VII SA/Wa 1248/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że roboty budowlane polegające na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego bez pozwolenia na budowę były prawidłowo zakwalifikowane do postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Skarga dotyczyła postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie o nakazie wstrzymania robót budowlanych i przedstawienia dokumentów legalizacyjnych. Skarżąca zarzucała wadliwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego do robót, które jej zdaniem stanowiły jedynie przebudowę, a nie budowę. Sąd uznał, że podniesienie ścianek kolankowych i zmiana geometrii dachu stanowiły nadbudowę, a zatem zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe. Oddalono również zarzuty dotyczące braku wyłączenia pracownika oraz trwałej niewykonalności postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę B. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie nakazujące wstrzymanie robót budowlanych i przedstawienie dokumentów legalizacyjnych. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowień, zarzucając wadliwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego (Pb) do robót polegających na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego. Zdaniem skarżącej, roboty te stanowiły jedynie przebudowę, a nie budowę, w związku z czym właściwy powinien być tryb postępowania określony w art. 50 i 51 Pb. GINB uznał, że roboty te, w tym podniesienie ścianek kolankowych i zmiana geometrii dachu, stanowiły nadbudowę, a zatem zastosowanie art. 48 Pb było prawidłowe. Sąd administracyjny podzielił stanowisko GINB, podkreślając, że definicja przebudowy wyklucza zmianę wysokości obiektu, a podniesienie ścianek kolankowych i zmiana geometrii dachu kwalifikują się jako budowa (nadbudowa). Sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności postanowienia. Oddalono również zarzuty dotyczące braku wyłączenia pracownika organu oraz trwałej niewykonalności postanowienia w części dotyczącej wskazania organu wydającego zaświadczenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Roboty te stanowią nadbudowę, a zatem zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego jest prawidłowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podniesienie ścianek kolankowych i zmiana geometrii dachu wykraczają poza definicję przebudowy i kwalifikują się jako budowa (nadbudowa) w rozumieniu Prawa budowlanego, co uzasadnia zastosowanie art. 48 Pb.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 48 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 3 § pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roboty budowlane polegające na podniesieniu ścianek kolankowych i zmianie geometrii dachu stanowią nadbudowę, a nie przebudowę, co uzasadnia zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Brak rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności postanowienia. Udział pracownika w czynnościach pomocniczych lub technicznych nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Błędne wskazanie organu wydającego zaświadczenie nie powoduje trwałej niewykonalności postanowienia.
Odrzucone argumenty
Roboty budowlane stanowiły przebudowę, a nie nadbudowę, co wyklucza zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Postanowienie było dotknięte rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Postanowienie było trwale niewykonalne w części dotyczącej obowiązku uzyskania zaświadczenia (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Istniała podstawa do wyłączenia pracownika organu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Oczywistość naruszenia prawa polega na nie budzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja (postanowienie) uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Z literalnego brzmienia art. 48 Prawa budowalnego nie wynika, aby wskazywana we wniosku samodzielność i niezależność nielegalnie zrealizowanej części obiektu budowlanego była przesłanką konieczną do zastosowania tego przepisu. Przesłanka 'brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji' obejmuje jedynie udział w czynnościach orzeczniczych (wydanie decyzji) lub innych czynnościach decyzyjnych, które mają bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Paweł Groński
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Siwek
członek
Bogusław Cieśla
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozróżnienia między budową (nadbudową) a przebudową oraz stosowania art. 48 Pb w przypadku samowoli budowlanej dotyczącej części obiektu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej interpretacji przepisów w kontekście konkretnych robót budowlanych. Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie, ale podkreśla ewolucję wykładni przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem budowlanym i nieruchomościami.
“Nadbudowa bez pozwolenia: Kiedy roboty budowlane to budowa, a kiedy tylko przebudowa?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1248/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-11-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Siwek Bogusław Cieśla Paweł Groński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Sygn. powiązane II OSK 1065/22 - Wyrok NSA z 2025-01-16 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności postanowienia oddala skargę Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku B. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy własne postanowienie. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] października 2019 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB) z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] nakazujące B. P. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie dz. nr [...] przy ul. J. we wsi M., gmina M., wykonanie niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz przedstawienie, w terminie 90 dni od doręczenia postanowienia: - zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności obiektu z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, - czterech egzemplarzy projektu budowlanego, sporządzonego przez osobę o wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach, należącą do izby samorządu zawodowego wraz z opiniami i uzgodnieniami wymaganymi przepisami szczególnymi, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia 18 listopada 2020 r. B. P. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia [...]WINB z dnia [...] października 2019 r. zarzucając, że jest ono dotknięte wadami określonymi w 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. Oceniając ww. wniosek GINB przedstawił charakterystykę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, a następnie podał, że materialnoprawną podstawę badanego postanowienia z dnia [...] października 2019 r., stanowi art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, dalej jako Prawo budowlane). GINB zacytował treść ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia, wskazując, że wdrożenie powyższego trybu legalizacji samowoli budowlanej wymaga odpowiedniej kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych. Podał, że w niniejszej sprawie samowolnie wykonane roboty budowlane dotyczą budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługami na parterze, zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. J. we wsi M. Powołał się na protokół oględzin przeprowadzonych przez powiatowy organ nadzoru budowlanego w dniu [...] listopada 2018 r. oraz materiału fotograficznego, z których wynika, że zrealizowane roboty budowlane polegały na podniesieniu ścianek kolankowych, wstawieniu okien oraz zmianie geometrii dachu. Nowy dach wystaje nad teren sąsiedniej dz. nr [...]. Ustalono, że na skutek przeprowadzonych robót zmianie uległa kubatura obiektu. Ponadto stwierdzono, że stan na gruncie odpowiada rysunkom wchodzącym w skład przedłożonej dokumentacji budowlanej, która jednakże nie została zatwierdzona przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. GINB podał również, że w dniu [...] września 2018 r. do Starosty P. wpłynął wniosek o pozwolenie na przebudowę i nadbudowę ww. budynku mieszkalnego, jednakże w związku z otrzymaną od właścicielki sąsiedniej działki informacją o wykonywanych robotach budowlanych, organ zawiesił swoje postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ nadzoru budowlanego. Wykonane roboty budowlane zostały zakwalifikowane przez organy nadzoru budowlanego obu instancji jako nadbudowa oraz przebudowa budynku mieszkalnego. [...]WINB nie zgodził się z twierdzeniem, że wykonane roboty polegały wyłącznie na przebudowie obiektu, gdyż podniesienie ścian kolankowych, wstawienie okien w nowych ścianach, zmiana geometrii dachu oraz zmiana kubatury budynku wykracza poza zakres tego pojęcia. Ponadto zamiar nadbudowy potwierdza projekt budowlany, a z rysunków elewacji i przekrojów można wywnioskować, że wykonane prace odpowiadają tym zaprojektowanym. GINB podkreślił, że inwestor przystępując do wykonywania robót budowlanych nie posiadał pozwolenia na budowę, a zatem zostały one zrealizowane z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Przedmiotem sporu jest natomiast tryb w jakim samowolnie wykonane roboty budowlane powinny być legalizowane. Zdaniem wnioskodawczyni art. 48 Prawa budowlanego może znaleźć zastosowanie tylko do takiej części obiektu budowlanego, która jest na tyle samodzielną i niezależną od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu. Natomiast w sytuacji, gdy powstała konstrukcja stanowi integralną część dotychczasowego budynku, jak to ma miejsce w tym przypadku, w sprawie nie znajdzie zastosowania powyższy przepis. W wyniku wykonanych robót nie została wykonana nowa kondygnacja, ani nowe pomieszczenia mieszkalne czy użytkowe, które wcześniej by nie istniały. W związku z powyższym właściwym trybem naprawczym powinno być postępowanie prowadzone na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Zdaniem GINB kryterium zastosowania przepisu art. 48 Prawa budowlanego jest ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, że zaistniał przypadek budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Przytoczył definicję budowy określoną w art. 3 pkt 6 Prawo budowlane wskazując, że w niniejszej sprawie doszło do nadbudowy obiektu budowlanego, a nadbudowa ta została dokonana bez pozwolenia na budowę, co oznacza, że zostały spełnione ustawowe przesłanki zastosowania regulacji określonej w art. 48 Prawa budowlanego. Wskazał jednocześnie, że z literalnego brzmienia art. 48 Prawa budowalnego nie wynika, aby wskazywana we wniosku samodzielność i niezależność nielegalnie zrealizowanej części obiektu budowlanego była przesłanką konieczną do zastosowania tego przepisu. Wprawdzie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest taki pogląd (GINB przytoczył obszerne przykłady tego orzecznictwa), jednakże powyższa reguła nie wynika z literalnego brzmienia art. 48 Prawa budowlanego, lecz jest skutkiem celowościowej wykładni całokształtu przepisów ustawy regulujących postępowanie legalizacyjne i naprawcze. Wykładnia ta ukształtowała się dopiero w wyniku orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Podał jednocześnie przykłady wyroków sądów administracyjnych, w których nie kwestionowano prawidłowości zastosowania procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego w analogicznych sytuacjach. Skoro zaś rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa to brak jest przesłanki do stwierdzenia nieważności. Ponadto za bezpodstawny uznał GINB zarzut dotyczący rażącego naruszenia art. 52 Prawa budowlanego, z powodu skierowania postanowienia wyłącznie do B. P., podczas gdy nieruchomość stanowi współwłasność kilku osób i wszystkie te osoby były współinwestorami. GINB wskazał, że w art. 52 Prawa budowlanego ustawodawca wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Podał, że ww. obowiązek nie obciąża te podmioty solidarnie, a sama kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej, chyba że w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją. Dopiero zaś niemożność ustalenia inwestora samowoli budowlanej powoduje skierowanie nakazu rozbiórki do kolejnych podmiotów określonych w katalogu z art. 52 Prawa budowlanego tj. do właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości lub zarządcy obiektu budowlanego. Dlatego, pomimo, że budynek mieszkalny stanowi współwłasność kilku osób, to rolę inwestora zamierzenia budowlanego związanego z przebudową i nadbudową tego obiektu, w rozumieniu art. 52 Prawa budowlanego, pełniła B. P. Dodatkowo wskazał, że to B. P. wystąpiła do Starosty P. z wnioskiem o pozwolenie na przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego i to ona została wskazana jako inwestor w projekcie budowlanym, załączonym do tego wniosku. Dlatego nie uwzględnił argumentacji, że na skutek wykonanych robót budowlanych powstały pomieszczenia przeznaczone dla córek wnioskodawczyni (współwłaścicielek), jak również okoliczności, że wszyscy współwłaściciele wystąpili ze zgłoszeniem dotyczącym przebudowy konstrukcji dachowej, ponieważ przedmiotem postępowania jest m. in. nadbudowa budynku mieszkalnego, a nie jedynie przebudowa. GINB nie podzielił także zarzutu niewykonalności postanowienia w części dotyczącej nałożonego obowiązku uzyskania zaświadczenia Wójta Gminy R. o zgodności obiektu z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powodem niewykonalności miał być brak właściwości miejscowej powyższego organu do wydania takiego zaświadczenia. Stwierdził, że wskazanie w treści postanowienia organu pierwszej instancji niewłaściwego miejscowo organu w sprawie wydania zaświadczenia, to jest Wójta Gminy R., zamiast Wójta Gminy M., nie było intencjonalnym działaniem tego organu, lecz stanowiło oczywistą omyłkę. Świadczyć o tym może chociażby fakt, że organ ten przekazując organowi drugiej instancji zażalenie skarżącej na swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r., w treści pisma z dnia [...] września 2019 r., znak: [...], wskazał już właściwy organ do wydania takiego zaświadczenia, to jest Wójta Gminy M. Powyższe nie zostało jednak zauważone przez organ wojewódzki. Poza tym, gdyby nawet zobowiązana zastosowała się do treści omyłkowo sformułowanego obowiązku i wystąpiła do Wójta Gminy R. o wydanie zaświadczenia to w myśl art. 65 k.p.a. niewłaściwy w sprawie organ zobowiązany byłby do przekazania tego podania do organu właściwego. W związku z powyższym wskazane uchybienie nie miało wpływu na możliwość uzyskania żądanego przez organ nadzoru budowlanego zaświadczenia o zgodności obiektu z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. P. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 24 § 1 k.p.a. poprzez brak wyłączenia osoby biorącej udział w wydaniu postanowienia objętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; 2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. poprzez niedostrzeżenie wady rażącego naruszenia prawa w postanowieniu, gdy w ramach inwestycji nie doszło do wybudowania obiektu budowlanego lub jego części, która nie istniałaby przed wykonaniem robót budowlanych; 3. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie trwałej niewykonalności postanowienia w części dotyczącej organu, który wydaje zaświadczenie o zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła argumenty na poparcie zaprezentowanych zarzutów. Wskazała, że istnieje obowiązek wyłączenia pracownika organu administracji publicznej w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (analogicznie postanowienia). Tymczasem w niniejszej sprawie istnieje duże prawdopodobieństwo, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia brała udział osoba (pracownik Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego), która zajmowała się również wydaniem postanowienia z dnia [...] lutego 2021 r. W ocenie skarżącej wskazuje na to porównanie znaku sprawy postanowienia z [...] lutego i z [...] kwietnia br. W obu postanowieniach znak ten kończy się skrótem "ANM", który zazwyczaj oznacza inicjały osoby bezpośrednio zajmującej się daną sprawą, przygotowującej projekt rozstrzygnięcia oraz odpowiedzialnej za dokumentację. Powtórzyła także wcześniejszą argumentację dotyczącą rażącego naruszenia prawa w zakresie dotyczącym trybu postępowania, jaki zastosowano wobec inwestycji dotyczącej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. J. w M. Podkreśliła, że postępowanie było prowadzone na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, który w miał zastosowanie wobec obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podniesienie ścianek kolankowych oraz zmiana geometrii dachu, nie nosiły znamion wybudowania obiektu budowlanego, ani jego części. Skarżąca ponowiła także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący niewykonalności postanowienia, wskazując, że skoro w sprawie nie wykorzystano art. 113 § 1 k.p.a., zaś organ administracji publicznej nie mógł na podstawie tego przepisu modyfikować praw i obowiązków stron postępowania, to umieszczenie w postanowieniu niewłaściwego organu, jest istotną nieprawidłowością, która nie ma charakteru wyłącznie technicznego. Stąd też wniosek, że postanowienie w tym zakresie obarczone jest wadą trwałej niewykonalności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., czego nie dostrzegł organ prowadzący sprawę w trybie nadzoru. Skarżąca dodała także uwagi dotyczące bardzo złego stanu technicznego więźby dachowej budynku mieszkalnego, który wymagał natychmiastowych czynności zaradczych, problem wycofania się zgody właścicielki sąsiedniej nieruchomości na realizację inwestycji, którą wcześniej udzieliła oraz regulowanie spraw urbanistycznych i własnościowych przez Gminę M., co powinno pozwolić doprowadzić do zalegalizowania wykonanych samowolnie prac budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji (w tym przypadku odpowiednio: postanowienia) tj. o stwierdzenie nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. W tym postępowaniu organ nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie kontroluje, czy wydanie decyzji może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można było uznać, że kwestionowane postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością stwierdzenia jego nieważności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie. Oczywistość naruszenia prawa polega na nie budzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z kolei skutki, które wywołuje decyzja (postanowienie) uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest w konkretnej sprawie dokonanie oceny funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08). W rozstrzyganej sprawie skarżąca wywodzi rażące naruszenie prawa w odniesieniu do postanowienia [...]WINB z dnia [...] października 2019 r., nr [...] z zastosowania wadliwego trybu legalizacji samowoli budowlanej polegającej na przebudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługami na parterze, zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. J. we wsi M. Zrealizowane roboty budowlane polegały na podniesieniu ścianek kolankowych, wstawieniu okien oraz zmianie geometrii dachu. Podstawą postanowienia z [...] października 2019 r. był art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Tymczasem w ocenie skarżącej przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku, albowiem nie doszło do wybudowania obiektu ani jego części. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że właściwym trybem w niniejszej sprawie powinien być określony a art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Odnosząc do powyższej argumentacji, zasadniczej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy rażącego naruszenia prawa, należy wskazać, że zgodnie z obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego postanowienia [...]WINB z [...] października 2019 r. art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W świetle przytoczonej definicji oraz niekwestionowanej okoliczności, że wykonane przez skarżącą roboty budowlane spowodowały podwyższenie budynku, podniesienie ścianek kolankowych, wstawienie okien oraz zmianę geometrii dachu, należy stwierdzić jednoznacznie, że roboty te nie stanowiły przebudowy, lecz budowę, a precyzyjnie rzecz ujmując, nadbudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Jednocześnie nie jest kwestionowane, że skarżąca nie uzyskała pozwolenia na budowę dotyczącego nadbudowy budynku. Z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że nakaz rozbiórki może być zastosowany także do części obiektu budowlanego. Nie może zatem zostać uznane za sprzeczne z prawem wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wówczas, gdy samowola budowlana dotyczy części obiektu budowlanego. Wprawdzie Sądowi znany jest pogląd, prezentowany w orzecznictwie, na który powołała się skarżąca, zgodnie z którym wyklucza się zastosowania nakazu rozbiórki do części obiektu budowlanego, gdy miałoby to prowadzić także do rozbiórki legalnie wybudowanej części tego obiektu budowlanego. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w sposób oczywisty w rozpoznawanej sprawie. Ponadto zgodzić się należy z twierdzeniem GINB, że z literalnego brzmienia art. 48 Prawa budowalnego nie wynika wcale, aby wskazywana we wniosku samodzielność i niezależność nielegalnie zrealizowanej części obiektu budowlanego była przesłanką konieczną do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Skoro takie stanowisko jest wynikiem kształtującego się orzecznictwa i wykładni przepisów Prawa budowlanego regulujących postępowanie legalizacyjne i naprawcze, to nie można twierdzić o oczywistej i jednoznacznej sprzeczności z jednoznacznie brzmiącym przepisem. Wręcz przeciwnie, skoro konieczne było ukształtowanie określonego poglądu w drodze wykładni dokonywanej przez sądy administracyjne, to nie można twierdzić o takiej sprzeczności, która mogłaby być podstawą do stwierdzenia nieważności. Co więcej w orzecznictwie NSA wydane zostały wyroki, na tle podobnych okoliczności faktycznych i prawnych, w których przyjmowano zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego za prawidłowe. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1393/18 przy nadbudowie obiektu budowlanego zasadne jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, gdyż "wynika to wprost z brzmienia wskazanego przepisu, w którym jest mowa o obiekcie budowlanym lub jego części, będącym w budowie albo wybudowanym bez wymaganego pozwolenia na budowę". O ile zatem możliwa była polemika z tym poglądem i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni zakresu zastosowania art. 48 Prawa budowlanego i art. 51 tej ustawy w toku zwykłego postępowania i kontroli instancyjnej, o tyle brak jest podstaw, aby twierdzić że w sprawie doszło do oczywistego i rażącego naruszenia prawa prowadzącego do eliminacji postanowienia w trybie stwierdzenia nieważności. Trafnie w związku z tym przyjęto, że w sprawie nie zachodzi rażące naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 k.p.a. należy wskazać, że przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" obejmuje jedynie udział w czynnościach orzeczniczych (wydanie decyzji) lub innych czynnościach decyzyjnych, które mają bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia (tak NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2004/17). Wprawdzie do wystąpienia przesłanki wyłączenia pracownika nie jest wymagane, aby podpisał decyzję w imieniu organu, jednakże wspomniany udział w wydaniu zaskarżonej decyzji polegać powinien na podejmowaniu tego rodzaju czynności w sprawie, które bezpośrednio wpływają na podjęte rozstrzygnięcie. Z pewnością nie wypełnia tej przesłanki udział pracownika w czynnościach procesowych o charakterze organizacyjnym, pomocniczym, przygotowawczym lub technicznym. Czynności tego rodzaju stanowią typowy przykład udziału w postępowaniu i jako takie nie mogą być uznane za przejaw "brania udziału w wydaniu decyzji", co w konsekwencji wyklucza ich kwalifikację jako przesłanki z art. 24 § 1 pkt 5 kpa (por. ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2004/17). Przy ocenie konieczności wyłączenia pracownika, należy zatem ustalić jego rolę procesową i rzeczywisty wpływ na wydane rozstrzygnięcie, a w szczególności czy podjęte przez niego czynności doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miały bezpośredni wpływ na jego treść. Z akt sprawy wynika wprawdzie podobna sygnatura (znak) sprawy, a w szczególności znajdujące się na jej końcu inicjały "ANM", jednakże w żadnym stopniu nie oznacza to bezpośredniego wpływu tego samego pracownika na treść postanowienia GINB z dnia [...] kwietnia 2021 r. wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zbieżność znaku sprawy może co najwyżej oznaczać (choć nie musi) udział tego samego pracownika w ogólnym prowadzeniu sprawy i wykonywaniu szeregu czynności, o których mowa wyżej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że oba rozstrzygnięcia tj. z dnia [...] lutego 2021 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2021 r. podpisali w imieniu organu dwaj inni pracownicy. Tym samym skarżąca nie wykazała żadnym stopniu, że w sprawie wystąpiła przesłanka do zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie trwałej niewykonalności postanowienia w części dotyczącej organu, który wydaje zaświadczenie o zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wadliwe wskazanie organu, który miałby wydać zaświadczenie o zgodności obiektu z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie oznacza w żadnym stopniu niewykonalności postanowienia, skoro obiektywnie istnieje możliwość uzyskania takiego zaświadczenia od właściwego organu. Niewykonalność mogłaby zaistnieć chociażby wtedy, gdyby brak było podstaw prawnych do uzyskania takiego zaświadczenia bądź byłoby to niemożliwe z przyczyn technicznych. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w treści pisma z dnia [...] września 2019 r., znak: [...], wskazano już właściwy organ do wydania takiego zaświadczenia, to jest Wójta Gminy M. Ponadto – jak słusznie zauważył GINB – nawet gdyby zobowiązana zastosowała się do treści omyłkowo sformułowanego obowiązku i wystąpiła do Wójta Gminy R. o wydanie zaświadczenia to w myśl art. 65 k.p.a. niewłaściwy w sprawie organ zobowiązany byłby do przekazania tego podania do organu właściwego. W ostatecznym rezultacie uzyskanie takiego zaświadczenia było jak najbardziej wykonalne. Pozostałe argumenty przedstawione przez skarżącą dotyczące złego stanu technicznego więźby dachowej budynku mieszkalnego, czy też wycofania się zgody właścicielki sąsiedniej nieruchomości na realizację inwestycji pozostawały bez wpływu na ocenę legalności postanowienia GINB z dnia [...] kwietnia 2021 r. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI