VII PA 159/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Skierniewicach zasądził od pozwanej Spółki na rzecz powoda T. Ś. kwotę 7.200 zł tytułem odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony. Sąd Rejonowy uznał, że wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi w okresie ochronnym przedemerytalnym, mimo że umowa była zawarta na czas określony, naruszyło art. 39 k.p. Powód był zatrudniony na podstawie umowy na czas określony od 1 sierpnia 2012 r. do 31 grudnia 2016 r. Pracodawca złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy 11 października 2013 r., gdy powód był już objęty ochroną przedemerytalną. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, zgodnie z art. 50 § 4 k.p. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 477¹ k.p.c.) poprzez zasądzenie świadczenia, które nie było objęte żądaniem, oraz naruszenie prawa materialnego (art. 50 § 3 i 4 k.p. w zw. z art. 39 k.p.). Sąd Okręgowy w Łodzi uwzględnił apelację. Stwierdził, że Sąd Rejonowy naruszył zasadę wyrokowania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem (art. 321 § 1 k.p.c.), zasądzając odszkodowanie z art. 50 § 3 k.p., podczas gdy powód domagał się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy. Sąd Okręgowy podkreślił, że roszczenie o odszkodowanie z art. 50 § 3 k.p. nie jest roszczeniem alternatywnym wobec roszczenia o przywrócenie do pracy i nie może być zasądzone z urzędu. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo i zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie zasady związania sądu żądaniem w sprawach pracowniczych, w szczególności w kontekście możliwości zasądzenia odszkodowania z urzędu lub jako świadczenia alternatywnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd pierwszej instancji zasądził świadczenie nieobjęte żądaniem powoda, mimo że powód dochodził innych roszczeń.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd może zasądzić odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, jeśli powód dochodził jedynie uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zasądzić świadczenia, którego strona powodowa nie dochodziła, nawet jeśli przepisy prawa materialnego przewidują takie roszczenie jako alternatywne lub możliwe do zasądzenia z urzędu w określonych sytuacjach.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na zasadzie związania sądu żądaniem (art. 321 § 1 k.p.c.), stwierdzając, że roszczenie o odszkodowanie z art. 50 § 3 k.p. nie było przedmiotem postępowania, nawet w sposób alternatywny lub dorozumiany. Podkreślono, że roszczenie to nie jest alternatywne wobec roszczenia o przywrócenie do pracy i nie może być zasądzone z urzędu.
Czy pracownikowi zatrudnionemu na czas określony, objętemu ochroną przedemerytalną, przysługuje ochrona przed wypowiedzeniem umowy na podstawie art. 39 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ochrona przedemerytalna na podstawie art. 39 k.p. przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na podstawie każdej dozwolonej umowy o pracę, w tym umowy na czas określony.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał, że ochrona przedemerytalna jest bezwzględna i dotyczy pracownika zatrudnionego na podstawie każdej umowy o pracę, w tym na czas określony. Celem tej ochrony jest umożliwienie pracownikowi uzyskania uprawnień emerytalnych bez potrzeby poszukiwania nowego zatrudnienia.
Jaka jest wysokość odszkodowania przysługującego pracownikowi w przypadku wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące (art. 50 § 4 k.p.).
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy oparł zasądzenie odszkodowania na art. 50 § 3 i 4 k.p., wskazując, że odszkodowanie przysługuje za sam fakt wadliwego wypowiedzenia, a jego maksymalna wysokość jest ograniczona do trzymiesięcznego wynagrodzenia.
Czy art. 50 § 3 k.p. w zakresie, w jakim pomija prawo do żądania przywrócenia do pracy w przypadku wypowiedzenia umowy na czas określony z naruszeniem przepisów ochronnych, jest zgodny z Konstytucją RP?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że zgodność art. 50 § 3 k.p. z Konstytucją RP w kontekście braku prawa do przywrócenia do pracy dla pracowników w wieku przedemerytalnych nie budzi wątpliwości, a zakres podmiotowy roszczenia o przywrócenie do pracy przewidzianego w art. 50 § 5 k.p. jest ściśle określony.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odniósł się do wniosku powoda o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdzają, że zakres podmiotowy roszczenia o przywrócenie do pracy jest ograniczony, a dla pracowników w wieku przedemerytalnym wypowiadanych umów na czas określony przysługuje jedynie odszkodowanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (\...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwana |
| T. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (16)
Główne
k.p. art. 39
Kodeks pracy
Zakaz wypowiadania umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Ochrona ta dotyczy każdej umowy o pracę, w tym na czas określony.
k.p. art. 50 § § 3
Kodeks pracy
W przypadku wadliwego rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony, pracownikowi przysługuje odszkodowanie.
k.p. art. 50 § § 4
Kodeks pracy
Wysokość odszkodowania za wadliwe wypowiedzenie umowy na czas określony wynosi wynagrodzenie za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wyrokowania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzania ponad żądanie.
Pomocnicze
k.p. art. 30 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron.
k.p. art. 33
Kodeks pracy
Możliwość ustalenia krótszego niż ustawowy okres wypowiedzenia w umowie na czas określony.
k.p. art. 40
Kodeks pracy
k.p. art. 41 § § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 45 § § 1 i 3
Kodeks pracy
Roszczenie o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenie do pracy.
k.p. art. 50 § § 5
Kodeks pracy
Szczególne przypadki, w których pracownikowi przysługuje prawo do przywrócenia do pracy lub odszkodowania (np. pracownice w ciąży, ojcowie wychowujący dziecko, działacze związkowi).
k.p. art. 47
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne pozwu, w tym określenie żądania i okoliczności faktycznych.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zamknięcie rozprawy a zakres orzekania.
k.p.c. art. 477 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uwzględnienia przez sąd w postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy innego roszczenia alternatywnego pracownika niż żądanie zgłoszone w pozwie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
u.e.r.f.u.s. art. 24 § ust. 1b pkt 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie od 1 stycznia 1950 r. do 31 marca 1950 r. wynosi co najmniej 65 lat i 9 miesięcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji zasądził świadczenie (odszkodowanie z art. 50 § 3 k.p.), którego powód nie dochodził, naruszając tym samym art. 321 § 1 k.p.c. • Roszczenie o odszkodowanie z art. 50 § 3 k.p. nie jest roszczeniem alternatywnym wobec roszczenia o przywrócenie do pracy i nie może być zasądzone z urzędu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda o wadliwym wypowiedzeniu umowy na czas określony z naruszeniem ochrony przedemerytalnej (choć zasadna co do zasady, nie mogła prowadzić do zasądzenia odszkodowania z urzędu). • Wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności art. 50 § 3 k.p. z Konstytucją RP.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie • nie eat iudex ultra petita partium • roszczenie o odszkodowanie z art. 50 § 3 kp nie jest bowiem roszczeniem alternatywnym wobec roszczenia o przywrócenie do pracy i nie może być zasądzone z urzędu na rzecz pracownika.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady związania sądu żądaniem w sprawach pracowniczych, w szczególności w kontekście możliwości zasądzenia odszkodowania z urzędu lub jako świadczenia alternatywnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd pierwszej instancji zasądził świadczenie nieobjęte żądaniem powoda, mimo że powód dochodził innych roszczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie żądań przez strony w postępowaniu sądowym i jak sąd jest związany tymi żądaniami, nawet jeśli prawo materialne przewiduje inne możliwe rozwiązania.
“Sąd zasądził odszkodowanie, którego pracownik nie chciał? Sprawdź, dlaczego wyrok został zmieniony!”
Dane finansowe
odszkodowanie: 7200 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 120 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.