VII SA/Wa 1069/24

VII SA/Wa 1069/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /przewodniczący/
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Michał Podsiadło.
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Michał Podsiadło Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. ze skargi T. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lutego 2024 r. nr 41/2024 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz T. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z 23 lutego 2024 r. Nr 41/2024 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "MWING") na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: "p.g.k.") po rozpatrzeniu odwołania T. K., reprezentowanego przez pełnomocnika r. pr. A. S. od decyzji Prezydenta W.nr [...] z [...] grudnia 2023 r. - utrzymał ww. decyzję w mocy.
Uzasadniając decyzję MWING wyjaśnił, że 6 września 2023 r. do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. wpłynął wniosek T. K. o ujawnienie wyodrębnienia lokali mieszkalnych w budynkach przy ul. [...] w W. na podstawie załączonej ugody sądowej Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z [...] lipca 2023 r. wraz z rzutami lokali opisanymi w tej ugodzie. Ponadto strona wniosła o wydanie dwóch egzemplarzy wypisów z kartoteki lokali. Pismem z 4 października 2023 r. Prezydent poinformował wnioskodawcę, że załączone do wniosku dokumenty nie stanowią podstawy do aktualizacji egib w trybie czynności materialne- technicznej i wezwał stronę do dostarczenia zaświadczeń o samodzielności lokali wraz z rzutami stanowiącymi załączniki do tych zaświadczeń.
W odpowiedzi z 26 października 2023 r. r. pr. A. S., reprezentujący T. K., podtrzymał wniosek, wyjaśniając, że wezwanie o zaświadczenia i rzuty jest w tym przypadku bezzasadne, ponieważ ustanowienie odrębnej własności lokali nastąpiło na skutek rozstrzygnięcia sądu powszechnego w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika rozstrzygnięcie podjęte przez sąd powszechny stosownie do art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: "k.p.c.") jest wiążące dla organu ewidencyjnego, zaś sąd nie jest zobowiązany, ustanawiając w postępowaniu o zniesienie współwłasności odrębną własność lokali, korzystać z zaświadczenia starosty dla dokonania oceny, czy istnieją ustawowe przesłanki dla ustanowienia odrębnej własności lokalu.
Zawiadomieniem z 23 listopada 2023 r. Prezydent poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, zgłaszania uwag i wniosków oraz o możliwości przedłożenia dokumentów, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Decyzją nr 674/2023 z 27 grudnia 2023 r. Prezydent odmówił aktualizacji egib, polegającej na ujawnieniu wyodrębnienia lokali mieszkalnych w budynkach położonych na działce nr [...] z obrębu [...]. Pełnomocnik T. K. wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Organ opisał zarzuty odwołania i stwierdził, że p.g.k. określa egib, jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy egib obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeśli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Dane ewidencyjne dotyczące lokali zostały określone w § 20 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków5. Jest to m.in. pole powierzchni użytkowej lokalu, pole powierzchni użytkowej pomieszczeń przynależnych do lokalu wynikających z sumy pól pomieszczeń przynależnych i wykaz pomieszczeń przynależnych do lokalu z określeniem ich parametrów, tj. rodzaj pomieszczenia, identyfikator budynku, jeżeli pomieszczenie przynależne znajduje się w innym budynku niż lokal oraz powierzchnia użytkowa pomieszczenia przynależnego. W myśl § 34 ust. 2 ww. rozporządzenia podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (dalej: "u.w.l.") i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Art. 2 ust. 5 i 6 ww. ustawy stanowi, że lokale wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi zaznacza się na rzucie odpowiednich kondygnacji, w razie położenia pomieszczeń przynależnych poza budynkiem mieszkalnym - także na wyrysie z operatu ewidencyjnego, dokumenty te stanowią załącznik do aktu ustanawiającego odrębną własność lokalu. W razie braku dokumentacji technicznej budynku, zaznaczeń, o których mowa w ust. 5, dokonuje się, zgodnie z wymogami przepisów prawa budowlanego, na koszt dotychczasowego właściciela nieruchomości, o ile strony umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu nie postanowiły inaczej. Z przywołanych przepisów wynika, że aktualizacja danych dotyczących lokali następuje na podstawie zaświadczenia organu architektoniczno-budowlanego i dokumentacji wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.
Zadaniem organu I instancji było zweryfikowanie, czy wnioskodawca przedłożył dokumenty wymagane prawem do aktualizacji wpisów w egib dotyczących ujawnienia przedmiotowych lokali. W aktach sprawy znajduje się ugoda sądowa sygn. akt [...] z [...] lipca 2023 r. o dokonaniu zniesienia współwłasności i ustanowieniu odrębności lokali mieszkalnych wraz z projektem zniesienia współwłasności sporządzonym przez uprawnionego architekta. Pomimo wezwania przez organ I instancji o dostarczenie przez stronę stosownych zaświadczeń o samodzielności lokali wraz z rzutami stanowiącymi załączniki do tych zaświadczeń, które to zgodnie z ww. § 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie egib stanowią podstawę prawną do ujawnienia lokali w tejże egib, odwołujący nie dostarczył ww. dokumentów. Zatem organ odwoławczy stwierdza, że słusznie Prezydent odmówił żądanej aktualizacji egib.
Odnosząc się do zarzutów strony, że zarówno w literaturze, jak i judykaturze przyjmuje się jednoznacznie, że zaświadczenie o samodzielności lokalu nie jest wymagane, zaś sąd nie jest zobowiązany, ustanawiając w postępowaniu o zniesienie współwłasności odrębną własność lokali, korzystać z zaświadczenia starosty dla dokonania oceny, czy istnieją ustawowe przesłanki dla ustanowienia odrębnej własności lokalu i władny jest w tym zakresie skorzystać z opinii biegłego, specjalisty w zakresie spraw architektoniczno-budowlanych, organ odwoławczy stwierdził, że wyroki te dotyczyły żądań opartych o nieobowiązujące już od 31 lipca 2021 r. przepisy prawa materialnego tj. rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 71 ust. 1 ww. rozporządzenia, jak wskazał organ I instancji w swym rozstrzygnięciu, można było dokonać takiej aktualizacji na podstawie dołączonych przez stronę dokumentów tj. ugody sądowej oraz rzutów przedstawiających przedmiotowe lokale sporządzonych przez uprawnionych do tych czynności specjalistów. Przepis ten wskazywał, że aktualizacja w zakresie danych dotyczących lokali jest możliwa z urzędu - jeżeli taka informacja jest zawarta w doręczonych organowi dokumentach, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 p.g.k., tak więc wówczas w katalogu tym mieściły się również rozstrzygnięcia sądów w zakresie zniesienia współwłasności. Jednakże zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa tj. zgodnie z § 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie egib, takiej aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali można dokonać jedynie na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.w.l. oraz dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Zatem w obecnie obowiązującym stanie prawnym to właśnie rozporządzenie w sprawie egib ma jedynie zastosowanie do aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali określonych w § 20 rozporządzenia w sprawie egib. Przepis ten jest nadrzędny w zakresie ustanowienia samodzielności lokali w świetle przepisów prawa materialnego w geodezji i kartografii. W związku z powyższym, zarzut odwołującego odnośnie naruszenia art. 11 ust. 1, art. 2 ust. la -2 u.w.l., art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c p.g.k. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. jest bezpodstawny.
§ 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie egib uszczegółowia rodzaj dokumentów w zakresie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali, dodatkowo nie jest on w sprzeczności z art. 24 ust. 2b p.g.k. Natomiast w myśl art. 26 ust. 2 p.g.k. to właśnie w rozporządzeniu określono sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 20 ust. 1 pkt 2 p.g.k., że dane zawarte w egib mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny i rejestr egib jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego MWINGiK w pełni podzielił to stanowisko. Jednakże obowiązujące przepisy prawa materialnego odnośnie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali zawierają zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których możliwe jest ujawnienie danych w bazie zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, a przedmiotowa ugoda sądowa nie może stanowić podstawy wnioskowanej zmiany, dlatego też zarzuty strony należy uznać za niezasadne.
Po otrzymaniu zaświadczenia, o którym mowa powyżej, Prezydent, jako organ ewidencyjny, będzie mógł założyć kartoteki dla ww. lokali. Prezydent dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa w zaskarżonej decyzji, a wnioskodawca nie legitymował się niezbędnymi dokumentami określonymi w przepisach prawa materialnego, mogącymi stanowić podstawę wykazania w egib żądanej przez niego zmiany, co stanowiło wystarczającą przesłankę do odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego w tym zakresie.
Z tą decyzją nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika datowanym na 22 marca 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzucił pełnomocnik skarżącego "naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego, tj.:
1. art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990; "PrGK") w zw. z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550; "KPC") poprzez zaakceptowanie przez organ II instancji odmowy przeprowadzenia aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ("EGiB") (...);
2. art. 11 ust. 1 oraz art. 2 ust. la-2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, "UWL") w zw. z art. 365 § 1 KPC poprzez odmowę przeprowadzenia aktualizacji danych zawartych w EGiB z uwagi na brak zaświadczenia o samodzielności Lokali, podczas gdy takie zaświadczenie nie jest wymagane w sytuacji ustanowienia odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych powstałych na skutek orzeczenia sądowego. (...);
3. art. 20 ust. 1 pkt 2 PrGK w zw. z art. 365 § 1 KPC poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że mimo iż dane zawarte w EGiB mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, to nie jest możliwa zmiana danych w EGiB na podstawie zawartej Ugody. (...);
4. art. 10 § 1 KPA poprzez pozbawienie Skarżącego czynnego udziału w prowadzonym przez organ II instancji postępowaniu. Organ przez wydaniem Decyzji zaniechał poinformowania Skarżącego, że w sprawie doszło do zebrania całego materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się przez niego co do zebranych przez organ II instancji dowodów. Wpłynęło to na naruszenie obowiązku zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu. (...)".
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego, powołując się na orzecznictwo, wyjaśnił, że rejestr ewidencji gruntów ma być odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Zapisy w ewidencji są zatem wtórne w stosunku do stanu prawnego. Art. 24 ust. 2b p.g.k. przewiduje dwa sposoby aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W określonych w pkt 1 przypadkach aktualizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, w pozostałych przypadkach - w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi pkt 2.
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestru publicznego. Zmiany danych w niej można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. W konsekwencji, treść egib musi uwzględniać prawo własności lokali, tj. aktualny stan prawny nieruchomości. Stosownie do art. 2 ust. 3 u.w.l., do ustanowienia odrębnej własności samodzielnych lokali niezbędne jest uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu wystawionego przez starostę. Zaświadczenie takie potwierdza, że wyodrębniony lokal spełnia przesłanki samodzielności określone w art. 2 ust. la-2 tej ustawy. Zaświadczenie o samodzielności, o którym mowa w art. 2 ust. 3 jest też, w myśl § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków podstawą do aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali.
W przypadku innego, prawnie dopuszczalnego, sposobu wyodrębnienia samodzielnej własności lokali - poprzez ugodę sądową o zniesieniu współwłasności, zarówno w literaturze, jak i judykaturze przyjmuje się jednoznacznie, że zaświadczenie o samodzielności lokalu nie jest wymagane. Wprost bowiem wskazuje się, że sąd nie jest zobowiązany, ustanawiając w postępowaniu o zniesienie współwłasności odrębną własność lokali, korzystać z zaświadczenia starosty dla dokonania oceny, czy istnieją ustawowe przesłanki dla ustanowienia odrębnej własności lokalu. Sąd władny jest w tym zakresie skorzystać z opinii biegłego, specjalisty w zakresie spraw architektoniczno-budowlanych. Sąd nie jest też związany zaświadczeniem starosty i dokonuje oceny w tym zakresie samodzielnie, przy czym stanowisko tego organu powinno być jednak wzięte przez sąd pod rozwagę i ocenione, ale tak jak każdy inny dowód z dokumentu.
Skarżący uzyskał orzeczenie sądu powszechnego - ugodę - w której na skutek zniesienia współwłasności nieruchomości doszło do wyodrębnienia lokali, jako samodzielnych. Sąd powszechny, wyrażając zgodę na zawarcie ugody jednoznacznie oraz w sposób niebudzący wątpliwości zaakceptował, że wyodrębniane lokale mają charakter samodzielny - spełniają przesłanki wskazane w art. 2 ust. la-2 u.w.l. Sąd Rejonowy w W. w sposób prawidłowy doprowadził więc do polubownego zakończenia postępowania w przedmiocie zniesienia współwłasności, nie naruszając art. 2 ust. 3 ustawy i nie był w żaden sposób związany zaświadczeniem starosty (które w przedmiotowej sprawie nie zostało wydane), lecz sam, na podstawie opinii specjalisty, zaakceptował, że Lokale są samodzielne. Tym samym, w sposób autonomiczny dokonał wyodrębnienia prawa własności lokali. Wyodrębnienie to jest prawnie skuteczne.
Rozstrzygnięcie podjęte przez sąd powszechny stosownie do art. 365 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby - jest wiążące dla innych podmiotów władzy publicznej. Jest to o tyle istotne, że jak przyjmuje NSA w swoim orzecznictwie istota uregulowanej w art. 365 § 1 k.p.c. mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia polega na tym, że wymienione w nim podmioty powinny mieć na względzie fakt wydania prawomocnego orzeczenia i jego treść. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, iż gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy poza wyjątkiem przewidzianym w art. 365 § 2 k.p.c., dotyczącym karnego postępowania.
W przedmiotowej sprawie zarówno organ II jak i I instancji są zobowiązane do respektowania ugody, jako prawomocnego orzeczenia sądu.
Brak aktualizacji danych w egib będzie skutkował niezgodnością danych z aktualnym stanem prawnym nieruchomości.
Stanowisko organu II instancji, iż rozporządzenie wykonawcze jest nadrzędne w zakresie ustanowienia samodzielności lokali w świetle przepisów p.g.k. jest błędne. Rozporządzenie ma charakter aktu podustawowego i wykładnia przepisów rozporządzenia musi także uwzględniać inne regulacje prawne zawarte w aktach prawnych rangi ustawy i nie może prowadzić do powstania rezultatu stojącego w sprzeczności z ustawą.
Odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. to organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji zaniechał poinformowania skarżącego o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia co do jego treści. Skarżący został zaskoczony wydaniem przez organ negatywnej decyzji w sprawie. Uniemożliwiło mu to przedstawienie stanowiska, względem zebranego materiału dowodowego przez organ odwoławczy.
W obszernej odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.935), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszały prawo, a skarga była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że istotne dla błędnego rozstrzygnięcia sprawy przez organa obu instancji było wadliwe przyjęcie przez organa, że zmiany w egib mogą być dokonane wyłącznie po uzyskaniu ujętego w art. 2 ust. 3 w zw. z ust. 2 u.w.l. zaświadczenia właściwego miejscowo starosty o samodzielności lokali.
Uszło całkowicie uwadze organów meriti, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 p.g.k. zarówno na sądy, jak na starostę (w tej sprawie Prezydenta W.) zostały nałożone określone obowiązki związane z dokonaniem czynności cywilnoprawnych, skutkujących zmianami w prawie własności, danych objętych egib. Sądy są zobowiązane z urzędu przekazywać właściwemu staroście m.in. odpisy prawomocnych orzeczeń sądu w sprawach o własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących zniesienia współwłasności i podziału majątku wspólnego. Natomiast organ, któremu taki odpis zostaje przekazany ma prawny obowiązek niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania tych dokumentów wpisania danych z nich wynikające do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru.
Zgodnie z art. 23 ust. 2b pkt 1 ppkt c p.g.k aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu, z którymi zrównana pod względem mocy prawnej jest ugoda zawarta przed sądem w toku postępowania sądowego, na skutek której sąd powszechny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Osnowę ugody zawartej przed sądem zamieszcza się w protokole rozprawy albo zamieszcza w odrębnym dokumencie stanowiącym część protokołu i stwierdza podpisami stron. Ugoda sądowa stanowi tytuł egzekucyjny (art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.), a po nadaniu jej klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym, mogącym stanowić podstawę egzekucji. Wyrazem uznania przez sąd ugody za dopuszczalną (a więc zgodną z prawem) jest umorzenie postępowania (art. 355 k.p.c.) - ugoda staje się prawomocna wówczas, gdy uprawomocni się postępowanie o umorzeniu postępowania. W sprawie niniejszej sąd powszechny uznał więc za zgodne z prawem zniesienie współwłasności w sposób opisany w ugodzie przed nim zawartej – czyli przez ustanowienie odrębnej własności lokali.
Wszelkie rozważania organów, czynione w uzasadnieniach obu decyzji, odnoszące się do obecnie obowiązującego rozporządzenia wykonawczego Ministra Pracy, Rozwoju i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 219) i treści § 34 ust. 2 tego rozporządzenia i § 71 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm.) są zupełnie w tej sprawie prawnie zbędne, a w znacznej mierze sprzeczne z obowiązującą ustawą.
To, że z obecnie nieobowiązującego § 71 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 2001 r. wynikało, że aktualizacja egib może być dokonana na podstawie dołączonych przez stronę dokumentów np. ugody sądowej – czego prawodawca nie przewidział już w obecnie obowiązującym § 34 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z 2021 r. – wcale nie oznacza, że wyłączone zostało działanie art. 23 p.g.k. i ustał obowiązek starosty tam wymieniony.
Tym samym, Prezydent W. naruszył prawo pomimo obowiązku działania w jego granicach (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.) w postaci art. 23 ust. 7 p.g.k. Wprawdzie z akt sprawy niniejszej wynika, że to skarżący dostarczył organowi odpis prawomocnej ugody sądowej o zniesieniu współwłasności przez ustanowienie na rzecz osób fizycznych odrębnej własności lokali, jako prawa związanego z własnością gruntu, ale w niczym nie zmienia to faktu, że Prezydent - który prawdziwości ugody sądowej w żaden sposób nie zakwestionował – zobowiązany był do ujawnienia nowych danych własnościowych, ujętych w ugodzie sądowej w egib.
Odnośnie rozważań pełnomocnika skarżącego, odnoszących się do związania organu administracji publicznej orzeczeniem sądowym, które stało się prawomocne, zauważyć należy, co następuje. Rzeczywiście, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Żaden organ administracji publicznej – i to niezależnie od jego usytuowania w hierarchii organów - nie może kontestować prawomocnych wyroków lub postanowień sądów powszechnych. Tym niemniej, ugoda sądowa nie jest tym rodzajem rozstrzygnięcia procesowego, o którym mowa w art. 365 § 1 k.p.c. – jest nim natomiast postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego z uwagi na zwarcie ugody, ocenianej przez sad meriti, jako prawnie dopuszczalnej. Tym samym, odnosząc się do związania organu, o którym mowa w ww. artykule zaznaczyć trzeba, że organ związany jest, ale postanowieniem o umorzeniu postępowania, którego przyczyną prawną (wymienianą w uzasadnieniu, o ile jest ono sporządzone) jest – jak w sprawie niniejszej – uznana przez sąd zgodność z prawem wyodrębnienia określonych lokali, a więc kwestia przesądzana przez sąd powszechny i wywierająca określone skutki prawne erga omnes.
W związku z tym, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące lokali (w tym ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej), ale również właścicieli nieruchomości, przez co rozumieć należy współwłaścicieli gruntu wspólnego i właścicieli lokali (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.), to w razie zmiany tych danych organ prowadzący ewidencję jest zobowiązany do ich uwidocznienia w egib (art. 23 ust. 7 p.g.k.).
Organ odwoławczy – niezależnie od tego, że naruszył te same przepisy – to dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej prawnie decyzji organu I instancji.
Prezydent W., ponownie rozpatrując sprawę, związany ocena prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (art. 153 p.p.s.a.) dokona aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na ujawnieniu wyodrębnienia lokali mieszkalnych w budynkach o identyfikatorach [...] i [...] położonych przy ul. [...] w Dzielnicy [...] [...] W. na działce nr [...] z obrębu [...] zgodnie z treścią znajdującej się w aktach sprawy prawomocnej ugody sądowej, zawartej [...] lipca 2023 r. przed Sądem Rejonowym w W. w sprawie sygn. [...].
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a oraz c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935) zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu i kosztów zastępstwa procesowego.