VII SA/WA 1054/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-07-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo administracyjnepostępowanie administracyjneorganizacja społecznainteres społecznycele statutoweprawo autorskiezbiorowe zarządzanieizba gospodarczakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę organizacji gospodarczej na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające jej dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.

Skarżąca organizacja gospodarcza (izba gospodarcza) zaskarżyła postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy odmowę dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Organizacja argumentowała, że jej udział jest uzasadniony celami statutowymi i interesem społecznym, reprezentując przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Minister odmówił dopuszczenia, uznając brak wystarczającego powiązania celów statutowych z przedmiotem sprawy oraz brak interesu społecznego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że organizacja działa głównie w interesie gospodarczym swoich członków, a nie w szeroko pojętym interesie społecznym, co jest kluczowe dla dopuszczenia jej do postępowania na podstawie art. 31 § 1 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi złożonej przez organizację gospodarczą (Izbę [...] z siedzibą w W.) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję o odmowie dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Postępowanie to dotyczyło wniosku o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych. Organizacja argumentowała, że jej cele statutowe, obejmujące reprezentację i ochronę interesów gospodarczych członków (przedsiębiorców telekomunikacyjnych), oraz interes społeczny uzasadniają jej udział w sprawie. Podkreślała, że wynik postępowania może wpłynąć na jej członków, a jej udział zapewniłby kontradyktoryjność i realizację zasady prawdy obiektywnej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił dopuszczenia, stwierdzając, że cele statutowe organizacji nie są wystarczająco powiązane z przedmiotem postępowania (prawa autorskie plastyków i fotografików), a organizacja nie wykazała istnienia interesu społecznego przemawiającego za jej udziałem. Podkreślono, że interes społeczny wymaga bezinteresownego zaangażowania, a nie ochrony partykularnych interesów gospodarczych członków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że organizacja gospodarcza, której cele statutowe koncentrują się na ochronie interesów gospodarczych zrzeszonych przedsiębiorców, nie działa w szeroko pojętym interesie społecznym, co jest warunkiem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innych podmiotów na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, które negatywnie oceniało dopuszczanie tego typu organizacji do postępowań, wskazując, że ich udział nie może służyć zaspokajaniu partykularnych interesów, lecz zapewnieniu kontroli społecznej. Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, takich jak zasada prawdy obiektywnej czy obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, były niezasadne, ponieważ organ badał jedynie przesłanki dopuszczenia do postępowania, a nie merytoryczne aspekty sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja gospodarcza, której cele statutowe są stricte gospodarcze i zmierzają do osiągnięcia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych członków, nie działa w szeroko pojętym interesie społecznym, co jest warunkiem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes społeczny wymaga bezinteresownego zaangażowania w ochronę interesów publicznych, a nie ochrony partykularnych interesów gospodarczych członków organizacji. Cele statutowe organizacji muszą być ściśle powiązane z przedmiotem postępowania, a sam interes gospodarczy członków nie jest tożsamy z interesem społecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

k.p.a. art. 31 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby wymaga, aby żądanie było uzasadnione celami statutowymi organizacji i aby przemawiał za tym interes społeczny. Oba te warunki muszą być spełnione kumulatywnie.

P.U.S.A. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

pr. aut. art. 20

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

pr. aut. art. 201 § ust. 1

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

pr. aut. art. 211

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

pr. aut. art. 70 § ust. 3

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

pr. aut. art. 17

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

pr. aut. art. 211

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Operatorzy sieci kablowych mogą reemitować utwory nadawane w programach radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie umowy z organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

Ustawa o izbach gospodarczych art. 1

Ustawa o izbach gospodarczych art. 2

Ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organizacja gospodarcza, której cele statutowe koncentrują się na interesach gospodarczych członków, nie działa w szeroko pojętym interesie społecznym, co jest warunkiem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć zaspokajaniu partykularnych interesów tej organizacji, lecz zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sądy administracyjne mogą badać prawidłowość dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania przez organ administracji, nawet jeśli organ sam jej dopuścił.

Odrzucone argumenty

Udział organizacji gospodarczej jest uzasadniony celami statutowymi i interesem społecznym, ponieważ reprezentuje przedsiębiorców telekomunikacyjnych, których interesy mogą być naruszone wynikiem postępowania. Organ naruszył zasadę pewności prawa, zmieniając utrwaloną praktykę dopuszczania organizacji do postępowań. Organ naruszył przepisy proceduralne, nie badając wyczerpująco materiału dowodowego i stanowiska skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

interes społeczny wymaga bezinteresownego zaangażowania w ochronę interesów publicznych, a nie ochrony partykularnych interesów gospodarczych członków organizacji. udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. nie jest faktycznie możliwe zbiorowe zarządzanie danym typem utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji, np. utworem plastycznym na polu eksploatacji reemisja

Skład orzekający

Izabela Ostrowska

przewodniczący

Grzegorz Rudnicki

sprawozdawca

Anna Milicka-Stojek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, rozróżnienie między interesem gospodarczym a społecznym, kontrola sądowa nad decyzjami organów administracji w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organizacji gospodarczych i ich statusu w postępowaniach administracyjnych. Interpretacja interesu społecznego może być różna w zależności od kontekstu sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego udziału organizacji w postępowaniach administracyjnych, co jest kluczowe dla prawników procesualistów. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'interesu społecznego' w kontekście organizacji gospodarczych.

Czy organizacja gospodarcza może blokować postępowania administracyjne? Sąd wyjaśnia granice interesu społecznego.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1054/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 71/23 - Wyrok NSA z 2025-03-25
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 31 par. 1 art. 77 par. 1  w zw.z  art. 80 w zw.z  art. 7 art. 107 par. 3 w zw. z  art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Asesor WSA Anna Milicka-Stojek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi P w W na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2022 r. znak [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2022 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister"), działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku [...] z siedzibą w W. (dalej: "[...]"), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] października 2021 r., znak: [...] - utrzymał w mocy ww. własne postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, że postanowieniem z 18 października 2021 r., odmówił dopuszczenia [...] do udziału w charakterze organizacji społecznej na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, wszczętym wnioskiem Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. (dalej: "[...]") z 12 lutego 2020 r., o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych - z uwag na brak uzasadnionych celów statutowych [...] oraz braku interesu społecznego. Zgodnie z § 6 pkt 1 Statutu [...], celem tej organizacji jest reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków [...], w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych. Ponieważ [...] nie zrzesza ani fotografików ani plastyków, a postępowanie dotyczy praw autorskich fotografików i plastyków, a więc ochrony interesów tych dwóch grup zawodowych, to nie zostało wykazane przez [...], że dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu jest uzasadnione jej celami statutowymi.
Nie przemawia także za dopuszczeniem [...] do udziału w postępowaniu interes społeczny. Skoro [...] nie reprezentuje środowisk plastyków i fotografików - a twórcy plastycy i fotograficy mają prawo być reprezentowani przez organizacje zbiorowego zarządzania, m. in. z uwagi na to, że w określonym zakresie swoje uprawnienia mogą realizować wyłącznie za pośrednictwem takich organizacji (tzw. obowiązkowe pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania - np. art. 20, art. 201 ust. 1, art. 211, art. 70 pr. aut.) - to interes społeczny w przedmiotowej sprawie polega na tym, aby prawa tych osób były należycie chronione w toku postępowania, a nie bezpodstawnie kwestionowane.
[...] pismem z 28 października 2021 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie szeregu przepisów k.p.a., tj. art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Podniosła w szczególności, że wniosek ZAiKS inicjujący postępowanie w sprawie obejmuje pola eksploatacji takie jak "reemisja", na których prowadzą aktywną działalność członkowie [...]. Uwzględnienie wniosku [...] niesie za sobą ryzyko poważnych zmian w obszarze funkcjonowania przedsiębiorców zrzeszonych w [...], co uzasadnia dopuszczenie środowiska zrzeszonego w [...], które jest żywotnie zainteresowane wynikiem tego postępowaniu, do udziału w sprawie.
W ocenie [...], interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu wynika z konieczności zapewnienia choćby pośredniej reprezentacji w ramach postępowania klientów przedsiębiorców zrzeszonych w Izbie, tj. konsumentów korzystających z ich usług. Ewentualna bowiem decyzja rozszerzająca zakres zbiorowego zarządu przyznanego [...] będzie rzutowała na szerokie rzesze klientów członków [...], tzn. konsumentów, m. in. poprzez możliwe podniesienie cen usług w celu skompensowania potencjalnego wzrostu obciążeń. Zaznaczyła, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, jakoby sprawy dotyczące tabel wynagrodzeń odbiegały w sposób znaczny od postępowań (spraw) w przedmiocie udzielania (rozszerzania) organizacjom zbiorowego zarządzania zezwolenia na wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Pomiędzy tymi sprawami zachodzi bowiem ścisły związek przejawiający się tym, że organizacje zbiorowego zarządzania, wykonujące zarząd prawami autorskimi lub pokrewnymi, są uprawnione do uczestnictwa w postępowaniach dotyczących zatwierdzania tabel wynagrodzeń, precyzujących i ujednolicających pobierane przez te organizacje wynagrodzenia autorskie i pokrewne - co w konsekwencji uzasadnia dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu.
Minister, utrzymując w mocy własne rozstrzygnięcie, ponownie wskazał, że zasadnie odmówił dopuszczenia [...] do udziału w omawianym postępowaniu, z uwagi na brak uzasadnionych celów statutowych oraz brak interesu społecznego. Stwierdził, że z art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby.
Powołując się na orzecznictwo Minister zaznaczył, że organ ma obowiązek ocenić, czy między celami organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cele organizacji społecznej, musi być jak najszczegółowiej określona, tak, aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony. Uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione także interesem społecznym. Nawet zatem wtedy, kiedy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny. Z powołanego przepisu wynika, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić wyłącznie w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny, który także za tym dopuszczeniem przemawia.
Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej, która powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla strony/stron, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że do celów statutowych [...] należy reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków [...], w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych. [...] nie zrzesza ani fotografików, ani plastyków.
Zdaniem Ministra, tak szerokie określenie celów organizacji dotyczących ochrony interesów gospodarczych ich członków nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla dopuszczenia do udziału w postępowaniu w przedmiocie udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych. Samo ogólnikowe powołanie się przez [...] na okoliczność, iż przedmiot niniejszego postępowania wkracza w zakres jej statutowej działalności, gdyż jego wynik będzie ingerował w interesy ich członków, reprezentowanych przez [...], bez wykazania ich konkretnego powiązania z zakresem tego postępowania - nie może uzasadniać automatycznego dopuszczenia do udziału w postępowaniu. [...] nie wykazała w sposób przekonujący, jakie konkretne dobra członków muszą być chronione i jakie ewentualne zagrożenie dla tych dóbr stwarzać może udzielenie, bądź nie, zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych istniejącej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Tym samym cele statutowe organizacji społecznej w odniesieniu do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy nie stanowią, w ocenie Ministra, podstawy do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Po ponownej analizie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, [...] nie zdołała wykazać, że za jej udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny.
Słuszny interes innych podmiotów, w tym członków [...], zainteresowanych wynikiem postępowania w sprawie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych, nie może być uznany za istotny dla interesu społecznego. Także sama wola organizacji społecznej ([...]) do sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem nie przesądza o występowaniu interesu społecznego. Jeśliby tak przyjąć, to interes społeczny występowałby automatycznie i każdorazowo we wszystkich sprawach, w których swój udział zgłasza organizacja społeczna.
Minister podkreślił, że z argumentacji organizacji społecznej domagającej się dopuszczenia do udziału w sprawie nie wynika, że [...] domaga się dopuszczenia jej do sprawy mając na uwadze przede wszystkim dążenie do prawidłowego, pełnego przebiegu postępowania administracyjnego - co uzasadnia twierdzenie, że wniosek w tym przedmiocie jest pozbawiony podstaw.
W ocenie organu, istotne znaczenie i wynikające z udziału [...] w innych postępowaniach w przedmiocie zmiany zezwoleń na zbiorowe zarządzanie oraz w przedmiocie reprezentatywności organizacji zbiorowego zarządzania (na skutek błędnie wydanych postanowień dopuszczających) - ma fakt, że organizacja ta dąży do udziału w konkretnej sprawie administracyjnej, powodowana wyłącznie chęcią negowania możliwości wydania decyzji o konkretnej treści. Zatem jeżeli udział [...] w konkretnym postępowaniu ma służyć zaspokojeniu partykularnych interesów członków tej organizacji, to brak podstaw by uznać, że interes społeczny przemawia za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu. Interes społeczny jest pojęciem szerokim. Ma służyć społeczeństwu, a nie wybranej tylko grupie interesów, czy wręcz realizacji aspiracji poszczególnych jednostek. Inaczej prowadziłoby to do nieuprawnionego uprzywilejowania członków organizacji społecznych. Udział organizacji społecznej w toczącym się postępowaniu nie może stanowić także formy nacisku na organy administracji publicznej.
Organ nadmienił także, że przyjmował w ostatnim czasie względem [...] otwartą postawę, dopuszczając tę organizację do kilkunastu postępowań administracyjnych i licząc na jej konstruktywny udział. Po kilku latach doświadczeń uznał, że organizacja ta dąży do maksymalnego ograniczenia kompetencji organizacji zbiorowego zarządzania lub nawet likwidacji najważniejszych organizacji. Udział [...] w tych postępowaniach nie przyniósł żadnych wartościowych informacji lub danych, a składane wnioski dowodowe, w razie ich uwzględniania, spowodowałyby przedłużenie prowadzonych postępowań ponad racjonalne ramy czasowe (np. wnioski o dołączenie do akt sprawy umów danej organizacji zbiorowego zarządzania z uprawnionymi i użytkownikami - to najczęściej min. kilkadziesiąt tysięcy umów). W zakończonych postępowaniach administracyjnych, w których [...] zaskarżyła wydane decyzje do sądu administracyjnego, WSA w Warszawie w rozpatrywanych sprawach uznał, że dopuszczenie [...] nie było uzasadnione interesem społecznym w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. i oddalił skargi, z uwagi na brak legitymacji [...] do ich wniesienia (sprawy sygn. akt VII SA/Wa 910/21 i VII SA/Wa 911/21 z 25 października 2021 r., oraz VII SA/Wa 2026/21 z 26 stycznia 2022 r.).
Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się [...], wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 2 maja 2022 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Ww. rozstrzygnięciu zarzuciła:
"I. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 8 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuzasadnione faworyzowanie interesów jednej grupy społecznej (twórców plastyków i fotografików) kosztem innej grupy - przedsiębiorców telekomunikacyjnych, których reprezentuje Skarżąca, a w konsekwencji niedopuszczenie Skarżącej do postępowania administracyjnego na prawach strony;
II. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem wskazanych przez Skarżącą we wniosku o dopuszczenie do postępowania z 21 lipca 2021 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 października 2021 r. okoliczności i wniosków dowodowych podczas gdy zasada prawdy obiektywnej, zasada swobodnej oceny dowodów oraz obowiązek zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie nakazywały Organowi podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie pełnego materiału dowodowego i w sposób swobodny, a nie dowolny, a w konsekwencji niedopuszczenie Skarżącej do postępowania administracyjnego na prawach strony, jako organizacji społecznej;
III. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez poważne braki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w postaci niepełnego odniesienia się do materiału dowodowego sprawy i stanowiska Skarżącej wyrażonego we wniosku o dopuszczenie do postępowania z 21 lipca 2021 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 października 2021 r. co doprowadziło do faktycznej niemożności pełnej kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie".
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi opisała stan faktyczny sprawy. Podniosła m.in., że we wniosku z 21 lipca 2021 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu szeroko umotywowała występowanie po jej stronie przesłanek uzasadniających dopuszczenie do toczącego się postępowania na prawach strony (w trybie at. 31 § 1 k.p.a.). [...] wykazała posiadanie statusu organizacji społecznej, występowanie stosownych zapisów statutowych oraz istnienie interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem jej do postępowania administracyjnego na prawach strony. Wskazała także na dotychczasową praktykę organu, który dopuszczał ją do postępowań administracyjnych dotyczących praw i obowiązków organizacji zbiorowego zarzadzania, takich jak [...], których wynik wpływa na podmioty zrzeszone w [...] (przedsiębiorców telekomunikacyjnych) i ich działalność.
Zdaniem skarżącej, Minister poprzestał w przeważającej mierze na przywołaniu tych samych argumentów, które zawarł w pierwotnym postanowieniu z [...] października 2021 r. Praktycznie nie odniósł się do nowych argumentów przedstawionych przez [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności pominął rozbudowany wywód, dotyczący konieczności zapoznania się przez organ ze stanowiskiem podmiotów, na które silnie oddziaływać będzie ostateczna treść rozstrzygnięcia. Raz jeszcze opowiedział się za bardzo jednostronnym postrzeganiem pojęcia interesu społecznego będącego jedną z przesłanek uzasadniających dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania administracyjnego.
W pierwotnym wniosku o dopuszczenie do postępowania oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - wskazywała na okoliczności, które mają kluczowe znaczenie z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie zezwolenia [...] na zbiorowy zarząd. Przedstawienie tych okoliczności organowi nie leży w interesie [...], zainteresowanego uzyskaniem jak najszerszego zakresu zbiorowego zarządu, dlatego istnieje niebezpieczeństwo, że zostałyby one pominięte w postępowaniu. Udział skarżącej [...], jako organizacji społecznej, której jednym z celów statutowych jest reprezentacja podmiotów, będących jednocześnie użytkownikami praw autorskich działających na polu eksploatacji reemisja, zapewniłby w postępowaniu korzystny z punktu widzenia interesu społecznego element kontradyktoryjności - przyczyniając się do wydania rozstrzygnięcia realizującego zasadę prawdy obiektywnej.
Skarżąca przytoczyła fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 r. (SK 32/14), dotyczącego relacji praw uprawnionych i użytkowników, nawet tych korzystających z utworów bez zezwolenia. Jej zdaniem, skoro Trybunał Konstytucyjny stanął w obronie podmiotów korzystających z utworów bez zezwolenia, to tym bardziej należy dostrzec potrzebę obrony użytkowników nienaruszających prawa, przed nadmiernymi uprawnieniami organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi oraz twórców w niej zrzeszonych (reprezentowanych). Charakter absolutny, a zatem niezgodny z Konstytucją RP, miałaby natomiast ochrona twórców plastyków i fotografików przejawiająca się przyznaniem [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów plastycznych i fotograficznych na polach, na których nie dochodzi do ich eksploatacji (np. "reemisja"). Z kolei NSA w wyroku z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08 wprost wskazał, że konflikt między interesem strony ubiegającej się o decyzję - z jednej strony oraz interesem społecznym reprezentowanym przez organizację społeczną - z drugiej strony niejednokrotnie może być pożądany dla adekwatnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i w takich przypadkach za dopuszczeniem organizacji społecznej przemawia "interes społeczny" w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a..
[...], jako uczestnik postępowania, byłaby w stanie wykazać, dlaczego [...] nie powinien uzyskać zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów plastycznych i fotograficznych, na wskazanych we wniosku [...] polach eksploatacji, w tym w szczególności polu "reemisja". W uzasadnieniu do projektu ustawy z 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, wskazywano, że "nie jest faktycznie możliwe zbiorowe zarządzanie danym typem utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji, np. utworem plastycznym na polu eksploatacji reemisja". Jest to uzasadnienie aktu prawnego, którego przepisy posłużyły do zainicjowania postępowania administracyjnego przez [...]. Dowodzi to zatem zasadności dopuszczenia [...], jako organizacji społecznej, do postępowania przed organem. W interesie społecznym jest, aby udzielone zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi odpowiadały prawu.
Organ nie odniósł się (po raz kolejny) do całości przedstawionego przez [...] materiału dowodowego, a w szczególności pisma Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców z 29 listopada 2019 r., załączonego do wniosku [...] o dopuszczenie do postępowania na prawach strony. W piśmie tym Rzecznik opowiedział się za przyznaniem [...] legitymacji w sprawach dotyczących organizacji zbiorowego zarządzania i zbiorowego zarządu. Organ nie odniósł się do tej okoliczności w żaden sposób, ani w pierwotnym postanowieniu o niedopuszczeniu Izby do postępowania, ani w zaskarżonym postanowieniu. Zatem organ oparł się o niekompletny materiał dowodowy, co mogło mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Potencjalne utrwalenie przez organ praktyki w oparciu o ww. stanowisko może wywrzeć negatywne skutki dla całego otoczenia prawnego i faktycznego, w jakim działają organizacje zrzeszające przedsiębiorców. W szczególności organ nie tylko stracił z pola widzenia, ale wręcz zanegował fakt, że organizacje zrzeszające przedsiębiorców występują nie tylko w obronie interesów swoich członków, ale także w szerszym interesie społecznym.
Zakwestionowanie jej legitymacji do występowania w postępowaniach administracyjnych w obronie praw mikro-,małych i średnich przedsiębiorców, zarówno zrzeszonych w Izbie, jak i pozostających poza nią, stanowiłoby bardzo niebezpieczny precedens, który może naruszyć fundamenty kontroli społecznej nad działaniami organów publicznych i znacząco utrudnić funkcjonowanie organizacjom zrzeszającym przedsiębiorców, a w konsekwencji negatywnie odbić się na możliwości funkcjonowania mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w Polsce.
Skarżąca podkreśliła, że jest izbą gospodarczą działającą na podstawie ustawy z 30 maja 1989 r., o izbach gospodarczych (Dz.U. 1989 nr 35 poz. 195 z p. zm.), Stosownie do art. 2 ww. ustawy "izba gospodarcza jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców, w szczególności wobec organów władzy publicznej". Interes społeczny [...] wyraża się zatem w reprezentowaniu i ochronie interesów gospodarczych członków [...] (podmiotów korzystających z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych), co stanowi cel [...] na podstawie § 6 pkt 1, Statutu [...]. Samorząd gospodarczy jest odmienną metodą wywierania wpływu na procesy legislacyjne, niż np. zawodowy lobbing uregulowany w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz.U. 2005 nr 169 poz. 1414 z późn. zm.). Ma przede wszystkim prawo uczestniczyć w konsultacjach projektów aktów prawnych. Ustawodawca z mocy prawa ustanowił również samorząd gospodarczy uczestnikiem postępowań dot. konkretnej sprawy. Jest to zachęta do przystępowania przedsiębiorców do takich organizacji społecznych, gdyż leży to w interesie społecznym, by przedsiębiorcy mieli możliwość wspólnie walczyć o swoje interesy. Organizacje zbiorowego zarządzania reprezentują branżę twórców i podmiotów uprawnionych z tytułu praw pokrewnych i ich status strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, jak też występowanie w tychże postępowaniach, jako organizacja społeczna, nie budzi wątpliwości. Tak samo symetrycznie należy traktować organizacje reprezentujące branżę użytkowników praw, do których należy [...], które występują w szeroko pojętym interesie społecznym. A zatem, wskazane cele statutowe skarżącej spełniały i spełniają kryterium interesu społecznego, warunkującego możliwość dopuszczenia jej do postępowania.
Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu, że w praktyce dąży do obstrukcji postępowań, do których została przed Ministrem dopuszczona, a udział jej nie przyniósł żadnych wartościowych dla tych postępowań informacji lub danych w tych postępowaniach. Zarzut, że wnioski dowodowe skarżącej w razie ich uwzględniania, spowodowałyby przedłużenie prowadzonych postępowań ponad racjonalne ramy czasowe należy uznać za nieuzasadniony. Podniosła, że organ w szczególności wskazał w zaskarżonym postanowieniu przykład wniosków o dołączenie do akt sprawy umów danej organizacji zbiorowego zarządzania z uprawnionymi i użytkownikami, składane przez [...]. Jednakże, w świetle okoliczności innego postępowania ([...]. akt VII SA/Wa 1938/21), okazuje się, że ww. wnioskom dowodowym [...] nie można a priori zarzucić nadmierności. Postępowanie to, podobnie jak postępowanie zainicjowane przez [...], dotyczyło zakresu zbiorowego zarządu wykonywanego przez OZZ. W ww. postępowaniu skarżąca zakwestionowała przed organem, a następnie w skardze do WSA, poleganie przez organ wyłącznie na oświadczeniach OZZ, co do zakresu reprezentacji uprawnionych i wnosiła o przeprowadzenie szerokiego postępowania dowodowego na podstawie rzeczywiście zawartych umów. W toku postępowania, jeden OZZ zakwestionował zakres reprezentacji drugiego OZZ wykazany w postępowaniu i przedstawił wnioski dowodowe na poparcie tej tezy, opierające się na wykazie rzeczywiście zawartych umów o reprezentację. Okoliczność ta obrazuje, że nawet OZZ, będące organizacjami najbardziej wyspecjalizowanymi w zakresie wykonywania zbiorowego zarządu napotykają trudności z określeniem liczby reprezentowanych. Okoliczność ta może zatem mieć charakter sporny i powinna być - zgodnie z wnioskami [...] - przedmiotem pogłębionego postępowania dowodowego.
Wnioski dowodowe [...] dotyczące umów rzeczywiście zawartych przez OZZ mogą przyczynić się do pełniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego w toku postępowań. Nie można stwierdzić z góry (jak czyni to organ), że wnioski te mają jedynie na celu wydłużenie postępowania, skoro nawet OZZ kwestionują wzajemnie oświadczenia o liczbie reprezentowanych uprawnionych. Ponadto, za zrozumiały uznała zarzut Ministra, że [...] "dąży do udziału w konkretnej sprawie administracyjnej, powodowana wyłącznie chęcią negowania możliwości wydania decyzji o konkretnej treści". Czynienie zarzutu z tego, że strona postępowania dąży do osiągnięcia określonego wyniku (oczywiście w granicach zakreślonych przez prawo) nie wydaje się uzasadnione. Przeciwnie, udział w postępowaniu podmiotów zainteresowanych różnym wynikiem przyczynia się do realizacji zasad postępowania administracyjnego i wydawania przez organy decyzji uwzględniających wiele aspektów sprawy. Ponadto przedstawione przez organ przykłady z orzecznictwa (sprawy VII SA/Wa 910/21 i VII SA/Wa 911/21 z 25 października 2021 r. oraz VII SA/Wa 2026/21 z 26 stycznia 2022 r.), wysuwane na poparcie tezy, że skarżąca nie powinna zostać dopuszczona do postępowania na prawach strony, należy uznać za chybione, a co najmniej przedwczesne, ponieważ orzeczenia te nie uległy jeszcze uprawomocnieniu.
W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł m.in. o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Pismem procesowym z 6 lipca 2022 r. (data wpływu do Sądu 8 lipca 2022r.), Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zawiadomił tut. Sąd o wstąpieniu do przedmiotowego postępowania. Jednocześnie zajął stanowisko w sprawie. W jego ocenie, Minister wydając przedmiotowe postanowienia naruszył zasadę pewności prawa określoną w art. 8 § 2 k.p.a. i art. 14 PP. Zwrócił uwagę, że w toku postępowania przed organem I instancji [...] wyjaśniała, że została dopuszczona, jako organizacja społeczna na prawach strony do wszystkich postępowań administracyjnych wszczętych na podstawie art. 137 ustawy z 15 czerwca 2018 r., o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. W odpowiedzi Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że przyjmował w ostatnim czasie otwartą postawę, dopuszczając organizację do kilkunastu postępowań administracyjnych i licząc na jej konstruktywny udział. Minister uznał, że udział [...] w tych postępowaniach nie przyniósł żadnych wartościowych informacji lub danych. Według oceny Rzecznika te z kolei argumenty były podstawą do zmiany dotychczasowej praktyki orzeczniczej. Skoro organ dopuszczał [...] do udziału w postępowaniu, to zmiana utrwalonej praktyki orzeczniczej w tym zakresie powinna być uzasadniona w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem wszystkich aspektów konkretnej sprawy.
W ocenie Rzecznika, zawarty w art. 8 § 2 k.p.a., oraz w art. 14 PP zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić. Zgodnie z zasadą pewności prawa składając wniosek o załatwienie sprawy, wnioskodawca powinien mieć możliwość przewidywania, że otrzyma takie samo rozstrzygnięcie w takich samych okolicznościach i w takim samym stanie prawnym. Zdaniem Rzecznika, zmiana stanowiska Ministra w zakresie dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym, która jest podyktowana tym, że zdaniem tego organu udział skarżącej w dotychczasowych postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 137 ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi nie przyniósł żadnych wartościowych informacji lub danych - narusza zasadę określoną w art. 8 § 2 k.p.a. i 14 PP.
Pismem procesowym z 6 lipca 2022 r. (data wpływu do Sądu 11 lipca 2022r.), Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika uznało zarzuty skarżącej za niezasadne. W jego ocenie [...] nie wskazała, na czym polega faworyzowanie przez organ interesów twórców kosztem przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Za niezrozumiałe uznało, dlaczego [...] uważa, że udzielenie organizacji zbiorowo zarządzającej prawami autorskimi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi twórców utworów plastycznych i fotograficznych narusza interesy przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim prawach pokrewnych (tj. Dz.U. 2021 r., poz.1062) zawierają postanowienia chroniące prawa twórców, w tym plastyków i fotografików, wyposażając ich w wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu (art. 17). W odniesieniu do niektórych rodzajów korzystania z utworów prawa twórców mogą być wykonywane jedynie za pośrednictwem organizacji zbiorowo zarządzającej prawami autorskimi, (np. art.20 - 213 czy 70 ust.3 ww. ustawy). Twórcy powierzają organizacjom zbiorowego zarządzania przysługujące im prawa autorskie również i na polach eksploatacji, na których nie ma obowiązkowego pośrednictwa organizacji, bowiem pojedynczy twórcy zawsze są słabszą stroną w relacjach z użytkownikami.
Jego zdaniem, skarżąca nie wyjaśniła, dlaczego udzielenie [...] zezwolenia oznacza faworyzowanie tych grup twórców kosztem przedsiębiorców telekomunikacyjnych i na czym polega zagrożenie interesów reprezentowanych przez [...] przedsiębiorców. Za niezrozumiałe uznało stanowisko skarżącej, odnośnie tego, że na polu eksploatacji reemisja nie jest możliwe zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi plastyków i fotografików. Z art.211 ww. ustawy wyraźnie wynika, że operatorzy sieci kablowych mogą reemitować w sieciach kablowych utwory nadawane w programach organizacji radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie zawartej z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Oczywistym jest, że programy telewizyjne zawierają zarówno utwory plastyczne, jak i fotograficzne, wobec czego licencja na korzystanie z tych utworów w zakresie reemisji kablowej może być udzielona jedynie przez organizację zbiorowego zarządzania. [...] kwestionując udzielone [...] zezwolenie, chce w istocie utrudnić czy wręcz zablokować możliwość korzystania przez twórców utworów plastycznych i fotograficznych z przysługujących im praw.
Zdaniem [...], działalność określona w statucie skarżącej nie jest związana z przedmiotem niniejszej sprawy, czyli rozszerzeniem zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi przez [...]. Organ prawidłowo uznał, że przedmiot postępowania nie pozostaje w związku ze statutem [...].
Skarżąca ogólnikowo stwierdziła, że działa w interesie społecznym, ale nie wykazała istnienia interesu społecznego. Powołała się na partykularne interesy swoich członków. [...] (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych) dodało, że zgodnie ze statutem [...] reprezentuje przedsiębiorców i chroni ich interesy gospodarcze, a to wskazuje przede wszystkim na ochronę partykularnych interesów samych członków takiej Izby, a nie ochronę interesu społecznego. We wniosku z 28 października 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] wskazała jedynie na wady prawne decyzji organu.
Pismem procesowym z 14 lipca 2022 r. (data wpływu do Sądu 22 lipca 2022 r.), Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o oddalenie skargi w całości, jako bezzasadnej. Podało m.in., że przedstawione stanowisko w skardze sprowadza się do wykazania ogólnego zainteresowania [...] prowadzonym przez Ministra postępowaniem.
Za słuszne uznało stanowisko organu, że cele działania [...] nie uzasadniają udziału tej organizacji w postępowaniu, ponieważ na pierwszym miejscu stawiają realizację interesów gospodarczych członków Izby. Reprezentowanie przez izbę gospodarczą grupy przedsiębiorców zajmujących się działaniem w danej dziedzinie wskazuje bowiem przede wszystkim na ochronę indywidualnych interesów jej członków, a nie ochronę interesu społecznego. [...] domagając się ochrony swoich członków zupełnie pomija interes twórców utworów plastycznych i fotograficznych.
Nie podzieliło także m.in. argumentów, że cel społeczny, reprezentowany prze [...] przejawia się w ochronie interesów gospodarczych jej członków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające były prawidłowe, a skarga nie była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że wydając, jako organ I instancji postanowienie z [...] października 2021 r., znak: [...], a następnie utrzymując je w mocy zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, Minister w pełni podzielił i uwzględnił aktualne stanowisko judykatury (zawarte m.in. w przywołanych przez organ wyrokach WSA w Warszawie), negatywnie oceniające prawidłowość dotychczasowego dopuszczania przez organ do udziału w postępowaniach administracyjnych [...] w charakterze organizacji społecznej na prawach strony, wszczętych wnioskiem Stowarzyszenia [...] o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów plastycznych i fotograficznych. Sądy administracyjne uznały (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2026/21, z 25 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 910/21 – CBOSA), że błędne dopuszczenie przez organ [...] do udziału w takim postępowaniu nie jest wiążące dla sądu. Sąd administracyjny nie może poprzestać na samym stwierdzeniu, że dana organizacja została ona dopuszczona do udziału, ale - co wynika z treści art. 50 § 1 p.p.s.a. - jest zobowiązany zbadać, czy wystąpiły dodatkowe przesłanki wynikające z tego przepisu.
Jak wynika z ocen prawnych, zawartych m.in. w ww. wyrokach – w całości podzielanych przez tut. Sąd - wniesienie skargi przez organizację społeczną, która została przez Ministra dopuszczona do udziału w sprawie nakazuje sądowi administracyjnemu dokonanie kontroli nie tylko tego, czy przedmiot sprawy dotyczy statutowej działalności organizacji, lecz także tego, czy prawidłowo brała ona udział w postępowaniu administracyjnym, a więc czy organ prawidłowo uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., a w szczególności czy za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawiał interes społeczny.
Rozważania prezentowane w judykaturze, prowadzące do wniosku o braku przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., uzasadniających dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym, związane były m.in. z analizą postanowienia z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 (CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Ze statutu [...] wynika zaś jednoznacznie, że jest ona organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców (§ 1 pkt 4). Tym samym - tak jak w przypadku wszystkich izb gospodarczych - podejmuje działania w ich interesie (art. 1 i art. 2 ustawy z 30 maja 1998 r. o izbach gospodarczych - Dz. U z 2009 r. Nr 84, poz. 710 ze zm.). W konsekwencji do celów statutowych [...] należy przede wszystkim reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych jej członków, w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych (§ 6 pkt 1). Członkiem [...] może zostać wyłącznie przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, jako przedsiębiorca telekomunikacyjny, tj. przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą polegającą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych, świadczeniu usług towarzyszących lub świadczeniu usług telekomunikacyjnych; dostawca audiowizualnej usługi medialnej, dostępnej w sieciach telekomunikacyjnych, w tym umożliwiający odbiór programów telewizyjnych i radiowych w rozumieniu przepisów o radiofonii i telewizji i dostawca usług świadczonych drogą elektroniczną.
W ocenie tut. Sądu, z wyżej przywołanego celu statutowego [...] nie wynika, aby działała ona w interesie społecznym, ale w interesie gospodarczym przedsiębiorców zrzeszonych w tej organizacji. Należy stwierdzić, że działanie w interesie społecznym nie jest działaniem tożsamym z działaniem ujętym w celach statutowych [...], podejmowanym przecież dla osiągnięcia najbardziej korzystnego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków. Stąd też uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Ministra zawiera prawidłową subsumpcję prawną.
Należy też wskazać, że to, że skarżąca nie działa w interesie społecznym zostało potwierdzone w wyrokach NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 499/17 i sygn. akt II OSK 295/17 (CBOSA). W wyrokach tych (dotyczących zresztą oceny działania [...] w interesie społecznym w sprawach dotyczących cofnięcia organizacjom zbiorowego zarządzania zezwolenia na działanie na polu eksploatacji reemisja kablowa) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od interesu społecznego oddzielić należy działanie na podstawie statutu danej organizacji, zwłaszcza, gdy charakter tej organizacji jest stricte gospodarczy, zmierzający do osiągnięcia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków. O interesie, warunkującym wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej, powinno świadczyć bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych.
Działanie "pośrednio w interesie klientów przedsiębiorców zrzeszonych w tej izbie gospodarczej, odbiorców usług" nie leży w celach statutowych tej organizacji, które wprost odnoszą się do realizacji celów gospodarczych przedsiębiorców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela stanowisko prawne, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, odnoszące się do analizy hipotezy art. 31 § 1 k.p.a. i zawierające subsumpcję prawną, z której wynika – zdaniem organu – odmowa dopuszczenia [...] do udziału w postępowaniu. Stanowisko organu w tym zakresie jest zbieżne z oceną prawną, jakiej dokonał WSA w Warszawie w wyroku z 25 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 910/21 (CBOSA), w której Sąd ten wskazał, że hipoteza ta przewiduje łącznie dwie przesłanki, spełnienie których skutkuje uprawnieniem organizacji społecznej do zgłoszenia wymienionego żądania i powinny być one wykładane ściśle, z ograniczeniami wprowadzonymi przez ww. przepis prawa. Cele działania organizacji społecznej, domagającej się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, muszą być odpowiednio skonkretyzowane w statucie tak, aby można było określić rzeczywisty i bezpośredni związek pomiędzy celami statutowymi i postępowaniem, w którym organizacja domaga się uczestnictwa na prawach strony. Nie wystarczy ogólnikowe wskazanie, że "działa ona w interesie społecznym". Kryterium interesu społecznego, jako pojęcie niedookreślone wymaga w każdej sprawie indywidualnej oceny i być poprzedzone zbadaniem, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów, czy aspektów sprawy (por. wyroki NSA 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08; z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2635/14; z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2956/15). Musi też odpowiadać wymogom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Nie jest ono bowiem obojętne dla stron, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Ochrona strony przed negatywnymi skutkami aktywności organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym również leży w interesie społecznym, a organ takie wymagania winien brać pod uwagę przy ocenie żądań organizacji społecznej. Niedopuszczalna jest zatem taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ byłby automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny.
Z uwagi na powyższe niezasadne były zarzuty pełnomocnika skarżącej, zawarte w skardze do Sądu. Minister nie naruszył w żadnej mierze art. 8 § 2 k.p.a. przez "nieuzasadnione faworyzowanie interesów jednej grupy społecznej (twórców plastyków i fotografików) kosztem innej grupy - przedsiębiorców telekomunikacyjnych", tylko dokonał prawidłowej wykładni art. 31 § 1 k.p.a. w zakresie przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony. Formalnoprawny charakter zaskarżonego postanowienia (i postanowienia pierwszoinstancyjnego), którego podstawą był właśnie art. 31 § 1 k.p.a. powoduje, że organ nie prowadzi żadnego "postępowania dowodowego" z wniosków podmiotu ubiegającego się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed jego dopuszczeniem. Tym samym – z natury rzeczy – organ nie mógł naruszyć art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez "rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem wskazanych przez Skarżącą we wniosku o dopuszczenie do postępowania z 21 lipca 2021 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 października 2021 r. okoliczności i wniosków dowodowych, podczas gdy zasada prawdy obiektywnej, zasada swobodnej oceny dowodów oraz obowiązek zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie nakazywały Organowi podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie pełnego materiału dowodowego i w sposób swobodny, a nie dowolny, a w konsekwencji niedopuszczenie Skarżącej do postępowania administracyjnego na prawach strony, jako organizacji społecznej". Organ w zakresie badania przesłanek dopuszczenia do udziały w sprawie brał bowiem pod rozwagę wyłącznie te okoliczności, które były istotne w świetle hipotezy art. 31 § 1 k.p.a., a więc tego, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Te zaś przesłanki zostały przez Ministra ocenione w kontekście statutu [...] i poprawnej analizy interesu społecznego.
Podobnie, Minister nie naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. przez "poważne braki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w postaci niepełnego odniesienia się do materiału dowodowego sprawy i stanowiska Skarżącej wyrażonego we wniosku o dopuszczenie do postępowania z 21 lipca 2021 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 października 2021 r. co doprowadziło do faktycznej niemożności pełnej kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie". Po pierwsze, organ w pełni odniósł się do istoty sprawy, a więc – o czym była już mowa powyżej – przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., gdyż to właśnie było przedmiotem rozstrzygnięcia. Po drugie, "pełna kontrola sądowoadminstracyjna" jest jak najbardziej możliwa, a analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi wprost do wniosku, że Minister nie tylko dokonał prawidłowej subsumpcji odnoszącego się do istoty rozstrzygnięcia stanu faktycznego, ale wziął również pod uwagę jednoznaczne stanowisko judykatury w tym zakresie.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI