VII SA/Wa 1229/20

VII SA/Wa 1229/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Ostrowska
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący/
Tomasz Janeczko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 1923/21 - Wyrok NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2067
art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 3 pkt 15
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2021r. sprawy ze skargi [...]S.A. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ( dalej: "Minister", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [..] marca 2020 r. Znak: [..] po rozpatrzeniu odwołania [..]., oraz odwołania [..] od decyzji [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Dalej: "PKZ", "organ I instancji", "organ wojewódzki") z dnia [..] września 2019 r., znak: [..], wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego pod nr[..] działki ewid. Nr [..] i część dz. Nr [..], obr. [..] w [..] (gmina [..], powiat [..], woj. [..]), jako otoczenie uprzednio wpisanych do tego rejestru fragmentów terenu d.[..] - działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c oraz e, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz. U. z 2018, poz. 2067 z zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ( dalej: "k.p.a.):
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wpisania do rejestru zabytków, jako otoczenie zabytku, działki ewid. Nr [..] (strona 2 decyzji, wers 3) i w tym zakresie orzekł:
• część działki ewid. Nr [..] z wyłączeniem fragmentu pod budynkiem portierni;
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej działki ewid. Nr [..] (strona 2 decyzji, wers 9) i w tym zakresie orzekł:
• działka ewid. Nr [..];
- uchylił zaskarżoną decyzję w części rozstrzygnięcia: "granice wpisu do rejestru zabytków otoczenia dawnej [..] zaznaczono kolorem niebieskim na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji" oraz w części dotyczącej załącznika graficznego oraz załącznika nr 2 (legenda) i w tym zakresie orzekł:
• granice wpisu do rejestru zabytków otoczenia dawnej Stoczni [...]zaznaczono kolorem niebieskim na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego;
- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
[..] Wojewódzki Konserwator Zabytków po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z [..] września 2019 r., znak:[..], wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego pod numerem rejestru [..] "otoczenie zabytków wpisanych do rejestru:
1. decyzją [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod nr [..] z dnia [..].09.2017 r. oraz decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [..].12.2017 r. jako historyczny zespól budowlany [..] od okresu funkcjonowania[..]do 1989 r. w granicach działek [..] i części działek [..] w obr. ew. [..] w [..] wraz z budynkami: dyrekcji stoczni (128A), d, kuźni (66A), d. hartowni (50A), d. remizy straży pożarnej (150A), d. kotłami i warsztatu (34A), d. modelarni, warsztatu i hal produkcyjnych (47A), d. hali warsztatowej (75A), d. narzędziowni (49A), d. ślusarni (42A). d. stolarni i warsztatu linowego - następnie formierni (38A), d. hali produkcji oprzyrządowania (40A), d. kotlarni i hali produkcyjnej (35A), d. hali silników spalinowych (28A), d. hali prefabrykacji wyposażenia i ślusarni (43A), d. kuźni i warsztatu ślusarskiego (36A), d. magazynu mebli - budynkiem biurowym (151A), stacją elektryczną A11 (392A), podstacją elektrycznej Al (393A), d. hali prefabrykacji wyposażenia (41A), schronem przeciwlotniczym - wraz z gruntem po obrysie murów, nabrzeżem basenu dokowego, 3 żurawiami (oznaczonymi numerami inwentarzowymi 7, 55 i 61), reliktami pochylni półdokowych A1 i A2, placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic: [..], [..], [..], [..], [..] i nazwą własną: [..];
2. decyzją [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [..].11.2017 r. oraz decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [..].10.2018 r. pod nr [..], jako d. portiernia/biuro przepustek przy Bramie nr 2 d. [..], położona na terenie działek nr [..] oraz fragment terenu d. [..]w granicach działek nr [..], części działki [..] położonej na północ od Bramy nr 2 i części działki [..] położonej pod budynkiem portierni w obrębie [..] w [..];
3. decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [..] z dnia [..].12.1999 r- pod nr [..], obecnie pod nr [..] jako [..] wraz z[..] 1970 r., murem wzdłuż północnej pierzei Placu oraz Bramą nr 2 [..] i magazynem torped - tzw. salą BHP ob. salą konferencyjną i muzeum zakładowym;
4. decyzją [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod nr [..] z dnia [..].05.2019 r. Budynek[..] hali U-bootów/ d. magazyn głównego wydziału A usytuowany na terenie działki nr [..] w obrębie ewidencyjnym nr [..].
Otoczenie ww. zabytków położone jest w granicach działek ewidencyjnych nr: [..], [..] i na terenie części dz. Nr [..] obr. [..] w [..] /gmina [..], powiat [..], woj. [..])
działki: [..] (powstałe z podziału dz, nr [..] (powstałe z podziału dz. Nr [..] jednostka ewid.:[..], obręb ewidencyjny: [..]; nr jedn. Rej.:[..]
[..]".
W sentencji ww. decyzji stwierdzono także, że "granice wpisu do rejestru zabytków otoczenia dawnej [..] zaznaczono kolorem niebieskim na kopii mapy ewidencyjnej stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji", natomiast kolorem czerwonym oznaczono zabytki wpisane do rejestru zabytków ww. decyzjami.
W uzasadnieniu decyzji z [..] września 2019 r. m.in. opisano etapy przeprowadzonego postępowania administracyjnego i wymieniono zebrany materiał dowodowy. Następnie przytoczono definicję legalną "otoczenia" zabytku zawartą w art. 3 pkt 15 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i stwierdzono, że "będący przedmiotem niniejszej decyzji teren otoczenia zabytków jest położony w otoczeniu trzech zabytkowych zespołów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków" oraz budynku 89A/d. hali U-bootów/d. magazynu głównego wydziału A. Wskazano także, że "[..] wraz z [..] r. i murem z tablicami inskrypcyjnymi oraz[..], a także Sala BHP oraz historyczne budynki i budowle zespołu dawnej [..], zostały uznane za pomnik historii [..], miejsce narodzin Solidarności Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [..] grudnia 2018 r. (Dz. U. z 31.12.2018 r. poz. 2506)". W dalszej kolejności wyjaśniono, że przedmiotowe działki ewidencyjne "wchodzące w skład otoczenia ww. zabytków pozostają w bezpośrednim sąsiedztwie historycznych zespołów budowlanych", a celem objęcia ich ochroną prawną "jest ochrona wartości ekspozycyjnych zespołów budowlanych i budynków wpisanych do rejestru zabytków, a jednocześnie ich ochrona przed negatywnym wpływem nowych inwestycji".
[..] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że "historyczne widoki zabytkowego zespołu budowlanego [..] dostępne zarówno od strony centrum śródmieścia miasta, jak i z historycznego punktu widokowego - [..] w zespole [..] są rozpoznawalnym elementem krajobrazu miasta", przy czym "panorama [..] widoczna z [..] winna podlegać ochronie jako jeden z najważniejszych fragmentów sylwety historycznego [..] i jeden z najistotniejszych dla tożsamości miasta". Podkreślono ponadto, że "istotna jest ochrona tzw. bliższego widoku, a mianowicie panoram [..] dostępnych z tarasu [...] oraz z dachu budynku d. hali U-bootów". Zaznaczono jednocześnie, że wpis do rejestru zabytków przedmiotowego otoczenia ma na celu ochronę "wartości widokowych jednej z najcenniejszych dla tożsamości krajobrazu miasta [..] panoram zespołów zabytkowych oraz w celu ochrony istniejących historycznych korytarzy i osi widokowych". Stwierdzono także, że ewentualna zabudowa wysokościowa na omawianym terenie "nie tylko wpłynęłaby negatywnie na czytelną ekspozycję panoramy zabytku wpisanego do rejestru, ale też zdominowałaby skalą i kubaturą ten zabytek" i doprowadziłaby do "zaburzenia percepcji widokowej budynków i budowli związanych z narodzinami NSZZ Solidarność". Jednocześnie wskazano, że ustalenia obowiązującego na tym obszarze Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "nie ograniczają intensywności zabudowy oraz nie wprowadzają ograniczenia wysokości zabudowy poza wąskim korytarzem widokowym o szerokości 16 m wyznaczonym symetrycznie po obu stronach osi widokowej od istniejącej zabudowy ul. [..] do [..]", a zatem wyznaczenie przedmiotowej strefy otoczenia umożliwi również ochronę ww. terenów "przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych, m in.: niekorzystnymi pracami budowlanymi prowadzonymi w ich otoczeniu lub przy nich", bowiem zasadna jest ich ochrona "przed przypadkową ingerencją wynikającą z planów inwestycyjnych".
Od powyższej decyzji organu wojewódzkiego odwołanie wniosła [..], a także spółka [..]
Po rozpoznaniu ww. odwołań Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał wskazaną na wstępie skarżoną decyzję z dnia [..] marca 2020 r. Znak: [..]
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Minister wskazał, że działka ewid. Nr [..] powstała w wyniku podziału działki ewid. Nr [..]. W związku z powyższym, jej część znajdująca się pod budynkiem portierni przy [..] d. [..] stanowi zabytek wpisany do rejestru zabytków decyzją [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [..].11.2017 r. oraz decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [..].10.2018 r. pod nr [..]. A zatem, ta sama część działki ewid. Nr [..] nie może stanowić jednocześnie otoczenia ww. zabytku. Dlatego organ prowadzący niniejsze postępowanie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ww. działki i w tym zakresie orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków jako otoczenie jedynie części działki ewid. Nr [..] z wyłączeniem fragmentu pod budynkiem portierni.
Organ dodał, że w omawianym rozstrzygnięciu może powstać wątpliwość interpretacyjna pomiędzy sentencją decyzji, a jej załącznikiem graficznym. W sentencji decyzji organ pierwszej instancji określił zakres decyzji poprzez wskazanie działek ewidencyjnych, w granicach których zostało wpisane do rejestru zabytków ww. otoczenie. Granice te nie odpowiadają jednak w całości obszarowi zaznaczonemu na załączniku graficznym. Nieścisłość ta, polega w rzeczywistości na nieoznaczeniu na załączniku graficznym jako otoczenia części działki ewid. Nr [..], uwzględnionej w sentencji decyzji. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także sentencję decyzji Minister stwierdził, że objęcie prawną ochroną konserwatorską obszaru wskazanego w decyzji jest bezsporne, a intencje organu pierwszej instancji co do potrzeby stworzenia warunków prawnych do wyznaczenia strefy otoczenia na ww. terenie nie budzą wątpliwości.
W związku z tym, zgodnie z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, bowiem nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego.
Minister podkreślił, że ma obowiązek - po prawidłowym wniesieniu odwołania - ponownego merytorycznego zbadania sprawy. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (przepis art. 136 k.p.a.), to ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy. Zatem, nieścisłość polegającą na nieoznaczeniu na załączniku graficznym części działki ewid. Nr [..] jako obszaru wpisywanego do rejestru zabytków jako otoczenie, organ odwoławczy wyeliminował w niniejszej decyzji uchylając zaskarżoną decyzję w części dotyczącej załącznika graficznego i w tym zakresie wykonując nowy załącznik graficzny wraz z załącznikiem nr 2 (legenda).
Ponadto Minister stwierdził, że w sentencji decyzji [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, w części definiującej położenie geodezyjne terenu przedmiotowego otoczenia wraz ze wskazaniem obrębu ewidencyjnego i numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla wymienionych nieruchomości, organ wojewódzki na 2 stronie decyzji w wersie 9 wskazał działkę o numerze ewid.[..], która nie była przedmiotem postępowania wszczętego zawiadomieniem z [..] listopada 2018 r. i jednocześnie pominął działkę ewid. Nr [..], która była przedmiotem ww. postępowania. Co istotne, w części rozstrzygnięcia wskazującej bezpośrednio na przedmiot postępowania, rozpoczynającej się od słów "Otoczenie ww. zabytków położone jest w granicach działek ewidencyjnych..." (strona 2 decyzji, wers 3 i 4) organ prawidłowo wskazał na działkę ewid. Nr [..], co do której prowadzono omawiane postępowanie. W związku z powyższym Minister uznał, że wskazanie na błędny numer działki ewidencyjnej w części sentencji decyzji definiującej położenie geodezyjne terenu przedmiotowego otoczenia nosi znamiona oczywistej omyłki i wymaga skorygowania w postępowaniu odwoławczym.
Organ odwoławczy ocenił, że analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w pozostałym zakresie jest prawidłowa pod względem formalno-prawnym, a także zasadna merytorycznie.
Minister uznał, że jako organ administracji publicznej, [..] Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania działał zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., organ pierwszej instancji ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, [..] Wojewódzki Konserwator Zabytków w zaskarżonej decyzji wykazał jakie okoliczności przesądzają o uznaniu, że wymienione obiekty zabytkowe wymagają ustanowienia strefy otoczenia. Organ prowadzący postępowanie przywołał też podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w komparycji, a w uzasadnieniu wskazał dlaczego ochrona wartości widokowych ww. zabytków i ich ochrona przed oddziaływaniem szkodliwych czynników zewnętrznych są konieczne.
Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że wpisanie do rejestru zabytków otoczenia terenu d. [..] i związanych z nią obiektów wpisanych do rejestru zabytków wcześniejszymi decyzjami jest w pełni uzasadnione. Jednocześnie wskazał, że [..] Wojewódzki Konserwator Zabytków odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie.
Minister przypomniał, że definicja legalna otoczenia zabytku zawarta w przepisie art. 3 pkt 15 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazuje, że jest to "teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków, w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych". Wskazana definicja zawiera dwie przesłanki wpisania otoczenia zabytku do rejestru zabytków: 1) ochronę wartości widokowych zabytku; 2) ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.
Odnośnie do pierwszej z wymienionych w tym przepisie przesłanek wskazał, że nie ulega wątpliwości, że niewłaściwe zagospodarowanie otoczenia zabytku ma negatywny wpływ na jego ekspozycję, tym samym przyczyniając się do obniżenia wartości zabytku. Na wartość zabytku składa się bowiem także walor krajobrazowy, czyli kontekst przyrodniczy czy urbanistyczny, w jakim jest położony oraz warunki ekspozycji, czyli sposób, w jaki można go oglądać. Związek między oglądanym obiektem a miejscem, z którego może być oglądany, ma zatem bardzo istotne znaczenie dla percepcji zabytku.
Z kolei druga przesłanka określona w cytowanym przepisie sprowadza się w ocenie organu do przewidywania znaczącego, szkodliwego oddziaływania danego przedsięwzięcia na zmianę stanu lub funkcji chronionego zabytku, a zatem oddziaływania spowodowanego bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska.
Minister stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy, wyznaczenie strefy otoczenia dla wymienionych w sentencji decyzji czterech zabytków wpisanych do rejestru zabytków, związanych z d. [..] jest uzasadnione. Wartość wynikająca z utrwalenia się historycznej sylwetki Stoczni w krajobrazie [..] wymaga bowiem odpowiedniej ekspozycji i jej ochrony. Ponadto organ podkreślił, że ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, nie dają wystarczającej ochrony ekspozycji wskazanych zabytków. Organ wyjaśnił, że druga przesłanka wskazana w definicji legalnej otoczenia ma charakter nieostry, a zatem to od uznania organu w danej sprawie zależy, czy wpisywany obszar powinien zapewniać ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem na zabytek czynników zewnętrznych. Co istotne, w przypadku wartości krajobrazowych, wynikających z zachowanej, utrwalonej i historycznej panoramy zabudowań stoczniowych, niekontrolowane wznoszenie budynków o znacznych gabarytach może tę panoramę zniszczyć. A zatem, ustanowienie strefy otoczenia wokół ww. zabytków stanowi także ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem na ww. zabytki czynników zewnętrznych.
Minister podkreślił, że historyczny zespół budowlany [..], na który składają się m.in. zabytki, dla których ustanowiono zaskarżoną decyzją strefę otoczenia, posiada ponadprzeciętną wartość w skali kraju, jako miejsce ważnych wydarzeń historycznych: strajków robotników w grudniu 1970 r. i sierpniu 1980 r., powstania NSZZ "Solidarność", czy miejsce podpisania porozumień sierpniowych. Wydarzenia te w społecznej świadomości, nierozerwalnie związane są z terenem [..] i należą do jednych z najważniejszych w historii powojennej Polski.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów [..] zawartych w odwołaniu z [..] października 2019 r. Minister stwierdził, że organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organy te w przedmiotowej sprawie, działają zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wedle którego organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnianie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt. 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt. 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z abytku (pkt.3).
Organ wyjaśnił, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, przewiduje ograniczenie prawa własności w art. 21 oraz art. 64 ust. 3 mówiącym, że "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Zdaniem organu, ograniczenie własności strony, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowych nieruchomości jako otoczenia zabytku, wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem jest prawnie dopuszczalne. Fakt wpisania do rejestru zabytków omawianego otoczenia zabytku, powoduje dla właściciela ograniczenia w rozporządzaniu swoją własnością, w postaci konieczności m.in. niepodejmowania działań mogących zagrozić obiektom wpisanym do rejestru zabytków oraz uzgadniania planowanych prac z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ww. ustawy. Jednakże nie wyklucza użytkowania ww. nieruchomości, nie wkracza także w zakres istoty prawa własności, prawa majątkowego, czy prawa do dziedziczenia. Wykazana wyżej zasadność wpisania omawianego otoczenia zabytku do rejestru zabytków, wypełnia także wymóg jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości oceny jej wartości zabytkowych, co odpowiada sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..] z dnia 22.09.2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 324/06).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu [..] z [...] października 2019 r., dotyczących nieprawidłowej identyfikacji funkcji budynku usytuowanego na działce ewid. Nr [..], organ podkreślił, że dla samego przedmiotu postępowania informacja ta nie jest kluczowa i nie ma wpływu na ocenę zasadności objęcia ochroną konserwatorską ww. terenu jako otoczenia zabytku.
Organ przypomniał, że w uzasadnieniu odwołania [..] wskazała także, że fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dotyczący ochrony tzw. bliższego widoku panoram [..], dostępnych z dachu budynku d. hali [...] jest niezgodny treścią zaleceń konserwatorskich, które strona uzyskała [..] lutego 2019 r. Dach ww. budynku znajduje się bowiem na wysokości 22 m, natomiast w ww. zaleceniach konserwatorskich dopuszczono maksymalną wysokość zabudowy do 29,5 m, a zatem, zdaniem strony, ochrona panoram [..] dostępnych z dachu ww. budynku nie została przewidziana w ww. zaleceniach konserwatorskich.
W związku z powyższym Minister wyjaśnił, że kwestie sposobu zagospodarowania terenu, określenia wysokości planowanej zabudowy itp. rozstrzygane są w innym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast zalecenia konserwatorskie, wydawane na podstawie art. 27 ww. ustawy formułowane są dla danego stanu faktycznego. A zatem, tego rodzaju kwestia nie jest przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie wpisania do rejestru zabytków.
Reasumując, organ odwoławczy, podzielając stanowisko [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uznał za zasadne wyznaczenie strefy otoczenia wokół czterech zabytków związanych z d. [..] położonego w granicach działek ewidencyjnych nr: [..] (z wyjątkiem fragmentu położonego pod budynkiem portierni), [..] i na terenie części dz. Nr [..] obr. [..] w [..] (gmina [..], powiat [..], woj. [..]). Wpisane do rejestru zabytków obiekty posiadają bowiem wartości zabytkowe, których utrzymanie wymaga wytyczenia strefy otoczenia, w celu ochrony wartości widokowych oraz ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych, co jest konieczne w dobrze pojętym interesie społecznym, zachowania dziedzictwa architektonicznego, historycznego i kulturowego dla przyszłych pokoleń.
Powyższa decyzja, została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..] przez spółkę [..]. z siedzibą w [..] ( dalej: "skarżący").
Na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, że działki nr [..] oraz [..] stanowiące własność skarżącego zagrażają wartościom widokowym zabytku oraz mogą być źródłem szkodliwego oddziaływania czynników zewnętrznych, podczas gdy okoliczność taka nie wynika z całokształtu materiału dowodowego;
2) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów dot. działek nr [..] i [..], które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł podejmując decyzję o wpisaniu ww. działek do rejestru zabytków nieruchomych oraz nieodniesienie się przez organ II instancji do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji;
3) prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 15 oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wpisanie działek nr [..] i [..] stanowiących własność skarżącego do rejestru zabytków nieruchomych, podczas gdy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki pozwalające na dokonanie wpisu ww. działek;
4) art. 6, 7 i 8 k.p.a., bowiem decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego,
5) art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie własności nieruchomości skarżącego, tj. działek nr [..] i [..] i jej ograniczenie, poprzez wpisanie ww. działek do rejestru zabytków,
6) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w części dotyczącej wpisania działek nr [..] oraz [..] do rejestru zabytków, podczas gdy decyzja winna zostać uchylona w zakresie wpisania do rejestru zabytków ww. działek.
Mając na uwadze wskazane naruszenia prawa, skarżący wniósł :
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wpisania działek nr [..] oraz [..] do rejestru zabytków,
2. na podstawie art. 135 p.p.s.a. o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji w części dotyczącej wpisania działek nr [..] oraz [..] do rejestru zabytków,
3. na podstawie art. 119 pkt 1 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,
4. na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie skarżącego decyzja jest niezgodna z prawem i nie może się ostać w części dot. działek o nr [..] i [..]. Nieruchomości te zostały błędnie i bezpodstawnie wpisane do rejestru zabytków jako otoczenie zabytku w postaci budynku [..] magazynu głównego wydziału A usytuowanego na terenie działki nr [..] w obrębie ewidencyjnym nr[..].
Wskazano, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji naruszyły treść przepisu art. 80 k.p.a. Skarżący nie zgadza się z oceną poczynioną przez organy, a polegającą na przyjęciu, że działki o nr [..]oraz [..] powinny zostać wpisane do rejestru zabytków nieruchomych jako otoczenie zabytku budynku [..] hali [...]/ d. magazynu głównego wydziału A usytuowanego na terenie działki nr [..].
Zdaniem skarżącego, z analizy art. 9 ust. 1 ust. 2 i art. 3 ust. 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami płynie wniosek, że żeby wpisać otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, do rejestru zabytków, konieczne jest spełnienie ustawowych przesłanek. Celem, dla którego otoczenie zabytku może zostać wpisane do rejestru zabytków jest ochrona wartości widokowych zabytku oraz jego ochrona przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Zatem łącznie spełnione muszą zostać dwa warunki w postaci celu ochrony wartości widokowych oraz ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.
Skarżący przypomniał, że [..] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydając decyzję z dnia [..] września 2019 r. zobligowany był do wykazania, że wpisanie do rejestru zabytków nieruchomych działek o nr [..] i [..] stanowiących otoczenie zabytku jest konieczne ze względu na ochronę wartości widokowych oraz ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych zabytku budynku 89A /d. hali [...]/ d. magazynu głównego wydziału A. W ocenie skarżącego organ pierwszej instancji nie wykazał w jakikolwiek sposób, że nieruchomości stanowiące własność skarżącego, mogą w przyszłości zagrażać wartościom widokowym oraz generować szkodliwe oddziaływanie czynników zewnętrznych względem przylegającego zabytku. Organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie nie sprostały tym samym obowiązkowi płynącemu z treści art. 80 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz mając na względzie przesłanki, jakie spełnić musi dana nieruchomość, aby możną ją było wpisać do rejestru zabytków nieruchomych skarżąca spółka uznała, że brak jest należytego uzasadnienia dla podjętej przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzji w części dot. działek nr [..] i [..]. Skarżący nie kwestionuje konieczności ochrony zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych, a należących do kompleksu [..]. Odrębną natomiast kwestią pozostaje udowodnienie przez organy konieczności wpisania nieruchomości stanowiących własność skarżącego do rejestru. W tym celu niezbędne jest udowodnienie, że ze strony nieruchomości w postaci działek nr [..] i [..] płyną zagrożenia dla zabytku właściwego w postaci zagrożenia dla jego wartości widokowych oraz zagrożenia w postaci szkodliwego oddziaływania czynników zewnętrznych. Organy wydające decyzje w sprawie nie udowodniły w jakikolwiek sposób zagrożeń dla zabytku mających swoje rzekome źródło w nieruchomościach skarżącego, obecnie albo w przyszłości.
Zdaniem skarżącego, w postępowaniach toczących się przed [..] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków oraz Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji poprzestał bowiem jedynie na wskazaniu znaczenia zabytkowych zespołów budowlanych dawnej [..] oraz ogólnej konieczności zapewnienia im ochrony przed negatywnym wpływem nowych inwestycji. Jednocześnie organ zauważył, że działka nr [..], na której znajduje się trafostacja jest jedną z dwóch działek już zabudowanych znajdujących się w otoczeniu zabytku. W zakresie ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych organ ograniczył się do wskazania jako przykładu takich czynników jak niekorzystne prace budowlane prowadzone w otoczeniu zabytków lub przy nich. Organ II instancji powielił de facto ustalenia i argumentację organu I instancji oraz lakonicznie odniósł się do zarzutów odwołujących się stron postępowania. Tym samym uznał, że organy nie sprostały wymaganiom płynącym z treści art. 80 i 107 k.p.a., polegającym na przedstawieniu dowodów na okoliczność konieczności wpisu do rejestru zabytków działek nr [..] i [..] oraz uzasadnieniu swojego stanowiska w sposób przekonujący adresata decyzji o potrzebie ograniczenia jego praw do nieruchomości.
Zdaniem skarżącego organy prowadzące postępowanie w sprawie wpisania nieruchomości stanowiących otoczenie kompleksu zabytków znajdujących się na terenie dawnej [..] dopuściły się naruszenia przepisów materialnych ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. art. 3 pkt 15 oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wpisanie działek nr [..] i [..] stanowiących własność skarżącego do rejestru zabytków nieruchomych, podczas gdy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki pozwalające na dokonanie wpisu ww. działek. Skarżący odnosząc się do przesłanek wynikających z treści art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ocenił, że w toczącym się postępowaniu, nie wykazano w jakikolwiek sposób, żeby nieruchomości stanowiące własność skarżącego mogły niekorzystnie wpływać na wartości widokowe lub mogły być źródłem szkodliwego oddziaływania czynników zewnętrznych na zabytek właściwy. Skarżący podkreślił, że należąca do niego działka nr [..], pozostaje zabudowana parterowym budynkiem stacji transformatorowej, natomiast działka o nr [..], jest wąskim pasem gruntu przylegającym do działki o nr [..]. Nie sposób zatem zdaniem skarżącego uznać, że którakolwiek z dwóch nieruchomości stanowi zagrożenie dla wartości widokowych zabytku lub źródło szkodliwego oddziaływania czynników zewnętrznych. Skarżący argumentował, że budynek stacji transformatorowej pozostanie w stanie niezmienionym ze względu na swój wyjątkowy charakter techniczny (służący celowi społecznemu w postaci dostarczania odbiorcom energii elektrycznej), zaś na działce nr [..] ze względu na jej rozmiar i kształt nie zostanie nigdy wzniesiony jakikolwiek budynek. Rzekome zagrożenia w postaci ewentualnej budowy budynków wysokościowych oraz szkodliwych czynników z tym związanych nie występują w stosunku do działek należących do skarżącego.
Niezależnie od podniesionych twierdzeń, skarżący wskazał, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia podstawowej zasady prawa wyrażonej m. in. w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w art. 8 k.p.a., tj. zasady proporcjonalności.
Zdaniem skarżącego, naruszenie to wynika z faktu, że nie wzięto pod uwagę funkcji jaką spełnia nieruchomość budynkowa stanowiąca jego własność. Na nieruchomości stanowiącej działkę o nr [..] posadowiony jest budynek stacji transformatorowej 110/15 kV[...], stanowiący tzw. Główny Punkt Zasilania (GPZ) oraz spełniający doniosły cel o charakterze publicznym. Budynek został wybudowany w ramach przedsięwzięcia EURO 2012 w celu rozbudowy systemu zasilania energetycznego aglomeracji[...]. Stacja transformatorowa wraz z dwiema liniami energetycznymi 110 kV, światłowodami oraz liniami energetycznymi 15 kV poprawiają bezpieczeństwo zasilania obszaru śródmieścia miasta [..] i stacji GPZ [..]która stanowi podstawowe zasilanie dla stacji [..] wybudowanej na potrzeby zasilania [..]. Sieć kablowa 15 kV jest z kolei niezbędna dla zasilania budynku Europejskiego [..] oraz nowej dzielnicy [..] na terenach postoczniowych.
Posadowiony budynek wraz z urządzeniami elektroenergetycznymi służącymi do przesyłu energii elektrycznej służy celowi publicznemu w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z normą art. 6 ww. ustawy celami publicznymi są m.in,: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ograniczenie w dysponowaniu nieruchomością byłoby niewątpliwie sprzeczne z ochroną praw i wolności szerokiego grona osób trzecich, przy czym ochrona praw i wolności innych osób przejawia się w tym, że powinny one mieć zapewniony dostęp do urządzań służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne. Zaopatrzenie w wodę, gaz, parę, energię elektryczną należy do usług o charakterze użyteczności publicznej. Stanowi o tym art. 9 ustawy o samorządzie gminnym. Działalność przedsiębiorcy przesyłowego musi obejmować również ochronę konsumenta. Ochrona ta obejmuje nieprzerwane i ciągłe zaopatrywanie konsumenta w wodę. gaz, energię elektryczną, itp. Tego typu usługi mają charakter użyteczności publicznej, co oznacza, że po stronie państwa leży zapewnienie wszelkich warunków także w zakresie legislacji, które doprowadzą do ciągłego i nieprzerwanego zaspokajania takich potrzeb. W konsekwencji konieczność usunięcia urządzeń przesyłowych z określonej nieruchomości, byłaby zdaniem skarżącego sprzeczna z ochroną praw konsumenta. Nie ma bowiem możliwości świadczenia usług bez istnienia stosownych urządzeń służących doprowadzaniu i odprowadzaniu gazy, pary, płynów i energii elektrycznej.
Wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków stanowiłoby w istocie naruszenie prawa własności, którego granice określa art. 140 K.C. i art. 5 K.C.
Skarżący wskazał, że przyszłe i ewentualne ograniczenia w dysponowaniu działkami nr [..] i [..], na skutek ich wpisania do rejestru zabytków stoją w sprzeczności z celem, dla którego przedmiotowa infrastruktura energetyczna została wybudowana i funkcjonuje, tj. dla realizacji celu publicznego, jakim jest zaopatrywanie w energię elektryczną oraz z uwagi na ustawowe obowiązki skarżącego, ciążące na nim zgodnie z przepisem art. 4 Prawa Energetycznego. Zdaniem skarżącego, oczywistym jest, że decyzja o wpisaniu nieruchomości skarżącego do rejestru zabytków znacząco utrudni w przyszłości realizację ważnego celu publicznego w postaci zaopatrywania w energię elektryczną potencjalnych nowych odbiorców (znacznie utrudniona zostanie możliwość przeprowadzenia prac polegających na wyprowadzeniu nowej linii kablowej o napięciu znamionowym 15 kV).
Na marginesie wskazano, że organy I i II instancji naruszyły również zasadę mającą swoje źródło w art. 8 k.p.a., określaną jako zasadę równego traktowania, albowiem dwie nieruchomości sąsiadujące z nieruchomościami skarżącego nie zostały (z niewiadomych względów) wpisane do otoczenia zabytku, tj. działki o nr [..] oraz [..] tworząc geograficznie "wyłom" w ciągu działek zakwalifikowanych jako otoczenie zabytku. A contrario należy uznać, że działki o nr [..] i [..] nie powinny, ze względów wskazanych w treści niniejszej skargi, zostać wpisane do rejestru zabytków nieruchomych prowadzonego przez [..] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Kontroli Sądu została poddana decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [..] marca 2020 r. w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków otoczenia dawnej [..].
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 z późn. zm. - dalej jako u.o.z.).
Z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1u.o.z.) Stosownie do art. 9 ust. 1 u.o.z., do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku (art. 9 ust. 2 u.o.z.).
Odnośnie do przepisów regulujących wpis obiektu do rejestru zabytków, wskazać należy, że nie wprowadzają one szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną konserwatorską, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji, wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Decyzja o wpisie do rejestru, jako decyzja uznaniowa, wymaga przestrzegania przez organ ogólnych zasad postepowania administracyjnego. Organ przede wszystkim ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu dysponenta obiektu wnioskowanego do wpisu do rejestru tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz stworzenia im warunków do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).
Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ten ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów musi być zaś dokonywana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny.
Decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków czy też odmowie wpisu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Podkreślić należy, że decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego -Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Zdaniem Sądu wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem wyżej wymienionych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie, podstawę prawną decyzji, stanowił art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.o.z. do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 u.o.z. w trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku.
Skarżący kwestionuje zasadność wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego działek o numerach [..] oraz [..], jako otoczenia zabytku - budynku 89A/d. hali [...]/ d. magazynu głównego wydziału A usytuowanego na terenie działki nr [..] w obrębie ewidencyjnym nr [..] (wpisanego do rejestru decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod nr [..] (KA).8 z dnia [..].05.2019 r.).
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że na działce o nr [..], znajduje się współcześnie wybudowany parterowy budynek stacji transformatorowej, natomiast działka nr [..], stanowi wąski pas gruntu znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie wpisanego do rejestru zabytków budynku 89A/d. hali [...]/ d. magazynu głównego wydziału A usytuowanego na terenie działki nr[..].
Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 3 pkt 15 u.o.z. otoczenie zabytku jest terenem wokół lub przy zabytku wyznaczonym w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.
Przesłankami wpisu otoczenia do rejestru, są zatem ochrona wartości widokowych zabytku i jego ochrona przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.
Zdaniem Sądu obie powyższe przesłanki zostały spełnione w odniesieniu do wyżej wskazanych działek skarżącego, a zatem nie doszło do podniesionego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego.
Należy w pełni zgodzić się z organami, że niewłaściwe zagospodarowanie otoczenia zabytku ma negatywny wpływ na jego ekspozycję, a tym samym przyczynia się do obniżenia jego wartości, na którą składa się także walor krajobrazowy, czyli kontekst przyrodniczy czy urbanistyczny, w jakim jest położony oraz warunki ekspozycji, a więc sposób, w jaki można go oglądać. Związek między oglądanym obiektem a miejscem, z którego może być oglądany, ma zatem bardzo istotne znaczenie dla percepcji zabytku. Konieczna jest także ochrona zabytku przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Organ wbrew zarzutom skargi wykazał, że brak wpisania do rejestru spornych działek skarżącego, może nieść ze sobą zagrożenia dla zabytków, których otoczenie te działki stanowią. Skoro skarżący jak wynika z uzasadnienia skargi, nie kwestionuje konieczności ochrony zabytków wpisanych do rejestru i należących do kompleksu stoczni gdańskiej, to powinien też dostrzec że wyznaczenie strefy otoczenia dla wymienionych w sentencji decyzji czterech zabytków wpisanych do rejestru, związanych z d. [..] jest w pełni uzasadnione. Sąd podziela w tym zakresie trafną ocenę organu, że wartość wynikająca z utrwalenia się historycznej sylwetki [..] w krajobrazie Gdańska, wymaga odpowiedniej ekspozycji i jej ochrony, tym bardziej, że wystarczającej ochrony ekspozycji zabytków, nie zapewniają obowiązujące na tym obszarze ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Nie można zgodzić się ze skarżącym, że w rozpoznawanej sprawie organy nie wykazały zagrożeń, jakie mógłby nieść brak wpisu do rejestru. Organ odwoławczy zasadnie bowiem wskazał, że w przypadku wartości krajobrazowych, wynikających z zachowanej, utrwalonej i historycznej panoramy zabudowań stoczniowych, niekontrolowane wznoszenie budynków o znacznych gabarytach może tę panoramę zniszczyć, a zatem, ustanowienie strefy otoczenia wokół ww. zabytków stanowi także ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem na ww. zabytki czynników zewnętrznych.
Organ wskazał, że historyczny zespół budowlany [..], na który składają się m.in. zabytki, dla których ustanowiono zaskarżoną decyzją strefę otoczenia, posiada ponadprzeciętną wartość w skali kraju, jako miejsce ważnych wydarzeń historycznych: strajków robotników w grudniu 1970 r. i sierpniu 1980 r., powstania NSZZ "Solidarność", czy miejsce podpisania porozumień sierpniowych. Wydarzenia te w społecznej świadomości nierozerwalnie związane są z terenem [..] i należą do jednych z najważniejszych w historii powojennej Polski.
Organy zatem udowodniły oraz uzasadniły potencjalne zagrożenie, które może wynikać z niekontrolowanego zagospodarowania działek skarżącego. Lokalizacja na tym terenie zabudowy zwłaszcza wysokiej zdecydowanie wpłynęłaby negatywnie na czytelną ekspozycję panoramy obiektów zabytkowych wpisanych do rejestru, tym bardziej, że jeden z nich jak już wspomniano, znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżącej. Organy oceniły więc całokształt zgromadzonego z sprawie materiału i dały temu wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji, a zatem nie doszło do naruszenia art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Nie jest w ocenie Sądu, przekonująca argumentacja skarżącego, że znajdujący się na jednej ze spornych działek, budynek stacji transformatorowej, z uwagi na spełniane przez niego ważne zadania związane z dostawą energii elektrycznej, będzie niejako gwarantem niezmienności przeznaczenia tej działki. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca może w przyszłości zdecydować o rozbiórce stacji transformatorowej i o takim zainwestowaniu przedmiotowych działek, które stanowiłoby zagrożenie dla wartości widokowych znajdujących się w sąsiedztwie tej działki zabytkowych obiektów. Nie może także stanowić argumentu, przytoczone w skardze orzecznictwo sądowo-administracyjne. Po pierwsze dlatego, że w rozpoznawanej sprawie w sposób dostateczny wykazano przesłanki z art. 3 pkt 15 u.o.z., po drugie, że nie zachodzi tu sytuacja oddzielenia nieruchomości skarżącego od obiektów zabytkowych innymi współczesnymi obiektami ( przytoczony w skardze wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II OSK 629/13).
Sąd nie podziela także argumentów skarżącego związanych z naruszeniem przepisów Konstytucji RP. Organy nie naruszyły zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [..] stycznia 2018 r., sygn.. akt VII SA/Wa 545/17, "ochrona zabytków jest bowiem konieczna w demokratycznym państwie dla zachowania porządku publicznego, a także wartości kulturowych, dziedzictwa i dorobku Narodu oraz ogólnoludzkich wartości. Równocześnie, ograniczenia te są proporcjonalne w ścisłym tego słowa znaczeniu, to znaczy przewidują obowiązki tylko takie, które są niezbędne dla ochrony obiektów i zespołów urbanistycznych bądź ruralistycznych, zasługujących na ochronę konserwatorską. Wbrew obawom skarżącej objęcie jej nieruchomości wpisem do rejestru zabytków nie czyni niemożliwym użytkowania należących do niej działek, w tym zagospodarowania bądź zabudowy tych nieruchomości. Ochrona konserwatorska oznacza jednak, że zagospodarowanie i zabudowa wskazanych działek należących do skarżącej musi być prowadzona po uzgodnieniu z właściwym konserwatorem zabytków."
Skoro więc skarżący, jak deklaruje w skardze, nie zamierza zmieniać dotychczasowego sposobu zagospodarowania swoich działek, to konieczność uzyskania w przyszłości pozwolenia konserwatorskiego na wykonanie prac polegających na wyprowadzeniu nowej linii kablowej o napięciu znamionowym 15 kV, nie narusza zasady proporcjonalności. Warto także w tym miejscu wspomnieć, że konieczność przeprowadzenia wspomnianych robót, nie została przez skarżącego wykazana. Ponadto ograniczenie prawa własności Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej przewiduje w art. 64 ust. 3, zgodnie z którym własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenie własności strony, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowych nieruchomości jako otoczenia zabytku wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem jest prawnie dopuszczalne (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.03.1993 r., IV SA 883/96, publ. Lex 43333; z 2.06.1999 r., IV SA 818/97, niepubl.).
Za niezrozumiałą natomiast należy uznać zaprezentowaną w skardze argumentację, z której wynika, że skutkiem skarżonej decyzji może być konieczność usunięcia urządzeń przesyłowych z określonej nieruchomości, co było by sprzeczne z ochroną praw konsumenta ( odbiorcy energii elektrycznej).
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.