VII SA/WA 107/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego muru oporowego, uznając, że nie stwierdzono wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego muru oporowego ze schodami. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA, w tym art. 156 § 1 pkt 5, twierdząc, że decyzja o rozbiórce jest niewykonalna z uwagi na potencjalne zagrożenie dla sąsiednich nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że nie stwierdzono wad kwalifikowanych decyzji, a kwestie wykonalności rozbiórki, w tym potencjalne trudności techniczne czy ekonomiczne, nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia 7 listopada 2023 r., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę muru oporowego ze schodami. Mur został wybudowany samowolnie około 2003 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów KPA, w szczególności art. 156 § 1 pkt 5 KPA, argumentując, że decyzja o rozbiórce jest niewykonalna z uwagi na potencjalne negatywne skutki dla sąsiednich nieruchomości, takie jak osunięcie gruntu. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności, przypomniał, że postępowanie to polega na badaniu wad kwalifikowanych decyzji. Sąd podkreślił, że niewykonalność decyzji, jako podstawa stwierdzenia jej nieważności, musi mieć charakter obiektywny i trwały, istniejący już w dacie wydania decyzji. Kwestie techniczne, ekonomiczne czy finansowe nie stanowią samoistnej podstawy do uznania decyzji za niewykonalną. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała istnienia takich przeszkód, a jej twierdzenia o niewykonalności rozbiórki nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Sąd wskazał, że samowola budowlana wymaga sankcji, a procedura legalizacji lub rozbiórki została zastosowana prawidłowo. W konsekwencji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami kwalifikowanymi, a tym samym oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja nakazująca rozbiórkę nie jest dotknięta wadą kwalifikowaną niewykonalności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 KPA, jeśli potencjalne trudności techniczne, ekonomiczne lub finansowe nie mają charakteru obiektywnego i trwałego, istniejącego już w dacie wydania decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że niewykonalność decyzji musi mieć charakter obiektywny i trwały, istniejący już w dacie jej wydania. Potencjalne trudności techniczne, ekonomiczne czy finansowe nie stanowią samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że są one nieusuwalne z przyczyn prawnych lub technicznych tkwiących w naturze czynności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Wada decyzji polegająca na jej niewykonalności, która musi istnieć już w dacie wydania decyzji i być nieusuwalna z przyczyn technicznych lub prawnych.
Pb art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Pb art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych i nałożenie obowiązku przedstawienia dokumentów do legalizacji w przypadku samowoli budowlanej zgodnej z przepisami.
Pb art. 48 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Stosowanie przepisu art. 48 ust. 1 (nakaz rozbiórki) w przypadku niespełnienia obowiązków nałożonych w postanowieniu na podstawie art. 48 ust. 2 i 3.
Pb art. 3 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli, do której zalicza się m.in. konstrukcje oporowe.
Pb art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę dla obiektów budowlanych.
Pb art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymienienie obiektów i robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 KPA poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieustalenie skutków rozbiórki muru, w tym pominięcie opinii K. K. wskazującej na zagrożenie dla nieruchomości sąsiedniej i stan techniczny muru. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 KPA przez błędną wykładnię i uznanie, że decyzja o rozbiórce jest wykonalna pomimo potencjalnego spowodowania osuwania się gruntu z sąsiednich działek. Decyzja o rozbiórce jest niewykonalna, ponieważ mur jest połączony z inną budowlą i jego rozbiórka wymagałaby doprowadzenia do stanu poprzedniego, co jest technicznie niemożliwe bez uszczerbku dla reszty budowli. Rozbiórka spowodowałaby szkody i naraziłaby skarżącą na roszczenia odszkodowawcze lub odpowiedzialność karną.
Godne uwagi sformułowania
sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu powstania kwalifikowana wada decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. powinna być spowodowana istnieniem przeszkód w jej wykonaniu, które znamionują dwie cechy: istniały już w dacie wydania decyzji i są nieusuwalne przez cały czas sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej trudności techniczne lub ekonomiczne, nawet poważne, jak i negatywne stanowiska jej adresatów nie stanowią o niewykonalności decyzji niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na obowiązujący porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania sprzeczny z wydaną decyzją niewykonalność faktyczna, to trwała niemożność jej wykonania z przyczyn pozaprawnych, obiektywnych i nieusuwalnych np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej niewykonalności decyzji nie uzasadnia jej wysoki koszt lub nieopłacalność ekonomiczna samo przekonanie, że decyzja jest trwale niewykonalna bez podjęcia realnych czynności zmierzających do jej wykonania nie jest wystarczające do stwierdzenia jej rażącej wadliwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
sprawozdawca
Mirosław Montowski
przewodniczący
Paweł Konicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia niewykonalności decyzji w kontekście samowoli budowlanej i potencjalnych skutków rozbiórki, a także zasady kontroli sądów administracyjnych w postępowaniu nieważnościowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnie wybudowanego muru oporowego i zarzutów dotyczących jego wykonalności. Orzecznictwo dotyczące niewykonalności decyzji jest szerokie, ale ta sprawa stanowi przykład jego zastosowania w praktyce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i nakazu rozbiórki, a także pokazuje, jak sądy administracyjne podchodzą do zarzutów niewykonalności decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.
“Czy nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego muru może być niewykonalny? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 107/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-03-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/ Mirosław Montowski /przewodniczący/ Paweł Konicki Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Nadzór budowlany Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 156 par. 1 pkt 5 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48 ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) asesor WSA Paweł Konicki Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2023 r. znak: DOR.7200.30.2023.JZA, DON.7200.90.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Uzasadnienie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 7 listopada 2023 r. DOR.7200.30.2023.JZA, DON.7200.90.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z 19 lipca 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] lipca 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB dla m. [...] z [...] maja 2022 r. nakazującą rozbiórkę muru oporowego ze schodami przy ul. P. w P. (dz. [...], obr. [...]). Po przedstawieniu zasad postępowania nieważnościowego organ wskazał, że kontrola 22 października 2014 r. wykazała samowolne wykonanie ww. robót. Ustalono, że mur ceglany ma wysokość 1,56 m, jest obsypany z jednej strony ziemią i grubości 0,38 m. Pp. S. wyjaśnili, że ma konstrukcję warstwową - za cegłą leży żelbet utrzymujący skarpę. Został wykonany w miejscu wcześniejszej konstrukcji oporowej przy użyciu innych materiałów przez A. S. i W. J. ok. 2003 r. bez zgłoszenia i pozwolenia na budowę. T. J. - współwłaścicielka budynku w dniu 20 października 2014 r. wyjaśniła, że mur powstał w 1934 r., a wobec zniszczeń wojennych (pozostały 3 ściany i fundamenty) w lipcu 1955 r. "P." wybudował na podstawie pozwolenia nowy obiekt, wykorzystując pozostałe części. Od 1955 r. do 2003 r. wykonano tylko konserwację i schody zewnętrzne w budynku, a po 1995 r. A. S. i W. J., bez pozwolenia na budowę i zgody współwłaścicieli wybudowali mur i schody. Wcześniej istniała tam skarpa. Strona złożyła dokumentację w tym kopię pisma mgr. inż. A. K. z 18 maja 2003 r. informującego właścicieli, że ze względu na głębokość przemarzania gruntu pod budynkiem leżącym na skarpie o spadku ponad 10% zaleca się postawienie murów oporowych o grubości min. 38 cm, wysokości 125 cm. PINB przeprowadził postępowanie w celu ustalenia daty budowy (m.in. zeznania świadków, zdjęcia lotnicze). Z uwagi na nieścisłości i sprzeczne wyjaśnienia, przyjął dwa warianty. W pierwszym, w miejscu muru istniała wcześniej konstrukcja oporowa, ale ją rozebrano i wykonano mur oporowy ze schodami. W drugim, wcześniej istniała tylko skarpa ziemna, a więc zbudowano nowy. Jednak, w obu przypadkach obiekt wymagał pozwolenia. Jako datę budowy uznał 2003 r. z uwagi na wyjaśnienia podczas kontroli i złożony przez A. S. kosztorys z 4 kwietnia 2003 r. dotyczący wykonania nowego muru. Dlatego PINB postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. wstrzymał budowę i nałożył obowiązek dostarczenia dokumentów niezbędnych do legalizacji, w określonym terminie, a wobec ich niedostarczenia decyzją z [...] maja 2022 r. nakazał rozbiórkę. WINB [...] lipca 2022 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Zdaniem GINB, prawidłowo ustalono, że mur oporowy wymagał pozwolenia budowę, co potwierdziła też sama strona we wnioskach o stwierdzenie nieważności i o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaznaczył, że w orzecznictwie przyjmuje się, że kwalifikując mur należy kierować się jego funkcją. Ustawa nie definiuje tego pojęcia, ale stwierdza się, że konstrukcje oporowe mają zabezpieczać grunt przed osuwaniem z terenu wyższego (por. wyroki NSA z 20 października 2016 r. II OSK II OSK 35/16; z 21 marca 2006 r. II OSK 667/05, z 21 października 2014 r. II OSK 2840/13). Decyzję z [...] maja 2022 r., wydano na mocy art. 48 ust. 1 Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) w zw. z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), gdyż postępowanie wszczęto w 2012 r. Organ przytoczył art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i stwierdził, że mur oporowy jest obiektem budowlanym, wymagającym pozwolenia na budowę, gdyż nie został wymieniony w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego. Dlatego też zastosowanie znajdował art. 48 ww. ustawy. GINB zaznaczył, że zasadą jest legalizacja obiektu a dopiero, gdy jest ona niemożliwa, można nakazać rozbiórkę. Legalizacja przebiega dwustopniowo. Organ bada, czy zachodzą przesłanki wydania postanowienia z art. 48 ust. 2 i 3 p.b. Jeśli tak, postanowieniem nakłada obowiązki, pod rygorem rozbiórki w przypadku ich niewykonania. Taką procedurę zastosowano, jednak nieprzedstawienie dokumentacji obligowało organ do nakazania rozbiórki. Organ przypomniał, powołując się na orzecznictwo, że trudności techniczne lub ekonomiczne, nawet poważne, jak i negatywne stanowiska jej adresatów nie stanowią o niewykonalności decyzji (por. NSA w wyrokach: z 2 września 2016 r., I OSK 698/15 i z 1 kwietnia 2011 r., II OSK 576/10). Zachodzi ona tylko wówczas, gdy czynności są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze (zob. wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., II OSK 2651/14). Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na obowiązujący porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania sprzeczny z wydaną decyzją np. działania będą miały stanowiły czyn niedozwolony w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Podobnie, gdy wykonanie decyzji powodowałoby szkodę z samego rodzaju działań (zob. wyrok NSA z 24 maja 2016 r., II OSK 2319/14, wyrok WSA w Białymstoku z 16 października 2007 r. I SA/Bk 525/07). Natomiast niewykonalność faktyczna, to trwała niemożność jej wykonania z przyczyn pozaprawnych, obiektywnych i nieusuwalnych np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Niewykonalności decyzji nie uzasadnia jej wysoki koszt lub nieopłacalność ekonomiczna (por. NSA wyrok z 24 maja 2016 r., II OSK 2319/14). Decyzja z [...] maja 2022 r. nie jest zatem niewykonalna z przyczyn technicznych albo prawnych. Rozbiórka jest konsekwencją samowoli i braku woli inwestora do zalegalizowania budowli. Opinia nie przesądza o niewykonalności obowiązku, a z materiału dowodowego nie wynikają zagrożenia dla sąsiednich nieruchomości. Należy wykonać rozbiórkę bezpiecznie i zgodnie z prawem. PINB wskazał że prace winny być przeprowadzone pod nadzorem osoby uprawnionej do kierowania robotami budowlanymi, a więc posiadającej doświadczenie i wiedzę, gwarantujące prawidłowe wykonanie obowiązku. GINB dodał, że decyzję wydał uprawniony organ, na mocy właściwego przepisu prawa i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron, w dniu wydania była wykonalna, a wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. S. zarzucając naruszenie: 1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nieustalenie skutków rozbiórki muru, w tym pominięcie opinii K. K., z której wynika, że: mur jest przedłużeniem muru oporowego na działce przy ul. P., nie jest zatem samodzielny, a jego rozbiórka zagraża nieruchomości sąsiedniej; stan techniczny muru oporowego jest bardzo dobry i spełnia swoje funkcje; rozbiórka naruszy geologię mas ziemnych powyżej a także grunt z sąsiedniej działki (działka ma spadek ok. 50% w kierunku południowo-wschodnim); zakłóci spływ wód opadowych, co przy takiej różnicy terenu spowoduje wypłukanie gleby i gruntu pod nią i spływ na ulicę; należy wykonać badania czy pod skarpą nie występuje warstwa wodonośna lub ciek wodny, a w przypadku potwierdzenia rozbiórka byłaby szkodliwa, ok. 2003r. naprawiono mur przez uzupełnienie i wymianę uszkodzonych cegieł, a część muru w postaci schodów wykonano wykorzystując elementy "starego" muru oporowego i fundamentów; mur można zaliczyć do obiektów małej architektury, niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia. 2. art. 156 § 1 pkt 5 kpa przez błędną wykładnię i uznanie, że decyzja z [...].07.2022r. jest wykonalna pomimo, że spowoduje m.in. osuwanie gruntu z sąsiednich działek. Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, w zakresie naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. zarzuciła, że GINB pominął skutki wykonania rozbiórki - natychmiastowe osunięcie terenu lub zalanie, albo niezwłoczne wykonanie nowych zabezpieczeń. Następnie przytoczyła ustalenia z opinii z 23 marca 2023 r. podkreślając m.in., że w ocenie jej autora mur można zaliczyć do obiektów małej architektury, niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia. Nawet przyjmując, że roboty wymagały pozwolenia, to należało uwzględnić skutki rozbiórki, w tym wpływ na nieruchomość sąsiednią, na co zwracał uwagę także NSA w licznych orzeczeniach (wyroki NSA: z 3.01.2017r. II OSK 2797/15 LEX nr 2237867). Zwraca się uwagę na problem wykonalności decyzji o rozbiórce i potrzebę rozważenia jej skutków niezależnie od tego, że jest uzasadniona prawnie, tj. czy nie przyczyni się do jeszcze większych szkód i zagrożeń. W wyjątkowych przypadkach jest więc dopuszczalne odstąpienie od sensu literalnego przepisu, ponieważ jak zauważył NSA w wyroku z 5 czerwca 2009 r. II OSK 862/08 (Legalis nr 233291) prawo jest stanowione przez ludzi i dla ludzi i nie może być stosowane wbrew ich interesom i podstawowym zasadom logiki tylko dlatego, że jest prawem obowiązującym w danym czasie i na określonym terytorium, gdyż takie rozumienie prawa było oderwane od rzeczywistości. Sąd podzielił także pogląd, że orzecznictwo powinna cechować elastyczność, kreatywność, wyobraźnia i wrażliwość, które są nieodzowne, aby odnaleźć słuszne, sprawiedliwe w danych okolicznościach rozwiązanie (M. Safjan, Słowo wstępne, (w:) Kamienie milowe orzecznictwa podatkowego NSA 1981-2001, Warszawa 2001, s. 2.). Niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Niewykonalność prawna oznacza więc brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy obowiązek nałożony decyzją jest obiektywnie i trwale niemożliwy do wypełnienia w świetle aktualnej wiedzy naukowej i technicznej (NSA wyrok z 3.03.2023r. II OSK 616/20, LEX nr 3559869) Zdaniem skarżącej, nie można rozebrać muru bez negatywnego oddziaływania na część muru przy ul. P. Mur nie jest bowiem samodzielnym obiektem, gdyż jest przedłużeniem muru przy ul. P. W orzecznictwie wskazuje się, że nakaz rozbiórki części obiektu zrealizowanej bez pozwolenia na budowę można wydać tylko wówczas, gdy część tą da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty budowli (wyrok WSA w Olsztynie z 14 października 2010 r., II SA/01 329/10, wyrok NSA z 24 stycznia 2008 r. II OSK 1927/06; wyrok NSA z 25 lipca 2005 r., II OSK 958/05). Organ nie może orzec rozbiórki części budowli, jeżeli jest ona połączona z inną budowlą taki, że jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie doprowadzenia do stanu poprzedniego. Zgodnie z art. 48 Pb można nakazać rozbiórkę w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa. W sytuacjach, w których z przyczyn technicznych i eksploatacyjnych, nie będzie możliwe rozebranie tylko części wybudowanej samowolnie bez pozbawienia funkcji przez pozostałe, legalnie wykonane części obiektu, niemożliwa będzie rozbiórka. Decyzje o rozbiórce wydano zatem z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2008 r. II OSK 1927/06, 5 czerwca 2009 r. II OSK 862/08, 12 marca 2019 r II OSK 1010/17, jak i WSA w Gdańsku z 12.01.2022r. II SA/Gd 560/21, LEX 3294951). Każda decyzja, a w szczególności o rozbiórce, nie może zawierać wad nieważności, co z urzędu organ winien brać pod uwagę, tym bardziej jeżeli takie okoliczności wynikają z akt. W tej sprawie, organ powinien rozważyć, czy decyzja będzie wykonalna z uwagi na skutki jakie może wywołać. Zagrożenie w tej sprawie potencjalnie istniało i istnieje. Organy winny zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Zdaniem strony, gdyby wykonała rozbiórkę, naraziłaby się na roszczenia odszkodowawcze, a nawet odpowiedzialność karną. Nie bez znaczenia jest i to, że nie dysponuje sąsiednimi terenami na cele budowlane, dlatego nie mogłaby prowadzić prac zabezpieczających. Rozbiórka muru oporowego spowoduje osuwanie się gruntu z sąsiednich działek, a więc jest niewykonalna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i dotyczy m.in. skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej p.p.s.a.). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. przesądza natomiast, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a jednym ograniczeniem jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 listopada 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję z 19 lipca 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] lipca 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z [...] maja 2022 r. nakazującą rozbiórkę muru oporowego ze schodami przy ul. P. w P. (dz. [...] obr. [...]). Na wstępie podkreślić trzeba, że postępowanie w tej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc w trybie nadzwyczajnym, który stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 § 1 k.p.a. Polega ono wyłącznie na zbadaniu, czy decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie dokonuje więc czynności w celu zastąpienia, czy też zweryfikowania wszelkich błędów wydanej w postępowaniu zwyczajnym decyzji. Nie prowadzi również postępowania dowodowego w celu ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, w którym bada się sprawę merytorycznie tak jak w postepowaniu zwykłym. Z uwagi na zarzuty skargi dodać należy, że kwalifikowana wada decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. powinna być spowodowana istnieniem przeszkód w jej wykonaniu, które znamionują dwie cechy: istniały już w dacie wydania decyzji i są nieusuwalne przez cały czas. Oznacza to, że w postępowaniu nieważnościowym ocenić należy, czy w dniu wydania decyzji istniały okoliczności uniemożliwiające jej wykonanie, które nie ustąpiły. Niewykonalność decyzji w rozumieniu ww. przepisu zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Obejmuje ona niewykonalność faktyczną i prawną. Niewykonalność faktyczna zachodzi, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda obiektywnie wykluczająca określone działanie (m.in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna pojawia się wtedy, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Podkreślenia wymaga ponadto, że sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., II OSK 782/06). W orzecznictwie przyjmuje się także, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z 29 września 2018 r., II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r., II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r., II OSK 1974/10). Materialnoprawną podstawę wydanych w postępowaniu zwyczajnym decyzji stanowił art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 19 września 2020 r. ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Powyższe wynika z treści art. 25 przywołanej ustawy z 2020 r., który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe (tzn. sprzed wejścia w życia ustawy zmieniającej Prawo budowlane) do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie noweli. Z akt wynika, że PINB prowadził czynności wyjaśniające od 2012r., a postępowanie zostało wszczęto 2 sierpnia 2016r. Prawidłowo jako datę budowy ustalono 2003 r., co potwierdza w szczególności złożony przez skarżącą kosztorys z 4 kwietnia 2003 r., w którym odnotowano m.in. "2 murki oporowe i schody z lewej strony budynku (...) Rozebranie muru z cegły. Wykopy wąskoprzestrzenne pod murki oporowe i pod schody z lewej strony budynku (...) Ławy fundamentowe (...) Ścianki z cegieł pełnych ". Przepis art. 48 ust. 2 cyt. ustawy wskazywał, że jeżeli obiekt budowlany, zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia dotyczącego budowy (o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a Prawo budowlane), albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Natomiast w świetle art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego stosuje się przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę). Mur oporowy – co nie było sporne - pełni funkcję zabezpieczającą skarpę, a zatem zgodnie z art. 3 pkt 3 cyt. ustawy jest budowlą, która jako niewymieniona w art. 29 cyt. ustawy wymagała pozwolenia na budowę. Z powołanych regulacji - które prawidłowo zastosowano w postępowaniu zwyczajnym - wynika zatem, że legalizacja jest uprawnieniem a nie obowiązkiem inwestora. Nie można jej prowadzić wbrew jego woli, bez formalnego wezwania do uzupełnienia dokumentów. Takie obowiązki zostały na skarżącą nałożone postanowieniem z 12 stycznia 2022r. W dniu 29 marca 2022r. skarżąca wprost oświadczyła, że decyduję się na rozbiórkę wskazując, że – z uwagi na kwestie finansowe – będzie przeprowadzona osobiście. Natomiast z decyzji organu powiatowego wprost wynika, że rozbiórkę muru oporowego, należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane i wykazującej się przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego. Trudno zatem zgodzić się z zarzutami podnoszonymi w tym postępowaniu co do braku możliwości wykonania rozbiórki. Sąd ponownie podkreśla, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że samo przekonanie, że decyzja jest trwale niewykonalna bez podjęcia realnych czynności zmierzających do jej wykonania nie jest wystarczające do stwierdzenia jej rażącej wadliwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 1 marca 2023r. II OSK 764/20 - CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2021 r. VII SA/Wa 1977/20, LEX nr 3170486). Podobnie przeszkody ekonomiczne (konieczność zaciągnięcia kredytu), ani finansowe, czy też techniczne nie stanowią przyczyny niewykonalności decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 4 lutego 2009 r. II OSK 89/08). W sprawie niniejszej nie ma było zatem żadnego uzasadnienia prawnego technicznego, jak i logicznego dla przyjęcia tezy przedstawianej w skardze, że decyzja nakazująca rozbiórkę dotknięta jest wadą kwalifikowaną określoną art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Oznacza to, że decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego są prawidłowe. Zgodzić się należy również co do tego, że decyzja z [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2022 r. nie jest obarczona pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § k.p.a. Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI