VII K 65/25

SAOSKarneochrona porządku prawnegoWysokarejonowy
obrona koniecznanaruszenie posiadaniaznieważenienietykalność cielesnasąd karnyuniewinnienieprawo cywilnenieruchomości

Sąd uniewinnił oskarżoną od zarzutów znieważenia i naruszenia nietykalności cielesnej, uznając jej działania za obronę konieczną przed bezprawnym naruszeniem posiadania ogródka.

Oskarżona Z. P. została oskarżona o znieważenie i uderzenie pokrzywdzonego R. P. podczas sporu o użytkowanie ogródka. Sąd ustalił, że pokrzywdzony samowolnie naruszył posiadanie ogródka, które prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego zostało przyznane oskarżonej i jej mężowi. W związku z tym, sąd uznał, że działania oskarżonej stanowiły obronę konieczną w rozumieniu art. 25 § 1 k.k. i art. 343 § 1 k.c., co skutkowało uniewinnieniem od zarzucanych czynów.

Sąd rozpatrywał sprawę przeciwko Z. P., oskarżonej o znieważenie i naruszenie nietykalności cielesnej R. P. w dniu 3 kwietnia 2025 roku. Pokrzywdzony miał zostać uderzony metalowym słupkiem w nogi i znieważony wulgarnymi słowami podczas próby przestawienia ogrodzenia ogródka. Oskarżona przyznała, że szarpnęła pokrzywdzonego i lekko uderzyła go słupkiem, ale zaprzeczyła używania wulgarnych słów. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży (I Ns 636/19 z dnia 2 września 2020r.), które ustaliło wyłączne użytkowanie części działki, na której znajdował się ogródek, przez oskarżoną i jej męża. Sąd uznał, że pokrzywdzony, nie mając tytułu prawnego do tej części działki, bezprawnie naruszył jej posiadanie, demontując i przestawiając ogrodzenie. W tej sytuacji, działania oskarżonej, polegające na znieważeniu i uderzeniu pokrzywdzonego, zostały zakwalifikowane jako obrona konieczna w rozumieniu art. 25 § 1 k.k. oraz art. 343 § 1 k.c. Sąd podkreślił, że prawo do obrony koniecznej jest samoistne i nie wymaga poszukiwania innych sposobów uniknięcia zamachu. Ponieważ działania oskarżonej mieściły się w granicach obrony koniecznej, sąd uniewinnił ją od popełnienia zarzucanych jej czynów. Konsekwencją uniewinnienia było obciążenie oskarżyciela prywatnego całością kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, działania oskarżonej stanowiły obronę konieczną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pokrzywdzony bezprawnie naruszył posiadanie ogródka, które prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego zostało przyznane oskarżonej i jej mężowi. W związku z tym, działania oskarżonej, mające na celu odparcie tego naruszenia, mieściły się w ramach obrony koniecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uniewinnienie

Strona wygrywająca

Z. P.

Strony

NazwaTypRola
Z. P.osoba_fizycznaoskarżona
R. P.osoba_fizycznapokrzywdzony
J. P.osoba_fizycznaświadek
W. P.osoba_fizycznaświadek
A. B.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 343 § § 1

Kodeks cywilny

Posiadacz może zastosować obronę konieczną, aby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania, jeżeli naruszenie to jest bezprawne i stanowi zamach na przedmiot posiadania, któremu odpowiada bezpośrednie działanie posiadacza odpierającego ten zamach.

k.k. art. 25 § § 1

Kodeks karny

Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

Pomocnicze

k.p.k. art. 632 § pkt.1

Kodeks postępowania karnego

Konsekwencją uniewinnienia było obciążenie oskarżyciela prywatnego całością kosztów postępowania.

k.k. art. 193 § § 1

Kodeks karny

Wspomniany jako czyn zabroniony, którego znamiona mogło wypełniać zachowanie pokrzywdzonego (wdarcie się na cudzą działkę).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działania oskarżonej stanowiły obronę konieczną przed bezprawnym naruszeniem posiadania. Pokrzywdzony nie miał tytułu prawnego do naruszonego posiadania. Prawo do obrony koniecznej jest samoistne i nie wymaga poszukiwania innych sposobów uniknięcia zamachu.

Godne uwagi sformułowania

Prawo nie powinno ustępować przed bezprawiem. Osoba, której dobro zostało naruszone ma prawo odpierać zamach wszelkimi dostępnymi środkami, które są konieczne do zmuszenia napastnika do odstąpienia od kontynuowania zamachu. Działający w obronie koniecznej może użyć takich środków, jakie uważa w konkretnych okolicznościach za niezbędne dla odparcia zamachu. Mogą być nimi nawet niebezpieczne narzędzia.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania obrony koniecznej w przypadku naruszenia posiadania nieruchomości, nawet gdy naruszenie jest niewielkie, a działania obronne są instynktowne."

Ograniczenia: Stosowanie wyłącznie w przypadku bezprawnego i bezpośredniego naruszenia posiadania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak prawo cywilne (ochrona posiadania) i karne (obrona konieczna) mogą się zazębiać w codziennych konfliktach. Pokazuje też, że nawet drobne naruszenie posiadania może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, jeśli nie jest odpowiednio uzasadnione.

Ogródek sporu: Czy uderzenie słupkiem to obrona konieczna?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt VII K 65/25 Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza. USTALENIE FAKTÓW 1.Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.1.1. Z. P. Czyny zarzucane: I.w dniu 3 kwietnia 2025r. w K. przy ul. (...) ok. godz. 12:35 szarpała za ubrania R. P. , a następnie uderzyła go metalowym słupkiem w nogi doprowadzając do upadku pokrzywdzonego, II.w dniu 3 kwietnia 2025r. w K. przy ul. (...) ok. godz. 12:35 znieważyła R. P. używając wobec niego niecenzuralnych i wulgarnych słów, Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty Działanie oskarżonej Z. P. w obronie koniecznej. Wyjaśnienia oskarżonej Z. P. 37-38 Zeznania świadka R. P. 39-40 Zeznania świadka W. P. 41-42 Zeznania świadka A. B. 41 Zeznania świadka J. P. 42-43 Nagranie na płycie CD 4 Kserokopia postanowienia z załącznikami 28-35 1.Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.2.1. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty OCena DOWOdów 1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.1 wyjaśnienia oskarżonej Z. P. Oskarżona w swoich wyjaśnieniach na rozprawie zaprzeczając aby używała słów wulgarnych przyznała, iż faktycznie szarpnęła pokrzywdzonego R. P. i uderzyła go lekko słupkiem w nogę, gdyż przestawiał on ogrodzenie ogródka i znajdował się na jego obszarze, pomimo, iż to ona z mężem nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat byli wyłącznymi użytkownikami tego ogródka, co zostało też potwierdzone orzeczeniem sądu. Zdaniem sądu wyjaśnienia oskarżonej poza zaprzeczeniem użycia słów wulgarnych, zasługują na wiarę z uwagi na zgodność z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie. zeznania świadka J. P. Świadek który nie był obecny podczas zajścia objętego zarzutami aktu oskarżenia potwierdził wyjaśnienia swojej żony w zakresie nieprzerwanego posiadania ogrodzonego ogródka od wielu lat oraz osobistego wykonania ogrodzenia, a także zamknięcia ogródka w 2024r. na kłódkę z uwagi na twierdzenia R. P. , że jest on jego. zeznania świadka R. P. Pokrzywdzony zeznał, że nie zgadzał się z wyłącznym użytkowaniem ogródka przez oskarżoną i jej męża z uwagi na fakt, że jego rodzice są współwłaścicielami całej działki gruntu razem z oskarżoną, a zmarła ok. 5 lat wcześniej babcia ustnie przekazała ogródek ojcu. Uprzedzał o tym J. P. w 2024r., który wówczas założył kłódkę. Podał, że w dniu zdarzenia zdjął siatkę, odciął słupek ogrodzeniowy i założył swoją siatkę przesuwając ogrodzenie, a oskarżona mu w tym przeszkodziła wyzywając go, szarpiąc i uderzając słupkiem. Pokrzywdzony nie kwestionował przy tym, że ani on ani jego rodzice nie byli nigdy użytkownikami ogródka. Relacji pokrzywdzonego należało dać wiarę, albowiem zasadniczo jest ona zgodna z pozostałym materiałem dowodowym, za wyjątkiem braku wiedzy o toczącym się postępowaniu sądowym, które prawomocnie uregulowało zakres korzystania z działki, gdyż oczywistym jest, iż pokrzywdzony z uwagi na częste przyjazdy do K. i dobre stosunki z matką musiał znać treść orzeczenia w sprawie cywilnej. zeznania świadka W. P. Matka pokrzywdzonego potwierdziła zeznania swojego syna w całości i w tej części sąd uznał je za wiarygodne. Także ona przyznała, że nigdy nie użytkowała ogródka, do którego rości sobie pretensje, gdyż od śmierci teściowej użytkowali go wyłącznie oskarżona i jej mąż. Sąd nie dał natomiast wiary, że prowadzono kolejne postępowanie regulujące korzystanie z nieruchomości wspólnej, gdyż pokrzywdzony ustalił osobiście na rozprawie, że takie nie było prowadzone. zeznania świadka A. B. Zeznaniom świadka sąd dał wiarę w całości, albowiem były logiczne, spójne i zgodne z pozostałymi dowodami w sprawie. nagranie na płycie CD Dowód obiektywny nie kwestionowany w sprawie jednoznacznie potwierdzający przebieg zdarzenia, z którego wynika, że oskarżona użyła wobec oskarżyciela w czasie gdy znajdował się on wewnątrz użytkowanego przez nią i ogrodzonego ogródka i prowadził prace mające na celu przesunięcie ogrodzenia celem powiększenia zakresu własnego użytkowania jeden raz wulgarnego zwrotu „wypier… ch…”, a następnie szarpnęła go za ramię i uderzyła słupkiem od tyłu w nogi, co jednakże nie doprowadziło do przerwania pracy przez oskarżyciela i uniemożliwienia przestawienia ogrodzenia. kserokopia postanowienia z załącznikami Dokument urzędowy potwierdzający dokonanie z dniem uprawomocnienia to jest 10 września 2020r. podziału nieruchomości wspólnej J. i W. P. oraz Z. i J. P. i M. D. (którego udział stał się własnością syna Z. i J. P. ) do użytkowania w taki sposób, iż wyłącznymi użytkownikami części działki na której ogrodzenie przestawił pokrzywdzony stali się Z. i J. P. . 1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 1.2.1 PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☐ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☐ 3.4. Umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania ☒ 3.5. Uniewinnienie I Z. P. Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia Zeznania przesłuchanych w sprawie świadków (zarówno oskarżenia jak i obrony) oraz zapis nagrania odnośnie zachowania oskarżonej objętego zarzutami aktu oskarżenia zdaniem sądu łączą się w spójną jednolitą całość pozwalając na ustalenie w zasadzie niekwestionowanego przez obie strony postępowania stanu faktycznego obejmującego naruszenie przez pokrzywdzonego wyłącznego posiadania przez oskarżoną i jej męża części działki gruntu stanowiącej ogrodzony ogródek poprzez demontaż i przesunięcie ogrodzenia, co spotkało się z reakcją oskarżonej w postaci znieważenia pokrzywdzonego i naruszenia jego nietykalności osobistej celem uniemożliwienia mu wejścia w posiadanie części ogródka. Zgodnie z art. 343§1 kc posiadacz może zastosować obronę konieczną ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania. Prawo do zastosowania obrony koniecznej przysługuje wyłącznie jeżeli naruszenie to jest bezprawne i stanowi zamach na przedmiot posiadania, któremu odpowiada bezpośrednie działanie posiadacza odpierającego ten zamach. Przez bezpośredniość zastosowanej obrony rozumie się jedność miejsca oraz czasu zamachu i obrony Dobro chronione przez posiadacza może przy tym przedstawiać mniejszą wartość w porównaniu z dobrem zagrożonym zniszczeniem lub uszkodzeniem w obronie koniecznej (tak: Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2025). Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wprost wynika, że pokrzywdzony naruszył posiadanie działki gruntu wyłącznie użytkowanej przez oskarżoną i w czasie zachowania zarzuconego oskarżonej w akcie oskarżenia wykonywał czynności związane z naruszeniem tegoż posiadania. Pokrzywdzony nie miał przy tym tytułu prawnego do wejścia w jej posiadanie, które prawomocnie na rzecz oskarżonej i jej męża uregulowało postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży w sprawie I Ns 636/19 z dnia 2 września 2020r., przez co jego zachowanie było bezprawne. Z tego względu oskarżona miała pełne prawo do zastosowania obrony koniecznej, a jej zachowanie w postaci najpierw wulgarnego znieważenia pokrzywdzonego celem zaprzestania przez niego naruszenia posiadania (przy czym oczywistym jest, iż na uprzejmą prośbę o opuszczenie ogródka pokrzywdzony by nie zareagował), a następnie gdy nie zaprzestał pracy szarpnięcia go i w sytuacji dalszej kontynuacji pracy lekkiego uderzenia słupkiem w nogi po którym pokrzywdzony „teatralnie” przewrócił się, aby po chwili ponownie kontynuować pracę, mieści się w jej ramach. Należy zaznaczyć, iż oskarżona nie użyła żadnego środka w sposób mogący choćby nieumyślnie spowodować poważniejsze skutki dla pokrzywdzonego, a zatem jej działanie było adekwatne do naruszenia jej dobra chronionego prawem czyli nieprzerwanego wyłącznego posiadania ogrodzonej części gruntu. W ocenie sądu zachowanie oskarżonej zarzucone w akcie oskarżenia w całości mieści się w ramach wyznaczonych przez przepis art. 343§1 kc , a tym samym oskarżona nie popełniła przestępstwa. Należy także zwrócić uwagę, iż naruszenie posiadania dotyczyło ogrodzonej działki gruntu, która była „cudza” dla pokrzywdzonego (nie mającego jakiegokolwiek tytułu prawnego do niej) i z racji sposobu działania pokrzywdzonego stanowiło bez wątpienia wdarcie się na nią, co mieści się również w znamionach czynu zabronionego opisanego w art. 193§1 kk . Zgodnie z kolei z art. 25§1 kk nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. Prawo do obrony koniecznej przysługuje przy tym zawsze i niezależnie od tego, czy na przykład można było uniknąć niebezpieczeństwa związanego z zamachem przez ucieczkę, ukrycie się, wezwanie pomocy osób trzecich czy policji. Należy podkreślić, iż ratio legis obrony koniecznej to nie tylko wzgląd na ochronę zaatakowanego dobra, ale także respektowanie zasady, iż prawo nie powinno ustępować przed bezprawiem. Osoba, której dobro zostało naruszone ma prawo odpierać zamach wszelkimi dostępnymi środkami, które są konieczne do zmuszenia napastnika do odstąpienia od kontynuowania zamachu. Wystarczającym warunkiem uznania, że oskarżony działał w obronie koniecznej, jest ustalenie, że świadomy istnienia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jakiekolwiek dobro chronione prawem, zamach ten odpierał, stosując sposób obrony współmierny do niebezpieczeństwa (tak m.in. post. SN z dnia 27 kwietnia 2017 r. , IV KK 116/17, Legalis nr 1598981; wyrok SA w Krakowie z dnia 20 lutego 2012 r., II AKa 259/11, Legalis nr 527944, wyrok SO Warszawa- P. w W. z dnia 12 października 2017 r. VI Ka 9/17). Z istoty obrony koniecznej wynika bowiem, że ma ona charakter samoistny, a nie subsydiarny. Oznacza to, że odpieranie zamachu kosztem dobra napastnika jest usprawiedliwione samą bezprawnością i bezpośredniością zamachu, a nie brakiem innego racjonalnego sposobu uniknięcia zamachu. Konsekwencją samoistności obrony koniecznej jest również to, iż w jej ramach można poświęcić dobro napastnika o wyższej wartości, niż dobro bronione przed zamachem. Działający w obronie koniecznej może użyć takich środków, jakie uważa w konkretnych okolicznościach za niezbędne dla odparcia zamachu. Mogą być nimi nawet niebezpieczne narzędzia (por. wyrok SN z dnia 09 kwietnia 2002 r., IV KKN 289/99, Legalis nr 66925, wyrok SA we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2013 r., II AKa 251/13, Legalis nr 999564). Dla stwierdzenia działania w obronie nie jest nadto wymagane przemyślane działanie nakierowane na odparcie zamachu, a wystarczy działanie instynktowne, bez przemyślenia, nagła reakcja obronna w sytuacji zagrożenia, gdy sprawca obrony uświadamia sobie zamach i z własnej woli podejmuje obronę dobra chronionego prawem (por. post. SN z dnia 07 października 2014 r., V KK 116/14, Legalis nr 1079963). Fakt, że działanie zaatakowanej osoby miało charakter nagłej, odruchowej, czy też spowodowanej zdenerwowaniem, reakcji obronnej, nie wyklucza możliwości uznania, iż było to działanie w warunkach obrony koniecznej (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 02 marca 2015 r. II AKa 14/15, Legalis nr 1219162, wyrok SO Warszawa- P. w W. z dnia 12 października 2017 r. VI Ka 9/17). Zdaniem sądu bez żadnych wątpliwości to pokrzywdzony naruszył chronione dobro prawne oskarżonej lekceważąc jej prawo do wyłącznego użytkowania ogrodzonej części gruntu z wyłączeniem innych osób oraz lekceważąc całkowicie fakt obecności oskarżonej w trakcie swojego działania. Tym samym zdaniem sądu zachowanie oskarżonej także w zakresie opisanego wyżej sposobu jej działania mieści się również w ramach wyznaczonych przepisem art. 25§1 kk . Dlatego też Sąd uniewinnił Z. P. od popełnienia czynów zarzucanych jej w pkt.I i II aktu oskarżenia. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę 7. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Konsekwencją uniewinnienia było obciążenie oskarżyciela prywatnego całością kosztów postępowania stosownie do treści art. 632 pkt.1 kpk . Podpis

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI