VII SA/Wa 1221/22

VII SA/Wa 1221/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Elżbieta Granatowska
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Elżbieta Granatowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] K. z siedzibą w Kielcach na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 kwietnia 2022 r. znak: DWIM-WA.550.10.2018.ZD w przedmiocie zmiany i częściowego cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi oddala skargę
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z 15 kwietnia 2022 r., znak DWIM-WA.550.10.2018.ZD, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...](dalej: "Stowarzyszenie") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z 28 stycznia 2021 r., znak: DWIM-WA.550.10.2018.JB w przedmiocie zmiany i częściowego cofnięcia zezwolenia udzielonego Stowarzyszeniu na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych udzielonego decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia 16 sierpnia 1995 r., sygn. DPA.041/Z/27/95, zm. decyzją Ministra Kultury z dnia 20 listopada 2003 r. sygn. DP.WPA.024/521/03 (M. P. z 2004 r. Nr 18, poz. 322) - utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra z 28 stycznia 2021 r., w której w postępowaniu pierwszoinstancyjnym:
I. cofnął zezwolenie w zakresie pól eksploatacji:
1) "użyczenie",
2) "najem",
3) "wyświetlanie",
4) "publiczne odtwarzanie",
5) "nadawanie",
6) "reemitowanie",
7) "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym".
II. cofnął zezwolenie na pobieranie od ośrodków informacji lub dokumentacji wynagrodzenia za odpłatne udostępnianie egzemplarzy fragmentów utworów na polach eksploatacji, o których mowa w pkt I.
III. zmienił zezwolenie w zakresie, w jakim konieczne było jego dostosowanie do nazw pól eksploatacji, określonych w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1062 z późn. zm.).
IV. oraz zezwoleniu nadano następujące jednolite brzmienie: Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w K. udziela się zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na następujących polach eksploatacji:
1) utrwalanie,
2) zwielokrotnianie,
3) wprowadzanie do obrotu.
V. nałożył na Stowarzyszenie w zakresie przychodów z praw z pól eksploatacji, o których mowa w pkt I, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1293 – dalej: "u.z.z."), obowiązek dokonania:
1) w terminie 12 miesięcy od otrzymania decyzji podziału i wypłaty, zgodnie z odpowiednimi aktami wewnętrznymi obowiązującymi w tym względzie w Stowarzyszeniu, przychodów z praw pobranych dotychczas przez Stowarzyszenie;
2) w terminie 12 miesięcy po upływie terminu, o którym mowa w pkt l:
a) przekazania niewypłaconych przychodów z praw innej organizacji zbiorowego zarządzania, za jej uprzednią zgodą i w zakresie, w jakim jest ona upoważniona do reprezentowania danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na tym samym polu eksploatacji, wraz z dokumentacją potrzebną do podziału i wypłaty tych środków lub
b) złożenia podzielonych przychodów z praw do depozytu sądowego lub
c) przekazania niepodzielonych przychodów z praw na Fundusz Promocji Kultury.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Minister wyjaśnił, że podstawą prawną decyzji był art. 137 ust. 1 ustawy u.z.z. oraz wynik przeprowadzonego postępowania przeglądowego, wszczętego z urzędu zawiadomieniem z 22 listopada 2018 r., w zakresie zezwolenia udzielonego Stowarzyszeniu na zbiorowe zarzadzanie prawami autorskimi, na podstawie decyzji Ministra Kultury i Sztuki z 16 sierpnia 1995 r. Ustawa o zbiorowym zarzadzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi zobowiązała ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego do przeglądu udzielonych dotychczas zezwoleń na zbiorowe zarządzanie, w celu ich dostosowania do aktualnego stanu prawnego oraz zakresu działalności faktycznie prowadzonej przez poszczególne organizacje zbiorowego zarządzania.
W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, po analizie materiału dowodowego, że Stowarzyszenie nie podjęło zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych lub wykonywało zbiorowe zarządzanie w niewielkiej skali na następujących polach eksploatacji: użyczenie, najem, wyświetlanie, publiczne odtwarzanie, nadawanie, reemitowanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. Na wymienionych polach eksploatacji Stowarzyszenie nie ma zawartych żadnych umów licencyjnych, z wyjątkiem jednej umowy na reemisję zawartej w 2018 r. z relatywnie niewielkim podmiotem.
Stwierdzono także, na podstawie akt sprawy i przedłożonych dokumentów, że Stowarzyszenie wykonuje zbiorowe zarzadzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji utrwalanie, zwielokrotnianie oraz wprowadzanie do obrotu, gdyż dokonuje podziału i wypłaty na rzecz uprawnionych twórców części opłat, o których mowa w art. 20 i 201 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, które są kompensatą strat ponoszonych przez podmioty uprawnione wskutek korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku osobistego, przede wszystkim poprzez ich utrwalenie i/lub zwielokrotnianie. Tych pól eksploatacji dotyczą też umowy licencyjne zawarte przez Stowarzyszenie z bibliotekami. Ponadto, Stowarzyszenie uczestniczy w licznych postępowaniach sądowych dotyczących nielegalnego kopiowania i wprowadzania do obrotu egzemplarzy chronionych utworów.
Z przedmiotową decyzją nie zgodziło się Stowarzyszenie [...], które złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając uchylenia wydanej decyzji w zakresie, w jakim cofnięto zezwolenie na zbiorowe zarzadzanie utworami naukowymi i technicznymi na następujących, dwóch polach eksploatacji: "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym" (dalej: "pola eksploatacji), decyzja pomija ww. pola eksploatacji w pkt IV oraz nakłada analogicznie obowiązki wynikające z pkt V. Minister opisał zarzuty i wnioski Stowarzyszenia, jak również sporządzone przez nie uzasadnienie wniosku.
Minister przytoczył treść art. 137 ust. 1 u.z.z., stwierdzając, że zarzuty poniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługują na uwzględnienie, gdyż organ w istocie wnikliwie i zasadnie, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego znanego stronie, ocenił stan faktyczny sprawy, a wysnutym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
W wyniku wszczętego na podstawie art. 137 ust. 1 u.z.z. postępowania ustalono, iż Stowarzyszenie dokonuje podziału i wypłaty na rzecz uprawnionych twórców części opłat, o których mowa w art. 20 i 201 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, które są kompensatą strat ponoszonych przez podmioty uprawnione wskutek korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku osobistego, przede wszystkim poprzez ich utrwalenie i/lub zwielokrotnianie. Uczestniczy również w licznych postępowaniach sądowych dotyczących nielegalnego kopiowania i wprowadzania do obrotu egzemplarzy chronionych utworów, co uprawnia do stwierdzenia, że zbiorowy zarząd jest wykonywany na polu eksploatacji: wprowadzanie do obrotu. Stowarzyszenie nie zawarło natomiast umów licencyjnych ani umów o pobór wynagrodzeń - z wyjątkiem jednej umowy na reemisję - w zakresie zarządu prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji: użyczenie, najem, wyświetlanie, publiczne odtwarzanie, nadawanie, reemitowanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Cofnięcie posiadanego przez Stowarzyszenie zezwolenia w zakresie tych pól eksploatacji nastąpiło zatem z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Stowarzyszenie kwestionuje jedynie rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarzadzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji: publiczne odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym - szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w tym przedmiocie. W związku z powyższym, w ocenie Ministra, koniecznym jest odniesienie się do przedmiotowej problematyki, mając na względzie argumenty podniesione przez Stowarzyszenie. Minister wyjaśnił, przez co – zgodnie z art. 3 pkt 1 u.z.z. – należy rozumieć zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.
Nie można nie zgodzić się ze stanowiskiem Stowarzyszenia, że zbiorowe zarządzanie nie ogranicza się tylko do zawierania umów o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych lub pobór wynagrodzenia za takie korzystanie (m. in. licencjonowanie), lecz obejmuje także działalność polegającą na monitorowaniu korzystania z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych przez użytkowników. Niemniej jednak okoliczność, iż Stowarzyszenie jest stroną 3.207 umów zawartych z twórcami utworów naukowych i technicznych (oraz dostosowało wzór umowy powierzenia prawa do przepisów u.z.z.) a nie zdołało w ciągu 25 lat swojej działalności zawrzeć umów z użytkownikami na eksploatację tych praw na polach eksploatacji: odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, musi być oceniona, jako faktyczne niepodjęcie zbiorowego zarządu w tym zakresie.
Z kolei zakresem opinii biegłego – sporządzonej z wniosku Stowarzyszenia w sprawie cywilnej sygn. akt [...] - objęte było hipotetyczne korzystanie z utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie. Nie może być ona zatem źródłem wiarygodnych i obiektywnych ustaleń co do faktycznego zarządzania przez Stowarzyszenie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na spornych polach eksploatacji.
Również zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia przez sąd powszechny tabel wynagrodzeń na danym polu eksploatacji nie może być podstawą do formułowania twierdzeń o udokumentowaniu przez Stowarzyszenie zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na tych polach. Ustawą z 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U., Nr 152, poz. 1016), uregulowano zasady postępowania w sprawach o zatwierdzenie i zmianę zatwierdzonych tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, wprowadzając do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozdział 121 (art. 1101 -11023) zatytułowany "Komisja Prawa Autorskiego", które to przepisy obowiązywały do czasu wejścia w życie ustawy u.z.z. Powołana ww. ustawą z dnia 8 lipca 2010 r. Komisja Prawa Autorskiego miała za zadanie m.in.: rozpatrywanie spraw o zatwierdzanie i zmianę zatwierdzonych tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych. Postępowanie przed Komisją Prawa Autorskiego, na gruncie ustawy o prawie autorskim, miało charakter koncyliacyjno- mediacyjny a rolą Komisji, która nie była organem administracyjnym ani sądowym, było podjęcie działań zmierzających do uzyskania rozwiązań opartych na konsensusie uczestników postępowania. Natomiast w postępowaniu sądowym Sąd miał ograniczoną możliwość ingerowania w przedstawioną propozycję tabeli wynagrodzeń i nie mógł zmienić jej zapisów proponując odmiennie całkowicie lub częściowo rozwiązania, a jego rola ograniczała się do skontrolowania przedstawionej propozycji i jej zaakceptowania w całości lub w części albo do odmówienia jej akceptacji. Z powyższego wynika, że nie było rolą Komisji ani sądu, orzekających w przedmiocie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia tabeli wynagrodzeń dokonywanie jakichkolwiek, a tym bardziej wiążących, ustaleń w kwestii zarządzania (czy w ogóle zarządza, zakres zarządzania, liczba uprawnionych) przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub przedmiotami praw pokrewnych na danych polach eksploatacji.
Zdaniem Ministra, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - ocenionego zgodnie z art. 80 k.p.a. - organ, ponownie rozpatrując sprawę, właściwie i mając ku temu uzasadnione podstawy ocenił, że Stowarzyszenie nie prowadzi zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji: publiczne odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, co uzasadniało cofnięcie przez Ministra zezwolenia w zakresie tych pól eksploatacji.
Organ nie ma obowiązku i nie jest to jego rolą - w sytuacji, kiedy dokonuje przeglądu zezwoleń na podstawie art. 137 ust. 1 u.z.z. - badać, czy cofając zezwolenie na danym polu eksploatacji pozbawia organizację zbiorowego zarządzania szansy zaistnienia w wirtualnej rzeczywistości kreowanej przez sieć Internet. Jedynymi bowiem kryteriami cofnięcia w danym zakresie zezwolenia jest stwierdzenie, że w toku dotychczasowej działalności organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji nie podjęła zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi lub wykonywała zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji w niewielkiej skali, a w odniesieniu do określonego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych nie istnieje potrzeba zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji.
Przed zakończeniem postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umożliwiono wszystkim uczestnikom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Swoje stanowisko w piśmie z 4 maja 2021 r. przedstawiła Polska Izba Komunikacji Elektronicznej, która zasadniczo wniosła o utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji wskazując, iż niepodjęcie przez wiele lat zbiorowego zarządzania w zakresie posiadanego zezwolenia przez Stowarzyszenie dowodzi, że w istocie nie zachodzi potrzeba zbiorowego zarządzania.
Z tą decyzją nie zgodziło się skarżące Stowarzyszenie, wnosząc pismem swych profesjonalnych pełnomocników datowanym na 25 maja 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnicy skarżącego zarzucili "nieważność w zakresie, w jakim odnosi się ona do zezwolenia udzielonego Skarżącemu na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji innych niż "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym". Decyzja ta dotyczy bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co z mocy art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 735, z późn. zm.) (zwanej dalej "k.p.a.") decyduje o potrzebie stwierdzenia w tym zakresie nieważności zaskarżonej decyzji".
Ponadto, pełnomocnicy Stowarzyszenia zarzucili:
"1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących pól eksploatacji "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym" (zwanych dalej "Polami eksploatacji"), polegający na przyjęciu przez Organ za podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie, że Skarżący nie wykonuje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na Polach eksploatacji, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący podjął i wykonuje w tym zakresie zbiorowy zarząd w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 roku o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1293) (...):
2) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równego traktowania oraz naruszenie zasady pogłębienia zaufania uczestnika postępowania do organów państwa, przez oparcie zaskarżonej decyzji w zakresie Pól eksploatacji na kryteriach oraz ocenach odmiennych niż te, które legły u podstaw decyzji wydanych w innych postępowaniach toczących się na podstawie art. 137 ust. 1 UZZ, pomimo, że wszystkie pola eksploatacji analizowane w ramach wyznaczonych przez ten przepis winny być oceniane jednakowo, przy użyciu tych samych kryteriów i przypisanych im wartości, bez względu na to, która organizacja zbiorowego zarządzania jest stroną postępowania;
3) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. poprzez nieuznanie prawomocnego postanowienia Sąd Okręgowy w P. z dnia [...] lutego 2019 roku, sygn. akt [...], stwierdzającego, że:
zachodzi istotna potrzeba zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie, oraz
Skarżący zbiorowo zarządza prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie, pomimo że prawomocne orzeczenia sądów wiążą inne sądy i organy administracji, co winno skutkować bezwzględnym obowiązkiem uwzględnienia przez Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego (zwanego dalej także "Ministrem"), zarówno samego faktu wydania orzeczenia, jaki jego treści;
4) naruszenie art. 77 § 1 i 4, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym pominięcie dowodów i informacji posiadanych przez Organ z urzędu,
5) naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego,
6) naruszenie art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie interesu społecznego przy wydaniu zaskarżonej decyzji",
a także naruszenie prawa materialnego, "a konkretnie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 137 ust. 1 lit. a UZZ, poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że pojęcie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi należy rozumieć, jako wyłącznie zawieranie umów licencyjnych, czego bezpośrednim efektem było cofnięcie Skarżącemu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych w odniesieniu do Pól eksploatacji, pomimo, że zgodnie z art. 3 pkt 1 UZZ pojęcie to obejmuje szereg różnych kategorii działań, z których jedną (ale nie jedyną) jest zawieranie takich umów, których realizowanie Skarżący wykazał w toku postępowania".
Zgodnie z oświadczeniem pełnomocników, ww. zarzuty podnieśli w skardze "również pod adresem decyzji, którą zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy, tj. wobec decyzji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 28 stycznia 2021 roku wydanej w sprawie DWIM- WA.550.10.2018.JB (zwanej dalej "Decyzja z 28 stycznia 2021 roku")".
Pełnomocnicy skarżącego wnieśli w pkt. 1 o stwierdzenie "na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważności zaskarżonej decyzji oraz postępowania, w którym została ona wydana (ponowne rozpatrzenie sprawy), w części niedotyczącej kwestii Pól eksploatacji,
2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją Decyzji z 28 stycznia 2021 r., w pozostałej części, tj. w zakresie, w jakim decyzje te:
a) cofają zezwolenie udzielone Skarżącemu na zbiorowe zarządzanie utworami naukowymi i technicznymi na Polach eksploatacji,
b) pomijają Pola eksploatacji w brzmieniu, jakie nadają zezwoleniu Skarżącego na zbiorowe zarządzanie prawa autorskimi, a także w analogicznym zakresie w odniesieniu do obowiązków wynikających z pkt V Decyzji z 28 stycznia 2021 r.",
ewentualnie, "o zobowiązanie Organu do wydania w terminie 30 dni decyzji pozostawiającej Pola eksploatacji w zakresie zezwolenia udzielonego Skarżącemu na zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych lub nadającej zezwoleniu udzielonemu Skarżącemu następujące jednolite brzmienie: "Stowarzyszeniu [...] udziela się ZIK.W0lenia na zbiorowe zarządzenie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na następujących polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnianie, wprowadzanie do obrotu, odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym".
Ponadto, pełnomocnicy wnieśli o dopuszczenie dowodu z określonych w skardze pism, przeprowadzenie rozprawy w sposób stacjonarny — w budynku Sądu, a zatem nie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku i o zasądzeni e kosztów. Wnieśli także "o uwzględnienie przy rozpatrzeniu tej sprawy ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w P. w prawomocnym postanowieniu z dnia [...] lutego 2019 roku wydanym w sprawie o sygn. akt. [...] w tym zwłaszcza tych wyspecyfikowanych w pkt IV uzasadnienia niniejszej skargi", podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko wyrażane w sprawie.
Uzasadniając skargę, pełnomocnicy Stowarzyszenia wyjaśnili, że skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy jedynie w tej jej części, która dotyczyła pól eksploatacji. Poza intencją skarżącego było natomiast negowanie w pozostałym zakresie decyzji z 28 stycznia 2021 r. Cel i granice rzeczonego wniosku nie budziły zresztą żadnych wątpliwości, czego dowodzi treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sama zaś materia, której dotyczył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, mająca za przedmiot całokształt kwestii dotyczących pól eksploatacji, była na tyle odrębna, że mogła stanowić przedmiot rozstrzygnięcia w osobnej decyzji.
Ograniczenie przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jedynie do kwestii odnoszących do pól eksploatacji, rozstrzyga – zdaniem pełnomocników - że w pozostałym zakresie decyzja z 28 stycznia 2021 roku stała się ostateczna.
Minister dokonał ponownego rozpatrzenia całości sprawy, a zatem również w tej części decyzji, która stała się ostateczna, gdyż nie dotyczył jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Czyni to zaskarżoną decyzję wadliwą w sposób określony w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - co przesądza o konieczności stwierdzenia jej nieważności w części, w której dotyczy ona tych kwestii, które zostały już w sposób ostateczny rozstrzygnięte decyzją z 28 stycznia 2021 roku.
Ponadto, kluczowym dla poprawnego odczytania przesłanki cofnięcia zezwolenia określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.z.z., a tym samym uniknięcia błędu subsumpcji w odniesieniu do tego przepisu, jest prawidłowa wykładnia pojęcia "zbiorowe zarządzenie prawa autorskimi lub prawami pokrewnymi". Dokonanie właściwej wykładni rzeczonego pojęcia nie powinno nastręczać trudności. Zostało ono bowiem zdefiniowane w art. 3 pkt 1 ustawy. Zbiorowe zarządzenie nie ogranicza się tylko do zawierania umów z użytkownikami. Obejmuje ono także inne działania wskazane w tym przepisie, w tym takie, które służą dostrzeganiu i analizowaniu potrzeb zbiorowego zarządzania (jak monitoring korzystania z utworów), tworzą podstawy do zawierania umów licencyjnych, czy wreszcie służą zapewnieniu ochrony prawom wobec, których wykonywany jest zbiorowy zarząd. Zbiorowe zarządzanie wyraża się w obejmowaniu praw w zarząd. W toku postępowania wykazane zostało, że skarżący dokonuje takich czynności w szerokim zakresie, m.in. dokumentami, których dotyczyły wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie skarżącego z 20 grudnia 2018 r., zwłaszcza tymi wskazanymi w punkcie I ppkt 1 i 2.
Wykazanie obejmowania przez skarżącego praw w zarząd na polach eksploatacji, a tym samym, wykonywania zbiorowego zarządzania nie było zadaniem szczególnie trudnym. Minister posiada o tym bowiem szczegółową wiedzę z urzędu. Jej źródłem są m.in. sprawozdania, które skarżący składa Ministrowi na podstawie art. 91 ust. 6 u.z.z., które z mocy § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 lipca 2018 r. w sprawie sprawozdania podstawowego organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi oraz sprawozdania z wykorzystania potrąceń na prowadzoną przez te organizacje działalność o charakterze socjalnym, kulturalnym lub edukacyjnym (Dz.U. z 2018r., poz. 1451). Zawierają one wskazanie liczby uprawnionych, którzy zawarli ze skarżącym umowy o zbiorowe zarządzanie ich prawa autorskimi. Sprawozdania te są zresztą podane do publicznej wiadomości, co stanowi zresztą wykonanie obowiązku określonego w art. 91 ust. 6 u.z.z. Wiedza, którą Minister posiada z urzędu, na co zresztą wskazuje uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji z 28 stycznia 2021 r. obejmuje zawarcie przez skarżącego umów z 3 207 twórcami utworów naukowych i technicznych, znajomość wzorca umowy o powierzenie praw w zbiorowy zarząd stosowanego przez skarżącego, fakt, że działalność polegająca na obejmowaniu w zbiorowe zarządzanie praw autorskich do utworów naukowych i technicznych, prowadzona jest przez skarżącego w sposób intensywny od 2011 roku. Świadczy o tym tez fakt, że technologie oraz urządzenia umożliwiające korzystanie z twórczości naukowej i technicznej w sposób czyniący niezbędnym zbiorowe zarządzanie na polach eksploatacji, stały się powszechnie dostępne w polskich realiach mniej więcej 15 lat temu, a zatem stosunkowo niedawno. Decyduje to zaś o braku tradycji zbiorowego zarządzania w tym zakresie, co czyni go trudniejszym, gdyż wymaga najpierw wyjaśnienia i przekonania twórców, że są obszary korzystania z przedmiotów ich praw, którymi nie da się zarządzać inaczej niż w zbiorowych ramach.
Skarżący wraz z pismem datowanym na 20 grudnia 2018 r. złożył do akt postępowania wzór umowy o powierzenie praw w zbiorowy zarząd w zakresie pól eksploatacji oraz wykaz twórców utworów naukowych i technicznych, wedle stanu na dzień 20 grudnia 2018 r. Wraz z ww. pismem, złożył wzór umowy o powierzenie praw w zbiorowy zarząd zawieranej z osobami prawnymi - wydawcami utworów naukowych i technicznych, w ramach której obejmuje w zbiorowy zarząd na polach eksploatacji prawa do utworów naukowych i technicznych służące wydawcom. Jednocześnie skarżący wskazał listę wydawców, których prawami na podstawie takich umów już zarządza. Są na niej takie podmioty, jak choćby Wydawnictwa [...], czy [...] Wydawnictwo [...].
Skarżący monitoruje użytek czyniony z utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji, czyniąc to poprzez notoryczne działania prowadzone w tym zakresie, co było przedmiotem oświadczeń złożonych w tej sprawie przez skarżącego. Mowa o bieżącym zbieraniu informacji o nowych koncepcjach dydaktycznych, w tym o kierunkach rozwoju tzw. "e-learningu", oraz formułach udostępniania zbiorów bibliotecznych, zakładających zwłaszcza wykorzystanie możliwości oferowanych przez świat wirtualny, zwłaszcza sieć Internet oraz beznośnikowe (a zatem takie, w ramach którego utwór nie jest utrwalony na nośniku materialnym) rozpowszechnianie utworów naukowych i technicznych poprzez ich odtwarzanie oraz udostępnianie w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym), a także o opracowaniu bazy jednostek prowadzących działalność oświatową oraz instytucji zajmujących się upowszechnianiem kultury, korzystających z utworów naukowych i technicznych na Polach eksploatacji. Przykładem są też analizy i badania zlecane osobom trzecim, czego dowodem są badania nt. "Publicznego odtwarzania utworów naukowo - technicznych", których wykonanie skarżący zlecił [...]. Obszerny raport z tych badań, obrazujący, że ich celem było pozyskanie informacji o aktualnych i przyszłych modelach korzystania z utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie, złożony został do akt sprawy wraz z pismem skarżącego datowanym na 20 grudnia 2018 r. Innym przykładem, a zarazem dowodem, realizowania przez skarżącego w odniesieniu do pól eksploatacji zbiorowego zarządzania w formie wskazanej w art. 3 pkt 1 lit. d u.z.z, są badania modułowe powierzone w lutym 2022 r. do wykonania [...]. O powyższym świadczą też analizy i badania zrealizowane z inicjatywy skarżącego przez biegłego sądowego dr hab. A. G. w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w P. o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń Skarżącego na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie (sygn. akt[...]).
Skarżący w toku postępowania wykazał, że monitoruje użytek czyniony z twórczości naukowej i technicznej w sieci Internet, a zatem na polach eksploatacji utrwalanie, zwielokrotnianie oraz rozpowszechnianie, w tym poprzez publiczne udostępnianie takich utworów w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. Ewidentnym tego dowodem są działania zmierzające do ochrony praw do utworów naukowych i technicznych eksploatowanych w sieci Internet, o czym jest mowa w kolejnym punkcie uzasadnienia skargi. Ich podjęcie nie byłoby możliwe bez uprzedniego uzyskania wiedzy o naruszeniach praw, a zatem właśnie monitoringu korzystania z utworów naukowych i technicznych w sieci Internet oraz szerzej w formie beznośnikowej.
Art. 3 pkt 1 lit. e u.z.z stanowi, że zbiorowy zarząd wykonywany jest także poprzez dochodzenie ochrony praw autorskich. Skarżący niewątpliwie prowadzi takie działania w odniesieniu do pola eksploatacji publiczne udostępnianie utworów naukowych i technicznych w taki sposób, aby każdy mógł mieć do ruch dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. Zostało to wykazane w toku sprawy. Dowodzą tego bowiem postępowania karne, w których uczestniczył w charakterze oskarżyciela posiłkowego i pokrzywdzonego, wykonując w ten sposób prawa powierzone mu przez twórców w zbiorowe zarządzanie, czyniąc to w odniesieniu do pól eksploatacji. Przykłady takich postępowań przedstawiono w toku sprawy (m.in. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Oprócz tego, do akt sprawy złożono niektóre z orzeczeń, jakie w ich ramach zapadły, co uczyniono wraz z pismem datowanym na 20 grudnia 2018 roku. Gdyby tego było mało, Minister posiada szczegółową wiedzę o tym obszarze zbiorowego zarządzania wykonywanego przez skarżącego, gdyż był o nim wielokrotnie informowany, nie tylko w obszernych sprawozdaniach rocznych ze swej działalności, ale także przy innych okazjach, w tym w ramach prac Zespołu do spraw przeciwdziałania naruszeniom prawa autorskiego i praw pokrewnych. Pełnomocnicy skarżącego wskazali także na postępowanie wszczęte wobec przedsiębiorcy z Wrocławia, który pod firmą "[...]" prowadził za pośrednictwem strony internetowej działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży utworów naukowych o charakterze prawno - ekonomicznym.
Skarżący orzeczeniami i ugodami dołączonymi do pisma datowanego na 20 grudnia 2018 r. wykazał także, że niejednokrotnie postępowania karne, o których mowa wyżej, prowadziły do powstania obowiązku odszkodowawczego po stronie sprawców naruszeń. Jego zaś efektem była zapłata, która czyniła koniecznym dokonanie podziału uzyskanych środków, a zatem realizację zbiorowego zarządu w formie wskazanej w art. 3 pkt 1 lit. c u.z.z. Niewątpliwie bowiem środki uzyskane tytułem odszkodowań należy traktować, jako przychody z praw, o których mowa w art. 3 pkt 6 ustawy.
Skarżący w toku sprawy wykazał także, że pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. wystąpił do Komisji Prawa Autorskiego z wnioskiem o zatwierdzenie przez Komisję Prawa Autorskiego tabel wynagrodzeń na obu polach eksploatacji, co doprowadziło do wszczęcia postępowań (tabela wynagrodzeń na polu eksploatacji odtwarzanie została wydzielona do odrębnego rozpoznania), które najpierw prowadzone były przez Komisję Prawa Autorskiego, a następnie zawisły przed Sądem Okręgowym w P. i finalnie zakończyły się na skutek orzeczeń Sądu Apelacyjnego w P.
Powyższe dokumentuje i zarazem dowodzi wykonywania przez skarżącego w odniesieniu do pól eksploatacji innych uprawnień i obowiązków organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi wynikających z ustawy oraz ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a zatem realizacji zbiorowego zarządu w tym zakresie w formie wskazanej w art. 3 pkt 1 lit. f u.z.z.
Minister pomimo posiadania wiedzy o ww. okolicznościach, a także złożenia przez skarżącego szeregu wniosków dowodowych, swoje rozstrzygnięcie sprowadził do krótkiego stwierdzenia, że skarżący nie podjął zbiorowego zarządu w zakresie pól eksploatacji, gdyż pomimo zawarcia 3 207 umów z twórcami utworów naukowych i technicznych nie zawarł umowy nawet z jednym użytkownikiem. Dowodzi to naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 pkt 1 UZZ.
Minister ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że nie można się nie zgodzić ze stanowiskiem, że zbiorowe zarządzanie nie ogranicza się do zawierania umów o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, lecz obejmuje także działalność polegającą na monitorowaniu korzystania z utworów naukowych i technicznych przez użytkowników. Zdaniem jednak Ministra okoliczność, że stowarzyszenie jest stroną 3207 umów zawartych z twórcami utworów naukowych i technicznych, a nie zdołało w ciągu 25 lat swojej działalności zawrzeć umów z użytkownikami na eksploatację tych praw na polach eksploatacji, musi być ocenione, jako faktyczne niepodjęcie zbiorowego zarządzania w tym zakresie. Jednocześnie Minister w żaden sposób nie odniósł się do potrzeby prowadzenia zbiorowego zarządu na polach eksploatacji, szczegółowo uzasadnionej i wykazanej przez skarżącego w toku postępowania. Kwestię tą Minister przemilczał, z czego należy wnosić, że nie miała ona żadnego znaczenia dla sposobu rozpatrzenia sprawy.
Natomiast zupełnie inaczej Minister postąpił w postępowaniach dotyczących zezwoleń udzielonych dwóm innym organizacjom zbiorowego zarządzania i to pomimo tego, że postępowania te toczyły się równolegle do tego dotyczącego Skarżącego i były analogiczne, jeśli chodzi o podstawę ich wszczęcia (stanowił ją w każdym przypadku art. 137 ust. 1 u.z.z) oraz determinowane nią ramy prawne, obejmujące tożsamy przedmiot oraz kryteria ocen. Mowa o postępowaniu, które dotyczyło Stowarzyszenia [...] i zakończyło się decyzją z 5 stycznia 2021 r. (znak: DWIM-WA.550.19.2018.JB), oraz postępowaniu odnoszącym się do Stowarzyszenia[...], zakończonego decyzją z 23 lutego 2021 r. (znak: DWIM-WA.550.14.2018.JB).
W obu ww. postępowaniach nie miała dla Ministra żadnego znaczenia okoliczność, której w sprawie dotyczącej skarżącego przyznał decydujące znaczenie, a mianowicie to, czy ww. organizacje zawarły umowy licencyjne. Odnosiło się to co prawda do najmu i użyczenia, a zatem innych pól eksploatacji niż te, których zachowania dochodzi niniejszym skarżący, niemniej z punktu widzenia celu art. 137 ust. 1 u.z.z. wszystkie pola eksploatacji winny być oceniane jednakowo, przy użyciu tych samych kryteriów i przypisanych im wartości.
W postępowaniu dotyczącym Stowarzyszenia [...] i pól eksploatacji najem i użyczenie, pomimo ustalenia, że organizacja ta nie podjęła jakichkolwiek działań mogących świadczyć o zbiorowym zarządzaniu na tych polach eksploatacji, Minister nie cofnął jej zezwolenia na zbiorowe zarządzanie w tym zakresie. O zasadności takiego rozstrzygnięcia, zdaniem Ministra, ma decydować to, że organizacja ta przedstawiła potrzebę i plan rozpoczęcia zbiorowego zarządu. Jak Minister wskazał w uzasadnieniu decyzji z 5 stycznia 2021 r. (znak: DWIM- WA.550.19.2018.JB), przekonały go argumenty Stowarzyszenia [...].
Tymczasem, skarżący nie tylko przedstawił potrzebę zbiorowego zarządzania na polach eksploatacji, ale wykazał, że wykonuje już na tych polach zbiorowy zarząd, choćby poprzez przyjmowanie praw w zbiorowy zarząd, ich ochronę oraz monitorowanie użytku czynionego z przedmiotów tych praw na Polach eksploatacji. Zostało to jednak ocenione przez Ministra, jako niewystarczające.
Stosowania różnych kryteriów oceny prowadzące do nierównego traktowania przez Ministra adresatów decyzji dowodzi także postępowanie dotyczące Stowarzyszenia [...], pełnomocnicy skarżącego szczegółowo opisali to postępowanie.
O ile skarżącemu Minister wytyka, że me zawarł żadnych umów licencyjnych na polach eksploatacji i na tym ustaleniu opiera swe rozstrzygnięcie, o tyle w przypadku dwóch ww. organizacji, analogiczne ustalenie poczynione w postępowaniach ich dotyczących, Minister traktuje, jako nieistotne dla sposobu rozstrzygnięcia. Dowodzi to naruszenia art. 8 k.p.a..
Zestawianie przez Ministra liczby 3 207 umów zawartych przez skarżącego (wedle stanu na dzień 24 lutego 2021 roku) z 25-cioma latami jego istnienia, celem wykazania niepodjęcia przez zbiorowego zarządzania na polach eksploatacji, jest nie tylko intencjonalnym, ale i dowolnym sposobem oceny stanu faktycznego sprawy. Skarżący dysponuje bowiem znaczącym repertuarem praw dopiero od 2018 r., co — jak wynika z powyższego — Minister obejmował swoją wiedzą posiadaną z urzędu oraz uzyskaną w toku postępowania.
W ramach uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., pełnomocnicy skarżącego wskazali na fragment uzasadnienia decyzji z dnia 5 stycznia 2021 r., znak: DWIM- WA.550.19.2018.JB dotyczącej Stowarzyszenia [...](str. 7), w którym Minister uznał, że ważniejszymi od faktu niewykonywania przez tą organizację zbiorowego zarządzania na polach eksploatacji najem i użyczenie, są argumenty tej organizacji za pozostawieniem tych pól w zakresie służącego jej zezwolenia na zbiorowe zarządzanie.
Zgodnie z przepisami oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, organy administracji publicznej załatwiają sprawy według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji. 5 stycznia 2021 roku, kiedy Minister wydał ww. decyzję dotyczącą zezwolenia na zbiorowe zarządzanie dotyczącą Stowarzyszenia [...] na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony był stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Przepisy epidemiczne w tym okresie ograniczały w znacznym stopniu funkcjonowanie przywołanych powyżej podmiotów, a co do niektórych - wskazanych w zacytowanym wyżej fragmencie - zakazywały działalności (dotyczyło to np. usług gastronomicznych czy fryzjerskich). W konsekwencji, powinno to prowadzić Ministra do zupełnie odmiennych wniosków, niż te, że przywołane usługi w dniu wydania decyzji przeżywają dynamiczny rozwój. Sytuacja istniejąca w styczniu 2021 roku nie pozwalała też optymistycznie widzieć rozwoju tych usług w dającej się wówczas przewidzieć przyszłości.
Sąd Okręgowy w P. w prawomocnym postanowieniu z [...] lutego 2019 r. (sygn. akt. I[...]), stwierdził, że zachodzi istotna potrzeba zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie, skarżący zbiorowo zarządza prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie.
Ponadto Sąd ten poczynił ustalenia co do form i intensywności eksploatacji utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie, a także skategoryzował użytkowników w taki sposób korzystających z tego typu twórczości. Ustalenia te poczynione zostały w oparciu o dwie bardzo obszerne opinie biegłego sądowego dr hab. A.G.- główną i uzupełniającą, które biegły oparł na przeprowadzonych przez siebie badaniach rynku i korzystania z utworów naukowych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie Pierwsza z tych opinii została dołączona do pisma skarżącego datowanego na 20 grudnia 2018 r. Ustalenia te służyły wykazaniu interesu prawnego skarżącego w zatwierdzeniu tabeli wynagrodzeń za korzystanie z utworów naukowych i technicznych na polu eksploatacji odtwarzanie.
Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak podkreśla się przy tym w judykaturze, związanie orzeczeniem sądu rozciąga się także na te ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu tego orzeczenia, na podstawie których bezpośrednio sąd zindywidualizował normę prawną, czemu dał wyraz w rozstrzygnięciu (np. wyroki Sądu Najwyższego: z 19.10.2012 r., V CSK 485/11, LEX nr 1243099; z 20.11.2014 r., V CSK 6/14; oraz z 16.05.2013 r., IV CSK 624/12, LEX nr 1353259).
Minister pomimo związania ww. ustaleniami Sądu Okręgowego w P. nie uwzględnił ich ani przy wydawaniu decyzji z [...] stycznia 2021 r., ani przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Co więcej, zaskarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z ustaleniami Sądu Okręgowego w P. Oparta jest bowiem na ustaleniu Ministra, że skarżący nie wykonuje zbiorowego zarządu na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie, w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy w P. poczynił przeciwne ustalenia, które - jako istotne dla sposobu wyrzeczenia przez ten sąd w postanowieniu z dnia [...] lutego 2019 roku (sygn. akt. [...] - wiązały Ministra. Związanie nimi jest aktualne także w tym postępowaniu.
Odnosząc się zaś do twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji dotyczących charakteru postępowania dotyczącego tabel wynagrodzeń, zmierzających m.in. do podważenia związania Ministra postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z [...] lutego 2019 r. pełnomocnicy skarżącego wskazali, że u podstaw tego orzeczenia legły wyniki rozległych badań przeprowadzonych przez biegłego A. G., zaś ramy ustaleń Sądu (a wcześniej Komisji Prawa Autorskiego) wyznaczyły art. 11013 ust. 5 oraz art, 110 w zw. z art. 11023 Prawa autorskiego. Przepisy ten nakazywały zaś ocenę wniosku Skarżącego o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń w oparciu o m.in. o takie kryteria, jak wysokość wpływów osiąganych z korzystania z utworów naukowych i technicznych oraz charakter i zakres tego korzystania. Oznacza to, że ustalenia poczynione w ww. orzeczeniu dotyczące potrzeby zbiorowego zarządzania utworami naukowymi i technicznymi na polu eksploatacji odtwarzanie oraz faktu wykonywania tego zarządu w tym zakresie przez skarżącego, nie były ani przypadkowe, ani drugorzędne. Ich poczynienie było bowiem obowiązkiem Sądu, zaś ich kształt miał istotne znaczenie dla sposobu wyrzeczenia w sprawie.
Z mocy art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. Minister związany jest postanowieniem Sądu z [...] lutego 2019 roku (sygn. akt[...]). Ustalenia zawarte w tym orzeczeniu mają zaś istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia o zezwoleniu Skarżącego na zbiorowe zarządzanie na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie. Ich nieuwzględnienie i szerzej odmówienie mocy wiążącej ww. orzeczeniu stanowi zatem naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ten ostatni kreują m.in. dowody, których przeprowadzenia domaga się strona, o czym przesądza art. 78 § 1 k.p.a. stanowiąc, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z kolei, z mocy art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Skarżący złożył szereg wniosków dowodowych. Zawarł je w piśmie datowanym na 20 grudnia 2018 r. i 30 października 2020 r., a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pomimo tego, zaskarżona decyzja przywołuje jedynie opinię biegłego dr hab. A.G., sporządzoną w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w P. w sprawie[...], oraz pośrednio także odnosi się do postanowienia wydanego przez ten Sąd w tej sprawie (tj. postanowienia z [...] lutego 2019 roku).
Zaskarżona decyzja nie wskazuje dowodów, które legły u podstaw ustaleń Ministra. Należy z tego wnosić, że pozostałe wnioski dowodowe złożone przez skarżącego, z wyjątkiem tych dotyczących dwóch ww. dowodów, którym Minister odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, nie zostały przez Ministra w ogóle rozpatrzone.
Odnosząc się do odmowy przez Ministra wiarygodności i mocy dowodowej wyżej przywołanej opinii biegłego, stwierdzenie zawarte na 8 stronie zaskarżonej decyzji dowodzi, że Minister nie zapoznał się z tą opinią. Z dokumentu tego bowiem wprost wynika, że podstawą ustaleń biegłego oraz sformułowanych przez niego wniosków są wyniki badań rynku, jakie biegły przeprowadził na potrzeby tej opinii. Ich metodologię i obszerność (a zatem reprezentatywność) próby badawczej prezentuje opinia. Sam zaś przedmiot opinii ma istotne (wręcz kluczowe) znaczenie dla ustalenia faktów relewantnych w świetle art. 137 ust. 1 u.z.z. odnoszących się do zbiorowego zarządzania przez skarżącego na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie.
Zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a., fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia przytoczonego przepisu stwierdzić należy, że Minister wydając tą decyzję w ogóle nie odwoływał się do faktów znanych mu z urzędu. Pominął zatem całość wiedzy wynikającej z posiadanych dokumentów, czego nie można pogodzić z dyspozycją art. 77 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., jednym z elementów decyzji jest uzasadnienie prawne. Jak stanowi art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie prawne winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zaskarżona decyzja w swym uzasadnieniu ogranicza się jedynie do przytoczenia art. 137 ust. 1 u.z.z. oraz wskazania, że przepis ten "stanom podstawę prawną dla Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu do dokonania przeglądu wszystkich aktualnie obowiązujących zezwoleń na zbiorowe zarządzenie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi udzielonych organizacjom zbiorowego zarządzania". Co równie istotne, przepis ten wskazany jest na wstępie rozważań Ministra, a z jego przywołania wynika jedynie ogólna informacja, że przepis ten stanowił podstawę prawną postępowania. Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia natomiast tego, czemu służy m.in. uzasadnienie prawne, a zatem nie wyjaśnia znaczenia art. 137 ust. 1 u.z.z. dla sposobu rozpatrzenia sprawy, w tym nie odnosi tego przepisu do stanu faktycznego ustalonego przez Ministra. Jedynie w odniesieniu do pól eksploatacji Minister ponownie przywołuje ten przepis.
Zaskarżona decyzja powinna wskazywać w odniesieniu do poszczególnych pól eksploatacji wobec których Minister cofa skarżącemu zezwolenie na zbiorowe zarządzenie, konkretnie i odrębnie w odniesieniu do każdego z nich, który z przypadków określonych w art. 137 ust. 1 u.z.z. stanowi podstawę takiego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja nie czyni temu zadość. Nie jest rolą skarżącego domyślanie się, co konkretnie legło u podstaw poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonej decyzji. Tym bardziej, że jest to akt bardzo obszerny, obejmujący kilka różnych kategorii rozstrzygnięć, w dodatku odnoszących się do poszczególnych pól eksploatacji.
Skarżący jest organizacją, która posiada największy w Polsce repertuar praw do utworów naukowych i technicznych powierzonych w zbiorowe zarządzanie. Jest on stale poszerzany poprzez zawieranie nowych umów o powierzenie praw w ten zarząd. W dodatku, jest jedyną w Polsce organizacją zbiorowego zarządzania prawami do twórczości naukowej i technicznej. Jest podmiotem znanym w środowiskach naukowych i akademickich. Oprócz tego jest stroną umów z wydawcami utworów naukowych i technicznych, w oparciu o które zbiorowo zarządza pakietami praw służących tym wydawcom w odniesieniu do publikowanych przez nich utworów naukowych i technicznych.
Na dzień sporządzenia skargi skarżący reprezentuje na polach eksploatacji twórczość naukową i techniczną 3 554 twórców oraz prawa do wszystkich publikacji 5 wydawców publikacji naukowych i technicznych, co jednoznacznie wykazuje potrzebę i interes twórców utworów naukowych i technicznych do zbiorowego zarządzania prawami na tych polach eksploatacji.
Art. 137 ust. 1 u.z.z. nakłada na Ministra obowiązek oceny potrzeby zbiorowego zarządzania prawami do utworów naukowych i technicznych na każdym z pól eksploatacji. Minister w ich ramach nie tylko dokonał takich ustaleń, ale co więcej, dostrzegł, że wartością nadrzędną jest interes społeczny wyrażający się w sprawowaniu zbiorowego zarządzania na polach eksploatacji, gdzie istnieją taka potrzeba, pomimo braku dotychczas takich działań. Niestety w postępowaniu dotyczącym skarżącego i pól eksploatacji Minister zaniechał takich ustaleń oraz nie dostrzegł znaczenia zbiorowego zarządzania w tym zakresie z punktu widzenia interesu społecznego wyrażającego się w potrzebach i interesach środowisk naukowych i akademickich.
Nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji interesu społecznego polega na pozbawieniu twórców utworów naukowych i technicznych w Polsce organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, która mogłaby wykonywać zarząd ich prawami na Polach eksploatacji, pomimo tego, że istnieje taka potrzeba. Zagadnienie interesu mniejszych społeczności, jako interesu społecznego było przedmiotem zainteresowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 21 sierpnia 2019 r. w sprawie II OSK 2334/17 wskazał, że pojęcie interesu społecznego we wszczęciu postępowania administracyjnego nie powinno być ograniczane tylko do interesu samej organizacji społecznej, lecz powinno służyć ochronie wartości wspólnych dla większej liczby podmiotów. Wartościami tymi mogą być przykładowo ochrona życia i zdrowia mieszkańców, poprawa warunków bezpieczeństwa na danym terenie. Zdaniem skarżącego interesem społecznym będzie również podejmowane w imieniu społeczności twórców utworów naukowych i technicznych zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi m.in. poprzez zawieranie umów o korzystanie z ich utworów, monitorowanie korzystania z utworów naukowych i technicznych przez użytkowników, dochodzenie ochrony praw autorskich na coraz bardziej popularnych polach eksploatacji odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Zaskarżona decyzja pozostawia w zbiorowym zarządzie skarżącego prawa autorskie do utworów naukowych i technicznych. Czyni to jednak w bardzo ograniczonym zakresie, wyznaczonym polami eksploatacji utrwalanie, zwielokrotnianie oraz rozpowszechnianie. To ostatnie pole eksploatacji ogranicza jednak tylko do wprowadzania do obrotu, które jest stosunkowo wąskim sposobem eksploatacji utworów. Obejmuje ono bowiem tylko publiczne udostępnienie oryginału albo egzemplarzy utworu drogą przeniesienia ich własności dokonanego przez uprawnionego lub za jego zgodą. Poza zakresem tego pola eksploatacji, jest korzystanie z utworów naukowych i technicznych, które nie zostały utrwalone na materialnym nośniku. Wyjaśnić tu zaś trzeba, że utwory rozpowszechniane w formie cyfrowej w sieci Internet nie posiadają takiego nośnika; czynności przygotowawcze do rozpowszechniania utworów naukowych (zarówno tych utrwalonych na nośniku materialnym, jak i tych w formie cyfrowej dystrybuowanych w sieci Internet) oraz oferowanie takich utworów; niepubliczne udostępnianie egzemplarzy utworów, a zatem profesjonalny nimi obrót; wszelkie inne niż przeniesienie własności materialnego nośnika z utworem, formy rozpowszechniania utworu.
Nowe uprawnienia skarżącego w zakresie rozpowszechniania utworów naukowych i technicznych sprowadzają się zatem jedynie do publicznego (a zatem zakładającego istnienie klientów) udostępniania materialnych nośników z utrwalonymi na nich utworami, następującego w drodze przeniesienia ich własności. Oznacza to ulokowanie skarżącego w świecie analogowym, odchodzącym w przeszłość, niemającym nic wspólnego z siecią Internet, e-learningiem i innymi nowoczesnymi i aktualnymi technologiami oraz nowymi sposobami eksploatacji twórczości naukowej i technicznej.
Zaskarżona decyzja pozbawiając skarżącego szansy zaistnienia w wirtualnej rzeczywistości kreowanej przez sieć Internet i inne nowoczesne technologie, odbierze mu przymiot partnera w oczach środowisk i instytucji naukowych (np. w odniesieniu do inicjatywy utworzenia "naukowej biblioteki cyfrowej"). Poza zakresem zbiorowego zarządzania będzie bowiem rozpowszechnianie, a co za tym idzie, także ochrona utworów naukowych i technicznych w sieci Internet oraz w ramach innych beznośnikowych form użytku z takich utworów, które niewątpliwie stanowią przyszłość ich eksploatacji. Do takich skutków prowadzi bowiem cofnięcie zezwolenia w zakresie pola eksploatacji publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Powyższe jest równoznaczne także z zanegowaniem i zaprzepaszczeniem istotnej części tego, o czym mowa w uzasadnieniu tego pisma, a zwłaszcza osiągnięć skarżącego w zakresie budowy repertuaru praw autorskich do utworów naukowych i technicznych oraz dochodzenia ochrony tym prawom. Jest to także cios w reprezentatywność i renomę skarżącego, jako jedynej polskiej organizacji środowisk naukowych, skupiającej największy w Polsce pakiet praw do twórczości naukowej i technicznej, znanej nie tylko ze skuteczności, ale także z kompetencji, co w środowisku naukowym jest szczególnie cenione.
W podobny sposób należy widzieć pozbawienie skarżącego możliwości wykonywania zbiorowego zarządzania na polu eksploatacji odtwarzanie. To także istotny krok w tył, oparty na niedostrzeganiu wysiłku i dorobku Skarżącego w tym zakresie.
Minister przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie uwzględnił interesu społecznego twórców utworów naukowych i technicznych, którzy pozbawieni zostaną swojego profesjonalnego reprezentanta na "cyfrowych" polach eksploatacji, a zatem tych, które zaczynają przeważać nad "analogową" eksploatacją utworów naukowych i technicznych. Skarżący jest jedyną organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na Polach eksploatacji, a co za tym idzie cofnięcie mu zezwolenia na tych polach spowoduje m.in. to, że naukowcy będą musieli samodzielnie dochodzić ochrony swoich praw, gdy ich autorskie prawa majątkowe będą naruszane w sieci Internet, o ile oczywiście dowiedzą się o takim naruszeniu, ponieważ prawdopodobnie żaden profesjonalny podmiot nie będzie monitorował legalności korzystania z utworów w sieci Internet. Trudno sobie też wyobrazić, aby poszczególni twórcy byli w stanie wywalczyć samodzielnie licencjonowane korzystanie z przedmiotów ich praw. Niezbędnym jest do tego podmiot agregujący repertuar wielu twórców (podobnie, jak to funkcjonuje na rynku utworów słowno - muzycznych, gdzie taką organizacją jest Stowarzyszenie[...]), profesjonalnie zajmujący się zbiorowym ich zarządzaniem.
Art. 3 pkt 1 u.z.z. nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że pojęcie "zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi" obejmuje różne wyspecyfikowane w tym przepisie kategorie działań. Jedną z nich jest zawieranie umów licencyjnych - zawieranie umów o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych. Co równie istotne, zawieranie takich umów nie jest traktowane przez art. 3 pkt 1 u.z.z., jako główna, czy też najważniejsza postać zbiorowego zarządzania, czy też podstawowy element tego pojęcia.
Wadliwym jest sprowadzanie rzeczonego pojęcia wyłącznie do zawierania umów licencyjnych, do czego pojęcie to sprowadza.
W obszernej odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie lub odrzucenie.
Do akt sądowych wpłynęło też pismo procesowe pełnomocników skarżącego datowane na 28 lipca 2022 r., zawierające kolejne wnioski dowodowe odnoszące się do akt spraw administracyjnych, innych niż dotycząca skarżącego, jak również wnioski o zobowiązanie organu do dostarczenie opisanych w tym piśmie dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja była prawidłowa, a skarga nie była zasadna.
II. Zarzut nieważności zaskarżonej decyzji – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi - nieważności zaskarżonej decyzji "w zakresie, w jakim odnosi się ona do zezwolenia udzielonego Skarżącemu na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na polach eksploatacji innych niż "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym" gdyż "decyzja ta dotyczy bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co z mocy art. 156 § 1 pkt 3" k.p.a. – stwierdzić należy, że stanowisko pełnomocników skarżącego jest błędne.
Pełnomocnicy skarżącego nie wzięli bowiem pod uwagę specyfiki postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i prawnej odrębności tego postępowania od postępowania odwoławczego.
Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) jest ponownym rozpoznaniem całej sprawy przez ten sam organ administracyjny, który wydał zaskarżoną decyzję, "wzorowanym jedynie na postępowaniu odwoławczym, z istotnymi wszakże zmianami (przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się w tym postępowaniu jedynie odpowiednio)" – tak też NSA w wyroku z 13 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 108/19 (CBOSA). Minister, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę merytorycznie, a nie tylko odnieść się do zarzutów strony skarżącej, co umożliwi załatwienie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1132/17 i z 13 października 2013 r. sygn. akt II GSK 1062/10 - CBOSA).
Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobowiązany do powtórnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w całości. Takie stwierdzenie wynika z oczywistego prawnie faktu, że uprawnienie, jakie z mocy ustawy służy stronie niezadowolonej z decyzji polega na tym, że może ona zwrócić się do tego samego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W piśmiennictwie powszechnie przyjęty jest pogląd, że "przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji" (por. komentarz do art. 127 k.p.a. w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el. 2022 i powołana tam literatura).
Prawną cechą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jego niedewolutywność; nie powoduje on bowiem skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi. Jak zaś słusznie stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z 30 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 450/18 (CBOSA), "brak cechy dewolutywności, choćby względnej, powoduje określone konsekwencje w zakresie rezultatów odpowiedniego stosowania do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Wymóg odpowiedniości ich stosowania oznacza, że do wniosku i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania jedynie te przepisy dotyczące odwołań i postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania". W wyniku złożenia takiego wniosku organ jest obowiązany ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę, przy czym w trakcie jego rozpatrywania niedopuszczalne jest – rzecz jasna - pominięcie zarzutów sformułowanych w przedmiotowym wniosku.
Przedmiotem sprawy w postępowaniu zawisłym przed Ministrem, zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1293, dalej: "u.z.z."), była kwestia po pierwsze cofnięcia skarżącemu zezwolenia w zakresie, w jakim w toku dotychczasowej działalności organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji nie podjęła zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi lub wykonywała zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji w niewielkiej skali i po drugie zmiany zezwolenia w zakresie, w jakim konieczne jest jego dostosowanie do nazw pól eksploatacji, określonych w art. 50 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1062 dalej "u.p.a."). Rozstrzygnięcia w ww. zakresie zawarte zostały odrębnie w pkt I i II oraz III decyzji pierwszoinstancyjnej. Efektem tych rozstrzygnięć było też nadanie zezwoleniu jednolitego brzmienia, określone w pkt IV ww. decyzji.
Rozstrzygnięcia, zawarte w pkt I, II, III i IV decyzji pierwszoinstancyjnej były ze sobą merytorycznie powiązane. Zmiana zezwolenia związana z jego dostosowaniem do treści art. 50 znowelizowanej ustawy o prawie autorskim (pkt III decyzji) wprost powiązana była z cofnięciem części udzielonego 16 sierpnia 1995 r. zezwolenia Stowarzyszeniu [...]na zbiorowe zarzadzanie prawami autorskimi (pkt I i II decyzji), gdyż owo dostosowanie odnosiło się do tej części ww. zezwolenia, które nie zostało cofnięte. Efektem tego było jednolite ujęcie przedmiotu zezwolenia, zawarte w pkt. IV decyzji.
Skoro rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczące cofnięcia w części zezwolenia, dostosowanie zezwolenia w części nieuchylonej do nomenklatury art. 50 u.p.a. i nadanie jednolitego brzmienia zezwoleniu były ze sobą powiązane, to ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. musiało dotyczyć tych wszystkich zagadnień.
Podkreślić też należy, że wprawdzie skarżący w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądał uchylenia decyzji w zakresie, w jakim cofnięto zezwolenie na zbiorowe zarzadzanie utworami naukowymi i technicznymi na dwóch polach eksploatacji "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym", ale jednocześnie podnosił zarzuty, że ta decyzja pomija ww. pola eksploatacji w pkt IV oraz nakłada obowiązki w pkt V. Dostrzegał więc skarżący, że "ponowne rozpatrzenie sprawy" powinno dotyczyć nie tylko cofnięcia zezwolenia w części, ale również i pozostałych rozstrzygnięć, zawartych w innych punktach kwestionowanej decyzji pierwszoinstancyjnej.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważna jest decyzja, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Skierowanie wniosku przez skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy – w wyżej ujętym rozumieniu – nie pozwala więc na uznanie, że ww. przesłanka nieważności wystąpiła w sprawie niniejszej. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje zaś tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istnienie dwóch decyzji w tej samej sprawie administracyjnej rozstrzygających tę sprawę co do istoty wypełnia przesłankę stwierdzenia nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna.
W tej zaś sprawie wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy spowodował, że kwestionowana decyzja nie stała się "w części" ostateczna, pomimo, że Stowarzyszenie [...] – jak oświadczają to pełnomocnicy w skardze (s. 5) – "nie negował w pozostałym zakresie Decyzji", a jedynie "w tej części, która dotyczyła Pól eksploatacji". Uszło bowiem uwadze pełnomocników – o czym była mowa powyżej – że po pierwsze wszystkie 5 punktów kwestionowanego rozstrzygnięcia dotyczy pól eksploatacji, a po drugie, że punkty te są ze sobą powiązane i stanowią nierozerwalnie przedmiot sprawy, jako kompleksowe rozstrzygnięcie organu administracji.
III. Zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w art. 137 ust. 1 pkt 1 lit. a u.z.z., który wszedł w życie 19 lipca 2018 r., nałożony został na Ministra obowiązek wszczęcia z urzędu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy postępowania w celu cofnięcia zezwolenia w zakresie, w jakim: w toku dotychczasowej działalności organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji nie podjęła zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi lub wykonywała zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji w niewielkiej skali.
Istotny w sprawie jest także to, że zgodnie z art. 3 pkt 1 u.z.z. przez zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi rozumie się działalność polegającą na wykonywaniu praw autorskich lub praw pokrewnych dla zbiorowej korzyści uprawnionych przez dokonywanie takich czynności, jak obejmowanie praw w zbiorowy zarząd; zawieranie umów o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych lub pobór wynagrodzenia za takie korzystanie; pobór, podział i wypłata przychodów z praw; monitorowanie korzystania z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych przez użytkowników; dochodzenie ochrony praw autorskich lub praw pokrewnych; wykonywanie innych uprawnień i obowiązków organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi wynikających z tej ustawy oraz u.p.a.
Jak podkreśla się w doktrynie, wachlarz czynności składających się na zarządzanie zbiorowe jest w polskiej definicji szerszy od definicji tego pojęcia, zawartej w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczących praw do utworów muzycznych do korzystania online na rynku wewnętrznym. "Zawiera bowiem dwie funkcje nieobecne w motywie 2 dyrektywy 2014/26/UE: obejmowanie praw w zbiorowy zarząd oraz wykonywanie "innych praw i obowiązków" przewidzianych w ustawie o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jak z tego wynika, działania składające się na zarządzanie prawami autorskimi w ujęciu ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi i dyrektywy 2014/26/UE w dużej mierze się pokrywają. Różnica polega, po pierwsze, na tym, że dyrektywa określa zarządzanie prawami autorskimi generalnie, natomiast przepis polskiej ustawy definiuje zarządzanie zbiorowe. Logiczną tego konsekwencją jest obecność w polskiej definicji dodatku: "dla zbiorowej korzyści uprawnionych" (por. M. Czajkowska-Dąbrowska, A. Pązik, K. Wojciechowski – komentarz do art. 3 w: Komentarz do ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II pod. red. R. Markiewicza, WKP 20221).
W doktrynie podkreśla się również, że zawieranie umów o korzystanie z utworów, czyli umów licencyjnych, stanowi bardzo istotny wycinek wykonywania praw autorskich przez organizacje zarzadzania zbiorowego, gdyż od zawarcia takiej umowy i od jej prawidłowości zależy legalność korzystania z utworu (ibidem, teza 4).
Z powyższego wynika, że analiza pojęcia "zbiorowego zarzadzania" prawami autorskimi i pokrewnymi prowadzi do wniosku, że obejmowanie tych praw w zarząd – na podstawie umów zawartych z twórcami – stanowi nabycie przez organizację zarządzania zbiorowego tytułu prawnego do dokonywania pozostałych czynności prawnych, przykładowo wymienionych w art. 3 pkt 1 u.z.z. Owo "objecie w zarząd" jest więc zaledwie pierwszą z koniecznych czynności prawnych i samo w sobie nie stanowi jeszcze wykonywania praw autorskich lub praw pokrewnych dla zbiorowej korzyści uprawnionych. Dopiero bowiem w momencie, gdy uprawniona na podstawie umów zawartych z autorami organizacja dokona jednej z pozostałych czynności prawnych, upoważniających podmioty trzecie do korzystania z utworów na określonym polu eksploatacji, mamy do czynienia z rzeczywistym zarządzaniem prawami autorskimi lub pokrewnymi.
Zwrócić należy uwagę, że z definicji zawartych w art. 6 pkt 1 ppkt 1 – 9 u.p.a. wynika, że rozporządzenie prawami autorskimi i pokrewnymi polega na podejmowaniu dodatkowych czynności prawnych przez samego autora lub organizacje zarządzającą jego prawami (na podstawie objęcia w zarząd) w celu osiągnięciu oznaczonego skutku prawnego. Opublikowanie utworu wymaga więc jego zwielokrotnienia i udostępnienia publicznego - za zezwoleniem twórcy. Tym samym, autor lub zarządzający jego prawami musi zawrzeć umowę z podmiotem trzecim, zawierającym taką zgodę na publikację. Podobnie, utworem rozpowszechnionym jest taki utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie. Legalne nadawanie utworu (a więc jego rozpowszechnianie drogą emisji radiowej lub telewizyjnej, prowadzonej w sposób bezprzewodowy naziemny lub satelitarny lub w sposób przewodowy) również wymaga zgody autora, wyrażonej w stosownej umowie zawartej przez niego lub zarządzającą jego prawami organizację. Podmiot trzeci zamierzający wprowadzić utwór do obrotu przez publiczne udostępnienie jego oryginału albo egzemplarzy drogą przeniesienia ich własności również musi dysponować stosowną zgodą autora lub zarządzającego jego prawami, wyrażoną z umowie. Przekazanie do ograniczonego czasowo korzystania w celu bezpośredniego lub pośredniego uzyskania korzyści majątkowej (najem egzemplarzy utworu) jest również czynnością prawną dokonywaną przez autora lub organizację zbiorowego zrządzania. Podobnie, przekazanie do ograniczonego czasowo korzystania, niemające na celu bezpośredniego lub pośredniego uzyskania korzyści majątkowej (użyczenie egzemplarzy utworu), jest również czynnością prawną dokonywaną przez autora lub organizację zbiorowego zrządzania.
Jak wynika z powyższego, aby móc uznać, że organizacja zbiorowego zarządzania rzeczywiście wykonuje w imieniu autora zarząd jego prawami nie jest wystarczające samo uzyskanie tytułu prawnego do takiego działania; wymagane jest, aby ta organizacja dokonywała w imieniu i na rzecz autora czynności prawnych rozporządzających prawami autorskimi i pokrewnymi z osobami trzecimi.
Z zawartej w art. 50 (odczytywanej w zw. z art. 49 ust. 1 i art. 115 i n.) u.p.a. przykładowej definicji odrębnych pól eksploatacji wynika, że jakakolwiek podejmowana w nich działalność osób innych niż autor lub zarządzający jego prawami (w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu, obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono, rozpowszechniania utworu w sposób inny niż powyżej) wymaga – w wypadku, gdy nie jest podejmowana przez autora utworu – dla swej legalności zgody autora. Tym samym, jeśli organizacja zarzadzania zbiorowego objęła w zarząd prawa autorskie, może ona w formie stosownej umowy, zgodę taką wyrazić w imieniu i na rzecz autora. Wówczas uznać można, że wykonuje zarządzanie prawami autora.
Jak wynika z uzasadnienia projektu u.z.z. (druk sejmowy nr 2232, s. 149) art. 137 u.z.z. (art. 122 rządowego projektu) miał regulować kwestię "procedury przeglądowej dotychczas istniejących zezwoleń na wykonywanie zbiorowego zarządzania wydanych przez ministra właściwego ds. kultury i dziedzictwa narodowego w przeważającej części w połowie lat 90. XX wieku". W piśmiennictwie (op. cit. komentarz do art. 137 u.z.z. aut. Sergiusz Szuster) podkreśla się, że "artykuł 137 ust. 1 u.z.z. służy zatem realizacji trzech celów: (i) wyeliminowaniu przypadków, w których "dana organizacja nieefektywnie wykonuje zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji, nie dysponuje stosownym repertuarem lub nie istnieje rynkowa potrzeba zbiorowego zarządzania określonymi prawami na danym polu eksploatacji", (ii) wyeliminowaniu z treści zezwoleń przypadków, w których "nie jest faktycznie możliwe zbiorowe zarządzanie danym typem utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji, np. utworem plastycznym na polu eksploatacji reemisja" oraz (iii) ujednoliceniu "terminologii stosowanej w zezwoleniach i jej dostosowania do normatywnie określonych nazw pól eksploatacji".
Tym samym, Minister prowadząc stosowne postępowanie administracyjne w trybie art. 137 ust. 1 u.z.z. dokonuje merytorycznej weryfikacji, "czy zostały te warunki spełnione" i "będzie musiał np. zestawić i porównać aktualną działalność danej organizacji "ze skalą korzystania z danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji przez użytkowników działających na polskim rynku oraz skalą licencjonowania i ochrony praw do dóbr tego samego rodzaju wykonywaną przez inne organizacje, efektywniej w toku swojej działalności wykonujące zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji" (op. cit.).
Organ, którego decyzja jest przedmiotem kontroli sądowej, postąpił w sposób wyżej opisany. Ustalił na podstawie m.in. informacji, uzyskanej od skarżącego, że wprawdzie objął on w zarząd prawa autorskie na podstawie 3.207 umów zawartych z twórcami utworów naukowych i technicznych (oraz dostosował wzór umowy powierzenia prawa do przepisów u.z.z.) ale w ciągu 25 lat swojej działalności nie zawarł z potencjalnymi użytkownikami umów na eksploatację tych praw na polach eksploatacji odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Słusznie więc Minister dostrzegł w kwestionowanej decyzji, że zbiorowe zarządzanie nie ogranicza się tylko do zawierania umów o objęciu praw autorskich w zarząd. Stowarzyszenie – co w sprawie nie jest kwestionowane - jest stroną przynajmniej 3.207 umów zawartych z twórcami utworów naukowych i technicznych oraz dostosowało wzór umowy powierzenia prawa do przepisów u.z.z. Tym niemniej – co wynika z akt sprawy - nie zawarło przez 25 lat swojej działalności umów z użytkownikami na eksploatację tych praw na polach eksploatacji odtwarzanie oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, czego nie zakwestionował skutecznie skarżący.
Oceniając prawnie, że samo uzyskanie przez skarżącego tytułu prawnego do sprawowania zarządu nie jest jeszcze tożsame z zarządzaniem prawami autorskimi w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.z.z., tut. Sąd uznał więc za zasadny wniosek organu, że taka okoliczność "musi być oceniona jako faktyczne niepodjęcie zbiorowego zarządu w tym zakresie", co z kolei stanowiło dla Ministra podstawę cofnięcia zezwolenia w zakresie określonym w decyzji, zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 lit. a u.z.z.
Tym samym niezasadny był zarzut skarżącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez "błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących pól eksploatacji "publiczne odtwarzanie" oraz "publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym" (...), polegający na przyjęciu przez Organ za podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie, że Skarżący nie wykonuje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na Polach eksploatacji", gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że skarżący wprawdzie objął prawa w zarząd, ale nie wykonywał go na polach eksploatacji, na których Minister cofnął zezwolenie w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.z.z.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie naruszył wskazywanych w skardze przepisów oceniając moc dowodową znajdującej się w aktach opinii dr hab. A.G., sporządzonej dla potrzeb postępowania przed sądem powszechnym. Minister – wbrew stanowisku pełnomocników skarżącego – nie odmówił tej opinii wiarygodności, a jedynie mocy dowodowej w tej sprawie, w zakresie "ustaleń co do faktycznego zarządzania przez Stowarzyszenie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na spornych polach eksploatacji". Jak bowiem wynika z treści tej opinii, nie stanowi ona rzeczywiście dowodu na okoliczność, że skarżący wykonywał zarząd – w rozumieniu już wyżej opisanym – objętymi prawami autorskimi przez dokonywanie czynności prawnych na polach eksploatacji z innymi podmiotami w imieniu i na rzecz twórców.
Trafnie też wyjaśnił Minister, że "zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia przez sąd powszechny tabel wynagrodzeń na danym polu eksploatacji nie może być podstawą do formułowania twierdzeń o udokumentowaniu przez Stowarzyszenie zarządzania prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych na tych polach". Słusznie też uznał organ, że "nie było rolą Komisji (Prawa Autorskiego – dopisek Sądu) ani sądu, orzekających w przedmiocie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia tabeli wynagrodzeń dokonywanie jakichkolwiek, a tym bardziej wiążących, ustaleń w kwestii zarządzania (czy w ogóle zarządza, zakres zarządzania, liczba uprawnionych) przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub przedmiotami praw pokrewnych na danych polach eksploatacji".
W tym też zakresie należy odnieść się do zarzuty skarżącego, naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Ustawa z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1805) normuje, zgodnie z art. 1, postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Tym niemniej, moc wiążąca prawomocnego orzeczenia determinowana jest przez sentencję orzeczenia, a nie treść jego uzasadnienia (por. np. postanowienie Sądy Najwyższego z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III CSKP 103/21, OSNC 2022/1/11). Jak słusznie stwierdził SN w ww. postanowieniu "na gruncie spraw rozpoznawanych w postępowaniu procesowym dominuje pogląd, że to sentencja orzeczenia determinuje jego moc wiążącą. Posiłkowanie się treścią uzasadnienia orzeczenia, a w jego braku - treścią roszczenia procesowego odtworzoną na podstawie materiału sprawy, ma na celu jedynie dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia. Przedmiotem prawomocności materialnej jest ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły, wobec czego wyrok wiąże jedynie co do przysługiwania powodowi konkretnego roszczenia, a nie co do oceny relacji prawnej, z której miałoby wynikać to roszczenie. W związku z tym ustalenia faktyczne i ocena prawna przyjęte w jednej sprawie nie są wiążące dla sądu rozpoznającego inną, późniejszą sprawę". Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu, uznając, że wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy jedynie związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu. Zakresem prawomocności materialnoprawnej bowiem jest objęty wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki (wyrok z 15 października 2021 r., sygn. akt I ACa 786/20, LEX nr 3306032).
Podobnie rzecz przedstawia się w orzecznictwie administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 2501/20 (CBOSA) wyraźnie stwierdził, że "istota uregulowanej w art. 365 § 1 k.p.c. mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia polega na tym, że wymienione w nim podmioty powinny mieć na względzie fakt wydania prawomocnego orzeczenia i jego treść. Wynikający z niej stan związania ogranicza się jednak do sentencji orzeczenia i nie obejmuje motywów rozstrzygnięcia. Dlatego przyjmuje się, że sąd nie jest związany ustaleniami i oceną dowodów, dokonanymi w innej sprawie".
Sentencja postanowienia Sądu Okręgowego w P. z [...] lutego 2019 r. w sprawie sygn. akt [...] dotyczy zaś odmowy zatwierdzenia tabeli wynagrodzeń i rozstrzyga o kosztach postępowania. Tym samym – wbrew oczekiwaniom pełnomocników skarżącego – wiąże inne sądy i organy wyłącznie w takim zakresie. Dlatego też zarzut działania sprzecznego z prawem (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.) był całkowicie chybiony.
W ocenie tut. Sądu nie zasługiwał na uznanie zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. przez "naruszenie zasady równego traktowania oraz naruszenie zasady pogłębienia zaufania uczestnika postępowania do organów państwa, przez oparcie zaskarżonej decyzji w zakresie Pól eksploatacji na kryteriach oraz ocenach odmiennych niż te, które legły u podstaw decyzji wydanych w innych postępowaniach toczących się na podstawie art. 137 ust. 1 UZZ, pomimo, że wszystkie pola eksploatacji analizowane w ramach wyznaczonych przez ten przepis winny być oceniane jednakowo, przy użyciu tych samych kryteriów i przypisanych im wartości, bez względu na to, która organizacja zbiorowego zarządzania jest stroną postępowania".
Nie leży w kognicji tut. Sądu, rozpoznającego konkretną sprawę w jej granicach, dokonywanie oceny trafności i przesłanek rozstrzygnięć organu, dokonywanych w innych sprawach z udziałem innych podmiotów. Należy zwrócić uwagę, że art. 8 § 1 k.p.a. dotyczy prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organ ma kierować przy tym się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przepis ten zakłada określony obowiązek w odniesieniu do konkretnego, zawisłego przed organem postępowania, a nie odnosi się do różnych postępowań o zbliżonym lub nawet analogicznym charakterze prawnym, prowadzonych przez organ. Takiej sytuacji dotyczyć może § 2 art. 8 k.p.a., ale fakt, że Minister podejmuje odmienne rozstrzygnięcia w różnych sprawach innych niż skarżący podmiotów, nie przesądza sam w sobie, że bez uzasadnionej przyczyny odstępuje od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, zwłaszcza w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Zasada umacniania zaufania obywatela do władzy publicznej ma przede wszystkim charakter proceduralny. Oznacza to, że organ administracji powinien prowadzić postępowanie w sposób mający na celu realizację innych zasad postępowania administracyjnego w możliwie największym stopniu. Zasada zaufania odnosi się zatem do legalności wydawanych aktów (decyzji i postanowień), obowiązku informowania stron o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych, czynnego udziału stron w postępowaniu, przekonywania stron o zasadności przesłanek rozstrzygnięcia itp. (patrz wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2041/19, CBOSA).
Domaganie się od sądu administracyjnego rozważania zasadności innych decyzji wydawanych w innych sprawach w kontekście niezadowolenia z zaskarżonej decyzji – a do tego sprowadza się zarzut pełnomocników skarżącego – nie znajduje umocowania prawnego. Powyższy zarzut oparcia zaskarżonej decyzji w zakresie pól eksploatacji na kryteriach oraz ocenach odmiennych niż te, które legły u podstaw decyzji wydanych w innych postępowaniach toczących się na podstawie art. 137 ust. 1 u.z.z. a zwłaszcza twierdzenie, że wszystkie pola eksploatacji analizowane w ramach wyznaczonych przez ten przepis winny być oceniane przez organ odmiennie, przekracza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 77 § 1 i 4, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez "nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym pominięcie dowodów i informacji posiadanych przez Organ z urzędu". Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ brał pod uwagę wszelkie te dowody, które dotyczyły lub mogły dotyczyć rzeczywistego wykonywania przez skarżącego zbiorowego zarządu prawami autorskimi. Dokonana przez organ ocena, co jest dowodem w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. wymaga ustalenia, że dany dowód może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem. Skarżący natomiast nie wykazał w skardze, jakie to okoliczności mające charakter notorium zostały przez organ pominięte lub zlekceważone. Ponadto, przywołanie naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. wymaga przynajmniej uzasadnienia, czemu wnioski dowodowe ujęte w pismach skarżącego z 20 grudnia 1018 r. i z 30 października 2020 r. (s. 17 skargi) należało uwzględnić, gdyż – zgodnie z ww. przepisem - przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Innymi słowy, zadaniem profesjonalnych pełnomocników skarżącego było wykazanie po pierwsze, dlaczego i jakie dowody zostały pominięte przez organ wbrew wnioskowi i po drugie, jaki miało to wpływ na wynik sprawy.
Załączone do skargi kopie dokumentów nie są dowodem na okoliczność faktycznego sprawowania przez skarżącego zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na tych polach eksploatacji, co do których zezwolenie zostało cofnięte.. Nie jest takim dowodem – z uwagi m.in. na powyżej dokonaną ocenę prawną w kontekście art. 365 § 1 k.p.c. - ani postanowienie SO w P. z 2019 r., ani roczne sprawozdania za rok 2014 (z pkt 3.3. sprawozdania wynika, że skarżący zamierza wykonywać zbiorowy zarząd na innych polach eksploatacji, niż zwielokrotnianie i rozpowszechnianie; z pkt 3.7 wynika, że w tym roku nie zwarto żadnych umów o korzystanie na polach eksploatacji, zaś z pkt 1.1.1 i pkt 2.1. wynika, że podstawowa aktywność dotyczyła poboru opłaty od producentów i importerów urządzeń reprograficznych i pobór opłat od posiadaczy takich urządzeń) i 2020 (z pkt 3 rozdziału IV wynika, że skarżący wykonywał zbiorowy zarząd na polach eksploatacji zwielokrotnianie i rozpowszechnianie, publiczne odtwarzanie, reemitowanie, wprowadzanie do obrotu i publiczne udostępnianie utworu, natomiast z pkt 6 wynika, że w 2020 r. nie zawarto żadnych umów o korzystanie, że liczba wszystkich zawartych umów o korzystanie z utworów wynosiła 10, natomiast – pkt 7 – umów o utrwalanie i zwielokrotnianie było 9 zaś o reemisję była 1. Stowarzyszenie [...]– pkt 4 wypłacało też repartycje indywidualne i wtórne).
Pismo skarżącego z 15 marca 2013 r. może być dowodem wyłącznie na twierdzenia skarżącego, podnoszone w tej dacie, a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Wykaz osób fizycznych, które powierzyły swoje prawa w zarząd jest zbędny, gdyż taka okoliczność nie jest w sprawie kwestionowana.
Jak wynika z powyższego, skarżący również na dzień wniesienia skargi nie wykazał, aby w rzeczywistości dokonywał czynności prawnych w imieniu i na rzecz twórców na tych polach eksploatacji, co do których Minister wydał zaskarżoną decyzję.
Niezasadny był też zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez "nie zawarcie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego". To, że skarżący nie podziela prawidłowości subsumpcji prawnej organu nie oznacza, że w decyzji brak jest uzasadnienia prawnego lub faktycznego. Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że w tym zakresie została ona sporządzona prawidłowo, zawierając zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne.
Nie zasługiwał na uznanie zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. przez "nieuwzględnienie interesu społecznego przy wydaniu zaskarżonej decyzji". Uwzględnienie owego interesu społecznego mogłoby bowiem nastąpić, gdyby skarżący – poza objęciem praw w zarząd – wykazał, że na polach eksploatacji, w których zezwolenie zostało mu cofnięte rzeczywiście taki zarząd wykonuje i ma zarówno faktyczną, jak i prawną możliwość zaspokojenia oczekiwań społecznych w zakresie dostępu do utworów. Skoro jednak z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący zarząd wykonuje na polach eksploatacji utrwalanie, zwielokrotnianie i wprowadzanie do obrotu (co zostało ujęte w udzielonym zezwoleniu) to na dzień wydawania decyzji nie było podstaw do przyjęcia, że interes społeczny ucierpi w pozostałym zakresie.
Minister nie naruszył art. 3 pkt 1 w zw. z art. 137 ust. 1 lit. a u.z.z. przez "błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że pojęcie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi należy rozumieć, jako wyłącznie zawieranie umów licencyjnych, czego bezpośrednim efektem było cofnięcie Skarżącemu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów naukowych i technicznych w odniesieniu do Pól eksploatacji, pomimo, że zgodnie z art. 3 pkt 1 UZZ pojęcie to obejmuje szereg różnych kategorii działań, z których jedną (ale nie jedyną) jest zawieranie takich umów, których realizowanie Skarżący wykazał w toku postępowania". Organ nie stwierdził, że pojęcie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi to wyłącznie zawieranie umów licencyjnych, gdyż w zaskarżonej decyzji zezwolił skarżącemu na zbiorowe zarządzanie na określonych polach eksploatacji – w tych wypadkach, w których potwierdzone było rzeczywiste wykonywanie zarządu przez skarżącego. Stwierdził natomiast Minister, że na tych polach eksploatacji, na których zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi wymagałoby zawarcia stosownych umów z podmiotami trzecimi Stowarzyszenie [...] umów takich nie zawarło (z nielicznymi, opisanymi w decyzji wyjątkami, które jednak należało zakwalifikować, jako o wyjątki niewielkiej skali w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 lit a u.z.z. – co też organ poprawnie uzasadnił), co zresztą nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącego.
IV.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.