VII SA/Wa 1058/20

VII SA/Wa 1058/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 511/21 - Wyrok NSA z 2023-11-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi M. J. i J. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 61 a § 1, w związku z art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku J. i M. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 1992 r., [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1993 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 1992 r. nakazującą "przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego jakim jest budynek wraz z urządzeniami na działce nr [...] położonej w [...], gmina [...], w terminie 3-ch miesięcy licząc od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji."
Pismem z dnia 27 czerwca 2019 r., J. i M. J. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się do tego wniosku organ wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., której wzruszenia w trybie art. 156 § 1 k.p.a. domagają się wnioskodawcy, podlegała ocenie sądu administracyjnego co do jej zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 792/09 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1924/09 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.
W myśli art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Zgodnie z art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracyjnym, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tej decyzji, możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w tym trybie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte zostały zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09).
Wnioskodawcy domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. zarzucili rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1, 28 k.p.a.) oraz 39 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. i art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny kwestionowanej decyzji nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Ponadto w uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że wystąpiły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Podnoszona przez skarżących kwestia "rażącego naruszenia równości stron", gdyż "organ I instancji prowadził postępowanie z góry ukierunkowane na negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, z całkowitym pominięciem odpowiedzialności [...] "[...]" S.A., który zdaniem skarżących odpowiada za zaistniały stan rzeczy", była także rozważana przez Sąd.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 sierpnia 2009 r, wskazano, że przedmiotem tego postępowania administracyjnego była samowolna budowa budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami przynależnymi, nie zaś kontrola legalności inwestycji [...] " S.A. stanowiącej rurociąg dalekosiężny kategorii R-l przeznaczony do transportu produktów naftowych. Zdaniem Sądu dla rozpatrzenia niniejszej sprawy nie ma znaczenia wyjaśnienie okoliczności powstania nitki zapasowej rurociągu dalekosiężnego kategorii R-l.
Natomiast kwestia pozbawienia skarżących "dachu na głową", czy "skazania na bezdomność" nie może mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości wydanego nakazu rozbiórki, wobec zaistnienia przesłanek obligujących organ do nałożenia takiego obowiązku.
Nie można uznać, że podnoszone okoliczności nie były przedmiotem oceny przez Sąd. Skoro Sąd oddalił skargę na ww. decyzję, to uznał, że nie zachodzą także przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Natomiast kwestia pozbawienia strony (M J) udziału w postępowaniu może stanowić ewentualną przesłankę do wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu).
System weryfikacji decyzji administracyjnej na drodze administracyjnej oparty jest bowiem na zasadzie niekonkurencyjności co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Żadna z przesłanek wznowienia postępowania nie może jednocześnie skutkować nieważnością decyzji administracyjnej, a naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa (wyrok WSA w Warszawie z 11 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 945/16, wyrok WSA w Warszawie z 5 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 826/04, wyrok NSA z 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1549/04, wyrok WSA w Olsztynie z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 373/12).
Wobec powagi rzeczy osądzonej, wypełniającej przesłankę z art. 61a § 1 k.p.a., organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego.
J. i M. J. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia[...] kwietnia 2020 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku J. i M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2020 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Okoliczności "innej uzasadnionej przyczyny" nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. Przyjęte jest, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, np. w sprawie zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie lub nie podlega ona załatwieniu w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego (wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1872/16).
Kluczową była okoliczność poddania kwestionowanej decyzji kontroli sądów administracyjnych obydwu instancji, które potwierdziły jej prawidłowość oddalając skargi wnioskodawcy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie zaś z art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z powyższego wynika, że Sąd zobowiązany jest w każdym przypadku - nawet gdyby skutkowało to wydaniem orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej - uwzględnić wady nieważności badanej przez siebie decyzji.
Zawarta w przepisie art. 134 § 1 p.p.s.a. dyspozycja braku związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze (wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1831/06).
Skoro więc WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem oddalił skargę J J na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., zaś NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku, to oznacza że Sądy nie dopatrzyły się naruszenia prawa skutkującego nieważnością rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Przyjęcie stanowiska odmiennego byłoby równoznaczne z kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego. To zaś stanowiłoby naruszenie przepisu art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Analiza zarzutów podnoszonych w podaniu dotyczącym wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wskazała, że są one w istocie tożsame z zarzutami podnoszonymi w toku postępowania sądowego zakończonego prawomocnymi wyrokami (zarzut nieustalenia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz legalności wybudowania ropociągu).
W pozostałym zakresie ich intencją jest ponowne rozpatrzenie sprawy przy uwzględnieniu nowych okoliczności podnoszonych przez skarżących, co byłoby i tak na gruncie tego postępowania nadzorczego niedopuszczalne.
Decyzja administracyjna na skutek wyroku oddalającego skargę staje się prawomocna i po wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę nie może być już zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została już ona mocą orzeczenia sądowego uznana za niewadliwą. Prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji, mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2084/13).
Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno być załatwione przez wydanie na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, szczególnie jeżeli wniosek o uruchomienie tego trybu nadzwyczajnego opiera się na zarzutach, które stanowiły już przedmiot analizy sądu we wspomnianym wyroku. Niedopuszczalna jest bowiem ponowna weryfikacja decyzji, dokonywana co więcej w trybie administracyjnym, jeżeli prawidłowość tego rozstrzygnięcia została wcześniej prawomocnie stwierdzona przez sąd administracyjny (wyrok WSA w Poznaniu z 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 592/15, wyrok WSA w Gdańsku z 17 stycznia 2017 r" sygn. akt I SA/Gd 1412/16).
Skoro zaszła przyczyna o charakterze przedmiotowym, uniemożliwiająca wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, to należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r.
Zarzuty podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Natomiast kwestia ewentualnego pozbawienia strony udziału w postępowaniu mogła stanowić wyłącznie przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Żadna z przesłanek wznowienia postępowania nie może jednocześnie skutkować nieważnością decyzji administracyjnej.
J. i M. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GINB z dnia [...] kwietnia 2020 r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2020 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].03.1993 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia (błędne powołanie się na art. 170 p.p.s.a.);
2. art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez brak należytego rozważenia materiału dowodowego, wybiórczą i dowolną jego ocenę, wadliwe ustalenie, że kwestionowana decyzja została poddana kontroli sądów administracyjnych, podczas gdy skarżący wskazali na nowe przyczyny wadliwości, które nie były objęte zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego;
3. art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy prawomocny wyrok sądu administracyjnego korzysta z powagi rzeczy osądzonej tylko w zakresie przedmiotu rozstrzygnięcia;
4. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez brak merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów;
5. art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z 156 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Domagali się uchylenia zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że NSA w wyroku z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II OSK 3016/17, wskazał, iż "Nie zawsze jednak wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję automatycznie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie".
W ocenie skarżących decyzja nakazująca rozbiórkę nie zawiera jednego z konstytutywnych elementów tj. skonkretyzowanego adresata. Wójt Gminy [...] orzekł "przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego jakim jest budynek mieszkalny wraz z urządzeniami przynależnymi, wybudowanych przez J J na działce Nr [...] położonej w miejscowości [...] w gminie [...], w terminie 3 miesięcy licząc od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji".
Decyzja ta została wydana z naruszeniem zasady równości stron wobec prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nadzorczy nie zajął stanowiska w kwestii naruszenia art. 39 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, pod kątem grożącej skarżącym bezdomności bezzasadnie wskazując, że ta kwestia nie może mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości wydanego nakazu rozbiórki, podczas gdy przepis ten wskazuje na względy społeczne i gospodarcze, które uzasadniają wydanie decyzji odraczającej przymusową rozbiórkę.
Przedmiotowy budynek jest jedynym miejscem zamieszkania, zgodnie zaś z orzecznictwem, zagrożenie bezdomnością kwalifikuje się jako jedna z przesłanek natury społecznej. GINB pominął zarzut naruszenia prawa do mieszkania wynikającego z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, której Polska jest sygnatariuszem.
Okoliczność wadliwego zredagowania decyzji administracyjnej, naruszenia zasady równości stron, pominięcia prawa do mieszkania przysługującego wnioskodawcy i jego rodzinie, zagrożenia bezdomnością, nie była objęta orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 27.08.2009 r. ani wyrokiem NSA z dnia 21.12.2010 r. Sąd w ogóle nie badał tych okoliczności.
Wydane wyroki nie zamykają organowi administracji drogi do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie nie wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.
NSA w uchwale siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, wskazał, że w takim przypadku organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 KPA "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania".
Tymczasem organ nadzorczy nie dokonał właściwej analizy uzasadnienia wyroku WSA i NSA. Błędnie ustalił, że podnoszone przez skarżących zarzuty we wniosku o stwierdzenie nieważności są tożsame z zarzutami, które były już poddawane ocenie prawnej przez sądy administracyjne. GINB bezpodstawnie zastosował art. 61 a § 1 k.p.a. i odmówił skarżącym wszczęcia postępowania nieważnościowego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasową argumentację oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę, że wniosek skarżących zmierzał do zainicjowania nadzwyczajnego postępowania administracyjnego i zawierał żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]z [...] marca 1993 r., przypomnieć trzeba, że postępowanie nadzorcze jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się wyłącznie do oceny legalności kwestionowanej decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania.
W kontekście tych uwag zauważyć należy, że kwestionowana w trybie nieważności decyzja Wojewody [...]z [...] marca 1993 r., była już przedmiotem oceny dokonanej przez tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny - także w aspekcie istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2009r., sygn. VII SA/Wa 792/09 uznał, że "...W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy budynek mieszkalny wraz z szambem, który wybudowany został samowolnie (tzn. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę), jest faktycznie zlokalizowany w sposób rażąco naruszający obowiązujące prawnie normy odległości budynków mieszkalnych od rurociągów dalekosiężnych do transportu ropy i produktów naftowych. Zgodnie bowiem z § 20 zarządzenia Nr. 4 Ministrów: Przemysłu chemicznego oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 maja 1973 r. (Dz. Min. Bud. 1973 r., Nr 6, poz. 19) stanowi, iż budynki mogą się znajdować nie bliżej niż 20 m od rurociągu, § 18 w/w zarządzenia wskazuje zaś, iż wszelkie budynki znajdujące się w odległości mniejszej od 5 m od rurociągu należy bezwzględnie zlikwidować. Dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, nie ma znaczenia wyjaśnienie okoliczności powstania nitki zapasowej rurociągu "[...]". Przedmiotem tego postępowania administracyjnego była bowiem samowolna budowa budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami przynależnymi, nie zaś kontrola legalności inwestycji - rurociągu "[...]".
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wyrażona ocena, co do prawidłowości decyzji, była istotnym wskazaniem dla organu, przy analizie dopuszczalności wszczęcia postępowania z wniosku skarżących. Nie mogło wywołać zamierzonego skutku podnoszenie tych samych zarzutów oraz powoływanie się na argumenty, które nie były adekwatne dla postępowania nadzwyczajnego, wszczęcia którego strona domagała się.
Skarżący podnosili szereg argumentów, które w istocie kwestionowały merytoryczną zasadność decyzji rozbiórkowej, wskazując, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki. Podkreślić jednak trzeba, że WSA i NSA we wskazanych wyrokach odnosiły się do tych okoliczności, uznając, że decyzja PINB jest prawidłowa zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego, jak i zastosowanych przepisów prawa.
W zasadniczej części argumentacja skarżących sprowadzała się do polemiki z ustaleniami prawomocnego wyroku, co w światle art. 170 p.p.s.a. nie jest dopuszczalne. W pozostałej części argumentacja wniosku o stwierdzenie nieważności, była logicznie wadliwa, gdyż zakładała, że okoliczność nierelewantna (bez znaczenia) dla oceny zgodności z prawem danej decyzji, miałaby być jednocześnie podstawą do uznania, że dokonana wcześniej kontrola sądowa decyzji była niepełna, bo nie odnosiła się właśnie do tych okoliczności.
Nie można także podzielić zarzutu skarżącego, co do naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie.
Stosownie do art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. - WSA w Warszawie zobowiązany był do badania w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skoro wyrokiem z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 792/09 - oddalił skargę od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., a NSA wyrokiem z 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1924/09 - oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku, to oznacza, że Sądy nie dopatrzyły się naruszenia prawa skutkującego nieważnością rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego.
Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego i naruszeniem art. 170 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu badał nieważność postępowania. W uzasadnieniu ww. wyroku wskazał, że "... nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi.’’
Zatem twierdzenie, że nie badano czy decyzja nakazująca rozbiórkę zawierała jeden z konstytutywnych elementów tj. adresata - jest w tych okolicznościach bezzasadne. Ani orzekające Sądy ani tym bardziej organy, które wydały decyzją rozbiórkową nie musiały zajmować stanowiska w kwestii naruszenia art. 39 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, gdyż byłoby to poza granicami rozpoznawanej sprawy. Przepis ten dotyczy możliwości odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki i zezwolenia na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w odrębnym postępowaniem administracyjnym. Zatem kwestia ta nawet potencjalnie nie mogła mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości wydanego nakazu rozbiórki.
Także zarzut naruszenia prawa do mieszkania był nieadekwatny do stanu sprawy, zwłaszcza dlatego, że nakaz rozbiórki jest orzeczeniem o charakterze związanym gdzie uznaniowość organu, w tym względy społeczne, gospodarcze oraz zasady współżycia społeczne - nie są brane pod uwagę. Wydając wyroki, Sąd w ogóle nie badał tej okoliczności (gdyż nie był do tego zobowiązany ani uprawniony).
Zatem wydane wyroki zamykały organowi możliwość uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a żądanie skarżących wkraczało w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.
Słusznie GINB uznał, że zachodzi przeszkoda do wszczęcia postępowania w postaci "innej uzasadnionej przyczyny" wskazanej w art. 61a § 1 k.p.a. i prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postanowienia.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. (obecnie - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Tym samym nie można zarzucić organowi nadzoru naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.