VII PA 128/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa, Z. D. i U. M. we W., pozwem z dnia 5 lutego 2013 r. wniosła o zapłatę kwoty 3 428,00 zł od pozwanej A. G., argumentując, że kwota ta została omyłkowo potrącona z wypłaconego zadośćuczynienia za mobbing i odprowadzona jako składki ZUS. Pracodawca powołał się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24.02.2012 r. (sygn. akt IV 1 P 794/10), który zasądził na rzecz pozwanej 20 000 zł zadośćuczynienia. Pracodawca twierdził, że wypłacił całą kwotę, nie potrącając 3 427,50 zł należnych składek ZUS, co stanowiło świadczenie nienależne z art. 410 KC. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wskazując, że wyrok nakazywał zapłatę kwoty nominalnej, a pracodawca nie miał prawa do potrąceń. Sąd Rejonowy ustalił, że wyrok zasądzający zadośćuczynienie stał się prawomocny 14 czerwca 2012 r. Sąd oddalił powództwo, uznając, że sąd pracy nie jest właściwy do rozstrzygania o opodatkowaniu zasądzonych kwot ani o składkach ZUS. Podkreślono, że sądy pracy orzekają w sprawach z zakresu prawa pracy, a zasądzanie świadczeń brutto uwzględnia konieczność odprowadzenia składek i zaliczek na podatek. Sąd stwierdził, że zadośćuczynienie za mobbing, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, jest wolne od podatku i składek ZUS, a pracodawca nie wykazał podstaw do żądania zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, zwłaszcza że wypłata nastąpiła na mocy prawomocnego wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że zadośćuczynienie za mobbing jest wolne od podatku i składek ZUS, a sądy pracy nie są właściwe do rozstrzygania o kwestiach podatkowych i składkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia składek od zadośćuczynienia za mobbing.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zadośćuczynienie zasądzone z tytułu mobbingu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i czy należy od niego odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zadośćuczynienie za mobbing jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych i nie podlega odprowadzaniu składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, który wyłącza z opodatkowania odszkodowania i zadośćuczynienia, jeśli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych, z wyjątkiem określonych przypadków, które nie obejmują zadośćuczynienia za mobbing. Ponadto, sąd pracy nie jest właściwy do rozstrzygania o kwestiach podatkowych i składkowych.
Czy pracodawca może żądać zwrotu kwoty zadośćuczynienia za mobbing, którą wypłacił pracownikowi na mocy prawomocnego wyroku, a następnie potrącił i odprowadził jako składki ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie może żądać zwrotu takiej kwoty, jeśli nie wykazał podstaw do zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a wypłata nastąpiła na mocy prawomocnego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pracodawca nie wykazał, iż pozwana powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu korzyści, zwłaszcza że wypłata nastąpiła na podstawie prawomocnego wyroku. Zgodnie z art. 405 k.c. w zw. z art. 300 k.p., obowiązek zwrotu wygasa, jeśli osoba wzbogacona nie musiała liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. D. i. U. M. w. W. | spółka | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
k.p.c. art. 300
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy, do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego , jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego wyroku rozciąga się nie tylko na strony, ale - w zasadzie - również na sądy i inne organy państwowe. Ponadto, wyrok prawomocny ma między stronami powagę rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 459
Kodeks postępowania cywilnego
Sądy pracy orzekają w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.p.c. art. 476 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy: roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane, ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy, roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy, odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych pracownika stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanego bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy.
u.s.u.s. art. 18 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych pracownika stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanego bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy.
u.s.u.s. art. 20 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych pracownika stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanego bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy.
u.p.d.o.f. art. 12 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zadośćuczynienie za mobbing jest wolne od podatku i składek ZUS. • Sąd pracy nie jest właściwy do rozstrzygania o opodatkowaniu i składkach ZUS. • Pracodawca nie wykazał podstaw do żądania zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Wypłata zadośćuczynienia nastąpiła na mocy prawomocnego wyroku.
Odrzucone argumenty
Zadośćuczynienie za mobbing stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu oraz składkom ZUS. • Pracodawca miał prawo potrącić i odprowadzić składki ZUS od wypłaconego zadośćuczynienia. • Pracownik jest zobowiązany do zwrotu kwoty potrąconej jako składki ZUS na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Godne uwagi sformułowania
sąd pracy nie rozstrzyga o opodatkowaniu zasądzonych przez niego kwot, bowiem nie jest on właściwy. • sąd pracy zasądza wszystkie świadczenia będące pochodną wynagrodzenia za pracę w kwotach brutto, czyli mając na uwadze, że podstawa przyjęta do tych wyliczeń (wynagrodzenie za wykonaną pracę) uwzględnia konieczność odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych • Prawodawca wprost wyłączył spod podlegania opodatkowaniu, a tym samym spod obowiązku odprowadzenia składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, kwoty wypłacone tytułem zadośćuczynienia z pewnymi wyłączeniami. Katalog zamknięty wskazanych powyżej wyłączeń nie zawiera jednak zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia wywołany mobbingiem, w związku z tym wręcz oczywistym staje się fakt, iż nie podlega ono opodatkowaniu.
Skład orzekający
Anna Garncarz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zadośćuczynienie za mobbing jest wolne od podatku i składek ZUS, a sądy pracy nie są właściwe do rozstrzygania o kwestiach podatkowych i składkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia składek od zadośćuczynienia za mobbing.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla pracodawców i pracowników – opodatkowania i oskładkowania zadośćuczynienia za mobbing, co ma szerokie implikacje.
“Czy pracodawca może potrącić składki ZUS od zadośćuczynienia za mobbing? Sąd odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 3428 PLN
zwrot kosztów postępowania: 450 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.