VII SA/Wa 1045/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązków remontowych budynku.
Skarżąca kwestionowała postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązków remontowych budynku. Sąd administracyjny uznał, że obowiązki nie zostały wykonane, a nałożona grzywna w wysokości 10.000 zł była uzasadniona jako środek egzekucyjny. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia procedury, podkreślając, że grzywna ma charakter dyscyplinujący i nie jest karą, a jej wysokość była zgodna z prawem.
Przedmiotem skargi była decyzja o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązków remontowych budynku, nałożonych decyzją PINB z marca 2020 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym brak możliwości wypowiedzenia się, nierozpoznanie całości sprawy, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (częściowe wykonanie prac, spór współwłaścicielek, sytuacja osobista) oraz błędne ustalenie wysokości grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe. Sąd stwierdził, że obowiązki nie zostały w całości wykonane, a nałożenie grzywny w celu przymuszenia było uzasadnione jako środek egzekucyjny. Podkreślono, że grzywna ma charakter dyscyplinujący, a jej wysokość (10.000 zł) mieściła się w ustawowych granicach i była uzasadniona uporczywym uchylaniem się od wykonania obowiązku. Sąd odrzucił zarzuty procesowe, wskazując na prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez organy obu instancji i brak wpływu podnoszonych uchybień na wynik sprawy. Okoliczności takie jak spór współwłaścicielek czy stan zdrowia skarżącej nie miały znaczenia dla legalności nałożenia grzywny, a częściowe wykonanie prac nie uzasadniało odstąpienia od egzekucji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nałożenie grzywny jest uzasadnione, nawet przy częściowym wykonaniu obowiązków, jeśli nie zostały one wykonane w całości, a środek ten jest najmniej uciążliwy i celowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że częściowe wykonanie obowiązku nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, zwłaszcza gdy jest to środek najmniej uciążliwy i celowy dla zapewnienia wykonania obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 121 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 125
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 126
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązki remontowe nie zostały wykonane w całości. Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym i najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Wysokość grzywny (10.000 zł) mieści się w ustawowych granicach i jest uzasadniona celem dyscyplinującym. Organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki skuteczne i celowe, a nie kierować się indywidualną sytuacją strony. Zarzuty procesowe nie miały wpływu na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do dowodów. Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania całości sprawy przez organ odwoławczy. Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności (częściowe wykonanie prac, spór współwłaścicielek, sytuacja osobista skarżącej). Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstaw ustalenia wysokości grzywny.
Godne uwagi sformułowania
grzywna ma stanowić dla zobowiązanego takie obciążenie, że wykona on nałożony na niego obowiązek i tym samym nie dojdzie do podjęcia dalszych czynności w ramach postępowania egzekucyjnego wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony i takimi okolicznościami jak jej wiek, stan zdrowia czy sytuacja finansowa fakt choćby częściowego wykonania obowiązku świadczy niewątpliwie o pewnej dyscyplinie zobowiązanego oraz o woli dobrowolnej realizacji obowiązku, i należy to uwzględnić przy wymiarze wysokości grzywny
Skład orzekający
Joanna Gierak-Podsiadły
przewodniczący sprawozdawca
Izabela Ostrowska
członek
Grzegorz Rudnicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania grzywny w celu przymuszenia w sprawach egzekucyjnych dotyczących obowiązków niepieniężnych, zwłaszcza w kontekście prawa budowlanego, oraz kryteria ustalania jej wysokości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania obowiązków remontowych i zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Interpretacja przepisów u.p.e.a. i k.p.a. w kontekście indywidualnych okoliczności strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje mechanizmy egzekucji administracyjnej i konsekwencje niewykonania obowiązków nałożonych decyzją administracyjną, co jest istotne dla prawników procesowych i praktyków prawa administracyjnego.
“Grzywna 10.000 zł za niedrobną naprawę? Sąd wyjaśnia, kiedy egzekucja staje się dotkliwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1045/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 119 par. 1 i art. 121 par. 2 i 4 w zw z art. 17 par. 1 oraz art. 20 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi S.S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr 666/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S S ("skarżąca") jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") znak: [...]z [...]kwietnia 2022 r., wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] ("PINB") decyzją nr [...]z [...]marca 2020 r. nakazał S G i S S usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego tynku zewnętrznego na budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...]poprzez wykonanie robót, "w ramach których należy: 1. Skuć odparzony od podłoża tynk cienkowarstwowy grożący odpadnięciem, 2. Naprawić spękane kominy ponad dachem oraz 3. Naprawić i uszczelnić uszkodzone pokrycie dachowe". Jednocześnie ww. organ określił, że obowiązek wskazany w pkt 1 należy wykonać w terminie 1 miesiąca od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, i w tym zakresie - ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia - nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto PINB określił, że pozostałe obowiązki należy wykonać w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna.
W związku z brakiem realizacji nałożonych obowiązków, co zostało potwierdzone przeprowadzoną w dniu [...] czerwca 2021 r. kontrolą, PINB wydał upomnienie nr [...] z [...] lipca 2021 r., w którym wezwał skarżącą i S G do wykonania obowiązków określonych w decyzji z [...] marca 2020 r. Kolejna kontrola przeprowadzona przez PINB [...]października 2021 r. wykazała brak wykonania w całości obowiązków wynikających z ww. decyzji; to zaś skutkowało wystawieniem [...]października 2021 r. tytułów wykonawczych – w tym w stosunku do skarżącej: TW 2 nr [...].
Z uwagi na to, że podczas kontroli przeprowadzonej [...] lutego 2022 r. stwierdzono, że skarżąca nadal nie wykonała ww. obowiązków w całości, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...]postanowieniem nr [...] z [...] marca 2022 r., wydanym na podstawie art. 119 § 1 i art. 121 § 2 i § 4 w zw. z art. 17 § 1 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), nałożył na skarżącą i S G jednorazową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości po 10.000 zł. na każdą z zobowiązanych oraz wezwał je do wykonania w całości obowiązków określonych w decyzji PINB z [...] marca 2020 r. – w terminie 60 dni od daty doręczenia tego postanowienia. Ponadto ustalił opłatę egzekucyjną za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca i S G uchylają się od wykonania w całości obowiązków określonych w decyzji PINB z [...] marca 2020 r. mimo upływu terminu, w którym ww. decyzja stała się ostateczna i wykonalna. Brak wykonania nałożonych obowiązków potwierdzają przeprowadzone kontrole [...] października 2021 r. oraz [...] lutego 2022 r., co musiało skutkować koniecznością zastosowania środka egzekucyjnego. W zakresie wysokości nałożonej grzywny PINB podał, że miał na względzie zachowanie zobowiązanych w obliczu ciążących na nich obowiązków, a także kierował się zasadami celowości i skuteczności postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny wynikającymi z art. 6, art. 7 § 2 i art. 3 u.p.e.a. Z powyższych względów PINB uznał za w pełni uzasadnione nałożenie grzywny w maksymalnie dopuszczalnej wysokości, tj. po 10.000 zł na każdą z zobowiązanych i jednocześnie podkreślił, że jest to najmniej uciążliwy środek egzekucyjny w realiach tej sprawy.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] marca 2022 r.
[...] WINB w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia podał, że z akt organu powiatowego jednoznacznie wynika, że zobowiązane uchylają się od wykonania w całości obowiązku nałożonego na nich decyzją PINB z [...] marca 2020 r. W tej sytuacji PINB miał obowiązek nałożenia na zobowiązane grzywny w celu przymuszenia – w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji podkreślił również, że PINB prawidłowo zastosował się do dyspozycji art. 122 § 2 u.p.e.a.; przyjął jednocześnie, że PINB prawidłowo wybrał środek egzekucyjny, a dalej zasadnie ustalił kwotę nałożonej grzywny w wymiarze po 10.000 zł na każdą z zobowiązanych. [...]WINB stwierdził, że ma to na celu zapewnienie efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego i skuteczne zwrócenie uwagi zobowiązanych, co przyczyni się do prawdopodobnego podjęcia działań zmierzających do wykonania obowiązku we własnym zakresie. Dodał, że wskazana kwota nie przekracza dopuszczalnych ustawowych granic, w jakich organ egzekucyjny może w sposób uznaniowy ustalić wymiar grzywny w celu przymuszenia.
[...]WINB zwrócił też uwagę na to, że decyzja PINB z [...] marca 2020 r. znajduje się w obiegu prawnym, jest wykonalna i podlega wykonaniu. Ponadto nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Co więcej – egzekwowany obowiązek nie został wykonany, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd wojewódzki ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym. Wobec powyższego – w ocenie organu drugiej instancji – nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego decyzją PINB z [...]marca 2020 r., a organ pierwszej instancji prawidłowo podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego tą decyzją.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie [...]WINB, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB z [...] marca 2022 r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie rozpoznania całości sprawy przez organ odwoławczy;
3. art. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez: niedostateczne, niedokładne i w konsekwencji błędne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności: nieuwzględnienie, że skarżąca dokonała następujących napraw: skuła i uzupełniła tynk między innymi przy drzwiach wejściowych i rynnie, jak również dokonała naprawy dwóch popękanych kominów (zostały one całkowicie rozebrane i postawione na nowo), co powinno mieć znaczenie przy ocenie, czy grzywna winna być nałożona; nieuwzględnienie, że budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. [...] w [...]stanowi współwłasność skarżącej i S G oraz, że współwłaścicielka S G nie czyni na ww. nieruchomość żadnych nakładów oraz, że od lat między współwłaścicielkami istniej spór dotyczący zniesienia współwłasności (sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] II Wydział Cywilny, sygn. akt: [...]), co powinno mieć znaczenie przy ocenie, czy grzywna winna być nałożona; nieuwzględnienie osobistej sytuacji skarżącej mając na względzie jej wiek i stan zdrowia oraz sytuacji związanych z COVID-19;
4. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie podstaw ustalenia wysokości grzywny.
[...]WINB – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...] nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z [...] marca 2022 r. nakładające na skarżącą i S G jednorazową grzywnę w wysokości po 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją PINB z [...] marca 2020 r.
Mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
I tak, z akt sprawy wynika, że rację ma organ (tak I, jak i II instancji) podnosząc, że obowiązki nałożone decyzją PINB nr [...] z [...]marca 2020 r. nie zostały w całości wykonane (v. protokół kontroli z [...] października 2021 r. i [...] lutego 2022 r.); w takiej zaś sytuacji organ egzekucyjny a zarazem wierzyciel, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] , obowiązany był wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania niewykonanych obowiązków, a w ramach tego postępowania - stosownie do treści art. 6 § 1 u.p.e.a. - zastosować środek egzekucyjny (tu: w postaci grzywny w celu przymuszenia).
Sąd dostrzega przy tym, że postępowanie egzekucyjne, w stosunku do skarżącej, uruchomione zostało tytułem wykonawczym TW-2 nr [...] z [...] października 2021 r. wystawionym przez PINB, poprzedzonym upomnieniem z [...] lipca 2021 r. (doręczonym 12 lipca 2021 r.). Wskazany tytuł wykonawczy obejmuje obowiązki podlegające egzekucji; wynikają one z ww. ostatecznej decyzji z [...] marca 2020 r., a termin ich wykonania upłynął w zakresie pkt 1 z dniem 7 maja 2020 r., a w zakresie pkt 2-3 z dniem 7 lipca 2020 r. Sąd stwierdza jednocześnie, że ww. tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a., natomiast postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia – te, o których mowa w art. 122 § 2 i 3 u.p.e.a.
Sąd zauważa, że jednym z wymogów, jakim powinno odpowiadać postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenie – stosowanie do treści art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. jest wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Organ ma zatem obowiązek wezwać zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku, ale także wskazania konkretnej daty, do której obowiązek ten powinien zostać ostatecznie wykonany. Ustawodawca nie określił jednak kryteriów, którymi ma kierować się organ wyznaczając termin wykonania obowiązku w postanowieniu o nałożeniu grzywny, jednak uwzględniając orzecznictwo sądów administracyjnych termin ten powinien być realny w stosunku do zakresu prac, które zobowiązany powinien zrealizować. W przedmiotowej sprawie PINB wezwał skarżącą oraz S G w postanowieniu z [...] marca 2022 r. do wykonania obowiązków nałożonych decyzją z [...] marca 2020 r. i określił, że ostatecznie mają one zostać wykonane w terminie 60 dni od daty doręczenia tego postanowienia uznając, że jest to termin wystarczający na zorganizowanie i przeprowadzenie wszystkich prac remontowych orzeczonych w tej decyzji, a to pod rygorem zastosowania wykonania zastępczego. Tak wyznaczony termin jest - zdaniem Sądu - w pełni uzasadniony w stanie sprawy.
Rozważając legalność wydanych w sprawie postanowień Sąd zauważa także, że zgodnie z art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego; grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zdaniem Sądu, z uwagi choćby na drugą z wymienionych przesłanek stosowania omawianego środka egzekucyjnego, wybór tego środka w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać za właściwy, tj. najmniej uciążliwy dla zobowiązanej a jednocześnie mający stanowić wystarczającą formę przymusu do wykonania egzekwowanych obowiązków.
Sąd stwierdza nadto, że wysokość orzeczonej grzywny nie przekracza kwoty określonej w art. 121 § 2 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.
Przy czym Sąd zaznacza, że ustawodawca nie określił szczegółowych kryteriów wymierzania grzywny, a jedynie wskazał górną granicę jej wymiaru. Oznacza to, że organ administracji publicznej, w ramach uznania administracyjnego, samodzielnie ustala wysokość grzywny w zakresie określonym w art. 121 § 2 u.p.e.a. Musi brać w szczególności pod uwagę, że aby odniosła ona pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku powinna być nałożona w odpowiedniej wysokości tak, aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji obowiązku, który powinien wykonać. Tak nałożona grzywna nie może być karą za niewykonanie obowiązku, ale musi stanowić dla zobowiązanego takie obciążenie, że wykona on nałożony na niego obowiązek i tym samym nie dojdzie do podjęcia dalszych czynności w ramach postępowania egzekucyjnego – np. wykonania zastępczego. Musi być więc ona na tyle dolegliwa, aby zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione. PINB nałożył na skarżącą oraz S G grzywnę w wysokości po 10.000 zł, a więc w ramach ustawowej granicy. Czyniąc to wskazał na przesłanki, którymi kierował się ustalając taką wysokość grzywny. Podał, że miał na względzie postawę zobowiązanych, celowość i skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uznał, że jedynie taka wysokość kary grzywny może doprowadzić do wykonania przez zobowiązane nałożonych nań obowiązków. Wobec powyżej poczynionych uwag Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania tego stanowiska organu. Tym bardziej jeśli zważy się, że PINB nie zastosował środka egzekucyjnego "natychmiast" po wszczęciu postępowania egzekucyjnego; uczynił to dopiero po (kolejnej) kontroli nieruchomości mającej miejsce [...] lutego 2022 r., choć tytuł wykonawczy wystawił [...]października 2021 r. W kontekście treści skargi (kwestionującej w istocie wyłącznie wysokość orzeczonej grzywny) Sąd zauważa nadto, że choć u.p.e.a. nie reguluje szczegółowych kryteriów wymiaru grzywny w celu przymuszenia, to jednak organ egzekucyjny przy ustalaniu wysokości grzywny nie może pomijać takich okoliczności jak zachowanie zobowiązanego zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania obowiązku lub też uporczywe uchylanie się od wykonania obowiązku. Fakt choćby częściowego wykonania obowiązku świadczy niewątpliwie o pewnej dyscyplinie zobowiązanego oraz o woli dobrowolnej realizacji obowiązku, i należy to uwzględnić przy wymiarze wysokości grzywny. Podobnie jak postawę przeciwną, wykazującą absolutny brak zamiaru wykonania obowiązku i uporczywe, często wieloletnie, uchylanie się od obowiązku (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt: II OSK 2892/19). Niemniej jednak, aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego więc, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony i takimi okolicznościami jak jej wiek, stan zdrowia czy sytuacja finansowa. Tym samym brak uwzględnienia w niniejszej sprawie ww. okoliczności (wieku, stanu zdrowia skarżącej, sytuacji związanych z COVID-19 – w tym ostatnim przypadku w kontekście wydania decyzji nakładającej obowiązki na kilka dni przed całkowitym "lockdownem" związanym z pandemią), nie stanowi o naruszeniu prawa, w tym wskazanych przez skarżącą przepisów k.p.a. i u.p.e.a.
Powyższe nie jest jednak równoznaczne z tym, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę ww. okoliczności – tj. ważnych dla skarżącej; uwzględnił je bowiem wybierając środek egzekucyjny. Zważyć w tej kwestii trzeba, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybierając docelowy środek egzekucyjny organ ma więc obowiązek uwzględnić całokształt okoliczności, w tym chociażby sytuację osobistą zobowiązanego. W niniejszej sprawie zasadnie ustalono, że najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym dla zobowiązanych (w tym dla skarżącej) będzie grzywna w celu przymuszenia. Taka forma przymusu wykonania obowiązków nie spowoduje bowiem dla skarżącej dodatkowych kosztów, występujących na przykład przy zastosowaniu wykonania zastępczego. Co więcej – grzywna ta może podlegać zwrotowi, gdy obowiązki zostaną w całości wykonane lub umorzeniu – jeżeli nie została zapłacona lub ściągnięta (v. art. 125 i art. 126 u.p.e.a.). Z tego względu to ten środek egzekucyjny słusznie uznano za najmniej dotkliwy dla skarżącej, a pozwalający zarazem organowi na wyegzekwowanie nałożonych ostateczną decyzją m.in. na skarżącą obowiązków.
W kontekście treści skargi Sąd zauważa również, że bez znaczenia prawnego w sprawie jest okoliczność dotycząca będącego w toku postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości, której dotyczą egzekwowane obowiązki. Sąd stwierdza bowiem, że u.p.e.a. nie przewiduje uwzględniania takiej okoliczności (czy inaczej: jej wpływu na możliwość kontynuacji postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego). Jak wynika natomiast z pozostającej w obrocie prawnym (i podlegającej wykonaniu) decyzji PINB nr [...] z [...]marca 2020 r. obowiązki mocą tego aktu nałożone zostały na S G i S S; są one nadal współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości (brak dowodów wskazujących na nieaktualność tego stanu), a jednocześnie zobowiązanymi (wspólnie) do wykonania nałożonych ww. aktem obowiązków.
Istotnego znaczenia w sprawie nie mogła mieć też okoliczność dotycząca częściowego wykonania obowiązków przez skarżącą, która (jak twierdzi) uzupełniła tynk między innymi przy drzwiach wejściowych i rynnie, jak również dokonała naprawy dwóch popękanych kominów – co w jej ocenie powinno mieć znaczenie przy wymiarze grzywny. Jak już Sąd wskazał, fakt choćby częściowego wykonania obowiązku świadczy o pewnej woli dobrowolnej realizacji obowiązku i należy to uwzględnić przy wymiarze wysokości grzywny, jednak wykonanie częściowych obowiązków nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia egzekucji i zastosowania w jej ramach odpowiedniego (adekwatnego do przedmiotu egzekucji) środka egzekucyjnego. W tym przypadku zaważyła m.in. możliwość jednokrotnego zastosowania środka egzekucyjnego (jakim jest grzywna w celu przymuszenia), a tym samym przyjęto, że musi on być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić skuteczność, a Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania tego stanowiska. Wyjaśnia jednocześnie, że zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia.
Na uwzględnienie nie zasługują także pozostałe zarzuty (o charakterze procesowym) podniesione w skardze.
W szczególności nie można zdaniem Sądu zarzucić organom egzekucyjnym naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Skarżąca, wskazując na uniemożliwienie jej wypowiedzenia się, nie wyjaśniła w jakim zakresie zaniechanie to uniemożliwiło jej podjęcie konkretnej czynności procesowej w postępowaniu egzekucyjnym oraz jaki wpływ to uchybienie miało na wynik niniejszej sprawy. Poza tym Sąd dostrzega, że jak wynika z akt administracyjnych, zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji, skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, miała też możliwość zajęcia w nim stanowiska i zgłoszenia żądań. Nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jest praw lub niewłaściwe z nich skorzystanie nie może być zarzutem przeciwko organowi prowadzącemu postępowanie w sposób prawidłowy.
Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdyż zgodnie z ustanowioną art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozpoznaną przez organ pierwszej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza więc, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli postanowienia organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w zażaleniu. W takich też warunkach zapadło rozstrzygniecie organu drugiej instancji. [...]WINB prawidłowo przeprowadził postępowanie zażaleniowe, nie naruszając przy tym zasady dwuinstancyjności postępowania.
Z tych przyczyn, nie stwierdzając w sprawie naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI