VII SA/Wa 1150/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-19
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepostępowanie administracyjnetermin wykonaniazmiana decyzjiart. 155 KPAart. 51 Prawa budowlanegoNSAWSAodmowa wszczęcia postępowania

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany terminu wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, potwierdzając, że art. 155 KPA nie ma zastosowania do przedłużenia terminu procesowego.

Skarżący P. S. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Wniosek dotyczył zmiany decyzji PINB z 2015 r. w zakresie terminu wykonania obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na wyrok NSA z 2019 r., który stwierdził, że art. 155 KPA nie ma zastosowania do przedłużenia terminu wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, gdyż termin ten ma charakter procesowy. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącego z 4 grudnia 2020 r. dotyczył zmiany decyzji PINB z [...] stycznia 2015 r. w zakresie terminu wykonania obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, poprzez jego wydłużenie do 31 grudnia 2021 r., na podstawie art. 155 KPA. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 28 sierpnia 2019 r. (sygn. akt II OSK 2351/17). NSA w tym wyroku jednoznacznie przesądził, że przepis art. 155 KPA nie znajduje zastosowania do przedłużenia terminu wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, ponieważ termin ten ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. WINB, utrzymując w mocy postanowienie PINB, również oparł się na tej wykładni. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA, w tym art. 155 KPA poprzez jego niezastosowanie, oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Argumentował, że materiał dowodowy i jego argumentacja wskazują na możliwość zmiany decyzji, a organy nie rozpoznały sprawy merytorycznie, powielając błędne ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd w pełni podzielił pogląd NSA, że termin wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter procesowy i nie może być zmieniany w trybie art. 155 KPA. Przedłużenie takiego terminu powinno nastąpić w drodze postanowienia. Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok NSA wiąże organy, a błąd w powołaniu się na art. 153 p.p.s.a. nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż organy prawidłowo zastosowały się do związania prawomocnym wyrokiem NSA. Sąd wskazał również, że w sytuacji, gdy pismo inicjujące postępowanie jest sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, organ nie ma obowiązku odmiennej kwalifikacji prawnej żądania niż wskazana przez pełnomocnika. Ponowny wniosek, nieuwzględniający oceny prawnej NSA, nie mógł doprowadzić do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, termin wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter procesowy i nie może być zmieniony w trybie art. 155 KPA. Przedłużenie takiego terminu powinno nastąpić w drodze postanowienia.

Uzasadnienie

NSA w wyroku z 2019 r. przesądził, że termin wykonania obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. W związku z tym nie można go zmienić w trybie nadzwyczajnym z art. 155 KPA. Zmiana terminu może nastąpić w drodze postanowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pr. bud. art. 51 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pr. bud. art. 83 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 58

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9 § zd. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2020 poz 256

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma charakter procesowy i nie może być zmieniony w trybie art. 155 KPA. Prawomocny wyrok NSA wiąże organy administracji. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalnoprawny i nie wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ nie ma obowiązku odmiennej kwalifikacji prawnej żądania, gdy wniosek jest sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 155 KPA poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Organy nie rozpoznały sprawy merytorycznie. Naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80 KPA.

Godne uwagi sformułowania

termin, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane ma charakter procesowy termin z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia brak było podstaw do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego

Skład orzekający

Joanna Gierak-Podsiadły

przewodniczący

Izabela Ostrowska

członek

Grzegorz Rudnicki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że art. 155 KPA nie ma zastosowania do zmiany terminu wykonania obowiązków procesowych nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany terminu wykonania obowiązku nałożonego w postępowaniu naprawczym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów KPA i Prawa budowlanego, istotnej dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą NSA.

Czy można przedłużyć termin wykonania obowiązku budowlanego przez art. 155 KPA? Sąd wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1150/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 293/22 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6, 7, 77, 80, 107, 126, 138, 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.) po rozpoznaniu zażalenia P. S. reprezentowanego przez r. pr. P. R. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z [...] stycznia 2021 r. - utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie [...]WINB wyjaśnił, że organ I instancji ww. postanowieniem Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek P. S. z 4 grudnia 2020 r. w sprawie zmiany decyzji PINB Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. nakładającej obowiązek sporządzenia i przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego rozbudowy części budynku mieszkalnego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na dom pomocy i opieki osób starszych znajdującego się na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid. [...], położone w miejscowości [...], w oparciu o art. 155 Kpa.
Na ww. postanowienie zażalenie wniósł m.in. P. S. reprezentowany przez r. pr. P. R. [...]WINB wyjaśnił kompetencje organu zażaleniowego i stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ omówił przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, że podstawą wniosku skarżącego o zmianę decyzji PINB w [...] Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. w zakresie terminu wykonania nałożonego obowiązku (poprzez jego wydłużenie do dnia 31 grudnia 2021 r.) był art. 155 k.p.a. Jednak w tej sprawie możliwość zmiany decyzji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku nałożonego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. była przedmiotem oceny NSA, wyrażonej w wyroku z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IIOSK 2351/17 wydanym w sprawie rozbudowy części budynku mieszkalnego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na dom pomocy i opieki osób starszych znajdującego się na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid. [...], położone w miejscowości [...]. Sprawa zawisła przed sądem też dotyczyła odmowy zmiany decyzji w części dotyczącej terminu na wykonanie obowiązku. W wyrok tym NSA w sposób jednoznaczny przesądził, że "(...) przepis art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do przedłużenia terminu wykonania obowiązków nałożonych przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r,. - Prawo budowlane (...)", podkreślając, że "(...) Termin, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane ma charakter procesowy (...) oraz, że (...) termin z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia (...)", umożliwiającego uruchomienie trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 155 k.p.a. W ocenie sądu tylko materialnoprawny element rozstrzygnięcia może podlegać zmianie w trybie art. 155 k.p.a., a takim elementem nie jest termin na wykonanie obowiązku.
Mając na uwadze powyższe organ I instancji słusznie (kierując się oceną prawną NSA) wskazał na brak możliwości rozpatrzenia żądania zawartego we wniosku skarżącego z 4 grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Skoro w ww. wyroku NSA wskazano jednoznacznie, że termin wynikający z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. nie może być zmieniony na podstawie art. 155 k.p.a., to nie jest możliwe wszczęcie postępowania w tym zakresie. W ocenie organu stanowi to "inną uzasadnioną przyczynę" określoną w art. 61a § 1 k.p.a. Z tego względu PINB - zasadnie powołując się na inne uzasadnione przyczyny - odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek P. w sprawie zmiany decyzji PINB w [...] Nr [...] z [...] stycznia.2015 r., na podstawie art. 155 k.p.a.
Argumenty przedstawione w zażaleniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Odnosząc się do podniesionych zarzutów [...]WINB wskazał, że z uwagi na treść ww. wyroku NSA sygn. akt II OSK 2351/17 oraz przedstawione tam stanowisko brak jest podstaw do zarzucania organowi powiatowemu naruszenia art. 61 a w zw. z art. 61§ 1 k.p.a. czy też art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz art. 155 k.p.a.
Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 12 maja 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucił:
"1) naruszenie art. 6,7,77 § 1,80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie wniosków niewynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności poprzez pominięcie faktu, że materiał dowodowy zebrany w sprawie i argumenty zaprezentowane we wniosku przez Skarżącego wnoszą do sprawy istotne elementy i powinny skutkować uchyleniem postanowienia organu I instancji, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie rozpoznał sprawy w sposób wnikliwy, wszechstronny i wyczerpujący;
2) naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy materiał dowodowy i zebrany w sprawie i przedstawiona przez Skarżącego argumentacja w sposób bezsporny wskazują, że decyzja, może być w każdym czasie zmieniona przez organ administracji publicznej, zważywszy, że zostały spełnione wszystkie przesłanki, przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes stron;
3) naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji oraz ograniczenie się do powtórzenia twierdzeń sformułowanych w zaskarżonym postanowieniu PINB oraz oparcie rozstrzygnięcia na jednym wyroku sądu administracyjnego bez uwzględnienia całości okoliczności sprawy;
4) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do jego utrzymania".
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, ewentualnie "o uchylenie zaskarżonego Postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji wraz ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia" i o zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik opisał stan sprawy administracyjnej i wyjaśnił, że w zaskarżonym postanowieniu [...]WINB powiela błędne ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, który za jedyny powód odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany decyzji wskazał wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2351/17, który został wydany w zupełnie innych okolicznościach faktycznych i nie może stanowić powodu, aby nie rozpoznawać całości sprawy i z góry zakładać końcowe rozstrzygnięcie powołując się na przedmiotowy wyrok NSA. Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że termin wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. ma charakter procesowy i organ dysponuje w tym zakresie luzem decyzyjnym, gdyż zakres i bieg tego terminu nie wynika wprost z przepisu prawa, lecz zależy od organu administracji. Organ w zakresie luzu decyzyjnego może zmienić termin wykonania obowiązku nałożonego wydaną przez siebie decyzją. Pełnomocnik skarżącego na poparcie powyższej tezy przytoczył wyroki sądów administracyjnych.
[...]WINB utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie PINB na mocy powoływanego przez organ I instancji orzeczenia sądu nie przeprowadził własnej i niezależnej od PINB analizy akt przedmiotowego postępowania, lecz ograniczył się do powielenia błędnej argumentacji organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika, we wniosku z 4 grudnia 2020 r. skarżący "bezsprzecznie wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 155 k.p.a., a organy administracyjne obu instancji nawet nie rozpatrzyły merytorycznie wniosku wydają rozstrzygniecie na podstawie jednego wyroku NSA". W sprawie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Przedmiotem postępowania odwoławczego "nie jest sama formalna weryfikacja postanowienia, a ponowne rozpoznanie sprawy. Nie ulega wątpliwości, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej postanowieniem odwoławczym jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Organ II instancji jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonego postanowienia nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie dotyczącej zaskarżonego postanowienia. Ocena ta me powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności postanowienia, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowania nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnego, stopnia. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie jest prowadzone. Oznacza to, że powinno być dwukrotnie przeprowadzone merytoryczne postępowania, tak by organy obu instancji oddzielnie oceniły dowody, a także w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowały wszelkie argumenty i opinie, co w konsekwencji doprowadzi do wydania rozstrzygnięcia najlepiej odpowiadającego prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony".
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w przedmiotowej sprawie zasada ta została naruszona, bowiem organ II instancji ograniczył się jedynie do powtórzenia twierdzeń zamieszczonych w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji i nie wyszedł poza tę argumentację i podobnie jak organ I instancji nie odniósł się w sposób kompleksowy do argumentów zaprezentowanych we wniosku Skarżącego z 4 grudnia 2020 r. o zmianę decyzji administracyjnej. [...]WINB zignorował szereg argumentów wskazanych we wniosku oraz zażaleniu na postanowienie PINB, w tym żaden sposób nie odniósł się do wskazywanego przez Skarżącego argumentu, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 155 k.p.a. do zmiany decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienia nie naruszały prawa, a skarga nie była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarżący po raz kolejny usiłował uzyskać od organu decyzję zmieniającą w trybie art. 155 k.p.a. decyzję PINB Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. nakładającą na inwestorów na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. obowiązek sporządzenia i przedłożenia określonych dokumentów. W wyniku postępowania sądowego, wyrokiem z 28 sierpnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 2351/17 uchylił zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1512/16, jak i kontrolowane przez ten Sąd decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji.
Przyczyną takiego orzeczenia NSA było to, że tryb nadzwyczajny, przewidziany w art. 155 k.p.a. nie ma zastosowania do zmiany terminu wykonania obowiązków nałożonych w postępowaniu naprawczym na inwestora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. Sąd Naczelny wyjaśnił bowiem, że skoro termin wykonania takich obowiązków nie jest składnikiem materialnoprawnym decyzji nakazującej i ma charakter wyłącznie procesowy, to jego zmiana może być dokonana przez organ w ramach uznania administracyjnego, ale w formie postanowienia o wydłużeniu terminu. Nie ma w takim wypadku możliwości zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 155 k.p.a., gdyż przedmiotem zmiany nie jest decyzja, ale sam termin jej wykonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, że "termin, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane ma charakter procesowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 608/08 - LEX nr 558432; z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2496/11– Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).(...) Skoro powyższy termin ma charakter procesowy to oznacza, iż termin ten - jeżeli zajdzie taka potrzeba - na wniosek strony może być przedłużony, aby umożliwić stronie wykonanie nałożonych obowiązków, bądź przywrócony - w sytuacji, gdy wyznaczony termin już upłynął (art. 58 k.p.a.). W związku z powyższym, należy przyjąć, że termin z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia. Z tego względu w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uruchomienia trybu z art. 155 k.p.a., który jest trybem nadzwyczajnym. Stosownie do art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Dotyczą one poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy (§ 2). Przedłużenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych na inwestora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, jako kwestia wynikła w toku postępowania naprawczego winno nastąpić w drodze postanowienia. Kwestia przedłużenia terminu nie stanowi rozstrzygnięcia o istocie sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2113/10; z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2496/11; z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 300/18 - LEX nr 1123114)".
Oceniając zaskarżone postanowienie (i postanowienie je poprzedzające) należy też wyjaśnić, że zgodnie z art. 170 i 171 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma zaś powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Organa obu instancji wprawdzie powoływały się na treść art. 153 p.p.s.a., który w tej sprawie zastosowania nie miał, gdyż dotyczy związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, ale w tej sprawie, w której działanie organu było przedmiotem zaskarżenia. Ten błąd jednakże nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż zarówno PINB, jak i [...]WINB uwzględniły powagę rzeczy osądzonej i związanie prawomocnym wyrokiem NSA, pomimo wskazania błędnie podstawy prawnej takiego stanowiska.
Biorąc pod uwagę, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego we wniosku z 4 grudnia 2020 r. wprawdzie błędnie prawnie, ale w wyraźnie określony sposób - na podstawie art. 155 k.p.a. - domagał się od PINB "zmiany decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 roku, znak [...], poprzez zmianę terminu wykonania projektu zamiennego do dnia 31 grudnia 2021 roku", należało uznać, że z innych uzasadnionych przyczyn, a więc z powodu niemożności zmiany terminu procesowego w tym trybie, postępowanie nie mogło być wszczęte. Słusznie więc organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, a organ II instancji prawidłowo utrzymał takie postanowienie w mocy, poprawnie stosując – wbrew zarzutom skargi – art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a..
Postanowienie PINB miało formalnoprawny charakter. Wydając rozstrzygnięcie w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie prowadzi żadnego postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego i merytorycznego rozpoznania wniosku. Organ odwoławczy również tego stanu nie ustala, poprzestając na ocenie przesłanek odmowy wszczęcia postępowania. Dopiero w sytuacji, gdy organ odwoławczy oceni negatywnie postanowienie organu I instancji i je uchyli, wówczas organ niższej instancji musi wszcząć postepowanie i przeprowadzić je zgodnie z regułami określonymi w art. 6, 7, 77 § 1, 80 k.p.a., wydając rozstrzygnięcie uzasadnione w sposób wymagany art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Dlatego też błędne prawnie były zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., gdyż przepisy te nie miały – właśnie z uwagi na formalnoprawny charakter postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a. – zastosowania, gdyż żadne postępowanie administracyjne wobec braku wszczęcia się nie toczyło. Wbrew zarzutom skargi, organa obu instancji uzasadniły postanowienia w sposób odpowiadający art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.
Ponadto, biorąc pod uwagę podstawę prawną postanowienia pierwszoinstancyjnego, [...]WINB w niezależny od ustaleń organu I instancji sposób rozważył przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. i przedstawił stosowne (i poprawne) uzasadnienie w tej kwestii. Nie został więc naruszony w żaden sposób art. 15 k.p.a., ani art. 61a § 1 k.p.a. – zwłaszcza w sposób przedstawiony w skardze.
Należy też podkreślić inny aspekt zawisłej przed tut. Sądem sprawy. Jeżeli pismo, zmierzające do wszczęcia postępowania administracyjnego jest opracowane przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego), to organ nie ma podstaw do odmiennej kwalifikacji prawnej żądania (i podstawy prawnej) od tej, jaka jest wskazana we wniosku. Strona postępowania miała w sprawie zapewnioną opiekę prawną ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Obowiązki informacyjne organu z art. 9 zd. 1 k.p.a. nie dotyczą takiej sytuacji, w której – z uwagi na profesjonalny charakter pełnomocnika – organ już nie musi czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, bo w tym celu to właśnie pełnomocnik udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Pełnomocnik skarżącego reprezentował go w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt II OSK 2351/17 i znana mu była treść wyroku, w którem Sąd ten wskazał na niedopuszczalność zmiany terminu wykonania nałożonych w postępowaniu naprawczym obowiązków w trybie art. 155 k.p.a., wskazując jednocześnie, w jaki sposób takie przedłużenie terminu można uzyskać. Dlatego też ponowny wniosek tego samego pełnomocnika, nieuwzględniający oceny prawnej NSA, o zmianę decyzji PINB Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. również na podstawie art. 155 k.p.a. nie mógł wywrzeć oczekiwanego skutku procesowego w postaci wszczęcia postępowania o zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI