VII Pa 12/13

Sygn. akt VII Pa 12/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2013r. Sąd Okręgowy w Świdnicy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący- Sędzia: SO Monika Kiwiorska - Pająk Sędziowie: SO Joanna Sawicz(spr.), SO Jacek Pluta Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Kołodziejczyk przy udziale ---- po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013r. w Świdnicy sprawy z powództwa P. T. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. o odszkodowanie, wynagrodzenie i odprawę pieniężną na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 07 grudnia 2012r. sygn. akt IV P 154/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. Sygn. akt VII Pa 12/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Świdnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 7.12.2012r. oddalił powództwo P. T. przeciwko (...) Spółka z o.o. w Ś. o odszkodowanie, wynagrodzenie i odprawę pieniężną oraz zasądził od powoda rzecz strony pozwanej kwotę 1.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a nadto zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świdnicy kwotę 1.327 zł tytułem kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie swoje Sąd I-szej Instancji oparł o następująco ustalony stan faktyczny i poczynione rozważania : Od 16 listopada 2009 roku do 29 stycznia 2010 roku powód zatrudniony był w (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku samodzielnego księgowego. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. W dniu 1 lutego 2010 roku powód zawarł ze stroną pozwaną umowę o pracę na stanowisku specjalisty ds. księgowości w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony do 31 stycznia 2013 roku. W/w umowie strony przewidziały możliwość wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem ( art. 33 kp ). Powód zaproponowane warunki pracy i płacy przyjął bez zastrzeżeń. Pozwana nie przymuszała powoda do zawarcia takiej treści umowy o pracę groźbą, czy podstępem. Powód nie zgłaszał pozwanej żądania zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony. Porozumieniem zmieniającym z dnia 28 maja 2010 roku strony dokonały zmiany dotychczasowych warunków umowy o pracę tj. z dniem 1 czerwca 2010 roku powodowi powierzone zostało stanowisko samodzielnego księgowego. Pismem z dnia 27 lipca 2012 roku, pozwana Spółka złożyła powodowi oświadczenie, iż wypowiada mu umowę o pracę zawartą w dniu 1 lutego 2010 roku na czas określony, z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, wskazując, iż upłynie on w dniu 11 sierpnia 2012 roku, oraz pouczyła go o sposobie i terminie wniesienia odwołania do sądu pracy. W okresie od 27 lipca 2012 roku do 11 sierpnia 2012 roku powód zwolniony został z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do dotychczasowego wynagrodzenia oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Stanowisko pracy powoda nie zostało zlikwidowane: w Dziale Księgowości pozwanej Spółki zatrudniona jest główna księgowa, a od września 2012 roku zatrudniono dodatkowo pracownika księgowości. W okresie od 1 stycznia 2012 roku do 31 lipca 2012 roku pozwana Spółka przyjęła do pracy 22 osoby, w tym trzy osoby na czas nieokreślony, jedną na okres próbny i osiemnaście osób na czas określony. W/w okresie zwolniono 29 osób ( w tym trzy osoby dyscyplinarnie , sześć osób na mocy porozumienia stron, które nastąpiło z inicjatywy pracownika, dziesięć osób za wypowiedzeniem umowy o pracę dokonanym ze strony pracownika, siedem osób za wypowiedzeniem umowy o pracę dokonanym ze strony pozwanej , nadto jeden stosunek pracy wygasł z powodu zgonu pracownika, zaś dwie umowy o pracę rozwiązały się z upływem czasu, na które były zawarte) Średnie wynagrodzenie powoda P. T. za okres trzech ostatnich miesięcy zatrudnienia (V, VI i VII 2012 roku) wynosiło 5.650,00 zł brutto (4.003,60 zł netto). W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał, ze powództwo wniesione przez P. T. nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód bowiem nie wykazał, że pozwana Spółka zawała z nim terminową umowę o pracę z klauzulą wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem w celu obejścia przepisów o zawieraniu umów o pracę na czas nieokreślony. Strony tej umowy, w tym powód zgodnie zmierzały do zawarcia terminowej umowy o pracę. Nadto brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że powód był dyskryminowany w pozwanej Spółce. Sąd Rejonowy także zwrócił uwagę, że z przesłuchania chociażby samego powoda wynika, że miał on pełną świadomość zawierania umowy terminowej. Zaproponowane warunki pracy i płacy powód przyjął bez żadnych zastrzeżeń, ani w chwili zawierania umowy ani w okresie późniejszym nie zgłaszał żądania zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony. Z tych względów Sąd Rejonowy uznał, że łącząca strony umowa o pracę była ważna, a zatem powodowi nie przysługują roszczenia związane z wypowiedzeniem umów o prace zawartych na czas nieokreślony. Mając na uwadze również przeprowadzony w sprawie dowód z zestawienia osób zwolnionych z pracy w pozwanej Spółce w okresie od 1.01.2012r. do 31.07.2012r. nie można przyjąć, że będą miały tu zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13.03.2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz.U. z 2003r. Nr 90, poz. 844 ze zm.), stąd też niezasadne stało się żądanie powoda w zakresie zasądzenia odprawy pieniężnej. Ponadto mając na uwadze art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 w zw. z § 11 ust 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd I-szej Instancji zasądził od powoda na rzecz pozwanej Spółki kwotę 1.817,00 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie natomiast z art. 113 ust 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tj. Dz.U. z 2010r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Świdnicy kwotę 1.327,00 zł. Od powyższego wyroku apelację wniósł powód P. T. , zaskarżając wyrok w całości , domagając się uwzględnienie powództwa, zmianę wyroku i orzeczenie zgodne z żądaniami pozwu, oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Powyższemu wyrokowi skarżący zarzucił: -naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 300 kp poprzez błędną wykładnię w następstwie której Sąd I instancji przyjął, że na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia obejścia prawa i niezgodności umowy o pracę z przepisami prawa, podczas gdy zarówno obejście prawa jak i niezgodność z prawem stanowią zagadnienia prawne a nie fakty wymagające udowodnienia, - naruszenie art. 353 1 k.c. oraz art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 300 i 25 § 1 k.p. poprzez błędną wykładnię w następstwie, której Sąd I instancji bezpodstawne przyjął, że zawarta pomiędzy stronami umowa o pracę jest ważna, ponieważ jej treść i cel nie sprzeciwia się właściwości ( naturze) stosunku pracy oraz że nie narusza anie przepisów kodeksu pracy ani zasad współżycia społecznego anie nie miała na celu obejścia przepisów ustawy, - naruszenie art. 8 k.p. poprzez niezastosowanie, - naruszenie art. 83 k.c. w zw. z art. 300 i 25 § 1 k.p. poprzez niezastosowanie, - naruszenie- w odniesieniu do wypowiedzenia- art. 50 § 3 i 3 i art. 45 k.p. oraz art. 58 § 2 w zw z. art. 300 k.p. poprzez niezastosowanie, - sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz naruszenie art. 233 i 328 § 1 k.p.c. - naruszenie art. 18 a k.p. poprzez niezastosowanie, - naruszenie art. 8 i 10 ustawy z dnia 13.03.2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników poprzez niezastosowanie, - naruszenie art. 113 ust 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez błędną wykładnię, w wyniku której Sąd I-szej Instancji obciążył bezpodstawnie powoda kosztami sądowymi, - naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. poprzez nie wzięcie pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Strona pozwana (...) Spółka z o.o. w Ś. wniosła o oddalenie apelacji i zasadzenie od powoda na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego za instancje odwoławczą. Sąd II-giej Instancji zważył, co następuje: Apelacja wniesiona przez P. T. podlega uwzględnieniu jedynie w zakresie orzeczenia co do zwrotu kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa, natomiast w pozostałym zakresie jest nieuzasadniona. Na wstępie niniejszych rozważań, odnosząc się do kwestii roszczeń powoda wynikających z umowy o pracę, należy podnieść, że w istocie domaga się on ustalenia, że stosunek pracy jaki łączył go ze stroną pozwaną został zawarty na czas nieokreślony z uwagi na zasady współżycia społecznego oraz obejście przepisów prawa przez stronę pozwaną. Zgodnie z treścią art. 25 § zd.1 k.p. umowę o pracę zawiera się na czas nie określony, na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy. A zatem to strony umowy o pracę decydują, którą z umów z § 1 zawrzeć, kierując się własnym interesem. W myśl art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy; nieważna jest także czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego; nadto nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego ( §2 ). Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Sąd I-szej Instancji, które Sąd Okręgowy w całości akceptuje, przyjmując ustalenia i wnioski tego Sądu za własne ( tak SN np. w wyroku z dnia 19.05.1998r., II CKN 770/97, Lex nr 82299; wyroku z dnia 8.10.1998r., II CKN 923/97, OSNC 1999, nr 3, poz. 60), powód nie wykazał, aby umowa o pracę zawarta w dniu 1.02.2010r. na okres trzech lat miała na celu obejście prawa w zakresie kształtowania stosunku pracy. Należy wskazać bowiem, że powód jako osoba wykształcona z doświadczeniem zawodowym niewątpliwie miał pełną świadomość w zakresie skutków zawieranej umowy o pracę, nadto brak jest jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, aby był przymuszany do jej zawarcia, tym bardziej, że poprzednią umowę o pracę rozwiązał w dniu 29.01.2010r. za porozumiem stron, co potwierdza jego wolę zawarcia przedmiotowej umowy o pracę. Nadto u strony pozwanej zasadą jest zawieranie umów na czas określony. Także kwestia zatrudnienia powoda na stanowisku specjalisty ds. księgowości a następnie samodzielnego księgowego, wbrew zarzutom powoda, nie przesądza rodzaju umowy o pracę. W ocenie Sądu II-giej Instancji zawarcie terminowej umowy na trzyletni okres z księgowym nie narusza przepisów . Nie jest też nadużyciem, którego celem miałoby być uniknięcie zaostrzonych wymogów dotyczących wypowiadania umów stałych. W tym przypadku nie doszło także do naruszenia zasad współżycia społecznego. W szczególności należy podnieść, że właśnie od osób zajmujących kluczowe dla zakładu pracy stanowiska , należy oczekiwać najwyższego zaufania, gwarancji dobrej i rzetelnej współpracy, a w razie niespełniania wymagań – możliwości rozwiązania stosunku pracy. Stąd też uzasadnione wydaje się zawieranie w takich sytuacjach umów o pracę na czas określony celem oceny , czy pracownik zatrudniony na takim stanowisku spełnia powyższe standardy. Także okres trzyletni nie wydaje się zbyt długi . Tym bardziej, że w wyroku z dnia 5.10.2012r., I PK 79/12, niepubl., Sąd Najwyższy stwierdził, że dla kadry menadżerskiej standardowy jest pięcioletni czas trwania umowy zawartej na czas określony. A zatem w świetle poczynionych rozważań brak jest podstaw do przyjęcia zarzutów powoda odnośnie zawarcia umowy o pracę na czas określonych za zasadne. Trudno również podzielić twierdzenia powoda odnośnie naruszenia przepisu art. 83 k.c. , który odnosi się do oświadczenia woli złożonego drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Przyjęcie bowiem takiej koncepcji oznaczałoby, że zarówno powód jak i strona pozwana nie mieli zamiaru wykonywać przedmiotowej umowy o pracę . Nadto należy podnieść, że czynność zmierzająca do obejścia prawa nie może być jednocześnie czynnością pozorną z tego choćby względu, że pierwsza zostaje rzeczywiście dokonana, druga zaś jest jedynie symulowana, co nie miało miejsca w niniejszym stanie faktycznym. Także brak jest podstaw do uwzględnienia roszczenia w zakresie odprawy , o której mowa w przepisie art. 8 i 10 ustawy z dnia 13.03.2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz.U. z 2003r. Nr 90, poz. 844 ze zm) . U strony pozwanej nie było podstaw do przeprowadzenia zwolnień z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy; żaden ze stosunków pracy nie ustał w związku z takimi przyczynami. Nadto powód nie wykazał w myśl art. 232 w zw. z art. 3 k.p.c. , że przyczyny rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem nie były związane z jego osobą jako pracownikiem. Dodatkowo należy stwierdzić, że strona pozwana zatrudniła głównego księgowego i pracownika księgowości, co potwierdza, że przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę dotyczyły powoda. Na podstawie art. 232 k.p.c. na stronach ciąży obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą one skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Należy zatem przyjąć, że strona ma obowiązek wyraźnego powołania konkretnego środka dowodowego. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 7.10. 1998r. (II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662) sąd nie ponosi odpowiedzialności za wynik postępowania dowodowego. Stąd też ciężar udowodnienia faktów prawotwórczych spoczywał na powodzie. A zatem brak jest podstaw do uwzględnienia w powyższym zakresie wniosków apelacji, która w tej części podlegała oddaleniu w oparciu o art. 385 k.p.c. Natomiast zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. art. 113 ust 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tj. Dz.U. z 2010r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Otóż w myśl przepisu art. 113ust.1 w/w ustawy kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Jednocześnie w przepisie art. 96 ust.1 pkt 4 ustawodawca wprowadził zapis, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych m.in. pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i 36 ( które odnoszą się do środków zaskarżenia oraz pism wnoszonych w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 złotych). A zatem powód, pomimo oddalenia jego powództwa nie miał obowiązku zwrotu kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa i w tym zakresie wyrok podlegał zmianie na podstawie art. 386§1 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczenie oparto o przepis art. 98 k.p.c.