VII SA/Wa 1245/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-11
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanabudynek gospodarczywiatazgłoszenie budowynadzór budowlanyroboty budowlanelegalizacja budowytrwałe związanie z gruntemprzegrody budowlane

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając blaszany budynek gospodarczy za samowolę budowlaną, a nie wiatę.

Skarżąca kwestionowała postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących blaszanego budynku gospodarczego, twierdząc, że jest to wiata narzędziowa niepodlegająca zgłoszeniu. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za budynek gospodarczy, który wymagał zgłoszenia. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że w momencie powstania obiekt miał cztery ściany i był trwale związany z gruntem, co kwalifikuje go jako budynek gospodarczy, a późniejsza modyfikacja nie zmienia tej oceny.

Sprawa dotyczyła skargi B.N. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących blaszanego budynku gospodarczego. Skarżąca twierdziła, że obiekt jest wiatą narzędziową, która nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za budynek gospodarczy, który zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14a Prawa budowlanego wymagał zgłoszenia. Sąd administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że kluczowe jest ustalenie charakteru obiektu w dacie jego powstania. W tej sprawie, obiekt w momencie budowy (czerwiec 2021 r.) miał cztery ściany i był trwale związany z gruntem, co spełniało definicję budynku gospodarczego. Nawet jeśli później dokonano modyfikacji (usunięcie jednej ściany i zastąpienie jej panelem z siatki), nie zmieniało to jego pierwotnej kwalifikacji jako samowoli budowlanej. Sąd podkreślił, że trwałe związanie z gruntem nie wymaga jedynie klasycznych fundamentów, a zakotwienie lub inne rozwiązania równoważne również mogą spełniać ten wymóg. W związku z tym, że obiekt był budynkiem gospodarczym wzniesionym bez wymaganego zgłoszenia, organy prawidłowo zastosowały procedurę legalizacyjną z art. 48 Prawa budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, trwałe związanie z gruntem nie wymaga jedynie klasycznych fundamentów. Istotne jest posadowienie obiektu w sposób zapewniający stabilność i przeciwdziałający czynnikom zewnętrznym, co może być osiągnięte również poprzez zakotwienie lub inne rozwiązania równoważne.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym dla określenia trwałego związania z gruntem nie jest decydująca technika posadowienia, lecz stopień trwałości połączenia i odporność na czynniki zewnętrzne. Zakotwienie lub inne równoważne rozwiązania wypełniają ten warunek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

P.b. art. 48 § ust. 1, 3, 4 i 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz wstrzymania robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej.

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 14 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 wymaga zgłoszenia.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

P.b. art. 29 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2 nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia.

P.b. art. 48b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.

P.b. art. 49 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Sprawdzenie kompletności dokumentów legalizacyjnych.

P.b. art. 48 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.

P.b. art. 49d § ust. 1 pkt 2 lit. "a"

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy budynku gospodarczego wynosi 5.000 zł.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt w dacie powstania miał cztery ściany i był trwale związany z gruntem, co kwalifikuje go jako budynek gospodarczy. Późniejsza modyfikacja obiektu nie zmienia jego pierwotnej kwalifikacji prawnej. Trwałe związanie z gruntem może być osiągnięte również poprzez zakotwienie lub inne rozwiązania równoważne, nie tylko klasyczne fundamenty.

Odrzucone argumenty

Obiekt jest wiatą narzędziową, która nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Obiekt nie jest trwale związany z gruntem z uwagi na brak fundamentów. Usunięcie jednej ściany i zastąpienie jej panelem z siatki przekształciło obiekt w wiatę.

Godne uwagi sformułowania

Spór w sprawie dotyczy tego, czy obiekt wzniesiony w rogu działki Skarżącej, jest wiatą, czy też budynkiem gospodarczym. W dacie kontroli, a zatem także w dacie powstania obiektu, miał on wszystkie cztery ściany. To w wyniku wszczętego postępowania w trybie nadzoru budowlanego, Inwestorzy dokonali modyfikacji obiektu, próbując go dostosować (w ocenie Sądu nieudolnie), do wymagań wiaty poprzez wykreowanie stanu braku wszystkich ścian i przez to stwierdzenie, że obiekt nie wymagał w ogóle zgłoszenia. Związanie z gruntem jest konsekwencją zastosowania fundamentów, a nie cechą samoistną budynku. Cechą wyróżniającą wiaty jest więc lekkość jej konstrukcji, która nie oznacza nawiązania do wagi, a raczej do charakter obiektu (ażurowy, o konstrukcji słupowej, itp.).

Skład orzekający

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

przewodniczący

Włodzimierz Kowalczyk

członek

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozróżnienia między budynkiem gospodarczym a wiatą, a także kwestii trwałego związania z gruntem i samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może być stosowane w podobnych przypadkach, gdzie kluczowe jest ustalenie charakteru obiektu w dacie jego powstania oraz interpretacja definicji budynku i wiaty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między wiatą a budynkiem gospodarczym, co ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości. Interpretacja przepisów i kryteriów oceny jest istotna dla prawników i inwestorów.

Budynek gospodarczy czy wiata? Sąd wyjaśnia, kiedy samowola budowlana może być 'naprawiona' przez usunięcie ściany.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1245/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący/
Włodzimierz Kowalczyk
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 ust. 1 i 5,  art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi B.N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
I.
Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 48 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 2351 ze zm.), nakazał B. i M. N. wstrzymanie robót budowlanych polegających na budowie blaszanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na terenie działki nr ew. [...], obręb [...], przy ul. [...] w N., gmina L.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b. istnieje możliwość złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, która wynosi 5.000 zł.
Poinformowano również o tym, że w przypadku złożenia wniosku o legalizację zgodnie z art. 48b P.b. organ nadzoru budowlanego nałoży w drodze postanowienia obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. W przypadku przedłożenia dokumentów, sprawdzi ich kompletność oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi (art. 49 ust. 1 pkt 1 i 2).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli na działce Skarżących stwierdzono istnienie obiektu o wymiarach 3 m x 5 m, o ścianach i dachu wykonanych z blachy trapezowej, dachu płaskim ze spadkiem skierowanym na działkę. Obiekt posadowiono na płytach betonowych (chodnikowych) w odległości 0,54 m od istniejącego ogrodzenia z działką skarżącej i 0,47 m od istniejącego ogrodzenia z działką o nr ew. [...]. Nie okazano dokumentów potwierdzających legalność obiektu będącego faktycznie budynkiem gospodarczym. Inwestor oświadczył do protokołu, że sporny obiekt jest wiatą narzędziową powstałą w kwietniu 2021 r. Oświadczył także, że nie uważa, aby przedmiotowy obiekt stanowił budynek z uwagi na nietrwałe połączenie z gruntem oraz brak fundamentów, dlatego nie dokonano zgłoszenia zamiaru posadowienia obiektu, gdyż przepisy uległy zmianie.
PINB zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 3 pkt 2 P.b. przez budynek należy rozumieć taki obiekt, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W omawianym przypadku sporny obiekt został wydzielony z przestrzeni za pomocą ścian i dachu wykonanych z blachy (wyrobu budowlanego), a także jest związany trwale z gruntem pomimo braku fundamentów. Odwołując się do orzecznictwa wyjaśnił jedocześnie, że istnienie fundamentów nie jest jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ aktualnie dostępne środki techniczne pozwalają także na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem.
Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że zamiar posadowienia budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 15 m2 powinien zostać zgłoszony odpowiedniemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Skarżący nie uzyskali wymaganego zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14a P.b. Uzasadnia to zatem zastosowanie art. 48 P.b.
II.
Po rozpatrzeniu zażalenia Inwestorów, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z 22 kwietnia 2022 r. nr 708/22, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14a P.b. "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki".
Na działce Inwestorów znajduje się m.in. budynek gospodarczy wykonany z blachy trapezowej o dachu płaskim ze spadkiem skierowanym na działkę inwestycyjną. Budynek powstał w kwietniu 2021 r., a data jego budowy nie jest sporna. MWINB przywołał wypowiedź B. N., która wskazała, że jej zdaniem sporny budynek gospodarczy jest wiatą, służącą do przechowywania niezbędnych w gospodarstwie narzędzi ogrodniczych, stąd jego budowa jest zwolniona spod reglamentacji Prawa budowlanego. Wiata nie posiada ani jednej murowanej ściany, ma za to z trzech stron blaszane przegrody, a z czwartej jedynie panel z siatki, który z pewnością ścianą nie jest i nie stanowi części konstrukcyjnej obiektu. Wiata przymocowana jest do gruntu tylko za pomocą odczepianych kotew, co ma służyć zabezpieczeniu jej przed przesuwaniem w razie np. silnego wiatru.
W ocenie MWINB, z dokumentacji zdjęciowej dołączonej do protokołu kontroli wynika, że przedmiotowy obiekt stanowi budynek o charakterze gospodarczym. Prawo budowlane nie zawiera definicji "wiaty", a więc interpretując ten termin należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach (...)" (Słownik Języka Polskiego). W świetle powyższego za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), wiążący budowlę z gruntem. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. nr 112 poz. 1316 ze zm.) wskazano, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że zrealizowany przez Inwestorów obiekt, nie charakteryzuje się wskazanymi powyżej cechami właściwymi dla wiaty. Nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z lekką konstrukcją wspartą na słupach. Uwidoczniony na zdjęciach obiekt pozwala natomiast zakwalifikować go jako blaszany budynek gospodarczy. Jest on związany z gruntem w sposób pozwalający przeciwstawiać się siłom przyrody, posiada dach i przegrody oddzielające go z każdej strony od otoczenia, zaś nadana mu funkcja i faktyczne jego przeznaczenie determinuje przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym. Kwalifikacji powyższej nie może zmieniać fakt nieposiadania jednej ściany budynku. Jeśliby przyjąć odmienną interpretację, to mogłoby to prowadzić do uznania, że zrealizowanie budynku ze wszystkimi ścianami, a następnie pozbawienie go jednej z nich, bądź drzwi pozbawiałoby ten obiekt cech budynku. Takie stanowisko jest oczywiście nieuzasadnione. Za powyższym twierdzeniem przemawia również orzecznictwo administracyjne. Przegrodą budowlaną mogą być filary, słupy, kolumny, które w sensie konstrukcyjnym mogą pełnić tę samą funkcję co ściana i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni. Funkcja przegrody budowlanej to wyodrębnienie (a nie zamknięcie) budynku od okalającej go przestrzeni. Tym samym, charakteru spornego obiektu budowlanego, jako budynku nie zmienia również brak jednej ściany.
Odnośnie trwałego związania z gruntem należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dla określenia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność zagłębienia w gruncie czy też posadowienia na nim obiektu ani technika w jakiej tego dokonano. Istotny dla rozstrzygnięcia jest stopień trwałości połączenia oraz to, czy konstrukcja opiera się czynnikom zewnętrznym w sposób uniemożliwiający łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru.
Przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie realizacji przedmiotowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 15 m2 przewidywały konieczność zgłoszenia budowy właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Takiej zgody Inwestorzy nie uzyskali.
MWINB uznał postanowienie PINB za słuszne, bowiem organ zasadnie wstrzymał roboty budowlane, jak też poinformował prawidłowo Inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz o sposobie ustalenia jej wysokości.
Końcowo wskazano, że zgodnie z art. 48 ust. 5 P.b. postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
III.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. N., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia PINB, jako naruszających prawo. Wniosła o orzeczenie o kosztach postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 14a P.b.
Jak wyjaśniła w uzasadnieniu, nie zgadza się z argumentacją MWINB, gdyż obiekt budowlany jest wiatą służącą do przechowywania niezbędnych w gospodarstwie domowym z dużą działką narzędzi i sprzętu ogrodniczego, a jej wymiar wynika z konieczności przechowywania m.in. taczki i kosiarki o dużych gabarytach. Celem budowli jest ochrona rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Postawiony obiekt nie posiada ani jednej murowanej ściany, nie ma fundamentu, jest przymocowany do podłoża za pomocą kotew, by uniknąć przemieszczeniu wiaty w razie silnego wiatru, z trzech stron ma blaszane przegrody. Z czwartej strony obiekt posiada jedynie panel z siatki. Przed wszczęciem niniejszego postępowania, na tej stronie wiaty znajdował się element blachy falistej, ale po wizji lokalnej dokonanej w czerwcu 2021 r. przez PINB, element ten został usunięty, bez naruszenia konstrukcji obiektu.
PINB dysponował dokumentacją fotograficzną dotyczącą spornego obiektu, nie odpowiadającą aktualnemu stanowi faktycznemu. Na tej nieaktualnej dokumentacji fotograficznej oparł się również MWINB, wydając decyzję utrzymującą w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie w tym względzie.
Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na zastosowaną konstrukcję spornego obiektu i przewidzianą funkcję, jednoznacznie wskazujące na to, że jest to wiata narzędziowa, umiejscowiono ją w odległości około pół metra od ogrodzenia z działką sąsiednią i nie dokonano stosownego zgłoszenia do organu powiatowego nadzoru, gdyż wymogi wynikające z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określające odległość posadowienia budynków od sąsiednich działek, nie odnoszą się do wiat. Tego rodzaju wiaty nie podlegają także zgłoszeniu.
Wiata jest definiowana jako lekka samodzielna budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Tego typu przypadek ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem postawiona w rogu działki lekka, zadaszona, po części blaszana konstrukcja bez fundamentów, służy jedynie do przechowywania sprzętu ogrodniczego. Dodać należy, że wiata przymocowana jest do podłoża za pomocą kotew, nie jest zatem trwale związana z gruntem, a jedynie na tyle, aby uniemożliwić jej przesuwanie.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V.
Skarga jest niezasadna.
Spór w sprawie dotyczy tego, czy obiekt wzniesiony w rogu działki Skarżącej, jest wiatą, czy też budynkiem gospodarczym. Od jego prawidłowej klasyfikacji zależy bowiem to, czy w sprawie powinno zostać przeprowadzone postępowanie legalizacyjne, zainicjowane przez organy nadzoru budowlanego.
Stosownie zatem do art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. "a" P.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Na ten przepis powołują się organy, klasyfikując obiekt Skarżącej jako budynek gospodarczy.
Z kolei Strona podnosi, że sporny obiekt to nic innego jak wiata, zatem - co Sąd podnosi "z urzędu" w kontekście takiej wypowiedzi Strony - do tej budowli zastosowanie winien znaleźć art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b., zgodne z którym, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki.
Strona zauważa, że ów obiekt nie ma wszystkich ścian i nie jest trwale związany z gruntem (jedynie zakotwiony do gruntu), zatem w istocie stanowi wiatę, a nie budynek gospodarczy, choć ich funkcja jest niewątpliwie podobna.
W związku z takim stanowiskiem Skarżącej, Sąd wyjaśnia, że w kwestii oceny, czy w danej sprawie mamy w ogóle do czynienia z zaistnieniem samowoli budowalnej, niezbędne jest zbadanie stanu prawnego i faktycznego mającego miejsce w dacie jej powstania (wykonania robót). Ustalenia więc, czy mamy do czynienia z samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 P.b., dokonuje się na podstawie przepisów prawa i stanu obiektu, stwierdzonych w dacie jego wykonania.
Skarżąca wskazuje, i jest to w sprawie niekwestionowane, że sporny obiekt powstał w czerwcu 2021 r. Jednocześnie jednak wyjaśnia, że "przed wszczęciem niniejszego postępowania, na tej stronie wiaty znajdował się element blachy falistej, ale po wizji lokalnej dokonanej w czerwcu 2021 r. przez PINB, element ten został usunięty, bez naruszenia konstrukcji obiektu." Innymi słowy, w dacie kontroli, a zatem także w dacie powstania obiektu, miał on wszystkie cztery ściany. To w wyniku wszczętego postępowania w trybie nadzoru budowlanego, Inwestorzy dokonali modyfikacji obiektu, próbując go dostosować (w ocenie Sądu nieudolnie), do wymagań wiaty poprzez wykreowanie stanu braku wszystkich ścian i przez to stwierdzenie, że obiekt nie wymagał w ogóle zgłoszenia.
W takich okolicznościach sprawy organ słusznie uznał, że ma do czynienia z budynkiem gospodarczym, a nie z wiatą, co również dokumentują wykonane zdjęcia.
Z art. 3 pkt 2 P.b. wynika, że budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Obiekt Skarżącej spełnia te wymagania nawet obecnie, po zmianie jakiej w nim dokonano w następstwie przeprowadzonej kontroli PINB.
W kwestii trwałego związania z gruntem poprzez fundamenty (Strona wskazuje, że obiekt jest jedynie zakotwiony w gruncie i nie ma fundamentów), należy wskazać, że determinantami istnienia budynku są ściany, dach i fundamenty, których występowanie w efekcie prowadzi do trwałego związania obiektu z gruntem. Związanie z gruntem jest konsekwencją zastosowania fundamentów, a nie cechą samoistną budynku. Prawdą jest, że najbardziej rozpowszechnionym sposobem trwałego związania budynku z gruntem jest zagłębienie go w ziemi poprzez wykonanie fundamentów (wylanie ław fundamentowych, następnie wybudowanie na nich ścian fundamentowych, a końcowo związanie ścian wieńcem i wylanie posadzki). Nie jest to jednak jedyny sposób "fundamentowania" budynków, który ma służyć trwałemu ich związaniu z gruntem, tak aby nie poddawały się działaniu sił natury (nie były przesuwane - jak twierdzi Skarżąca). Jak wskazano w wyroku NSA z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1579/19, jako istotną cechę "trwałego związania z gruntem" uznaje się posadowienie obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć, spowodować przesunięcie lub przemieszczenie w inne miejsce. Zakotwienie budynku w gruncie (wskazywanymi przez Stronę kotwami), albo też niewykonanie klasycznych fundamentów i zastosowanie rozwiązań równoważnych np. odpowiednich dociążeń lub stóp betonowych, wypełnia warunek trwałego związania z gruntem. Obiekt ma się bowiem nie poddawać siłom natury. To w takim właśnie kontekście należy widzieć i oceniać wymóg posiadania przez budynek fundamentów.
Z kolei w kwestii istnienia wszystkich ścian budynku, Sąd podtrzymuje wcześniejsze wskazanie, że w dacie powstania samowoli budowlanej, zgodnie z zamierzeniem Inwestorów, obiekt był wydzielony z przestrzeni wszystkimi czterema ścianami. Już zatem z tej przyczyny późniejsze zmiany nie mają wpływu na wynik sprawy i mamy tu do czynienia z budynkiem gospodarczym. Ponadto za nietrafne należy uznać stanowisko, że w wyniku demontażu blachy falistej na jednej ze ścian i zastąpienia jej panelem z siatki, doszło do powstania wiaty (usunięcia jednej ściany).
Odwołując się do wyroku NSA z 17 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 603/19, należy wyjaśnić, że wiatę definiuje się jako lekką konstrukcję, która nawet jeśli będzie posiadała ściany (np. w celu ochrony przed czynnikami atmosferycznymi takimi jak wiatr), to nie będzie mieścić się w kategorii budynku, czyli nie będzie trwale związana z gruntem, wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadać fundamentów i dachu (art. 3 pkt 2 P.b.). Cechą wyróżniającą wiaty jest więc lekkość jej konstrukcji, która nie oznacza nawiązania do wagi, a raczej do charakter obiektu (ażurowy, o konstrukcji słupowej, itp.). Jakkolwiek Sąd uznaje, że brak jednej ze ścian w zasadzie może stanowić o istnieniu wiaty, gdyż dane zamierzenie budowlane należy interpretować w taki sposób, aby dopuścić zabudowę danego rodzaju, a nie aby ją za wszelką cenę blokować, to jednak zabieg Inwestorów wykonany w tej sprawie (wspomniany montaż panelu z siatką) nie oznacza usunięcia ściany. W wyroku tutejszego Sądu z 10 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2109/21 wskazano, że określenie "wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych" zawiera dwa elementy: wydzielenie z przestrzeni i przegroda budowlana. Funkcją przegrody budowlanej jest oddzielenie obiektu budowlanego od przestrzeni zewnętrznej w taki sposób, że można wskazać, która część przestrzeni należy do przestrzeni obiektu, a która jest przestrzenią zewnętrzną. Obiekt Skarżącej spełnia wszystkie kryteria dla uznania go za budynek gospodarczy, a zatem przed jego wzniesieniem powinien zostać dopełniony obowiązek zgłoszenia.
W sytuacji braku zgłoszenia, organ trafnie zastosował procedurę legalizacyjną z art. 48 i nast. P.b. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Zakończenie budowy nie oznacza braku podstaw do wydania postanowienia, o czym stanowi art. 48 ust. 5 P.b. (Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy).
Organy wykonały również obowiązek z art. 48 ust. 3 P.b. Przypomnieć trzeba bowiem, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Trafnie także powołano jako podstawę prawną wyliczenia opłaty legalizacyjnej art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. "a" P.b., zgodnie z którym wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4-10, 12 oraz 14-18 i 29 wynosi 5.000 zł. W sprawie mamy do czynienia z samowolą z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit "a" P.b. (wymagająca zgłoszenia budowa budynku gospodarczego).
Końcowo należy zauważyć, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora, a nie jego obowiązkiem. Skarżąca nie ma zatem obowiązku występowania o legalizację budynku i uiszczania opłaty z tego tytułu. Oznaczać to jednak będzie orzeczenie nakazu rozbiórki i obowiązek jego wykonania w sytuacji, gdy stanie się on ostateczny, chyba że wcześniej dojdzie do dobrowolnej jego rozbiórki.
Jednocześnie to od Strony zależy, czy wybierze drogę legalizacji i wykazania, że budynek spełnia wszelkie wymagania przewidziane prawem, w tym normy odległości od granic sąsiednich działek, czy też obiekt ten usunie, a po stwierdzeniu tego obowiązku wzniesie obiekt budowlany zgodny z przepisami prawa np. postulowaną w skardze wiatę, spełniającą wymagania prawa, bądź też budynek gospodarczy, jednakże tym razem z dopełnieniem wszystkich wymagań prawnych.
W powyższej sytuacji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji,
Augustyniak-Pęczkowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI