VII SA/Wa 1063/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-09-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
zagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowyochrona złóżwęgiel brunatnyprawo ochrony środowiskaprawo geologiczne i górniczekodeks postępowania administracyjnegozasada zrównoważonego rozwojuinwestycje budowlane

WSA w Warszawie uchylił postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska oraz Marszałka Województwa, uznając, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy ujeżdżalni koni na złożu węgla brunatnego wymagała indywidualnej oceny sytuacji faktycznej, a nie tylko odwołania się do ogólnych norm prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi J. M. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy ujeżdżalni koni i stajni na działce położonej na udokumentowanym złożu węgla brunatnego "L.". Organy administracji odmówiły uzgodnienia, powołując się na konieczność ochrony złóż kopalin zgodnie z art. 125 Prawa ochrony środowiska. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego i nie uwzględniły specyfiki terenu oraz faktu, że złoże było już eksploatowane i jego dalsza eksploatacja jest zaniechana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J. M. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ujeżdżalni koni i stajni. Inwestycja miała być zlokalizowana na działce nr [...] w m. L., która znajduje się na obszarze udokumentowanego złoża węgla brunatnego "L." WB 433. Organy administracji uznały, że zabudowa terenu złoża uniemożliwi jego przyszłą eksploatację, co jest sprzeczne z zasadą racjonalnego gospodarowania zasobami kopalin (art. 125 Prawa ochrony środowiska). Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Podkreślono, że prawo własności na terenach złóż nie podlega automatycznemu ograniczeniu i wymaga dokładnej analizy. Sąd wskazał, że organy powinny uwzględnić specyfikę terenu, fakt, że złoże było już eksploatowane (do 2009 r.) i obecnie dalsza eksploatacja jest zaniechana, a także aktualne zagospodarowanie terenów przyległych. Teoretyczna możliwość wydobycia złoża nie mogła stanowić jedynej podstawy do odmowy uzgodnienia, zwłaszcza w kontekście zasady zrównoważonego rozwoju. Sąd uznał, że naruszone zostały przepisy k.p.a. dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organom, które mają uwzględnić wskazania sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa uzgodnienia wymaga indywidualnej oceny sytuacji faktycznej, uwzględniającej specyfikę terenu, dotychczasowe zagospodarowanie oraz faktyczną możliwość eksploatacji złoża, a nie tylko odwołania się do ogólnych norm prawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy na terenie udokumentowanego złoża kopalin wymaga szczegółowej analizy indywidualnych okoliczności sprawy, w tym faktycznej możliwości eksploatacji złoża, a nie tylko powołania się na ogólne przepisy o ochronie złóż. Należy uwzględnić specyfikę terenu, dotychczasową zabudowę i fakt, że złoże było już eksploatowane i jego dalsza eksploatacja jest zaniechana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.o.ś. art. 125

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin. Ochrona ta powinna być prowadzona w sposób racjonalny i kompleksowy, uwzględniając zasady zrównoważonego rozwoju.

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ uzgadniający ma obowiązek przeprowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego w razie potrzeby wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżone postanowienie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

p.g.g. art. 157

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego i nie uwzględniły specyfiki terenu. Odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy wymaga indywidualnej oceny sytuacji faktycznej, a nie tylko odwołania się do ogólnych norm prawnych. Złoże było już eksploatowane i jego dalsza eksploatacja jest zaniechana, co powinno być uwzględnione przy ocenie możliwości przyszłej eksploatacji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że teoretyczna możliwość wydobywania złoża wynikająca z jego udokumentowanej lokalizacji, wobec występujących w tej sprawie uwarunkowań faktycznych, nie mogła stanowić uzasadnionej przyczyny odmowy dokonania uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organy geologiczne będą zatem zobowiązane do ponownego ustalenia, czy realizacja przedsięwzięcia objętego warunkami zabudowy będzie z dużym prawdopodobieństwem wiązała się z brakiem możliwości eksploatacji kopaliny w przyszłości. Zasada zrównoważonego rozwoju należy wobec tego do kardynalnych zasad, jakimi powinny się kierować organy planistyczne.

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Iwona Ścieszka

sprawozdawca

Tomasz Janeczko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność indywidualnej analizy przypadków odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy na terenach złóż kopalin, podkreślając znaczenie zasady zrównoważonego rozwoju i wyważenia interesów ochrony środowiska z prawem własności i potrzebami rozwojowymi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie złoże było już eksploatowane i dalsza eksploatacja jest zaniechana. Może być mniej miarodajne w przypadku złóż, których eksploatacja jest planowana w najbliższej przyszłości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między ochroną zasobów naturalnych a prawem do zabudowy i rozwoju, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym. Wyrok podkreśla potrzebę indywidualnej oceny sytuacji przez organy administracji.

Ochrona złóż kopalin kontra prawo do budowy: Sąd wskazuje na potrzebę indywidualnej oceny

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1063/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 125
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 53 ust. 4 pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2023 r. znak: DNGS-WOZ.414.22.2023.AG w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2022 r., znak: [...]; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz J. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Klimatu i Środowiska (dalej: Minister) postanowieniem z 22 marca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), oraz art. 157 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1072, dalej: p.g.g.), po rozpatrzeniu zażalenia inwestorki – J. M., utrzymał w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z [...] grudnia 2022 r. odmawiające uzgodnienia, w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ujeżdżalni koni wraz ze stajnią na działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej w m. L., gm. S.
Minister podkreślił, że uzasadniając swoje postanowienie Marszałek Województwa W. stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja położona jest na terenie złoża węgla brunatnego "L". Granice ww. złoża zostały wyznaczone w "Dodatku nr 5 do dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego L. w kat. B w miejsc. L., gm. S., Ś., pow. k., woj. w.", który został zatwierdzony przez Ministra Środowiska decyzją znak: DGiKGkzk-479-40/7900/4772/09/AW z dnia 6 listopada 2009 r. Ponadto granice udokumentowanego złoża węgla brunatnego "L.", przedstawione są na ogólnodostępnym serwisie internetowym Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego: System Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych "MIDAS". W świetle art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556), złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Organ I instancji wskazał, że zasadę racjonalnego gospodarowania zasobami złóż, należy rozumieć nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako ochronę złoża dla potrzeb ewentualnej eksploatacji w przyszłości, co wywołuje z kolei zakaz zabudowy. Uzasadniając zatem odmowę uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy Marszałek Województwa stwierdził, że przyszła eksploatacja złoża znajdującego się w granicach działki inwestycyjnej nie jest możliwa bez zlikwidowania trwałej zabudowy w postaci ujeżdżalni koni ze stajnią, którą zamierza wybudować wnioskodawca.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Minister zaznaczył, że w granicach planowanej inwestycji znajduje się udokumentowane złoże węgła brunatnego "L." WB 433. Z dokumentacji geologicznej wynika, że zasoby bilansowe przedmiotowego złoża wynoszą 1.859,00 tys. ton. Zasoby geologiczne bilansowe są ilością kopaliny w granicach złoża (w tysiącach ton, tysiącach metrów sześciennych lub milionach metrów sześciennych), której jakość odpowiada aktualnym kryteriom gospodarczego wykorzystania, a złoże spełnia kryteria geologiczno-górnicze bilansowości umożliwiające eksploatację zasobów, których cechy naturalne oraz warunki występowania umożliwiają podejmowanie jego eksploatacji, co potwierdzają również parametry złoża w zakresie nadkładu (śr. 42,0 m) i miąższości (śr. 10,8 m), przy czym do nadkładu zalicza się te osady występujące ponad kopaliną lub w jej obrębie, które nie mają cech kopaliny głównej, towarzyszącej ani współwystępującej, lecz zarazem możliwe jest ich odrębne wydobycie. Niewielka warstwa występującego nadkładu w przedmiotowym złożu pozwala sądzić, że jest ono łatwo dostępne do wydobycia, co w konsekwencji również ogranicza ewentualne koszty konieczne do uzyskania do niego dostępu. Miąższość złoża to zaś odległość pomiędzy jego górną (stropem) a dolną granicą (spągiem). Minister podkreślił, że mając na uwadze nieodnawialny charakter złóż kopalin, a więc fakt, że ich utrata jest nieodwracalna, złoża powinny być chronione w szczególnie troskliwy sposób dla racjonalnego ich wykorzystania. Oznacza ona możliwość jak najdłuższego ich wykorzystywania, także przez przyszłe pokolenia. Spojrzenie na eksploatację złóż jako działalność, która ma podstawowe znaczenie dla stałego, trwałego dobrobytu społeczeństwa powoduje, że dostępność złóż powinna być jednym z kluczowych zagadnień planowania i zagospodarowania przestrzennego. W szczególności zabudowa - komunalna, drogowa, przemysłowa - bardzo ogranicza możliwość eksploatacji podziemnej złóż kopalin z powodu wymagań ochrony powierzchni, a w przypadku eksploatacji odkrywkowej - w ogóle wyklucza.
W przedmiotowej sprawie udokumentowane zasoby geologiczne złoża węgla brunatnego "L." WB 433 pozwalają sądzić, że w przyszłości może być ono eksploatowane metodą odkrywkową wymagającą zdjęcia nadkładu i przeniesienia go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Powyższe oznacza więc, że wydobycie zasobów ze złoża odbywać się będzie poprzez zdejmowanie z powierzchni kolejnych warstw ziemnych i wydobywanie surowców ze złoża. W tego rodzaju sposobie wydobycia kluczową rolę odgrywa zatem swobodny dostęp do złoża z powierzchni ziemi, zatem jakakolwiek trwała zabudowa w tym miejscu blokuje możliwość jego wydobycia. Złoża zaś nadające się do wydobywania metodą odkrywkową nie mogą być odłączone od nieruchomości bez jej uszkodzenia bądź istotnej zmiany. Minister zaznaczył, że węgiel brunatny jest najważniejszym surowcem energetycznym występującym w kraju, pełniącym od lat rolę strategiczną. Nieodnawialność i wyczerpywalność złóż kopalin powoduje konieczność racjonalnego nimi gospodarowania, co przejawiać się powinno w pierwszej kolejności poprzez działania ochraniające powierzchnię terenu nad złożem przed zabudową utrudniającą, a niekiedy uniemożliwiającą ich zagospodarowanie.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu kwestii Minister wskazał, że samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony niezależnie od tego, czy już podlega eksploatacji, czy też będzie eksploatowane dopiero w przyszłości. Zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. Pojęcie "racjonalności gospodarowania zasobami" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach prawa. Normami pomocnymi do jego zdefiniowania mogą być przykładowo normy dotyczące właściwości geologicznych złóż kopalin, związane m.in. z wielkością i konturami granic złoża, jego położeniem względem innych złóż, a także innymi cechami budowy geologicznej złoża, w tym jakością kopaliny, parametrami skał otaczających złoże, warunkami hydrogeologicznymi etc. Racjonalne gospodarowanie złożem kopaliny odnosić się powinno nie tylko do okresu eksploatacji złoża, lecz także i do etapów: przedeksploatacyjnego oraz poeksploatacyjnego. Instytucja uzgodnienia ma na celu uzyskanie stanowiska oraz wskazania warunków wyspecjalizowanego organu w danej dziedzinie w sprawie realizacji planowanych inwestycji. Minister podzielił stanowisko organu uzgadniającego, że zabudowanie obszaru, na którym znajdują się złoża uniemożliwi trwale dostęp do jego eksploatacji. W konsekwencji jest to sprzeczne z zasadą ochrony nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego, w tym kopalin, która sprowadza się do racjonalnego gospodarowania tymi zasobami oraz ich kompleksowego wykorzystania. Uchwałą z 29 marca 2022 r. Rada Ministrów podjęła Politykę Surowcową Państwa, której nadrzędnym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa surowcowego kraju poprzez zagwarantowanie dostępu do niezbędnych surowców (krajowych oraz importowanych) zarówno obecnie, jak i w perspektywie wieloletniej, uwzględniającej zmieniające się potrzeby przyszłych pokoleń, typując węgiel brunatny jako surowiec strategiczny dla polskiej gospodarki, wymagający tym samym szczególnej ochrony.
Z uwagi na planowany sposób zagospodarowania terenu działki ponad złożem Minister uznał, że złoże węgla brunatnego "L." WB 433 będzie trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby zatem naruszenie zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem. Jednocześnie Minister zauważył, że w gestii organu uzgadniającego nie leży proponowanie zmian w treści projektu decyzji. W tej sytuacji organ stwierdził, że wymóg ochrony złoża wynikający z treści art. 125 Prawa ochrony środowiska uniemożliwia uzgodnienie projektu decyzji w przedłożonym kształcie.
Minister zaznaczył również, że Marszałek Województwa W. ustalił wszystkie okoliczności faktyczne, które były w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie uzgodnienia ewentualnej decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji, tj. dokonał analizy położenia działki objętej inwestycją pod kątem występowania udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, ocenił wpływ planowanej inwestycji na ochronę udokumentowanego złoża węgla brunatnego "L." WB 433, w szczególności jakie konsekwencje mogą one mieć dla możliwości eksploatacji tych złóż w przyszłości, w konsekwencji czego stwierdził, że realizacja niniejszej inwestycji stoi w sprzeczności z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin, która to stanowi jeden z nakazów wymagających uwzględnienia w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji geologicznej. Prawidłowy odczyt mapy wskazuje, że cała powierzchnia działki skarżącej znajduje się na terenie udokumentowanego złoża. Wynika to również z treści projektu decyzji przedłożonej do uzgodnienia Marszałkowi Województwa W., jak i dokumentacji zgromadzonej w sprawie. Działka skarżącej umiejscowiona jest wprost na złożu "L." WB 433, co wynika z map zamieszczonych w portalu MIDAS. Jak wynika z karty tego złoża jest ono udokumentowane. Co istotne, forma złoża jest pokładowa, zaś jako sposób eksploatacji wskazano odkrywkę. Powyższe oznacza więc, że wydobycie zasobów ze złoża odbywać się będzie poprzez zdejmowanie z powierzchni kolejnych warstw ziemi (nadkładu o średniej grubości 42,0 m) i wydobywanie surowców ze złoża. Uzasadniony jest zatem, zdaniem Ministra, sprzeciw wobec postulowanej formy zagospodarowania, która na trwałe wyłączy nie tylko teren działki nim objęty, ale stworzy także sytuację braku możliwości wykorzystania nawet niezabudowanej części złoża (powstaną nieekonomiczne enklawy powyżej działki skarżącej).
W kontekście występującej już na terenie działki nr [...] zabudowy, Minister podkreślił, że powstała ona przed wprowadzeniem ustawowego obowiązku uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy z organami administracji geologicznej, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, zajmuje ponadto niewielki obszar działki, przy zachodniej (lewej) granicy nieruchomości. Działka nr [...]ma powierzchnię 4,458 ha. W powyższej sytuacji, zezwolenie na dalszą zabudowę powierzchni terenu, pod którym istnieje złoże, wpływałoby na istotne ograniczenie możliwości korzystania z jego zasobów.
Minister podkreślił dalej, że skarżąca w uzupełnieniu argumentacji zawartej w zażaleniu przedstawiła oświadczenie przedsiębiorcy górniczego P. S.A., z którego wynika m.in., że przedsiębiorca nie zamierza na przedmiotowym złożu prowadzić prac eksploatacyjnych. Odnosząc się do powyższej kwestii Minister zaznaczył, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie powinna mieć żadnego znaczenia konieczność ustalenia, czy wydobycie przedmiotowego złoża jest planowane. Wskazane przez skarżącą działania mogą mieć jedynie znaczenie przy faktycznej eksploatacji tego złoża, a nie przy ustaleniu jego istnienia, które jest bezsporne. Zasadnicze znaczenie ma w tym przypadku świadomość, że złoża kopalin posiadają ściśle określoną lokalizację i warunkiem możliwości ich wykorzystania jest zapewnienie trwałego dostępu. Nie ma zatem możliwości zmiany położenia złoża. Ochrona zasobów złóż kopalin, w rozumieniu racjonalnego ich wykorzystania, powinna być realizowana zatem poprzez stworzenie warunków do ich wykorzystania.
Z uwagi na fakt, że przedmiotowe złoże jest udokumentowane, jego zasoby bilansowe wynoszą 1.859,00 tys. ton w żadnym wypadku nie można uznać, że nie spełnia ono przesłanek racjonalnej ochrony o której mowa w art. 125 ustawy Prawo ochrony środowiska. Nieruchomość inwestycyjna nie ma zaś określonego w żaden sposób swojego przeznaczenia, a ponadto znajduje się w całości na terenie udokumentowanego złoża kopaliny objętego ustawową ochroną. Organy administracji geologicznej są zaś zobligowane, w ramach postępowania uzgodnieniowego do zapewnienia, by ochrona tych złóż miała charakter realny, co niekiedy wymaga odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Ze skargą na powyższe postanowienie Ministra wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M., domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób dowolny, a nie wszechstronny - pominięcie na gruncie rozpoznawania niniejszej sprawy, że złoże "L." WB 433 było już w przeszłości eksploatowane, a w przyszłości przedsiębiorstwo górnicze posiadające koncesje na wydobycie kopalin z tego złoża, nie planuje wznowienia prac. Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 125 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ujeżdżalni koni ze stajnią, na działce nr [...], obręb L., gmina S., z uwagi na brak przepisu zakazującego zabudowy terenu objętego projektem decyzji, a także z uwagi na brak podlegania ochronie nagromadzeń kopalin znajdujących się na terenie nieruchomości - ich ewentualne wydobycie w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie może zostać uznane za racjonalne i mogące przynieść korzyść gospodarczą.
Uzasadniając skargę wywodziła w szczególności, że nieuzasadnionym w świetle aktualnego stanu prawnego pozostaje stanowisko, zgodnie z którym zakaz realizacji inwestycji objętej projektem decyzji o warunkach zabudowy w niniejszej sprawie, miałby wynikać jedynie z niepewnej możliwości eksploatacji znajdujących się pod powierzchnią nieruchomości złóż kopalin w przyszłości. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, które niewątpliwie mają charakter indywidualny, należy podkreślić, że teren działki [...] obręb L. gmina S. znajduje się na obszarze udokumentowanego złoża węgla brunatnego "L." WB 433. Złoże to jednak stanowi pozostałości po zamkniętej Odkrywce "L." i było eksploatowane w latach 1982 - 2009, a obecnie dalsza jego eksploatacja została zaniechana.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Marszałka Województwa W. wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z [...] grudnia 2022 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ujeżdżalni koni wraz ze stajnią na działce o nr ewid. [...] położonej w m. L., gm. S.
Dokonując kontroli legalności tych rozstrzygnięć należy wskazać, że zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 5 w związku z 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej: u.p.z.p.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Wyspecjalizowany w tym zakresie organ, jakim jest marszałek województwa, określa wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin, wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem działalności, o która obejmuje m.in. wydobywanie kopalin ze złóż. Organ ten posiada zatem pełną informację dotyczącą ochrony tych obszarów.
Zasadniczym argumentem organów uzgadniających dla odmowy uzgodnienia projektu decyzji Burmistrza Miasta S. o warunkach zabudowy było to, że projektowane zamierzenie zlokalizowane jest na udokumentowanym złożu węgla brunatnego "L." WB 433. Odmowa uzgodnienia uzasadniana była bezpośrednią sprzecznością z art. 125 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem organów, udokumentowane złoża powinny być chronione przed zagospodarowaniem, które uniemożliwia ich eksploatację, a takim zagospodarowaniem jest zurbanizowanie terenu złoża.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. naruszają przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Podkreślić wypada, że prawo własności nieruchomości położonych na terenie obszaru, na którym udokumentowana jest obecność złóż, nie podlega automatycznemu ograniczeniu i jednocześnie nakazuje dołożenie należytej staranności i rozważności w podejmowaniu decyzji, których skutek zmierzałby między innymi do ograniczenia prawa własności nieruchomości. Nakłada to więc na organ obowiązek przeprowadzenia dokładnego i szczegółowego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu, przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organy tym zasadom nie odpowiada.
Okoliczności niniejszej sprawy wymagały uwzględnienia, że przedstawiony do uzgodnienia projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy obejmował zabudowę na działce [...] w m. L., gm. S., która znajduje się w obszarze udokumentowanego złoża węgla brunatnego "L." WB 433, czemu skarga nie zaprzecza. Nie budzi również wątpliwości, że w świetle art. 125 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zgodnie z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska, ochrona wyprowadzana z treści tego przepisu powinna być prowadzona w sposób racjonalny i kompleksowy. W literaturze wskazuje się, że racjonalność planowania przestrzennego opiera się na zasadzie zrównoważonego rozwoju, przy czym art. 2 pkt 2 u.p.z.p. odsyła do definicji legalnej pojęcia tego rozwoju, zawartej w art. 3 pkt 50 u.p.o.ś. W myśl art. 1 ust. 1 u.p.z.p. ład przestrzenny i zrównoważony rozwój są podstawą działań dotyczących zasad kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, a także czynności związanych z zakresem i sposobem postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy. Zasada zrównoważonego rozwoju należy wobec tego, obok ładu przestrzennego, do kardynalnych zasad, jakimi powinny się kierować organy planistyczne. (K. Wlaźlak, Racjonalność planowania w prawie administracyjnym., Monografie Lex)
Definiując zrównoważony rozwój ustawodawca przyjmuje, że rozumie się przez to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (art. 3 pkt 50 ustawy Prawo ochrony środowiska). W wyroku z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 306/12 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zauważał, że pojęcie "zrównoważonego rozwoju" zaczerpnięte zostało z dokumentów prawa międzynarodowego i oznacza wymóg, by ingerencja w środowisko była jak najmniej szkodliwa, a korzyści społeczne były proporcjonalne i społecznie adekwatne do wyrządzonych szkód. W ramach zasady zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody, ale także należyta troska o rozwój społeczny i cywilizacyjny związany z koniecznością budowania nowej infrastruktury.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że działka inwestycyjna o powierzchni 4,458 ha położona jest nad jeziorem L., na skraju wsi L., której zabudowa sięga również obszaru znajdującego się w niedalekiej odległości od zalanego wodą wyrobiska powstałego po prowadzonych do 2009 r. pracach wydobywczych ze złoża L. Okoliczność ta pozostaje w sprawie istotna i wymagała rozważenia, czy takie położenie działki inwestycyjnej, uwzględniając aktualne zagospodarowanie i charakter zabudowy terenów przyległych, może realnie stanowić przeszkodę dla możliwości eksploatacji złoża węgla brunatnego, którego udokumentowana powierzchnia wynosi 564.488 ha, a eksploatacja złoża – jak wynika z karty informacyjnej złoża kopaliny stałej (k. 103 akt administracyjnych) - jest zaniechana. W ocenie Sądu, teoretyczna możliwość wydobywania złoża wynikająca z jego udokumentowanej lokalizacji, wobec występujących w tej sprawie uwarunkowań faktycznych, nie mogła stanowić uzasadnionej przyczyny odmowy dokonania uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Szczególnego uwzględnienia przez organ uzgadniający wymagała bowiem specyfika terenu inwestycji, którą organy w swych rozważaniach pominęły.
Zasadnie zatem skarga wywodzi, że rozpatrzenie tej sprawy wymagało realnej, indywidualnej oceny sytuacji. Zgodzić się należy ze skarżącą, że dla odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych niedostateczne jest przywołanie treści generalnych norm prawnych. Odwołanie się zatem przez organy do dokumentacji sprawozdawczej, ujawniającej występowanie na tym terenie złóż kopaliny należało uznać za niewystarczające. W ocenie Sądu, okoliczności sprawy wymagały zatem dokonania szczegółowej analizy przez organy uzgadniające, które w świetle art. 106 § 4 k.p.a. jedynie w razie potrzeby wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia mają obowiązek przeprowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu taka potrzeba w niniejszej sprawie zaistniała.
Organy geologiczne będą zatem zobowiązane do ponownego ustalenia, czy realizacja przedsięwzięcia objętego warunkami zabudowy będzie z dużym prawdopodobieństwem wiązała się z brakiem możliwości eksploatacji kopaliny w przyszłości. Powyższe należy odnieść do specyfiki i uwarunkowań tej konkretnej sprawy, mając na uwadze zaistniałą i wykazaną potrzebę poczynienia przez uzgadniający organ administracji precyzyjnych ustaleń w zakresie istotnym dla wyniku sprawy.
Nie przesądzając zatem ostatecznego rezultatu postępowania w przedmiocie zaopiniowania decyzji o warunkach zabudowy Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Marszałka Województwa W.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy będą się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI