie Sądu organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia zawierają wszelkie określone prawem elementy.
Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne jednoznaczne i bezsporne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynku. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo-administracyjnym poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich.
W myśl art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają weryfikacji z urzędu jeżeli zmiany wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ustawy (prawomocnych postanowień sądowych, zawiadomień o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, kopii zatwierdzonych projektów zagospodarowania działki lub terenu) lub na wniosek podmiotów o którym mowa wart. 20 ust. 2 pkt 1 (właścicieli lub władających gruntami na zasadzie samoistnego posiadania).
Akt notarialny co do zasady mógł zatem stanowić podstawę wpisu w ewidencji. Z treści § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o ewidencji gruntów wprost- wynika, że dane podmiotowe mogą być ujawnione w rejestrze gruntów i budynków na podstawie aktów notarialnych.
W rozpoznawanej sprawie, decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. dotyczącą nieruchomości położonej w W. przy ul. P., został ustanowiony udział prawa użytkowania wieczystego na rzecz A. W.
Aktem Notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. J. Spółka z.o.o. nabyła udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy P. dzielnicy [...] oraz budynku posadowionego na tym gruncie od R. N. i J. P., którzy nabyli udział w wieczystym współużytkowaniu nieruchomości od ww. A. W.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] uchylono decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2013 r. i umorzono postępowanie.
W tym samym dniu kolejną decyzją Sygn. akt [...] Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] uchyliła w całości inną decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oraz nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] orzekła o zmianie własnej decyzji z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] uchylającej w całości decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. P. w ten sposób, że dodano punkt 3, w którym nakazano Miastu [...] przyjęcie zarządu części nieruchomości [...], oznaczonej, jako działka nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na zasadach określonych w art. 184a-l 86a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Ponadto decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] orzekła o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r., uchylającej w całości decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2013 r. i umarzającej postępowanie.
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. Sygn. akt I SA/Wa 998/18 stwierdził nieważność decyzji Komisji nr [...] z [...] marca 2018 r. tj. w części dotyczącej dodania punktu 3. w którym nakazano Miastu [...] przyjęcie zarządu części nieruchomości [...], oznaczonej, jako działka nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na zasadach określonych w art. 184a-186a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Organ wbrew zarzutom skargi dostrzegł tę okoliczność, jednak powyższy wyrok nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.
Podkreślić zatem należy, że decyzja Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] orzekająca o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmówienia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nadal znajduje się w obrocie prawnym i to właśnie na jej podstawie Sąd Rejonowy [...] w W., X Wydziału Ksiąg Wieczystych dokonał zmiany wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...].
Oczywiście należy zgodzić się ze skarżącą, że Komisja nie unieważniła aktu notarialnego nabycia nieruchomości przez Spółkę.
Wskazać jednak należy, że z uwagi na wpłynięcie zawiadomień Sądu Rejonowego o zmianach w dziale II księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] października 2020 r. wspomniany akt notarialny, nie może obecnie w ocenie Sądu stanowić podstawy ujawnienia przedmiotowej Spółki, jako użytkownika wieczystego ww. działki.
Jak słusznie wskazał organ, ewidencja gruntów i budynków na charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z aktualnych dokumentów. Oznacza to, że za pomocą regulacji przepisów ustawy Pgik nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego na nieruchomości. Zatem organy prowadzące ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości.
Z kolei organ prowadzący ewidencję, jest zobowiązany do bieżącego aktualizowania danych w niej zawartych, dokonuje wpisów chronologicznie. Istniejący wpis w ewidencji może być zmieniony na podstawie późniejszych dokumentów, jeżeli stan późniejszy został potwierdzony kolejnymi dokumentami, z których wynika odmienne ustalenie stanu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie dokonane zostały na podstawie decyzji Komisji z [...] września 2017 r. zmiany w dziale II księgi wieczystej, o których Sąd powiadomił Prezydenta [...] zawiadomieniem z dnia 30 października 2020 r.
Zmiany te zostały zatem dokonane na podstawie późniejszych zdarzeń niż ww. akt notarialny. Organ zatem kierował się obowiązującą go chronologią i nie dokonywał analizy i oceny aktu notarialnego oraz zmian o których powiadomił Sąd. Dokonał po prostu zmiany wpisu na podstawie dokumentu, który wpłynął po akcie notarialnym. Nie było tu konieczne uprzednie unieważnienie aktu notarialnego.
Prezydent dokonał zmiany podmiotowej na podstawie obowiązujących go przepisów prawa, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków. W gestii Prezydenta nie leży rozstrzyganie ważności ww. aktu notarialnego, a jedynie zbadanie czy jest to dokument wystarczający do aktualizacji ewidencji.
Nie jest zasadny zarzut skargi, że organ nie uwzględnił że Prezydent [...] już uznał decyzje Komisji za rażąco naruszające prawo i wobec których złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W aktach sprawy brak jest bowiem danych na temat wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] z dnia [...] września 2017 r. Sygn. akt [...] orzekającej o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i odmówienia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
To samo należy odnieść do kwestii złożenia przez skarżącą skargi na wykreślenie jej z księgi wieczystej. Organ nie miał bowiem żadnych informacji dotyczących tej kwestii.
Cytowane w skardze postanowienie ( a nie wyrok jak wskazano w skardze) Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2005 r., IV CK 495/04 w ogóle nie dotyczyło skarżącej. To samo należy odnieść do przytoczonego w skardze postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r., I CSK 662/18
Kwestie dotyczące przejęcia przez skarżącą J. sp. z o.o. SKA, również nie mają żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI