VII SA/WA 1191/21

VII SA/Wa 1191/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Gierak-Podsiadły /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 172/22 - Wyrok NSA z 2024-10-17
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 67 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia nakazu rozbiórki budynku oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T. Sp. z o.o. w K.("skarżący") jest postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu ("Minister") znak: [...] z [...] marca 2021 r. wydane w sprawie dotyczącej uzgodnienia nakazu rozbiórki budynku w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ("[...] WKZ"), po rozpatrzeniu wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] listopada 2019 r., postanowieniem znak: [...] z [...] listopada 2020 r., na podstawie art. 89 i art. 91 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282; "ustawa o ochronie zabytków") oraz art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202; "Prawo budowlane), nie uzgodnił rozbiórki budynku usytuowanego przy ul [...] - willa "[...]" na działkach ewid. nr [...], [...], [...] obręb [...] w Z..
Powyższe postanowienie wydane zostało w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu przez Ministra postanowienia [...] WKZ znak: [...] z [...] grudnia 2019 r. Organ drugiej instancji w orzeczeniu kasacyjnym z [...] lipca 2020 r. wskazał na uchybienie przepisom art. 7 i art 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewykazanie wartości zabytkowych przedmiotowego budynku, które przesądzałyby o zasadności jego zachowania.
Na skutek rozpatrzenia zażalenia skarżącego wniesionego na postanowienie organu I instancji z [...] listopada 2020 r. Minister wydał wskazane na wstępie postanowienie z [...] marca 2021 r., którym utrzymał w mocy postanowienie [...] WKZ, podzielając w uzasadnieniu orzeczenia ocenę tego organu.
Minister zaznaczył przede wszystkim, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 67 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 67 ust. 1 tej ustawy, i przepisy te w tym miejscu przytoczył. Wyjaśnił dalej, że postępowanie dotyczy dawnego pensjonatu "[...]" przy ul. [...] w Z., który to jest objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru urbanistycznego nazwanego [...]. W § 8 pkt 3 lit. y ww. uchwały wskazano dawny pensjonat "[...]" przy ul. [...] jako obiekt ujęty w gminnej ewidencji zabytków, a w pkt 4 ww. przepisu określono ograniczenia, którym podlegają obiekty znajdujące się w tej ewidencji. Powyższe przesądza o właściwości rzeczowej [...] WKZ w przedmiotowej sprawie.
Minister wskazał, że budynek pensjonatu wzniesiono w 1890 r. dla dr. W. M.. Willa była typowym dla tego okresu budynkiem pensjonatowym o skromnych cechach stylu szwajcarskiego, popularnego w ostatniej ćwierci XIX w. Po zmianie właściciela, po 1910 r., obiekt został przebudowany i rozbudowany. Wówczas wprowadzono charakterystyczne dla stylu [...] snycerskie elementy dekoracyjne. Przed II wojną światową budynek pełnił funkcję pensjonatu, a po zakończeniu wojny był wykorzystywany na mieszkania kwaterunkowe. Doszło wówczas do wielu niekorzystnych i niekontrolowanych przekształceń. Mieszkania wydzielano według doraźnych potrzeb, przebudowywano je, wydzielano łazienki, kuchnie, sanitariaty. Od ok. 2003 r. budynek stał nieużytkowany przez kilkanaście lat i ulegał postępującej degradacji.
Jest to obiekt drewniany, w konstrukcji zrębowej, oszalowany poziomo deskami, częściowo otynkowany, posadowiony na kamiennej podmurówce, niepodpiwniczony. Przykryty jest dachami dwuspadowymi i półszczytowymi o zróżnicowanych spadkach połaci, z pokryciem dachowym z blachy płaskiej łączonej na "rąbek stojący". W elewacji frontowej znajduje się wysunięta ryzalitowo weranda, przeszklona w części parteru, otwarta w kondygnacji I piętra.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 22 października 2020 r. odnotowano zachowanie oryginalnej stolarki z elementami zdobniczymi charakterystycznymi dla stylu zakopiańskiego (kołkowania wokół okien i drzwi, motyw lelui i słoneczka, psy).
Na materiał dowodowy, w oparciu o który [...] WKZ rozstrzygał sprawę, składa się "Opinia konserwatorska" dr. hab. Z. M. z sierpnia 2018 r.; opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego w [...] w sprawie wartości zabytkowych willi "[...]" przy ul. [...] w Z. opracowana przez dr. A. S. w maju 2019 r.; opinia dot. stanu technicznego i mykologiczno - wilgotnościowa budynku przy ul. [...] autorstwa inż. J. G. z marca 2019 r.; protokoły oględzin willi "[...]" przeprowadzonych przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] z 2016 r. i 2017 r. oraz przez pracowników WUOZ w [...] z 2018 r. i 2020 r.
W świetle powyższego materiału dowodowego budynek dawnego pensjonatu "[...]" jest, jak zaznaczył następnie Minister, w bardzo złym stanie technicznym; stwierdzono zniszczone fundamenty, spękaną podmurówkę z lokalnymi ubytkami zaprawy i kamienia, znaczne zagrzybienie dolnych partii ścian spowodowane przez grzyba piwnicznego, nierównomierne osiadanie, pochylenie stropów, zniszczenie konstrukcji więźby dachowej, korozję i nieszczelność pokrycia dachowego, zrujnowanie drewnianych balkonów i balustrad. Bardzo zdegradowane jest także wnętrze obiektu. Wg. opinii J. G., (m.in.) w wyniku zawilgocenia rozpoczął się proces erozji spoin ścian fundamentowych; strop posiada ponadnormatywne ugięcie i przechylenie, a belki są statycznie przeciążone; oczepy, krokwie, jętki i słupy w wyniku porażenia biologicznego utraciły wartość użytkową i konstrukcyjną i nie nadają się do dalszej eksploatacji; balkony grożą zawaleniem.
Minister przedstawiając stan sprawy wskazał także, że w związku z prowadzonym przez [...] WKZ postępowaniem administracyjnym w sprawie wpisu do rejestru zabytków willi "[...]" w Oddziale Terenowym w [...] Narodowego Instytutu Dziedzictwa została opracowana opinia dotycząca wartości zabytkowych tego obiektu wg. metody M. W. (Kryteria oceny wartości zabytkowej obiektów architektury jako podstawa wpisu do rejestru zabytków, "Ochrona zabytków": 2007, nr 1), w której dr A. S. opracowujący opinię NID, stwierdził, że willa "[...]" "w obecnej postaci jest skromnym świadectwem dziejowym przemian i uwarunkowanej historycznie destrukcji drewnianej zabudowy letniskowej Zakopanego. W porównaniu z innymi zachowanymi budowlami tego typu prezentuje ograniczoną czytelność form stylowych, wysoki stopień przekształceń i ubytków substancji. Ma wartość statystyczną, nie wybitną indywidualną". Wartość naukowa obiektu jest mierna w kontekście grupy odniesienia, jaką są wille zakopiańskie z XIX i XX w. Natomiast niezaprzeczalną wartością omawianego budynku w skali miejsca jest jego odpowiednia skala, bryła i gabaryt, nawiązująca do lokalnej tradycji. Konkludując autor uznał, że willa "[...]" wykazuje mierne wartości w skali indywidualnej dzieła architektury i budownictwa, i nie spełnia kryteriów indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, natomiast uzasadnione było ujęcie jej w gminnej ewidencji zabytków. Przedmiotowy budynek, ze względu na lokalizację, stosowną bryłę i gabaryt oraz powiązanie z otoczeniem ogrodowym "jest czytelnym składnikiem specyficznego i cennego zespołu urbanistycznego, jakim jest zakopiańskie miasto - ogród, które rozwinęło się na obrzeżach [...]. Zatem zasługuje na ochronę w skali urbanistycznej (jako jedne z wielu, statystyczny element większej całości), co nie determinuje bezwzględnego nakazu zachowania historycznej materii (...)".
Minister wyjaśnił, że po rozważeniu całego powyższego materiału dowodowego i wzięciu pod uwagę zarówno stanu zachowania willi "[...]", jak i jej walorów zabytkowych, [...] WKZ uznał, że należy odmówić uzgodnienia nakazu rozbiórki ww. obiektu. Organ zgodził się, że willa "[...]" nie jest wybitnym dziełem architektury letniskowej Z., natomiast podkreślił, że usytuowana jest w najstarszej letniskowej części miasta i powstała w "początkowym okresie największego rozwoju tej części Z.", obrazuje zmieniające się tendencje w architekturze przełomu XIX i XX w., a przede wszystkim posiada istotną wartość urbanistyczną jako dostosowany skalą, formą, gabarytem, lokalizacją składnik układu urbanistycznego [...] i zasługuje na ochronę w skali urbanistycznej. [...] WKZ wskazał też na konieczność przeprowadzenia remontu kapitalnego budynku z wymianą znacznej części substancji budowlanej i maksymalnym wykorzystaniem elementów oryginalnych, których stan zachowania na to pozwala.
Minister podzielił to stanowisko organu pierwszej instancji; uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podkreślił, że wskazywany w materiale dowodowym brak wybitnych indywidualnych walorów architektonicznych willi "[...]", spowodowany w głównej mierze niekontrolowanymi remontami i przebudowami i przekształceniami wnętrza obiektu, nie oznacza, że budynek w ogóle pozbawiony jest wartości zabytkowej. Zostało to podkreślone w opinii NID z 2019 r. Na tle budynków będących sztandarowymi przykładami architektury w stylu szwajcarskim czy [...], "[...]" prezentuje skromne, nie wybitne walory, wystarczające jednak do ustanowienia ochrony tego budynku w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i gminnej ewidencji zabytków utworzonej zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Jest przykładem XIX-wiecznej historycznej zabudowy letniskowej części miasta, dobrze wpisanej w kontekst urbanistyczny, z zachowanymi elementami stylowymi i zdobniczymi. Minister powołał się przy tym na konkluzję opinii NID, w której -jak wskazał- podkreślono, że willa "[...]" przy ul. [...] w Z. prezentuje wartości historyczne i naukowe, które uzasadniały ujęcie jej w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, choć nie spełnia kryteriów indywidualnego wpisu do rejestru zabytków.
W kontekście bezspornego złego stanu technicznego budynku Minister podał zaś, że materiał dowodowy nie potwierdza w sposób jednoznaczny braku możliwości remontu czy rekonstrukcji budynku z wykorzystaniem części oryginalnej substancji budowlanej. Żadna z opinii oceniających stan techniczny budynku nie ma charakteru obiektywnej ekspertyzy technicznej, w której występują elementy obiektywnych badań materiałów, odkrywki, pomiary ugięć i przemieszczeń konstrukcji.
W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
-art. 67 ust. 1 w zw. z ust. 3 Prawa budowlanego poprzez niezasadną odmowę uzgodnienia rozbiórki budynku willa "[...]" przy ul. [...] w Z.;
-art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 735, "k.p.a.") poprzez brak dokładnego zbadania oraz uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak uwzględnienia bardzo złego stanu technicznego budynku, co stwarza poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa osób oraz mienia, jak również niewielkich walorów zabytkowych budynku,
-art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał w szczególności na brak dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy i uwzględnienia wszystkich okoliczności. Zarzucił nie uwzględnienie bardzo złego, wręcz fatalnego stanu technicznego budynku. Wskazał, że budynek obecnie jest zdewastowany i praktycznie doszło do zatarcia jego pierwotnej formy. Podniósł, że organ nie wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary wynikom ekspertyz przeprowadzonych w toku postępowania, z których wynika, że ewentualny remont budynku byłby działaniem nieracjonalnym.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
W piśmie z 14 czerwca 2021 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi, podkreślając fatalny stan techniczny budynku, który uniemożliwia jego użytkowanie bez narażenia zdrowia i życia korzystających z niego osób, dodatkowo wskazując na pożar tego obiektu mający miejsce w nocy z 19 na 20 marca 2021 r., w wyniku którego możliwa dotychczas odbudowa, wiąże się z koniecznością wymiany wszystkich elementów; elementy, które nie zostały zniszczone uległy zalaniu w wyniku akcji gaszenia pożaru. Na marginesie skarżący zauważył, że toczy się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie stwierdzenia niezgodności przepisów dotyczących wpisu budynków do gminnej ewidencji zabytków z Konstytucją RP. Podał nadto, że wszystkie przesłanki wydania nakazu rozbiórki budynku, określone w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego zostały w niniejszej sprawie spełnione oraz, że obecnie budynek nie posiada wartości zabytkowej, spaleniu uległy nieliczne jego elementy, które mogły być zaadoptowane w innym budynku. Skarżący wskazał także na to, że trwa procedura mająca na celu wykreślenie go z gminnej ewidencji zabytków. W końcu podniósł, że opinie zgromadzone w sprawie nie uwzględniają skutków pożaru z 2019 r. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z decyzji PINB nr [...] z [...] stycznia 2021 r. znak: [...] oraz pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] kwietnia 2021 r. znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra z [...] marca 2021 r. podtrzymujące postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2020 r., którym nie uzgodniono rozbiórki budynku usytuowanego w Z. przy ul. [...] – willa "[...]" na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] obręb [...] w Z..
Orzeczenia te zapadły w postępowaniu "wpadkowym", wywołanym wystąpieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], do którego wpłynął wniosek skarżącego w sprawie rozbiórki ww. budynku z uwagi na jego zły stan techniczny zagrażający życiu i zdrowiu osób przebywających wewnątrz lub w jego pobliżu, jak również zagrażający bezpieczeństwu sąsiedniego drewnianego budynku przy ul. [...]. Wniosek ten uruchomił postępowanie w trybie przewidzianym w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, a w jego toku nadzór budowlany wystąpił do organu konserwatorskiego o uzgodnienie nakazu rozbiórki. Uwzględnił w ten sposób okoliczność, że ww. obiekt objęty jest ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru urbanistycznego nazwanego [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Jak z powyższego wynika, wymienione powyżej postanowienia, w tym zaskarżone, organów konserwatorskich wydane zostały w oparciu o art. 67 ust. 3 Prawa budowlanego.
Zważyć więc należy, że zgodnie z tym przepisem w stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzję, o której mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w terminie 30 dni. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnienie (ust. 4). Stosownie natomiast do art. 67 ust. 1 ww. ustawy jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Zatem, aktywność organów konserwatorskich w niniejszej sprawie wynika z obowiązkowego trybu uzgodnienia przewidzianego w art. 67 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie budzi wątpliwości Sądu właściwość rzeczowa tych organów do działania w sprawie, skoro budynek – willa "[...]" przy ul. [...] w Z. podlega ww. ochronie konserwatorskiej; w § 8 pkt 3 lit. y ww. uchwały w sprawie planu miejscowego widnieje jako obiekt ujęty w gminnej ewidencji zabytków (i okoliczność ta, m.in. na skutek działań skarżącego, w dacie orzekania organów konserwatorskich w sprawie nie przedstawiała się inaczej), a § 8 pkt 4 tego planu zawiera ustalenia dotyczące tego rodzaju obiektów, m.in. takie: w przypadku złego stanu technicznego obiektu będącego w gminnej ewidencji zabytków, dopuszcza się wymianę zabudowy pod warunkiem odtworzenia wyburzonego budynku lub budowy nowego o podobnych gabarytach odpowiadającego cechom architektonicznym sąsiedztwa lub z nim współgrającego na warunkach i z zastosowaniem ustaleń planu dla poszczególnych terenów (§ 8 pkt 4 lit. d).
Biorąc zaś pod uwagę zakres i cel tego postępowania, zgromadzone dowodowy, poczynione ustalenia i wyciągnięte na tej podstawie wnioski Sąd nie stwierdził, aby postanowienia organów konserwatorskich okazały się błędne/dowolne, w tym nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności istniejących w dacie orzekania przez ww. organy.
I tak, rozwijając tę ocenę Sąd przede wszystkim dostrzega, że uzgodnienie organu konserwatorskiego jest elementem koniecznym w sprawie nakazu rozbiórki obiektu objętego ochroną konserwatorską na podstawie planu miejscowego (ustawodawca uzależnił bowiem możliwość rozbiórki takiego obiektu od stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków, zakreślając jednocześnie termin na jego wniesienie); nie przesądza ono jednak o istnieniu materialnoprawnych przesłanek wydania nakazu, a to w oparciu o art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Innymi słowy, organ współdziałający (wojewódzki konserwator zabytków) ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy; czyni to jednak w innym zakresie niż organ prowadzący postępowanie główne. Nie jest bowiem jego kompetencją ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązki organu współdziałającego w zakresie postępowania wyjaśniającego i obowiązki organu prowadzącego postępowanie administracyjne, zmierzające do wydania merytorycznej decyzji kończącej to postępowanie, nie są bowiem tożsame. To na organie prowadzącym postępowanie główne spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania określonego przepisu materialnoprawnego i tym samym merytorycznego załatwienia sprawy. Natomiast organ współdziałający winien zbadać sprawę "jedynie" pod określonym kątem, wynikającym z jego właściwości rzeczowej (w tym przypadku: uregulowanej ustawą o ochronie zabytków). Poza tym, z istoty tego rodzaju postępowania wynika, że organ wnioskujący o uzgodnienie, zobowiązany jest przekazać organowi uzgadniającemu nadające się do oceny materiały oraz informacje o przedmiocie postępowania głównego. Przesądza o tym również brzmienie art. 106 § 4 k.p.a., zgodnie z którym organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. W orzecznictwie dostrzega się w efekcie, że rolą takiego organu jest przede wszystkim wykorzystanie jego wiedzy specjalnej w danej dziedzinie oraz, że tak ukształtowana kodeksowo pozycja organu opiniującego stawia go w roli swego rodzaju arbitra, który przy wykorzystaniu swych kompetencji i profesjonalnej wiedzy pomaga organowi głównemu w podjęciu prawidłowej decyzji administracyjnej. W konsekwencji tych rozważań należy też dostrzec, że organ konserwatorski opiniując rozbiórkę zabytku w trybie art. 67 ust. 3 Prawa budowlanego i w oparciu o przepisy ustawy o ochronie zabytków działa w ramach uznania administracyjnego, dokonując wyważenia interesu publicznego wynikającego z potrzeby dalszej ochrony i trwania zabytku w przestrzeni publicznej z interesem indywidualnym właściciela zabytku, który tak jak w sprawie niniejszej, nie jest zainteresowany jego dalszym utrzymywaniem i żąda rozbiórki.
Kierując się powyższym (i mając na uwadze stanowisko prezentowane przez skarżącego), Sąd zaznacza zatem, że nie było zadaniem organów orzekających w sprawie w trybie uzgodnienia (tj. w ramach art. 106 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 3 Prawa budowlanego) zbadanie wystąpienia przesłanek z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, a wyłącznie ustalenie, czy obiekt będący przedmiotem postępowania posiada tego rodzaju wartości prawnie chronione mocą ustawy o ochronie zabytków, które uzasadniają jego dalsze "utrzymanie", pomimo złego stanu - ewentualnie kwalifikującego go do rozbiórki. W takim też zakresie zdaniem Sądu wypowiedziały się organy konserwatorskie, szczegółowo przedstawiając swoją ocenę w uzasadnieniach wydanych postanowień.
Rozważania w nich zawarte sprowadzają się do wskazania wartości zabytkowych ww. budynku z uwzględnieniem stanu jego zachowania i lokalizacji, w tym wpływu na otoczenie.
Ustalenia w ww. zakresie zostały poczynione w oparciu o opinie prywatne, tj. sporządzone na zlecenie skarżącego, opinię NID Oddziału Terenowego w [...] z 2019 r. oraz protokoły oględzin budynku, z których ostatnie przeprowadzone przez pracowników WUKZ miały miejsce 22 października 2020 r. Wobec zawartości akt sprawy, czy inaczej: obszerności i jakości zgromadzonego materiału dowodowego, nie sposób w efekcie stwierdzić, aby konieczne było jego uzupełnienie. Dodać należy, że zgromadzone dowody pozwoliły na ustalenie zarówno obecnego stanu budynku, jak i jego wartości zabytkowej, a skarżący zarzucając naruszenie w sprawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie sformułował istotnych żądań dowodowych. Co więcej zarzuty skarżącego dotyczą nieuwzględnienia stanu technicznego budynku wywołanego pożarem mającym miejsce w nocy z 19 na 20 marca 2021 r., tj. już po wydaniu przez Ministra zaskarżonego w sprawie postanowienia. Stąd też wskazane zarzuty procesowe nie mogły okazać się skuteczne.
Ze wskazanych przyczyn Sąd nie stwierdził, aby organy konserwatorskie nie dysponowały wyczerpującym/koniecznym materiałem dowodowym, biorąc jednocześnie pod uwagę, że ostatnie oględziny budynku miały miejsce w 2020 r., czyli po wskazywanym również przez skarżącego pożarze z 2019 r., a przedstawiciel skarżącego był przy nich obecny; co znamienne - nie współpracował wówczas z organem konserwatorskim; sprzeciwił się bowiem wejściu na teren posesji dr. J. Ł., mającego wykonać (jak wynika z postanowienia organu I instancji) opinię na zlecenie [...] WKZ.
Na podstawie analizy ww. materiału dowodowego przyjęto w wydanych w sprawie orzeczeniach, że budynek dawnego pensjonatu "[...]" jest w bardzo złym stanie technicznym (i ustalenie to, jak wynika z akt sprawy, jest bezsporne); niemniej jednak należy odmówić uzgodnienia nakazu jego rozbiórki, albowiem nadal przedstawia wartości, dla których został objęty ochroną prawną wynikającą z jego wpisu do gminnej ewidencji zabytków. Argumentując w tym kierunku zaznaczono, że wprawdzie willa "[...]" nie jest wybitnym dziełem architektury letniskowej Zakopanego, natomiast usytuowana jest w najstarszej letniskowej części miasta i powstała w "początkowym okresie największego rozwoju tej części [...]"; obrazuje zmieniające się tendencje w architekturze przełomu XIX i XX w., a przede wszystkim posiada istotną wartość urbanistyczną jako dostosowany skalą, formą, gabarytem, lokalizacją składnik układu urbanistycznego [...] i zasługuje na ochronę w skali urbanistycznej. To ten walor – tj. wartość urbanistyczna willi "[...]" została w efekcie wskazana jako decydująca o zachowaniu tego obiektu, z dopuszczeniem jej rozbiórki pod warunkiem odtworzenia budynku lub budowy nowego o podobnych gabarytach i formie. Podkreślono w ten sposób jej znaczenie jako elementu kompozycyjnego układu, który posiada przede wszystkim wartość historyczną jako materialny dokument rozwoju miasta, najpierw z osady pasterskiej, potem w stację klimatyczną, następnie w stolicę letnią i zimową. Przyjęto też, że wskazywany w materiale dowodowym brak wybitnych indywidualnych walorów architektonicznych willi "[...]", spowodowany w głównej mierze niekontrolowanymi remontami i przebudowami i przekształceniami wnętrza obiektu, nie oznacza, że budynek w ogóle pozbawiony jest wartości zabytkowej. Zostało to podkreślone w opinii NID z 2019 r.; na tle budynków będących sztandarowymi przykładami architektury w stylu szwajcarskim czy [...], "[...]" prezentuje skromne, nie wybitne walory, wystarczające jednak do ustanowienia ochrony tego budynku w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i gminnej ewidencji zabytków. Jest przykładem XIX-wiecznej historycznej zabudowy letniskowej części miasta, dobrze wpisanej w kontekst urbanistyczny, z zachowanymi elementami stylowymi i zdobniczymi.
Badając zaskarżone postanowienie, weryfikując przyjęte w nim ustalenia ze zgromadzonymi dowodami i stanowiskiem skarżącego, Sąd nie stwierdził, aby organy konserwatorskie działały w sprawie dowolnie, z przekroczeniem granic przyznanego im uznania administracyjnego i, aby nie wyjaśniły z czego wynika potrzeba dalszej ochrony substancji zabytkowej ocenianego budynku. Dlatego też Sąd nie znalazł przyczyn, dla których skarga zasługiwałaby na uwzględnienie.
Jednocześnie w kontekście jej treści, i pisma skarżącego stanowiącego jej uzupełnienie, Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; "p.p.s.a."), sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia (tu: postanowienia); kontrolując legalności zaskarżonej decyzji/postanowienia jest więc obowiązany ocenić, czy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Kierując się zasadą wynikającą z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał w efekcie, że nie może wpłynąć na uwzględnienie skargi wskazane przez skarżącego zdarzenie, mające miejsce na kilka dni po wydaniu zaskarżonego postanowienia Ministra, tj. omówiony już wyżej pożar, który w 2021 r. dotknął objęty postępowaniem obiekt. Z tej samej przyczyny Sąd nie uwzględnił w sprawie wniosków dowodowych skarżącego zgłoszonych na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., w tym dotyczącego pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] z 2 kwietnia 2021 r. Kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanego w jego wyniku aktu sąd administracyjny nie ma bowiem w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu tego aktu. Poza tym Sąd zaznacza, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wyjątkowo, tj. jedynie wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Sąd nie stwierdził zaś takiej zależności pomiędzy badanym postanowieniem Ministra a złożoną przez skarżącego do akt sądowych decyzją PINB w [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] o nakazie wyłączenia w całości z użytkowania przedmiotowego budynku. Tym bardziej jeśli zważy się, że katastrofalny stan tego obiektu nie był w sprawie przedmiotem sporu, jak również, że nie tyle jego stan techniczny co posiadane wartości zabytkowe były przedmiotem zainteresowania orzekających w tej sprawie organów.
W tych warunkach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.