VII SA/WA 1262/22

VII SA/Wa 1262/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Artur Kuś /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 2319/22 - Wyrok NSA z 2025-10-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 276
art. 24 ust 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, asesor WSA Anna Milicka – Stojek (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów oddala skargę
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "WINGiK" lub "organ") decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P J (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej jako "Starosta") z [...] października 2020 r. nr [...] o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
P J wnioskiem z 5 października 2020 r. wystąpił o wydanie wypisu z rejestru ewidencji gruntów i budynków dla dz. nr [...], położonej w obrębie [...] gmina [...]. We wniosku wskazał, że ma interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem w związku z potrzebą wyjaśnienia relacji właścicielskich "na podstawie art. 140 Kodeksu cywilnego w związku z art. 6 ust. 1 lit. d) RODO oraz wobec tego, że aktualny właściciel dz. [...] może być spoza województwa [...]".
Starosta decyzją z [...] października 2020 r., działając na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił wydania wypisu z rejestru gruntów dla ww. działki wskazując na brak po stronie wnioskodawcy interesu prawnego do uzyskania żądanego wypisu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, żądając jej uchylenia.
WINGiK decyzją z [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty i wskazał, że nie będąc właścicielem ani ani władającym dz. nr [...], skarżący powołał się na posiadanie interesu prawnego wypływającego z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (wówczas Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", oraz art. 6 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1), powoływanego dalej jako "rozporządzenie o ochronie danych". Zdaniem organu, wskazany przez wnioskodawcę art. 140 K.c. sam w sobie nie uzasadnia żądania udostępnienia danych przedmiotowo- podmiotowych ewidencji gruntów i budynków. Z kolei art. 6 ust. 1 lit. d) RODO stanowi, że przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem jeśli jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej. Organ przywołał treść art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i podniósł, że kryterium interesu prawnego ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnioskodawcy a przedmiotem sprawy. Ponadto musi to być interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Zdaniem organu, skarżący w żaden sposób nie udokumentował, czy żądane dane są materiałem dowodowym w jakimkolwiek postępowaniu dotyczącym jego osoby legitymizującym do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust 5 pkt 3 ustawy. Nie wykazał również żywotnych interesów w dostępie do danych niedotyczących jego własności. Organ wskazał na przepisy prawa europejskiego oraz krajowego gwarantujące każdej osobie fizycznej prawo do ochrony danych osobowych jej dotyczących. Żądane dane podmiotowe ewidencji gruntów i budynków dotyczące dz. nr [...] nie stanowią natomiast własności skarżącego - właściciela działki sąsiedniej. Zatem odmowa ich udostępnienia nie narusza przepisów rozporządzenia o ochronie danych, a tym bardziej nie ogranicza prawa własności określonego w art. 64 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP". Starosta jako organ odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, zobowiązany jest do ochrony praw wszystkich podmiotów ewidencyjnych poprzez przestrzeganie zapisów Konstytucji RP stanowiących, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej i może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych według stawki podwójnej z uwagi na zawiłość sprawy i nakład pracy pełnomocnika, zarzucając organowi naruszenie:
1) art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy poprzez błędną wykładnię tego przepisu, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegającą na przyjęciu braku interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru gruntów dotyczących dz. nr [...] przez skarżącego jako właściciela dz. nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z ww. działką, opartego na art. 140 K.c.,
2) art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy poprzez błędną wykładnię tego przepisu, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegającą na przyjęciu braku interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych z ewidencji gruntów dotyczących dz. nr [...] przez skarżącego jako właściciela dz. nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z ww. działką, opartego na art. 6 ust. 1 lit d) rozporządzenia o ochronie danych,
3) art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy poprzez błędną wykładnię tego przepisu, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegającą na przyjęciu braku interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych z ewidencji gruntów dotyczących dz. nr [...] przez skarżącego, jako właściciela dz. nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z dz. nr [...], opartego na art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP;
4) błąd w oznaczeniu decyzji Starosty, poprzez podanie błędnego numeru sprawy w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skutkujący niemożnością ustalenia, czy organ rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy prawidłowej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 140 K.c. stanowi o zakresie wykonywania prawa własności, m.in. nieruchomości. Znacznie utrudnionym, a czasami wręcz niemożliwym jest korzystanie z nieruchomości, np. działki gruntu bez wiedzy, chociażby kto jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej, jaka jest powierzchnia tej nieruchomości, jej przeznaczenie, czy też źródło pochodzenia prawa sąsiada do jego nieruchomości, w tym danych z księgi wieczystej, jeżeli jest założona. W granicach prawa własności właściciel nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością innego właściciela musi zatem mieć dostęp do podstawowych danych służących jego identyfikacji, w szczególności w celu możliwości weryfikacji relacji i stosunków właścicielskich z sąsiadem. Trudno wyobrazić sobie sytuację, kiedy właściciel jednej działki nie wie i nie ma możliwości ustalenie z kim graniczy i jaki jest zakres praw właścicielskich sąsiada do własnej nieruchomości, zwłaszcza jeżeli może okazać się to przydatne, np. do ochrony przed naruszeniami, czy zagrożeniami z działki sąsiedniej, np. związanymi z porastającymi ją chwastami, które rozsiewają się na przyległą działkę. Wówczas właściciel nieruchomości zagrożonej nie wie do kogo skierować swoje roszczenia. Tym bardziej jest to utrudnione, jeżeli właściciel sąsiedniej działki mieszka w innej miejscowości i w innym województwie i nie można do niego dotrzeć w warunkach lokalnych, a w szczególności jeżeli właściciel ten nie użytkuje swojej działki. W konsekwencji nie można przyjąć, że skarżący nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych objętych wnioskiem z 5 października 2020 r. o wypis z rejestru gruntów dotyczącego dz. nr [...], bowiem jego interes jest indywidualny, konkretny, aktualny (roszczenia nie zostały wycofane), sprawdzalny obiektywnie i jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłanką zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 K.c., art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 6 ust. 1 lit d) rozporządzenia o ochronie danych. Nie można natomiast zgodzić się z twierdzeniem, że aby uzyskać informację z rejestru gruntów, to podstawa do otrzymania danych z tego rejestru musi wprost i wyraźnie wynikać z innego przepisu prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Do odpowiedzi na skargę załączono postanowienie WINGiK z [...] czerwca 2021 r. nr [...], którym sprostowano oczywistą omyłkę pisarską zawartą w decyzji tego organu z [...] marca 2021 r. poprzez wskazanie prawidłowego numeru decyzji Starosty, tj. [...].
W piśmie procesowym z 22 czerwca 2022 r. skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 922,50 zł brutto, wynikających z zawartej z radcą prawnym umowy zlecenia o świadczenie pomocy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W myśl art. 24 ust. 3 ustawy, starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie: 1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu; 2) wyrysów z mapy ewidencyjnej, 3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego, 4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych, 5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5 ustawy, starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające także dane osobowe, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów:
a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2410 oraz z 2020 r. poz. 471),
b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755, z późn. zm.);
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Z powołanych regulacji wynika, że ze skutecznym żądaniem wydania wyrysu i wypisu z operatu ewidencyjnego może wystąpić właściciel gruntu, podmiot władający gruntem lub inny podmiot, który ma interes prawny w tym zakresie.
Użyte w art. 24 ust. 5 ustawy pojęcie interesu prawnego nie zostało w tej ustawie zdefiniowane. Nie zawiera również legalnej definicji tego pojęcia ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego. Niemniej jednak, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie podnosi się, że istotą interesu prawnego jest jego oparcie na konkretnej normie prawa materialnego, którą to normę można wskazać jako jego podstawę i z której dany podmiot może wywodzić swoje uprawnienia i obowiązki. Oznacza to, że o istnieniu interesu prawnego nie decyduje jedynie wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu. Nie chodzi tu bowiem wyłącznie o interes faktyczny niepoparty żadnymi przepisami mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. Interes prawny musi być przy tym indywidualny i konkretny. Jego istotną cechą jest również realność (aktualność). Nie może być on zatem udowodniony zamiarem i okolicznościami, które mogą dopiero wystąpić w przyszłości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1038/07, Lex nr 495962).
W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że skarżący jest właścicielem dz. nr [...], która bezpośrednio sąsiaduje z dz. nr [...]. Nie jest również kwestionowane, że wniosek skarżącego z 5 października 2020 r. o wydanie wypisu z rejestru gruntów dotyczył tej ostatniej działki, której skarżący nie jest właścicielem ani władającym. Swój interes prawny w dostępie do danych objętych przedmiotowym wnioskiem skarżący wywodzi z art. 140 K.c., a także art. 6 ust. 1 lit. d) rozporządzenia o ochronie danych. Skarżący podnosi, że dane, o które wystąpił będą mu przydatne do ewentualnej ochrony przed naruszeniami, czy zagrożeniami z działki sąsiedniej, np. związanymi z porastającymi ją chwastami, które rozsiewają się na przyległą działkę.
W ocenie Sądu, prawidłowo uznały orzekające w sprawie organy, że powołane przez skarżącego okoliczności, to jest zainteresowanie pozyskaniem informacji z rejestru gruntów w celu ustalenia w nieokreślonym celu danych właścicieli nieruchomości sąsiedniej, czy też wskazywanej w skardze weryfikacji relacji i stosunków właścicielskich, posłużenia się nimi do obrony swoich praw własności w przypadku przyszłych i niepewnych problemów w relacji z sąsiadami, nie świadczą o tym, że skarżący posiada interes prawny w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy w uzyskaniu dostępu do danych objętych złożonym wnioskiem. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że uzyskanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego w oparciu o omawianą regulację uzależnione jest od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego, uzasadniającego ich wydanie. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskodawcę do jego otrzymania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 734/09, Lex nr 595503). Tymczasem powoływane przez skarżącego przepisy prawa materialnego, to jest art. 140 K.c., art. 6 ust. 1 lit. d) rozporządzenia o ochronie danych oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP nie świadczą o tym, że skarżący może skutecznie domagać się żądanych informacji. Jak bowiem trafnie uznał organ, i co potwierdza zebrana w sprawie dokumentacja, skarżący nie udokumentował, że wnioskowane dane stanowią materiał dowodowy w jakimkolwiek postępowaniu dotyczącym jego osoby, a w którym to zobowiązany został on, np. przez Sąd, do ich przedłożenia. Rację ma również WINGiK, że starosta, jako organ odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, zobowiązany jest do ochrony praw wszystkich podmiotów ewidencyjnych poprzez przestrzeganie zapisów Konstytucji RP stanowiących o podleganiu własności, innych praw majątkowych oraz praw dziedziczenia równej dla wszystkich ochronie prawnej i możliwości ich ograniczenia tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
Zatem w sytuacji, gdy interes prawny musi wynikać co do zasady z konkretnych przepisów prawa materialnego, jego źródłem nie może być jedynie wyrażane przez skarżącego zainteresowanie pozyskaniem informacji z rejestru gruntów w celu posłużenia się nimi do ewentualnej obrony swojego prawa własności do gruntu w relacji z właścicielem nieruchomości sąsiedniej, czy też umożliwienia skarżącemu informowania właścicieli nieruchomości sąsiedniej o związanych z tą nieruchomością zdarzeniach i zagrożeniach (jak np. informowanie o porastających ją chwastów, które rozsiewają się na przyległą działkę).
Wobec powyższego Sąd podzielił ocenę organów, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej oraz ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, interesu prawnego, wykazanie którego jest niezbędne do uzyskania wypisu z rejestru gruntów zawierającego dane podmiotowe innych osób. Skarżący wykazał jedynie interes faktyczny w dostępie do wskazanych danych. Jego interes nie może więc być traktowany jako przesłanka do żądania od organu wydania pełnego wypisu z rejestru gruntów, który odnosi się do danych osobowych właściciela działki sąsiedniej, co do której skarżący nie posiada tytułu prawnego. Tym samym niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy w zw. z art. 140 K.c., art. 6 ust. 1 lit d) rozporządzenia o ochronie danych i art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię tych przepisów.
Sąd nie podzielił również zarzutu skargi dotyczącego niemożności ustalenia, czy organ rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy prawidłowej decyzji, z uwagi na zawarty w decyzji odwoławczej błąd w oznaczeniu numeru decyzji Starosty. Po pierwsze w sentencji decyzji WINGiK z [...] marca 2021 r. wyraźnie wskazano, że decyzją tą rozpatrzono odwołanie od decyzji Starosty o nr [...], po drugie zaś postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. nr [...] sprostowano oczywistą omyłkę pisarską zawartą w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2021 r. poprzez podanie prawidłowego numeru decyzji Starosty, tj. [...].
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji.