I PZ 37/10

Sygn. akt I PZ 37/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 stycznia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) 
SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca) 
SSA Krzysztof Staryk 
 
w sprawie z powództwa K. P. 
przeciwko Prokuraturze Okręgowej w K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2011 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w K. 
z dnia 27 maja 2010 r.,  
 
 
uchyla postanowienie zawarte w wyroku Sądu Okręgowego - 
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 27 maja 2010 
r. dotyczące kosztów procesu i zasądza od powódki na rzecz 
strony pozwanej kwotę 367 (trzysta sześćdziesiąt siedem) 
złotych tytułem kosztów postępowania w obu instancjach. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w K. rozpoznając apelację 
pozwanej Prokuratury Okręgowej w K. w sprawie z powództwa K. P. zmienił 
zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 czerwca 2009 r., oddalając 

 
 
2 
powództwo oraz zasądzając od powódki na rzecz pozwanej kwotę 675 zł tytułem 
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach. 
 
Rozstrzygnięcie o kosztach zaskarżyła powódka zażaleniem, wskazując, że 
wadliwie nie zastosowano art. 102 k.p.c. Wskazała, że postępowanie ma charakter 
sprawy z zakresu prawa pracy oraz że nie korzystała z usług profesjonalnego 
pełnomocnika w celu ograniczenia ewentualnych wydatków drugiej strony. Działała 
w przekonaniu o słuszności swych racji, na dowód czego wskazał prawomocne 
rozstrzygnięcie w innej podobnej sprawie – zapadłe na korzyść pracownika. O 
trudności problemu występującego w sprawie świadczy fakt, że dopiero orzeczenie 
Sądu Najwyższego w innej, podobnej sprawie, przesądziło o kierunku interpretacji. 
Sprawa w I instancji została rozstrzygnięta na korzyść powódki. Wkład pracy 
pełnomocnika pozwanej Prokuratury nie uzasadniał zasądzenia tak wysokich 
kosztów, albowiem występował on także w innych postępowaniach, posługując się 
tą samą argumentacją. Jednocześnie wskazała, że wraz z innymi pracownikami 
pozostającymi w tej samej sytuacji wniosła jeden pozew na zasadach 
współuczestnictwa formalnego, który został rozdzielony do odrębnych postępowań. 
Gdyby postępowanie toczyło się w ramach współuczestnictwa wynagrodzenie 
pełnomocnika strony przeciwnej pozostawałoby wielokrotnie poniżej sumy kwot 
uzyskanych w rozdzielonych sprawach. W związku z tym wnosił o obciążenie go 
kosztami w znacznie mniejszej części. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zażalenie pozostaje uzasadnione, wskutek czego Sąd Najwyższy uznał za 
konieczne zmianę rozstrzygnięcia w zakresie kosztów sądowych.  
 
Na uwzględnienie zasługuje większość argumentów przytoczonych w 
zażaleniu.  
 
Rację ma skarżąca powołując się na pracowniczy charakter postępowania. 
W istocie w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy istnieje tendencja do 
częstszego – aniżeli w innych postępowaniach – stosowania art. 102 k.p.c. jako 
podstawy modyfikacji obciążania strony pracowniczej kosztami w wyniku 
przegranego procesu. Mimo zatem, iż w judykaturze Sądu Najwyższego pojawia 

 
 
3 
się pogląd, że nie jest możliwe uogólnianie oceny stosowania tego przepisu 
(postanowienie SN z dnia 16 lutego 1981 r., sygn. IV PZ 11/81) i uzależnienie od 
konkretnych stanów faktycznych (postanowienie SN z dnia 13 października 1976 r., 
sygn. IV PZ 61/76), w istocie w praktyce postępowań z zakresu prawa pracy 
częściej niż w innych postępowaniach cywilnych wydają się sądy zwalniać 
pracownika przegrywającego proces od ponoszenia kosztów z powołaniem na art. 
102 k.p.c.  
Znajduje to uzasadnienie szczególnie w przypadkach, w których rozważenia 
wymaga istotny problem prawny występujący w sprawie. Trudności w interpretacji 
prawa pracy mogą napotkać nie tylko pracownicy nie dysponujący wiedzą 
prawniczą, ale także sami prawnicy, tacy jak Powódka. Trudności te, o czym 
świadczy choćby fakt zmiany wyroku w II instancji, w istocie uzasadniają 
modyfikację zasad ponoszenia kosztów procesu wynikającą z art. 98 k.p.c.  
 
Sąd Najwyższy nie zgadza się natomiast z twierdzeniami dotyczącymi 
decyzji procesowych. Strony, które pragną korzystać z instytucji współuczestnictwa, 
nie pozostają w pełni władne w tym zakresie. Przesłanki współuczestnictwa 
podlegają ocenie i w przypadku, gdy sąd stwierdzi ich brak nie można wymagać, by 
kontynuował postępowanie w zakreślonych w pozwie granicach. Decyzje 
procesowe w tym zakresie poczynione w niniejszym postępowaniu nie mogą 
podlegać ocenie w ramach postępowania zażaleniowego, stąd Sąd Najwyższy nie 
ocenia ich prawidłowości, musi natomiast zaakceptować ten fakt. Tym samym 
rozdzielenie sprawy Powódki od innych spraw samo z siebie nie może jeszcze 
stanowić argumentu przemawiającego przeciwko obciążeniu go kosztami 
postępowania w tak oddzielonej sprawie. Nie ma zatem podstaw do oceny, na 
jakim poziomie kształtowałoby się wynagrodzenie pełnomocnika Pozwanego w 
jednym postępowaniu w stosunku do istniejącego, procesowego, stanu rzeczy. 
 
Możliwa jest jednak ocena wkładu pracy pełnomocnika w określonym 
postępowaniu w sytuacji, gdy prowadzi on równocześnie inne postępowania 
dotyczące tego samego problemu. Wkład poświęcony na przygotowanie 
argumentacji i reprezentowanie interesów strony pozostaje mniejszy, niż gdyby 
argumentację taką przygotowywał dla jednego postępowania. W podobnej sytuacji 
(oceniając rzeczywisty wkład pracy w postępowaniu) dopuścił Sąd Najwyższy 

 
 
4 
ustalenie kosztów zastępstwa procesowego na poziomie niższym niż stawki 
minimalne (por. postanowienie z dnia 21 maja 1999 r., sygn. I PKN 59/99). Nie ma 
zatem przeszkód dla dokonania podobnej oceny w niniejszej sprawie.  
 
Mając na uwadze wszystkie wymienione argumenty, które w przeważającej 
mierze uzasadniają modyfikację rozstrzygnięcia o kosztach procesu, Sąd 
Najwyższy orzekł jak w sentencji.