VII SA/Wa 1058/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. J. i J. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] kwietnia 2020 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie GINB z dnia [...] lutego 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. Decyzja Wojewody nakazywała przymusową rozbiórkę budynku mieszkalnego wybudowanego na działce skarżących. Skarżący argumentowali, że decyzja ta naruszała zasady postępowania administracyjnego, prawo do mieszkania (art. 8 EKPC) i groziła im bezdomnością, a także że była wadliwie zredagowana i naruszała zasadę równości stron. Podnosili, że te kwestie nie były przedmiotem wcześniejszej kontroli sądowej. WSA w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że decyzja Wojewody była już przedmiotem kontroli sądów administracyjnych obu instancji (WSA wyrokiem z 27.08.2009 r., sygn. VII SA/Wa 792/09, oraz NSA wyrokiem z 21.12.2010 r., sygn. II OSK 1924/09), które oddaliły skargi skarżących. Sąd uznał, że zgodnie z art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy i organy państwowe. Zarzuty podnoszone przez skarżących w postępowaniu o stwierdzenie nieważności były w istocie tożsame z zarzutami podnoszonymi w postępowaniu sądowym lub dotyczyły kwestii, które nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji po jej prawomocnym osądzeniu. Sąd wskazał, że kwestia zagrożenia bezdomnością czy naruszenia prawa do mieszkania nie mogła wpłynąć na ocenę prawidłowości nakazu rozbiórki, a zarzuty dotyczące wadliwości decyzji i naruszenia zasady równości stron były już przedmiotem analizy sądowej. W konsekwencji, organ administracji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu wystąpienia przeszkody o charakterze przedmiotowym, wynikającej z powagi rzeczy osądzonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na ścisłe stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym i sądowym, ograniczając możliwość ponownego kwestionowania decyzji administracyjnych po ich prawomocnym osądzeniu przez sądy, nawet w trybie stwierdzenia nieważności.
Dotyczy sytuacji, gdy zarzuty w postępowaniu o stwierdzenie nieważności są tożsame z tymi rozpatrywanymi przez sąd lub nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności po prawomocnym osądzeniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, nawet jeśli wnioskodawca podnosi nowe zarzuty dotyczące naruszenia prawa do mieszkania lub wadliwości decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, jeśli zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności są tożsame z zarzutami rozpatrywanymi przez sąd lub dotyczą kwestii, które nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności po prawomocnym osądzeniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże inne sądy i organy państwowe (art. 170 p.p.s.a.). Zarzuty podnoszone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, które były już przedmiotem oceny sądowej lub nie mogły wpłynąć na prawidłowość decyzji po jej osądzeniu, nie mogą stanowić podstawy do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uzasadniona, gdy występuje przeszkoda przedmiotowa wynikająca z powagi rzeczy osądzonej.
Czy zagrożenie bezdomnością lub naruszenie prawa do mieszkania może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku?
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie społeczne takie jak zagrożenie bezdomnością czy naruszenie prawa do mieszkania nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, zwłaszcza gdy decyzja ta została już prawomocnie osądzona przez sądy administracyjne, a zarzuty te nie były przedmiotem tej oceny lub nie miały wpływu na legalność decyzji.
Uzasadnienie
Nakaz rozbiórki jest orzeczeniem o charakterze związanym, gdzie uznaniowość organu, w tym względy społeczne, nie są brane pod uwagę. Sądy administracyjne, oceniając legalność decyzji nakazującej rozbiórkę, nie badały tych okoliczności, a ich prawomocne orzeczenia zamykają drogę do ponownego kwestionowania decyzji w tym zakresie.
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala ją.
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości albo gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo takiej, o której stronie wiadomo, że została już prawomocnie orzeczona.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy m.in. decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości lub gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
p.p.s.a. art. 171
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.p.b. art. 37 § ust. 1 pkt 1
Ustawa - Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wydany na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, może być poprzedzony wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
u.p.b. art. 39
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis dotyczy możliwości odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki i zezwolenia na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w odrębnym postępowaniem administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne orzeczenie sądowe wiąże inne sądy i organy państwowe (art. 170 p.p.s.a.). • Zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności były już przedmiotem oceny sądowej lub nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności po prawomocnym osądzeniu. • Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uzasadniona, gdy występuje przeszkoda przedmiotowa wynikająca z powagi rzeczy osądzonej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1, 28 k.p.a.) • Naruszenie art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. • Naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (prawo do mieszkania) • Zagrożenie bezdomnością • Wadliwe zredagowanie decyzji administracyjnej • Naruszenie zasady równości stron • Brak merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów przez organ nadzorczy
Godne uwagi sformułowania
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracyjnym, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tej decyzji, możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w tym trybie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte zostały zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. • Prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji, mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji. • Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno być załatwione przez wydanie na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. • Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. • Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego i naruszeniem art. 170 ustawy p.p.s.a.
Skład orzekający
Bogusław Cieśla
przewodniczący sprawozdawca
Izabela Ostrowska
członek
Mirosław Montowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na ścisłe stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym i sądowym, ograniczając możliwość ponownego kwestionowania decyzji administracyjnych po ich prawomocnym osądzeniu przez sądy, nawet w trybie stwierdzenia nieważności."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zarzuty w postępowaniu o stwierdzenie nieważności są tożsame z tymi rozpatrywanymi przez sąd lub nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności po prawomocnym osądzeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę prawną dotyczącą powagi rzeczy osądzonej i ograniczeń w ponownym kwestionowaniu decyzji administracyjnych po ich prawomocnym osądzeniu przez sądy. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy prawomocny wyrok sądu to ostateczny koniec sprawy? WSA wyjaśnia granice stwierdzenia nieważności decyzji.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.