VII Ka 146/15

Sygn. akt VII Ka 146/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Tomkiewicz (spr.) Sędziowie SSO Magdalena Chudy SSO Remigiusz Chmielewski Protokolant st. sekr. sądowy Monika Tymosiewicz przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Małgorzaty Stypułkowskiej po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015r. sprawy J. P. oskarżonego o przestępstwo z art. 178a§4 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 31 grudnia 2014r. sygn. akt II K 1105/14 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. F. G. kwotę 420 zł. tytułem opłaty za obronę z urzędu wykonywaną w postępowaniu odwoławczym oraz 96,60zł. tytułem podatku VAT od tej należności; III. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE J. P. został oskarżony o to, że w dniu 18 sierpnia 2013 r. około godz. 20:00 w miejscowości (...) w ruchu lądowym prowadził pojazd mechaniczny marki A. (...) nr rej. (...) znajdując się w stanie nietrzeźwości (I badanie godz. 21:59-0,90 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) będąc wcześniej skazany przez Sąd Rejonowy w O. prawomocnym wyrokiem o sygn. (...) za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości -tj. o przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. Sąd Rejonowy w Olsztynie II Wydział Karny wyrokiem z dnia 31.12. 2014 r. sygn. akt II K 1105/14 orzekł: I. Oskarżonego J. P. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym ustaleniem , że dopuścił się go około godz. 21:15-21:30 i za to z mocy art. 178a§ 4 k.k. skazuje go i wymierza karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeka środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 (czterech) lat; III. na podstawie art. 43 § 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do zwrotu prawa jazdy; IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. G. kwotę 588 zł wraz z należnym od tej kwoty podatkiem VAT tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonego wykonywaną z urzędu przy drugim rozpoznaniu sprawy i kwotę 432 zł wraz z należnym od tej kwoty podatkiem VAT tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonego wykonywaną z urzędu przy drugim rozpoznaniu sprawy; V. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach sprawach karnych zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w całości. Od tego wyroku apelacje wniósł obrońca oskarżonego , zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości. Wyrokowi temu skarżący zarzucił : I.błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia który miał wpływ na jego treść a polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżony prowadził pojazd w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości, podczas gdy jazda samochodem odbywała się na przydomowym podwórku przed garażem w miejscowości W. na posesji oznaczonej numerem (...) , gdzie nie odbywa się ruch lądowy;. II. rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 14 § 1 k.p.k. polegające na wyjściu poza granicę aktu oskarżenia poprzez ustalenie przesłanki( znamienia) odpowiedzialności karnej za określony w art. 178a§ 4 k.k. związanej z miejscem jego popełnienia w zakresie szerszym niż zostało to określone przez oskarżyciela. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od czynu przypisanego mu w pkt. I wyroku ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Olsztynie II Wydział Karny do ponownego rozpoznania. Na wypadek gdyby Sąd nie podzielił powyższych zarzutów i wniosków w z ostrożności procesowej na podstawie 438 pkt 4 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażąca niewspółmierność orzeczonej w pkt I wyroki kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz złagodzenie orzeczonej kary poprzez warunkowe zawieszenie jej wykonania. Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Apelacja nie jest bezzasadna w stopniu oczywistym. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń zarówno w aspekcie okoliczności stanu faktycznego, winy oskarżonego i kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, jak również w aspekcie wyemierzonej mu kary. Dokonana w tym zakresie analiza materiału dowodowego jest wnikliwa i jasna, w pełni odpowiada dyrektywom określonym w art. 4 kpk , a przeprowadzone w oparciu o te analizę wnioskowanie jest logiczne, zgodne z przesłankami zawartymi w art. 7 kpk i przekonująco uzasadnione. Apelacja nie wskazuje na żadne okoliczności, które nie byłyby przedmiotem uwagi Sądu Rejonowego i nie zawiera też takiej, merytorycznej argumentacji, która wnioskowanie tego Sądu mogłaby skutecznie podważyć. O zawinionym popełnieniu przez oskarżonego zarzucanego mu czynu logicznie i w sposób wytrzymujący krytykę świadczyła korespondująca wzajemnie wymowa dowodów zeznań P. , K. i T. S. . Pierwsza z wymienionych w sposób rzetelny, bez oznak ubarwienia opisała okoliczności w jakich obserwowała jak oskarżony wyjeżdża na drogę publiczną w kierunku pobliskiej wsi. Świadek niezwłocznie powiadomiła policję o swoim podejrzeniu, iż kierujący pojazdem A. (...) znajduje się w stanie nietrzeźwości Z kolei świadek T. S. przedstawiła wiedzę odnośnie zdarzenia z inkryminowanego dnia, potwierdzając tym samym, iż przez okno widziała samochód oskarżonego poruszający się we wcześniej obranym kierunku. Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu Rejonowego, iż konflikt w jakim rodzina S. znajduje się z oskarżonym nie wpływa na obniżenie wiarygodności w/w świadków. Analiza wymienionych dowodów nie pozostawia wątpliwości co do rzetelności ich zeznań, wolnych od elementów mogących wskazywać na dążenie do wsparcia ze wszelką cenę swojej wersji wydarzeń i przedstawiania osoby oskarżonego w jak najgorszym świetle. Relacje świadków charakteryzują się wstrzemięźliwością, oraz każdorazowo wskazują na ograniczony zakres okoliczności jakich byli bezpośrednio świadkami, co pozwala w pełni podzielić ich ocenę ze strony Sądu Rejonowego, jako dowodów pełnowartościowych i godnych dania wiary. W ślad za Sądem Rejonowym odnotować w rezultacie należy znamienne wsparcie i tym samym uwiarygodnienie relacji w/w świadków przez opinię biegłego z zakresu toksykologii alkoholu etylowego mgr B. G. . Biegły na podstawie pomiarów dokonanych przez funkcjonariuszy policji, w oparciu o retrospektywne obliczenia, określił, iż stężenie alkoholu w organizmie oskarżonego w przedziale czasowym ok. 21:10 -21;20 mieściło się w zakresie od 1,9 do 2 promila alkoholu. W opinii również w sposób jasny i wyczerpujący wyjaśniono różnicę w poszczególnych wynikach, wskazywanych przez urządzenie (...) i (...) Uwzględniając wymowę całokształtu ujawniony w sprawie dowodów, wbrew wywodom apelacji obrońcy oskarżonego, wątpliwości nie mogą budzić przyjęte wyrokiem ustalenia faktyczne wywiedzione logicznie z całokształtu ujawnionych w sprawie dowód, trafności, których nie może znosić argumentacja wskazująca, iż podjęta przez oskarżonego jazda samochodem odbywała się na przydomowym podwórku przed garażem w miejscowości W. na posesji oznaczonej numerem (...) , gdzie nie odbywa się ruch lądowy. Wbrew twierdzeniom apelującego, oskarżony nie został skazany za jazdę w stanie nietrzeźwości po posesji oznaczonej numerem (...) znajdującej się miejscowości W. , ani też za jazdę po przydomowym podwórku. Sąd I Instancji przypisał oskarżonemu to, że w miejscowości (...) w ruchu lądowym prowadził pojazd mechaniczny marki A. (...) nr rej. (...) znajdując się w stanie nietrzeźwości. Dla przypisania winy i sprawstwa oskarżonego wystarczającym więc było wykazanie, iż w miejscowości (...) istnieje strefa ruchu , po której w stanie nietrzeźwości oskarżony prowadził taki pojazd. Wspomnieć jedynie należy, iż dla przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. nie jest znamienne prowadzenie pojazdu mechanicznego po drodze publicznej. Wystarczające jest prowadzenie go w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego w jakiejkolwiek strefie ruchu, to jest w ruchu lądowym, wodnym, lub powietrznym. Jak wynika z trafnych ustaleń Sądu I instancji, po drodze, którą jechał J. P. odbywał się ruch lądowy. Do miejsca zamieszkania oskarżonego- osiedla (...) w W. prowadzi bowiem droga asfaltowa, która następnie przekształca się w drogę szutrową. Mieszkańcy czterorodzinnego budynku aby dojechać do wsi W. , uczęszczają właśnie tą drogą, po której w dniu zdarzenia poruszał się oskarżony. Na marginesie zauważyć należy, iż sam oskarżony w wyjaśnieniach swoich przyznał (k.103), iż inkryminowanym czasie jechał on właśnie tą drogą szutrową, prowadzącą do wsi W. , przy czym również – jak podkreślił- ,, (…) t ą drogą szutrową jeżdżą pozostali mieszkańcy ” (k.103v) Sąd I instancji słusznie nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie w jakim starał się umniejszać swoją odpowiedzialność za popełniony czyn, wskazując, iż nie wyjeżdżał na drogę a jedynie wykonywał jazdę próbną po podwórku. Ocenę Sądu Rejonowego w tym aspekcie Sąd Okręgowy podziela w pełni, wyjaśnienia oskarżonego w tej mierze pozostają w sprzeczności ze wskazanymi wyżej zeznaniami naocznych świadków tj. P. , K. i T. S. . Wskazani świadkowie konsekwentnie, w sposób nie budzący wątpliwości co do wiarygodności ich relacji wskazywały, iż widziały jak oskarżony wsiadł do samochodu marki a. (...) i wyjechał z terenu posesji kierując się w stronę pobliskiej wsi . Podobnie za bezpodstawny należy uznać zarzut, iż z powołanej przez skarżącego notatki urzędowej (k. 1 ,1v) wynika, iż oskarżonego zastano w samochodzie znajdującym się pod nieruchomością oznaczoną numerem (...) i w związku z tym zachodzi sprzeczność co do miejsca w którym oskarżony miał prowadzić pojazd mechaniczny. Precyzyjna lektura tej notatki prowadzi do zupełnie innych wniosków. W realiach sprawy, nie może budzić wątpliwości, iż pod nieruchomością oznaczoną nr 51 policjanci zastali zgłaszającą P. S. , co wynika wprost z treści owej notatki :,, pod blokiem W. (...) zastano zgłaszającą: S. P. (…), która oświadczyła, iż(…) J. P. będąc pod wpływem alkoholu kierował pojazdem marki a. (...) po miejscowości W. . Następnie oświadczyła , iż w/w jechał sam samochodem i od chwili zaparkowania pod garażem nikt z niego nie wysiadał .” Odnosząc się z kolei do przywołanego przez skarżącego orzeczenia Sądu Najwyższego (wyrok SN z 2012-03-02, V KK 358/11) odnotować należy, iż obszary, w których może odbywać się ruch lądowy mają charakterystyczne cechy wspólne, a mianowicie, muszą być ogólnodostępne i wykorzystywane przez nieograniczoną liczbę osób. W kontekście powyższej tezy (powszechnie przyjętej w doktrynie i judykaturze), bez znaczenia dla odpowiedzialności oskarżonego pozostaje okoliczność, iż działka ewidencyjna nr (...) , obręb Nr (...) stanowi prywatny użytek gruntowy. Pomimo bowiem tego, że nie jest to droga publiczna, bez wątpienia odbywa się na niej ruch lądowy. Z materiału dowodowego sprawy, w tym głównie wyjaśnień oskarżonego i wskazanych świadków, wynika, iż mieszcząca się na tej działce gruntu droga szutrowa stanowi główny dojazd do budynku wielorodzinnego znajdującego się na wskazanej posesji a zatem jest drogą ogólnodostępna, którą mogą poruszać się pojazdy nieokreślonej ilości osób. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie mógł zostać uwzględniony także zarzut obrazy 14 § 1 k.p.k. tj. zarzut wyjścia przez Sąd Rejonowy poza granicę aktu oskarżenia. Odnosząc się do tego aspektu sprawy na wstępie odnotować należy, iż Sąd meriti obowiązany jest rozpoznać sprawę w granicach zakreślonych skargą. Przedmiotowe granice postępowania głównego wyznacza czyn zarzucony w akcie oskarżenia, w związku z czym określona w art. 14 k.p.k. zasada skargowości wymaga precyzyjnego określenia czynu zarzucanego oskarżonemu. Przedmiotem rozpoznania musi być ten sam czyn , który został wskazany w akcie oskarżenia, co oznacza, że pomiędzy czynem zarzucanym (opisem czynu zawartym w akcie oskarżenia) i czynem przypisanym (czynem ustalonym w wyroku skazującym) musi zachodzić tożsamość podmiotowo-przedmiotowa. Nie ulega wątpliwości, że dla respektowania zasady skargowości niezbędne jest zachowanie tożsamości co do podmiotu czynu, przedmiotu ochrony, a w razie innych ustaleń co do czasu i miejsca czynu, także tożsamości osoby pokrzywdzonej (postanowienie Sądu Najwyższego Izba Karna z dnia 11 grudnia 2006r. II KK 304/06). Nie można jednak tracić z pola widzenia, że określona w art. 2§2 k.p.k. zasada prawdy nakazuje sądowi dokonać ustaleń faktycznych zgodnych z rzeczywistością a więc - jeżeli to konieczne- korygować obraz zarzuconego aktem oskarżenia czynu stosownie do wyników dokonanych ustaleń faktycznych. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie, powszechnie przyjmuje się, że chodzi o czyn jako kategorię faktyczną (ontologiczną) i rozumiany jest jako zdarzenia faktyczne. Konwencja (konstrukcja) „tożsamości czynu” pozwala rozpoznać skargę i wyrokować, gdy dwa różne zdarzenia (czyny) można uznać za to samo zdarzenie, jeśli różnice między nimi nie przekraczają pewnych przyjętych kryteriów tożsamości . W przeciwnym razie nawet najmniejsza zmiana ustaleń faktycznych w stosunku do zarzutu aktu oskarżenia, pociągałaby konieczność wniesienia nowej skargi o zmieniony czyn i poprowadzenie nowego postępowania karnego. Dzięki tej konwencji można w postępowaniu karnym realizować nakaz dokonania prawdziwych ustaleń faktycznych oraz korygować obraz rozpoznawanego czynu stosownie do wyników postępowania dowodowego, mając do czynienia z tym samym czynem. Zasada skargowości nie krępuje zatem Sądu w swobodzie ustalania wszystkich cech faktycznych oraz oceny prawnej rozpoznawanego przestępstwa. Granice procesu zakreśla zdarzenie faktyczne, które oskarżyciel opisał w akcie oskarżenia, przy czym Sąd nie jest związany ani samym opisem, ani też kwalifikacją prawną tego czynu wskazaną przez oskarżyciela. Sąd pierwszej instancji przypisując oskarżonemu popełnienie przestępstwa z art. 178 § 4 k.k. z tym ustaleniem , że dopuścił się go około godz. 21:15-21:30, nie wyszedł poza granicę aktu oskarżenia. Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek przeprowadzenia dowodu z nagrania zgłoszenia interwencji policji z dnia 18.08.2013 roku, Sąd Rejonowy precyzyjnie ustalił czas w jakim bezpośredni świadkowie widzieli jak oskarżony wyjeżdżał z posesji w kierunku Wpisowa. Z odtworzonego przez Sąd nagrania wynikało, iż zgłoszenie miało miejsce o godzinie 21:23, a oskarżony wrócił na posesję po ok. 15 minutach. Podobnie za bezzasadny należy uznać zarzut, iż Sąd wskazując w uzasadnieniu wyroku, iż oskarżony,, wyjechał z terenu posesji kierując się w stronę wsi”, określił miejsce popełnienia przestępstwa w zakresie szerszym, niż wynikało to z zarzutu prokuratorskiego. Gdyby przyznać rację skarżącemu to wówczas należałoby uznać, iż samo ustalenie przez Sąd kierunku w jaki skierował się oskarżony prowadziłoby do orzekania poza granicami skargi. Tak postawioną tezę należy uznać za sprzeczną chociażby z zasadami doświadczenia życiowego. Ustalenie to pozostaje w dalszym ciągu w zakresie tożsamego zdarzenia faktycznego, którego dotyczy zarzut, albowiem oskarżony aby móc wyjechać z posesji w kierunku wsi musiał prowadził pojazd mechaniczny po drodze szutrowej, na której według jego wyjaśnień odbywał się ruch. Ostatecznie zawsze należałoby się odwołać do rozsądnej i życiowej oceny oraz wskazania czy na podstawie porównania dwóch czynów(zarzucanego i przypisanego) można uznać, iż mamy do czynienia z dwoma innymi zdarzeniami faktycznymi. Rekapitulując, każdorazowo przy ocenie tożsamości czynu należy mieć na uwadze, iż w momencie wniesienia do sądu aktu oskarżenia (skargi) nie wiadomo jeszcze, czy zarzucony czyn (zdarzenie, zachowanie) w ogóle miał miejsce oraz jaki będzie ostateczny jego obraz i ocena prawna. Opis czynu zawarty w akcie oskarżenia, ma wszak charakter hipotezy, której zgodność z rzeczywistością będzie weryfikowana w toku przewodu sądowego. Oczywiście bezzasadny okazał się także zarzut rażącej niewspółmierności kary. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd meriti przedstawił motywy, którymi kierował się wymierzając oskarżonemu karę. Na marginesie należy podnieść, iż całokształt wymienionych powyżej okoliczności, zwłaszcza związanych z w pełni świadomym oraz zamierzonym lekceważeniem przez oskarżonego treści wyroku Sądu i orzeczonego zakazu, powoduje, iż w ocenie Sądu Okręgowego, w stosunku do wymienionego nie istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna pozwalająca na orzeczenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jego wykonania. Decydując o wymiarze kary bez warunkowego jej zawieszenia należało wziąć pod uwagę, że oskarżony przedmiotowego występku dopuścił się w warunkach uprzedniego, dwukrotnego skazania za przestępstwo z art. 178 a § 4 k.k. , a więc również za prowadzenie pojazdów w stanie nietrzeźwości. Poprzednio wymierzone kary pozbawienia wolności o charakterze wolnościowym nie skłoniły oskarżonego do zmiany swego postępowania. Wręcz przeciwnie, pomimo skazania w dalszym ciągu kierował pojazdami mechanicznymi, praktycznie lekceważąc orzeczony wobec niego środki karne zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów. Należy podkreślić również, że przestępstwa z dnia 18 sierpnia 2013 roku oskarżony dopuścił się w ciągu zaledwie trzech miesięcy po wydaniu wobec niego prawomocnego wyroku skazującego w sprawie (...) za czyn z art. 178a § 4 k.k. , przy czym- co także podkreślić trzeba- w owej sprawie (...) oskarżony właśnie skorzystał z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia kary. Wobec J. P. nie zachodzą żadne przesłanki, które mogłyby uzasadniać tezę, iż pomimo nie wykonania kary pozbawienia wolności nie wejdzie on ponownie w konflikt z prawem i wniosku tego w żadnym stopniu nie zmienia eksponowana w apelacji trudna sytuacja rodzinna wymienionego. Mając zatem powyższe na uwadze i nie podzielając żadnego z zarzutów zawartych w apelacji, zaskarżony wyrok jako prawidłowy i słuszny utrzymano w mocy ( art. 437 § 1 kpk ). Zważywszy na trudną sytuację materialną oskarżonego, który nie ma żadnego, istotnego majątku i utrzymuje się jedynie z prac sezonowych uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie ok.1500zł. miesięcznie, przy czym ma on na utrzymaniu czworo dzieci, Sąd Okręgowy uznał za uzasadnione zwolnić go od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze ( art. 636 §1 kpk w zw. z art. 634 kpk i art. 624 §1 kpk ). O wynagrodzeniu zaa obronę z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust.1 ustawy Prawo o adwokaturze .