VII PZ 71/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy stwierdził swoją niewłaściwość miejscową w sprawie pracownicy przeciwko spółce z o.o. i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Poznaniu, opierając się na umowie o pracę, która wskazywała sąd właściwy dla siedziby pracodawcy jako wyłączny. Pracownica wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym uznając klauzulę umowną za niedozwoloną i sprzeczną z ochroną pracownika. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił zażalenie, podkreślając, że strony mogą umownie ustalić wyłączną właściwość sądu na mocy art. 46 § 1 kpc, co eliminuje inne właściwości. Sąd uznał, że umowa o pracę może zawierać takie klauzule, a przepisy o klauzulach niedozwolonych (art. 385³ kc) nie mają zastosowania do umów o pracę w tym zakresie, gdyż nie dotyczą one stricte stosunku pracy, a umowa o ustalenie właściwości sądu jest odrębną umową proceduralną. Sąd podkreślił również, że art. 18 kp dotyczy postanowień kreujących stosunek pracy, a nie kwestii proceduralnych. W konsekwencji, postanowienie sądu pierwszej instancji uznano za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność umownego ustalenia wyłącznej właściwości sądu w sprawach pracowniczych, mimo braku właściwości miejscowej według ustawy, oraz brak zastosowania przepisów o klauzulach niedozwolonych i art. 18 kp do takich postanowień.
Dotyczy umów o pracę i postanowień dotyczących wyłącznie właściwości sądu. Nie dotyczy sytuacji, gdy ustawa wyklucza możliwość umownego ustalenia właściwości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie umowy o pracę ustalające wyłączną właściwość sądu, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, jest dopuszczalne i skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego, a sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że art. 46 § 1 kpc pozwala stronom na umowne ustalenie wyłącznej właściwości sądu, nawet jeśli nie jest on właściwy miejscowo według ustawy. Podkreślono, że umowa o ustalenie właściwości sądu jest odrębną umową proceduralną, a przepisy o klauzulach niedozwolonych (art. 385³ kc) oraz art. 18 kp, chroniący pracownika, nie mają zastosowania do tego typu postanowień umownych.
Czy postanowienie umowy o pracę ustalające wyłączną właściwość sądu według siedziby pracodawcy stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art. 385³ pkt 23 kc w zw. z art. 358² kc i art. 300 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie nie stanowi klauzuli niedozwolonej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fakt, iż pracownik jest stroną słabszą i podpisuje umowę na druku pracodawcy, nie oznacza automatycznego narzucenia warunków. Umowa o ustalenie właściwości sądu jest odrębną umową proceduralną, a nie postanowieniem kreującym stosunek pracy. Klauzule abuzywne dotyczą nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków, co nie zachodzi w przypadku świadomej zgody na jurysdykcję sądu, którego właściwości ustawa nie wyklucza. Ponadto, art. 385³ kc dotyczy umów z konsumentami, a nie umów o pracę.
Czy postanowienie umowne ustalające właściwość sądu jest mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy w rozumieniu art. 18 kp?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest to postanowienie mniej korzystne dla pracownika w rozumieniu art. 18 kp.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 18 kp zapobiega wyzyskowi pracownika poprzez nieważność postanowień umowy o pracę mniej korzystnych niż przepisy prawa pracy, ale dotyczy to postanowień kreujących stosunek pracy. Umowa o ustalenie właściwości sądu jest kwestią proceduralną i nie podlega tej ochronie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ” spółce komandytowej | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 27
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 30
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 461 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona powodowa w sprawach z zakresu prawa pracy może wytoczyć powództwo: 1. przed sądem właściwości ogólnej (zgodnie z art. 27 i 30 kpc w przypadku gdy pozwany jest pracodawcą – wg miejsca jego siedziby), 2. przed sądem, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, 3. przed sądem, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o bezskuteczności czynności prawnej.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada swobody umów.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
k.c. art. 385³ § pkt. 23
Kodeks cywilny
Przykładowe klauzule niedozwolone w umowach z konsumentami.
k.c. art. 358²
Kodeks cywilny
k.p. art. 18
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; ich miejsce zajmują odpowiednie przepisy prawa pracy.
kpc art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie zażalenia.
kpc art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o postępowaniu apelacyjnym stosuje się odpowiednio do postępowania przed sądem drugiej instancji.
kpc art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strony mogą umownie ustalić wyłączną właściwość sądu na mocy art. 46 § 1 kpc. • Umowa o ustalenie właściwości sądu jest odrębną umową proceduralną, a nie postanowieniem kreującym stosunek pracy. • Przepisy o klauzulach niedozwolonych (art. 385³ kc) nie mają zastosowania do umów o pracę w zakresie ustalenia właściwości sądu. • Art. 18 kp dotyczy postanowień kreujących stosunek pracy, a nie kwestii proceduralnych.
Odrzucone argumenty
Klauzula umowna ustalająca wyłączną właściwość sądu jest niedozwolona i sprzeczna z naturą stosunku pracy. • Postanowienie umowne jest sprzeczne z art. 58 § 1 i 2 kc w zw. z 300 kpc oraz 353¹ kc. • Zapis o właściwości sądu stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art. 385³ pkt. 23 kc w zw. z art. 358² kc w zw. z art. 300 kp. • Postanowienie umowne jest mniej korzystne dla pracownika niż przewidują to przepisy prawa pracy (art. 18 kp).
Godne uwagi sformułowania
określona przez strony w umowie właściwość wyłączna sądów dla rozpoznawania ich spraw powoduje, że właściwość w ten sposób określona eliminuje każdą inną właściwość, a więc także ewentualną właściwość ogólną i przemienną • umowa prerogacyjna jest umową odrębną zawartą w kwestiach proceduralnych nie mającą żadnego związku z przepisami prawa pracy lecz wynikającą stricte z przepisów postępowania cywilnego • treść komentowanego przepisu [art. 18 kp] dotyczy jedynie tych postanowień, które kreują stosunek pracy. Nie obejmuje zatem innych działań stron, choćby tych, towarzyszących stosunkowi pracy, takich jak zgodne określenie sądu właściwego na wypadek zaistniałego sporu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność umownego ustalenia wyłącznej właściwości sądu w sprawach pracowniczych, mimo braku właściwości miejscowej według ustawy, oraz brak zastosowania przepisów o klauzulach niedozwolonych i art. 18 kp do takich postanowień."
Ograniczenia: Dotyczy umów o pracę i postanowień dotyczących wyłącznie właściwości sądu. Nie dotyczy sytuacji, gdy ustawa wyklucza możliwość umownego ustalenia właściwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul umownych w umowach o pracę i ich dopuszczalności w kontekście ochrony pracownika. Wyjaśnia, gdzie pracownik może dochodzić swoich praw, co jest istotne dla wielu osób.
“Gdzie pracownik może pozwać pracodawcę? Sąd wyznacza granice umownej właściwości sądu.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.