VII GZ 29/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) FINANSE spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oddział w Polsce pozwem z dnia 20.12.2024 r. domagała się zasądzenia od pozwanego R. K. kwoty 72 364,21 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, wskazując jako podstawę umowy pożyczki. W uzasadnieniu podała, że właściwość sądu polskiego wynika z ogólnej zasady miejsca zamieszkania pozwanego, a umowa prorogacyjna nie wyłącza jurysdykcji, jeśli pozwany wda się w spór. Sąd Rejonowy w Suwałkach V Wydział Gospodarczy postanowieniem z 17.01.2025 r. odrzucił pozew, stwierdzając brak jurysdykcji krajowej. Sąd Rejonowy oparł się na umowie stron z 15.06.2022 r. i jej Ogólnych Warunkach Umowy, które w pkt 12.10 stanowiły, że spory będą rozstrzygane przez właściwy sąd Republiki Litewskiej. Sąd Rejonowy uznał, że umowa jurysdykcyjna jest skuteczna i wyłącza jurysdykcję sądów polskich, a art. 26 Rozporządzenia Bruksela I bis (wdanie się w spór) nie ma zastosowania, gdy istnieje ważna umowa prorogacyjna. Powódka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem, zarzucając naruszenie art. 26 Rozporządzenia w zw. z art. 25 Rozporządzenia i art. 1104 KPC, argumentując, że sąd nie mógł z urzędu odrzucić pozwu przed doręczeniem go pozwanemu i podniesieniem zarzutu braku jurysdykcji. Sąd Okręgowy w Białymstoku uznał zażalenie za zasadne. Podzielił stanowisko, że sąd z urzędu bada jedynie jurysdykcję wyłączną z art. 24 Rozporządzenia. W przypadku jurysdykcji wyłącznej umownej (art. 25 Rozporządzenia), sąd ma obowiązek nadać bieg postępowaniu przez doręczenie pozwu. Dopiero wdanie się pozwanego w spór może skutkować uzyskaniem jurysdykcji przez sąd polski, a umowa prorogacyjna ulega derogacji. Sąd Okręgowy wskazał, że przepisy rozporządzenia nie dają podstawy do z urzędu stwierdzenia braku jurysdykcji wynikającej z umowy o jurysdykcję, a przed doręczeniem pozwu sąd nie może odrzucić pozwu na tej podstawie. Uchylił zaskarżone postanowienie i pozostawił Sądowi Rejonowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Rozporządzenia Bruksela I bis dotyczących jurysdykcji umownej i ustanowienia jurysdykcji przez wdanie się w spór, zwłaszcza w kontekście stosowania art. 26 w sytuacji istnienia umowy prorogacyjnej.
Dotyczy spraw cywilnych i handlowych w ramach UE. Interpretacja może być specyficzna dla stanu prawnego i orzecznictwa w momencie wydania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd polski ma jurysdykcję krajową do rozpoznania sprawy o zapłatę, gdy strony zawarły umowę prorogacyjną wskazującą sądy Republiki Litewskiej jako właściwe, a pozwany nie podniósł zarzutu braku jurysdykcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd polski może mieć jurysdykcję, jeśli pozwany wda się w spór, nawet jeśli istnieje umowa prorogacyjna wskazująca inny sąd. Sąd pierwszej instancji nie mógł z urzędu odrzucić pozwu przed doręczeniem go pozwanemu i podniesieniem zarzutu braku jurysdykcji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na wykładni art. 26 Rozporządzenia Bruksela I bis, zgodnie z którą wdanie się w spór przez pozwanego może ustanowić jurysdykcję sądu, nawet jeśli strony zawarły umowę prorogacyjną. Jurysdykcja wyłączna z art. 24 Rozporządzenia jest badana z urzędu, ale jurysdykcja umowna z art. 25 nie wyłącza zastosowania art. 26, jeśli pozwany nie podniesie zarzutu braku jurysdykcji.
Jaka jest relacja między umową jurysdykcyjną (art. 25 Rozporządzenia Bruksela I bis) a ustanowieniem jurysdykcji przez wdanie się w spór (art. 26 Rozporządzenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustanowienie jurysdykcji przez wdanie się w spór (art. 26) może wyprzedzać skutki umowy jurysdykcyjnej (art. 25), jeśli pozwany nie podniesie zarzutu braku jurysdykcji. Wdanie się w spór stanowi milczące zawarcie umowy jurysdykcyjnej i może doprowadzić do derogacji wcześniejszej umowy prorogacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 26 Rozporządzenia dotyczy sytuacji, gdy nie ma umowy jurysdykcyjnej lub gdy pozwany wdaje się w spór, co może skutkować nabyciem jurysdykcji przez sąd. Nawet jeśli istnieje umowa prorogacyjna, sąd nie może z urzędu odrzucić pozwu przed doręczeniem go pozwanemu i podniesieniem zarzutu braku jurysdykcji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) FINANSE spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddział w Polsce | spółka | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 25 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Strony mogą umówić się o jurysdykcję sądów państwa członkowskiego. Jurysdykcja ta jest wyłączna, o ile strony nie uzgodniły inaczej.
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 26 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Sąd uzyskuje jurysdykcję, jeżeli pozwany przed tym sądem wda się w spór, chyba że pozwany podnosi zarzut braku jurysdykcji lub inny sąd ma jurysdykcję wyłączną z art. 24.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1099 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1104
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 24
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Katalog spraw, w których sądy państwa członkowskiego mają jurysdykcję wyłączną, badany z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie mógł z urzędu odrzucić pozwu z powodu braku jurysdykcji, gdy strony zawarły umowę prorogacyjną, bez doręczenia pozwu pozwanemu i podniesienia przez niego zarzutu braku jurysdykcji. • Artykuł 26 Rozporządzenia Bruksela I bis dopuszcza ustanowienie jurysdykcji przez wdanie się w spór, nawet jeśli istnieje umowa prorogacyjna, która ulega wówczas derogacji. • Sąd z urzędu bada jedynie jurysdykcję wyłączną z art. 24 Rozporządzenia, a nie jurysdykcję umowną z art. 25.
Odrzucone argumenty
Sąd Rejonowy prawidłowo odrzucił pozew z powodu braku jurysdykcji krajowej, gdyż strony skutecznie zawarły umowę prorogacyjną wskazującą sądy Republiki Litewskiej jako właściwe. • Artykuł 26 Rozporządzenia nie ma zastosowania, gdy strony zawarły ważną umowę jurysdykcyjną na podstawie art. 25 Rozporządzenia.
Godne uwagi sformułowania
brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy • wdanie się w spór co do istoty sprawy, jeżeli pozwanym nie podniesie zarzutu braku jurysdykcji krajowej • jurysdykcja umowna ma charakter wyłączny i nie ma zastosowania przepis pozwalający na utrwalenie jurysdykcji przez wdanie się w spor po doręczeniu odpisu pozwu • sąd bierze pod uwagę z urzędu tylko jurysdykcję wyłączną z art. 24 Rozporządzenia • w przypadku jurysdykcji wyłącznej umownej, sąd ma obowiązek nadać bieg postępowaniu przez doręczenie pozwu i podjąć dalsze czynności w zależności od czynności pozwanego • wdanie się w spór ustanowi jurysdykcję krajową sądu mimo zawarcia przez strony umowy o jurysdykcję wyłączną sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub sądu państwa trzeciego • w przepisach rozporządzenia brak podstawy procesowej by sąd z urzędu stwierdzał brak jurysdykcji wynikający z umowy o jurysdykcję
Skład orzekający
Paweł Dzienis
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Rozporządzenia Bruksela I bis dotyczących jurysdykcji umownej i ustanowienia jurysdykcji przez wdanie się w spór, zwłaszcza w kontekście stosowania art. 26 w sytuacji istnienia umowy prorogacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy spraw cywilnych i handlowych w ramach UE. Interpretacja może być specyficzna dla stanu prawnego i orzecznictwa w momencie wydania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia jurysdykcji w sprawach transgranicznych, które jest częstym problemem w obrocie gospodarczym. Wyjaśnia, jak sądy interpretują umowy prorogacyjne w kontekście unijnych przepisów.
“Umowa prorogacyjna nie zawsze wyłącza polski sąd – kluczowe rozstrzygnięcie o jurysdykcji!”
Dane finansowe
WPS: 72 364,21 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.