VII SA/Wa 1072/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-02-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowypostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniaśmierć stronyspadkobiercyKodeks postępowania administracyjnegoSKOWSA

WSA w Warszawie uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, uznając, że organ miał wystarczające informacje o spadkobiercach zmarłej strony, aby kontynuować postępowanie.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. SKO zawiesiło postępowanie z powodu śmierci jednej ze stron, twierdząc, że nie można ustalić spadkobierców bez postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Sąd administracyjny uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że organ dysponował wystarczającymi informacjami o tożsamości i adresach spadkobierców, co wykluczało zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 KPA i uzasadniało kontynuację postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę V. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Postępowanie dotyczyło ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. SKO zawiesiło postępowanie z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 KPA z powodu śmierci jednej ze stron postępowania odwoławczego, Z.S. Organ uznał, że do ustalenia spadkobierców niezbędne jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Skarżąca spółka wniosła skargę, zarzucając SKO naruszenie przepisów KPA poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 KPA. Spółka argumentowała, że wskazała dane spadkobierców, co umożliwiało ich wezwanie do udziału w postępowaniu, a tym samym nie zachodziła przesłanka braku możliwości ich wezwania. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącej. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że przepis art. 97 § 1 pkt 1 KPA nakazuje zawieszenie postępowania tylko wtedy, gdy ustalenie spadkobierców jest szczególnie utrudnione i nie można ich powiadomić. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie SKO dysponowało wiedzą co do tożsamości i adresów spadkobierców (żony, córki i syna zmarłego), co zostało potwierdzone przez B.S. i pełnomocnika skarżącej. Wobec tego, zawieszenie postępowania było niezasadne i naruszało zasadę szybkości postępowania. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie o zawieszeniu postępowania, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie ma obowiązku zawieszenia postępowania, jeśli spadkobiercy zmarłej strony są znani i możliwe jest ich wezwanie do udziału w postępowaniu. Przepis art. 97 § 1 pkt 1 KPA wymaga, aby wezwanie spadkobierców było niemożliwe.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 97 § 1 pkt 1 KPA nakazuje zawieszenie postępowania tylko wtedy, gdy ustalenie spadkobierców jest szczególnie utrudnione i nie można ich powiadomić. Jeśli spadkobiercy są znani i możliwe jest ich wezwanie, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania. Wystarczające jest wykazanie śmierci strony i wskazanie spadkobierców w sposób umożliwiający ich zawiadomienie, bez konieczności przedstawiania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia, chyba że istnieją wątpliwości co do kręgu spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego aktu lub czynności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Strony i ich następcy prawni.

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości i prostoty postępowania.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.c. art. 931

Kodeks cywilny

Krąg spadkobierców ustawowych.

k.c. art. 922 § 1

Kodeks cywilny

Dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dysponował wystarczającymi informacjami o tożsamości i adresach spadkobierców, co wykluczało zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 KPA. Nie jest wymagane przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia do wezwania spadkobierców. Zawieszenie postępowania narusza zasadę szybkości postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO, że do ustalenia spadkobierców niezbędne jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Argumentacja uczestników postępowania, że organ nie może samodzielnie ustalać spadkobierców bez formalnych dokumentów potwierdzających dziedziczenie.

Godne uwagi sformułowania

Wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Organ zamiast kilkukrotnie wzywać pełnomocnika odwołujących do wskazania następców prawnych zmarłego, który konsekwentnie wyjaśniał, iż nie posiada tego rodzaju informacji, powinien był bez zbędnej zwłoki zwrócić się do wskazanych spadkobierców strony ze stosownym wezwaniem.

Skład orzekający

Mirosław Montowski

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Janeczko

członek

Michał Podsiadło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 97 § 1 pkt 1 KPA w kontekście ustalania spadkobierców i zawieszania postępowań administracyjnych, gdy spadkobiercy są znani."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ administracji posiada wystarczające informacje o spadkobiercach i nie ma wątpliwości co do kręgu dziedziczących. Nie dotyczy sytuacji, gdy istnieją istotne spory o dziedziczenie lub testamentowe powołanie innych osób.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane ze śmiercią strony w trakcie postępowania administracyjnego i interpretacją przepisów dotyczących zawieszenia postępowania. Jest to istotne dla prawników procesowych.

Czy śmierć strony zawsze oznacza zawieszenie postępowania administracyjnego? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1072/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Michał Podsiadło
Mirosław Montowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1605/22 - Wyrok NSA z 2025-02-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 97 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2020 r. znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz V. S.A. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi V.S.A. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "Kolegium" bądź "organ") z [...] kwietnia 2021 r., znak [...], wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z garażami podziemnymi, infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem terenu na dz. ew. nr [...] oraz [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] na terenie Dzielnicy [...] w W..
W dniu 27 lutego 2020 r. do Kolegium wpłynęło odwołanie M. S., J. C., Z. S., M. K., M. J., M. M., A.K. i W. W. od powyższej decyzji ustalającej warunki zabudowy i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu.
W dniu 5 maja 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo profesjonalnego pełnomocnika odwołujących, informujące o śmierci Z.S. w dniu 17 kwietnia 2020 r. Do pisma załączono kopię odpisu skróconego aktu zgonu.
Pismem z 6 maja 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o wskazanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego albo osób sprawujących zarząd masy spadkowej, w celu ewentualnego kontynuowania przez Kolegium postępowania z udziałem takich osób.
W dniu 3 lipca 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym zasygnalizował on, że spadkobiercą po zmarłym Z. S. jest B. S.. Jednocześnie wskazał, że art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.") nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony.
Pismem z 13 lipca 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o ustosunkowanie się, co do wskazanego przez stronę skarżącą faktu, iż B. S. jest spadkobiercą zmarłego, a także o ew. wskazanie innych spadkobierców po zmarłym.
Wobec braku odpowiedzi pełnomocnika odwołujących na pisma Kolegium, organ pismem z 3 sierpnia 2020 r. ponownie zwrócił się o informację, jak w piśmie z dnia 13 lipca 2020 r.
W dniu 17 sierpnia 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika odwołujących, w którym wskazano, że pełnomocnictwo udzielone przez zmarłego Z. S. wygasło z chwilą jego śmierci. Jednocześnie poinformowano, że pełnomocnik nie prowadzi spraw związanych z regulacją kwestii spadkowych po zmarłym i nie jest mu wiadome nic na temat wydania postanowienia sądu ustalającego krąg spadkobierców lub sporządzenia aktu notarialnego potwierdzenia dziedziczenia.
W dniu 17 sierpnia 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym wskazano, że do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym Z. S. zaliczają się jego żona, córka oraz syn. Jednocześnie wskazano tożsamość oraz adresy powyższych spadkobierców.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2020 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika odwołujących o zajęcie stanowiska co do wskazanego przez pełnomocnika skarżącej kręgu spadkobierców zmarłego i ewentualne wskazanie dowodów na jego poparcie. Organ wyznaczył termin 14 dni i poinformował, że po bezskutecznym upływie tego terminu zawiesi postępowanie.
W dniu 9 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika odwołujących, w którym podtrzymał stanowisko, prezentowane w poprzednim piśmie kierowanym do organu.
W dniu 9 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym poinformował o dokładnym adresie zamieszkałej w Stanach Zjednoczonych Ameryki córki zmarłego. Podkreślił jednocześnie, że wykazanie, iż strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani.
W dniu 15 września 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo B.S., w którym wskazała, że na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej jest współwłaścicielem działki nr ew. [...] w obr. [...], natomiast spadkobiercami po zmarłym Z. S. są ich córka i syn.
Postanowieniem z [...] października 2020 r., znak [...], Kolegium, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu ustalenia spadkobierców zmarłego Z. S. i jednocześnie wystąpiło do B.S. o doręczenie Kolegium postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
Uzasadniając powyższe postanowienie Kolegium poinformowało, że w dniu 27 lutego 2020 r. wpłynęły akta sprawy wraz z odwołaniem, natomiast w dniu 17 kwietnia 2020 r. zmarła jedna ze stron w sprawie – Z.S.. Do chwili wydania postanowienia trwają ustalenia spadkobierców zmarłego i brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym lub aktu poświadczenia dziedziczenia.
Organ ocenił, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. należy zawiesić postępowanie w sprawie do czasu ustalenia spadkobierców zmarłej strony.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] października 2020 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ podkreślił, że zawieszenie postępowania w razie śmierci strony lub jednej ze stron następuje tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) śmierć strony lub jednej ze stron nastąpiła w toku postępowania, 2) śmierć strony lub jednej ze stron nie czyni postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1; 3) wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe; 4) nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. Jak przedstawiło Kolegium, analizowany przepis wymienia przesłanki, których łączne spełnienie nakazuje organowi administracji publicznej zawieszenie postępowania.
Odnosząc się do przebiegu postępowania Kolegium oceniło, że zasadnym było zawieszenie postępowania odwoławczego. Organ podkreślił, odnosząc się do zarzutów skarżącej, że w toku postępowania podejmował czynności zmierzające do ustalenia następców prawnych zmarłego. Przedstawienie dokumentów w postaci aktu poświadczenia dziedziczenia bądź prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym jest, w ocenie Kolegium, konieczne do ustalenia stron postępowania. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w toku postępowania wpadkowego nie jest możliwa weryfikacja przymiotu strony w postępowaniu głównym.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając postanowieniu Kolegium z 8 kwietnia 2021 r. naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu pomimo, że nie zaistniała jedna z przesłanek przewidzianych w tymże przepisie, tj. przesłanka braku możliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu, a to w związku ze wskazaniem przez wnioskodawcę danych spadkobierców, umożliwiającym ich wezwanie do udziału w postępowaniu;
2. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez nieuzasadnione niezastosowanie pomimo, że odwołanie pochodzi od osób, którym nie przysługuje status stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Kolegium, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że w niniejszej sprawie krąg spadkobierców został potwierdzony przez B. S.. Pomimo oznaczenia następców prawnych zmarłego Kolegium uznało, iż nie jest wystarczające oznaczenie spadkobierców w sposób umożliwiający ich wezwanie, a konieczne jest potwierdzenie następstwa prawnego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktem poświadczenia dziedziczenia.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że stanowisko Kolegium rażąco naruszało przepisy postępowania administracyjnego, godząc jednocześnie w prawa wnioskodawcy, w tym prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz zasadę szybkości i prostoty postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślono, że przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., ani żaden inny nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony. Ponadto zaakcentowano, że wykazanie, iż strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wezwani.
Pełnomocnik skarżącej podniósł również, że organ powinien dążyć do ustalenia spadkobierców na podstawie akt sprawy, a w przypadku ustalenia osób powiązanych ze zmarłą stroną do uzyskania od nich oświadczenia, czy są spadkobiercami zmarłej strony, czy też posiadają interes prawny do występowania w sprawie jako strona postępowania, czy w końcu chcą uczestniczyć w postępowaniu, czy też nie są zainteresowani rozstrzygnięciem tego postępowania administracyjnego.
Brak właściwej reakcji ze strony Kolegium i zaniechanie kontaktu ze wskazanymi przez skarżącą spadkobiercami, w ocenie pełnomocnika skarżącej należy uznać za działanie sprzeczne z przepisami.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zawieszenie postępowania uniemożliwi Spółce przez trudny do określenia czas uzyskanie warunków zabudowy. Wskazał, że uczestnicy postępowania uchylają się od wskazania spadkobierców.
Ponadto zaznaczono, że osobom odwołującym się od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2020 r. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu, zainicjowanym przez skarżącą spółkę wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał również stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu z 8 kwietnia 2021 r.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2021 r. stanowisko w sprawie wyrazili również uczestnicy postępowania, tj. M. J. i M. M., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazał On, że zaskarżone postanowienie Kolegium w pełni odpowiada prawu, albowiem nie jest możliwe, aby organ samodzielnie ustalał spadkobierców właściciela nieruchomości, nawet gdyby dysponował danymi potencjalnych spadkobierców. Dopiero bowiem wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą do przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn uczestniczki postępowania wnoszą o oddalenie skargi i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. narusza prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2020 r. stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).
Śmierć strony w toku postępowania administracyjnego nie obliguje organu prowadzącego postępowanie do jego zawieszenia w każdym przypadku. Przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nakłada bowiem na organ obowiązek zawieszenia postępowania pod warunkiem, że ustalenie spadkobierców zmarłej strony jest szczególnie utrudnione, a osób tych nie można powiadomić o toczącym się postępowaniu. Zgodnie z prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądem, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje jako własny, jeżeli wezwanie spadkobierców jest możliwe, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania. Wezwanie spadkobierców jest zaś możliwe przede wszystkim wtedy, gdy spadkobiercy są znani oraz znane są ich adresy. Powołany przepis, ani żaden inny nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony. Krąg spadkobierców ustawowych jest określony przez ustawę (art. 931-940 Kodeksu cywilnego). Dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Zatem wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Jedynie, gdyby organ administracji miał wiarygodne informacje o sporze o dziedziczenie, w szczególności wobec powołania się przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych na dziedziczenie testamentowe, to mógłby domagać się - w celu wykazania spadkobierców - przedłożenia stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 901/16; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 916/14 – opublikowane na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że Kolegium wydając zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie z [...] października 2020 r., dysponowało wiedzą co do tożsamości spadkobierców zmarłej strony prowadzonego przed organem postępowania odwoławczego, jak również i ich adresów, co skutkować winno kontynuacją postępowania i wykluczało zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Już w dniu 3 lipca 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej Spółki, wskazujące, iż spadkobiercą zmarłego jest jego żona. Natomiast w piśmie z dnia 11 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Kolegium w dniu 17 sierpnia 2020 r.), pełnomocnik skarżącej poinformował organ o tożsamości i adresach żony, syna i córki zmarłego Z. S.. Z inicjatywy pełnomocnika skarżącej Kolegium otrzymało również informację o pełnym adresie córki zmarłego, zamieszkałej w Stanach Zjednoczonych Ameryki (pismo z dnia 4 września 2020 r.). Ponadto należy zauważyć, że pismem z dnia 10 września 2020 r. (data wpływu do Kolegium: 15 września 2020 r.) B. S. potwierdziła, że spadkobiercami po zmarłym są ich córka i syn, jak również wskazała, że wraz ze zmarłym mężem objęta była ustrojem wspólności ustawowej małżeńskiej, w tym – była współwłaścicielem dz. ew. nr [...] obr. [...]. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, tytuł własności do powyższej działki stanowił podstawę do uznania zmarłego Z.S. za stronę postępowania administracyjnego, zainicjowanego przed Zarządem Dzielnicy [...] wnioskiem skarżącej spółki o ustalenia warunków zabudowy i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu. Sąd nie mógł również pominąć okoliczności, że Kolegium – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – nie uzyskało żadnej informacji wskazującej, że zmarły mógł pozostawić innych spadkobierców, poza wskazanymi przez skarżącą Spółkę jak i potwierdzonymi następnie przez B.S.. Zatem organ zamiast kilkukrotnie wzywać pełnomocnika odwołujących do wskazania następców prawnych zmarłego, który konsekwentnie wyjaśniał, iż nie posiada tego rodzaju informacji, powinien był bez zbędnej zwłoki zwrócić się do wskazanych spadkobierców strony ze stosownym wezwaniem, a tylko w przypadku gdyby powziął uzasadnione wątpliwości co do kręgu następców prawnych zmarłego, wystąpić z zapytaniem do sądu powszechnego właściwego dla miejsca, w którym spadkodawca ostatnio stale zamieszkiwał, czy zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym bądź o informacje na temat sporządzonego notarialnie aktu poświadczenia dziedziczenia.
W konsekwencji przyjąć należy, że wobec posiadania informacji o tożsamości spadkobierców zmarłego, jak również i ich adresów, Kolegium niezasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze. Organ wadliwie i wbrew treści art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. uznał, że niezbędnym dowodem, od którego uzależnił możliwość dalszego procedowania w sprawie, będzie uzyskanie prawomocnego postanowienia sądu cywilnego albo notarialnego aktu dziedziczenia, choć nie wykazał, że istniały jakiekolwiek kwestie sporne co do sposobu dziedziczenia i nie podjął w tym kierunku żadnych rzeczowych czynności.
Sąd uznał, że działanie organu naruszało wyrażoną w przepisie art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepis art. 77 § 1 k.p.a. Zawieszenie postępowania przez Kolegium, przy posiadaniu przez organ informacji o kręgu spadkobierców po zmarłym Z. S., a także z pominięciem zwrócenia się do jego dzieci oraz żony o oświadczenie co do kwestii spadkowych po zmarłym, jak również o to, czy wyrażają wolę uczestnictwa w postępowaniu, nie korespondowało ze wskazanymi dyrektywami postępowania administracyjnego. Organ, badając przesłanki do zastosowania art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz ustalając krąg stron postępowania po śmierci Z.S., powinien mieć również na względzie interes skarżącej spółki w szybkim i merytorycznym załatwienie sprawy, zainicjowanym jej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Organ nie podjął jednak żadnych właściwych czynności w celu potwierdzenia kręgu stron postępowania, przy czym w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie występowały przesłanki skutkujące koniecznością zawieszenia przedmiotowego postępowania w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany będzie zastosować się do tak zarysowanej oceny prawnej, wyrażonej przez tutejszy Sąd.
Ustosunkowując się natomiast do argumentacji przedstawionej w piśmie procesowym uczestników postępowania z dnia 21 grudnia 2021 r., Sąd pragnie podkreślić, że niniejsze stanowisko uwzględnia niezakwestionowane okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy i jest wyrażane na gruncie stosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., w oparciu o który Kolegium wydało skarżone postanowienie. Niewątpliwie sytuacja mogłaby kształtować się inaczej, gdyby w postepowaniu ujawniło się istotne zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego (przez inny organ lub sąd) uzależnione byłoby wydanie merytorycznej decyzji w sprawie (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2020 r.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego, kosztów zastępstwa procesowego i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI