VII Ga 94/17

Sygn. akt VII Ga 94/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2017 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Alicja Dubij Sędziowie:SSO Katarzyna Topczewska SSR del. Beata Gnatowska (spr.) Protokolant: Marcin Matuk po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII GC 1719/16 I. Zmienia zaskarżony wyrok: 1. w pkt. I w ten sposób, że oddala powództwo; 2. w pkt. III w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.017,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 3. w pkt. IV w ten sposób, że nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 183,08 zł tytułem pokrycia wydatków. II. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 531,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. SO Katarzyna Topczewska SO Alicja Dubij SR del. Beata Gnatowska Sygn. akt VII Ga 94/17 UZASADNIENIE Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 1.970,58 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 29 lutego 2016 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych, tytułem odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej AC sprawcy kolizji w związku ze zdarzeniem z dnia 21 stycznia 2016 r. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym dnia 26 kwietnia 2016 roku w sprawie o sygn. akt VIII GNc 1592/16 Sąd Rejonowy w Białymstoku uwzględnił w całości żądanie powoda. Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz poniesionych kosztów procesu oraz wskazała, że wypłacone odszkodowanie w pełni zrekompensowało szkodę w pojeździe oraz umożliwiło przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt VIII GC 1719/16 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.607,77 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29.02.2016 roku do dnia zapłaty (w pkt I) oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie (w pkt II). Zasądził ponadto od pozwanego na rzecz powoda kwotę 659,48 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (w pkt III), a także nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku od powoda kwotę 33 złote, zaś od pozwanego kwotę 150,08 złotych tytułem zwrotu tymczasowo uiszczonych wydatków (w pkt IV). Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 21 stycznia 2016 r. uszkodzeniu uległ pojazd marki A. (...) o nr rej. (...) , stanowiący własność C. M. , objęty ochroną ubezpieczeniową autocasco przez pozwany zakład ubezpieczeń. Szkodę zgłoszono ubezpieczycielowi, który nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności. Naprawę pojazdu zlecono zakładowi (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością , cedując jednocześnie na ww. spółkę wierzytelność z tytułu odszkodowania z polisy AC. Zakład wystawił faktury VAT nr (...) na kwoty 7.862,43 zł i 25.574 zł brutto, a następnie przelał na powódkę wierzytelność z tytułu odszkodowania z polisy AC. Pozwana wypłaciła świadczenie odszkodowawcze w łącznej kwocie 25.213,51 zł. Istota sporu zdaniem Sądu I instancji sprowadzała się do ustalenia kosztów naprawy pojazdu, a w konsekwencji do ustalenia kwoty należnego odszkodowania. Sąd ten wskazał, że dla określenia praw i obowiązków stron należy uwzględniać zawarte w aktach szkody Ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych autocasco, stanowiące integralną część umowy ubezpieczenia AC zaznaczając, że zgodnie z art. 807 § 1 k.c. , postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia sprzeczne z przepisami Kodeksu cywilnego dotyczące umów ubezpieczenia, są nieważne. Umowa ubezpieczenia AC została zawarta w wariancie serwisowym. Celem wyjaśnienia spornej wysokości stawek za roboczogodziny prac naprawczych, Sąd Rejonowy załączył do akt sprawy aktualne na datę szkody cenniki kosztów naprawy stosowane przez zakłady naprawcze na terenie B. i okolic. Dopuścił także dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego. Biegły sądowy K. L. dokonał wyliczenia kosztów naprawy uszkodzeń przedmiotowego pojazdu w III wariantach. W wariancie I, przyjmując do wyliczenia części oryginalne oraz stawki za roboczogodzinę według średniej stawki z rynku lokalnego dla zakładów nie posiadających autoryzacji w wysokości 115/120 zł koszt naprawy uszkodzeń wynosiłby 30.957,85 zł brutto. W wariancie II, przyjmując do wyliczenia części oryginalne oraz stawki za roboczogodzinę według średniej z rynku lokalnego dla zakładów posiadających autoryzację w wysokości 153/155 zł koszt naprawy wynosiłby 32.580,09 zł brutto. W wariancie III, przyjmując do wyliczenia części oryginalne oraz stawki za roboczogodzinę zakładu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w wysokości 163 zł koszt naprawy wynosiłby 32 990,17 zł brutto. Opinię tę Sąd Rejonowy uznał za wiarygodny dowód w sprawie, przesądzający o ustaleniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu I instancji powódka sprostała obowiązkowi ciężaru dowodu wynikającemu z art. 6 k.c. przez co jej roszczenie podlegało uwzględnieniu w części, tj. w kwocie 1.607,77 zł. O odsetkach Sąd ten orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 817 § 1 k.c. , zaś o kosztach procesu na podstawie art. 100 k.p.c. Z powyższym orzeczeniem nie zgodziła się strona pozwana zaskarżając je w części, tj. w punktach I, III i IV oraz zarzucając: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. , poprzez błędną ocenę dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ruchu drogowego, a mianowicie przyjęcie, że naprawienie szkody w pojeździe marki A. (...) o nr rej. (...) możliwe jest wyłącznie w wariancie III przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę prac blacharsko-lakierniczych w wysokości 163/163 zł netto, w sytuacji, gdy biegły wyliczył wartość odszkodowania w trzech wariantach z zastosowaniem różnych stawek występujących na rynku lokalnym, a dokonując swobodnej oceny dowodu w kontekście należytej wykładni postanowień OWU AC Sąd powinien przyjąć za miarodajny wariant I (według stawki za rbg 115/120 zł netto ustalonej dla warsztatów nieautoryzowanych), ponieważ warsztat wykonujący naprawę przedmiotowego auta nie posiada autoryzacji żadnego producenta pojazdów; w konsekwencji doszło do zawyżenia odszkodowania należnego poszkodowanemu; 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i nieuprawnione przyjęcie, że dowodem potwierdzającym posiadanie autoryzacji przez zakład (...) sp. z o. o. jest certyfikat wystawiony przez markę H. zaświadczający, że ww. warsztat jest podwykonawcą w zakresie usług blacharsko- lakierniczych (...) Sp. z o. o. oraz oświadczenie wystawione przez firmę (...) stwierdzające, że (...) sp. z o. o. jest podwykonawcą w zakresie usług blacharsko-lakierniczych Autoryzowanego dealera marek samochodowych M. (...) , co w konsekwencji doprowadziło do przyznania zawyżonego odszkodowania przez zastosowanie do wyliczenia stawek za roboczogodzinę prac blacharsko-lakierniczych w wysokości porównywalnej do zakładów autoryzowanych, podczas gdy z powyższych zaświadczeń jednoznacznie wynika, iż zakład (...) sp. z o. o. nie posiadana żadnej autoryzacji producenta pojazdów. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 805 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 1 k.c. w zw. z § 17 ust. 5 pkt 2 w zw. z §17 ust. 6 OWU AC, poprzez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu przez Sąd, że odszkodowanie za naprawę pojazdu marki A. (...) o nr rej. (...) w związku ze szkodą z dnia 21 stycznia 2016 r. powinno zostać ustalone przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę prac naprawczych w wysokości wskazanej w fakturze VAT przedłożonej przez powoda tj. w wysokości 163 zł netto, a więc według stawek występujących na rynku lokalnym wśród zakładów autoryzowanych, podczas gdy z umowy łączącej strony (w szczególności zapisów OWU AC) wynika w sposób jednoznaczny, iż ubezpieczyciel ma prawo do zweryfikowania rachunków przedstawionych przez ubezpieczonego do wysokości średniej stawki stosowanej przez warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu wykonującego naprawę, działające na terenie miejsca naprawy pojazdu, a warsztat (...) Sp. z o.o. można porównywać jedynie z warsztatami nieautoryzowanymi - co zobowiązywało Sąd do uznania za uzasadniony kosztu naprawy pojazdu według stawki. 115/120 zł netto za rbg, zgodnie z wyliczeniami biegłego w wariancie I; w konsekwencji doszło do zawyżenia przyznanego odszkodowania. Powołując się na powyższe pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna, co skutkowało zmianą zaskarżonego orzeczenia. Na wstępie zaznaczyć należy, że podstawowym celem postępowania apelacyjnego jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd odwoławczy ma nie tylko prawo, lecz i obowiązek rozważenia na nowo całokształtu okoliczności, istniejących w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej oraz własnej ich swobodnej i samodzielnej oceny ( art. 233 § 1 k.p.c. i art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. ). Z istoty apelacji wynika, że Sąd II instancji nie ogranicza się do kontroli Sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę i rozważając wyniki postępowania przed Sądem I instancji, uprawniony jest ocenić je samodzielnie. W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty apelacyjne strony powodowej zasługiwały na akceptację i w efekcie doprowadziły do zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa. Poza sporem pozostawało, że strony łączyła umowa ubezpieczenia komunikacyjnego autocasco. Tego rodzaju umowa należy do grupy ubezpieczeń dobrowolnych. W tym stanie rzeczy wysokość, forma i sposób wypłacania świadczeń z tytułu ubezpieczenia są uzależnione od treści jej postanowień, przy czym elementem treści łączącego strony stosunku obligacyjnego stanowią ogólne warunki ubezpieczenia. Ogólne warunki ubezpieczenia określają zaś w sposób jednolity istotne postanowienia dla wszystkich umów w zakresie danego rodzaju ubezpieczenia u określonego ubezpieczyciela i stanowią część składową umowy ubezpieczenia. Nie mają one mocy powszechnie obowiązującej, jaka cechuje przepisy prawne zawarte w aktach normatywnych. Moc wiążąca ogólnych warunków opiera się na woli stron zawierających umowę (wyrok SN z 22 października 1999 r., III CKN 410/98, LEX 1218129). Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia tworzą reżim prawny (umowny) pomiędzy kontrahentami umowy ubezpieczenia, tak więc powoływanie się na naruszenie postanowienia, które statuuje obowiązek ubezpieczonego, posiada walor prawny naruszenia obowiązku wynikającego z art. 354 par. 1 k.c. (wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią) (wyrok SN z 6 maja 1998 r., II CKN 731/97, LEX nr 50738). Nie ulega także wątpliwości, iż postanowienia umowy ubezpieczenia, w tym i ogólne warunki ubezpieczenia, stanowiące zgodnie z wolą stron jej integralną część, podlegają wykładni z uwzględnieniem dyrektyw interpretacji oświadczeń woli określonych w art. 65 § 2 k.c. i to z uwzględnieniem wynikającej z art. 384 § 1 k.c. zasady związania ogólnymi warunkami umów, pod warunkiem doręczenia ich przed zawarciem umowy. Art. 65 § 2 k.c. decyduje o tym, że każda umowa podlega wykładni, której celem jest ustalenie miarodajnego znaczenia czynności prawnej, koniecznego dla określenia praw i obowiązków jej stron. Proces wykładni rozpoczyna się od wykładni językowej, a kończy z chwilą uzyskania, w wyniku zastosowania kolejnych reguł wykładni, rezultatu w postaci ustalenia rzeczywistego znaczenia prawnego umowy. Do podstawowych cech prawidłowej wykładni należy uwzględnianie standardów ukształtowanych w praktyce w danej dziedzinie i respektowanie założenia racjonalności, a więc elementów koniecznych do uzyskania rozsądnego rezultatu wykładni (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV CSK 420/13). Na kanwie przedmiotowego procesu istota sporu sprowadzała się do ustalenia zasadnej stawki za roboczogodzinę prac naprawczych, a w konsekwencji ustalenia wysokości należnego powodowi odszkodowania. Przede wszystkim Sąd Okręgowy podzielił zarzut apelującego, iż Sąd Rejonowy w sposób nieprawidłowy zastosował w sprawie § 17 ust. 5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia AC. Zgodnie z tym uregulowaniem, z zastrzeżeniem ust. 6-8 wysokość odszkodowania ustala się z uwzględnieniem zasad określonych w ust. 2-4 i sposobu naprawy pojazdu w wybranym przez ubezpieczonego warsztacie wykonującym naprawę oraz w oparciu o zasady zawarte w systemie A. , E. lub DAT, z zastosowaniem m.in. stawki za roboczogodzinę ustalonej przez (...) w oparciu o średnie ceny usług stosowane przez warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu wykonującego naprawę, działającego na terenie miejsca naprawy pojazdu. Zgodnie natomiast z §17 ust. 6 OWU, w razie udokumentowania naprawy pojazdu rachunkami lub fakturami VAT, (...) weryfikuje wysokość odszkodowania ustaloną na podstawie tych rachunków lub faktur VAT według zasad określonych w ust. 5. Mając na uwadze powyższe uregulowania ustalenie wysokości należnego odszkodowania wymaga dokonania wykładni pojęcia „warsztatów porównywalnej kategorii do warsztatu wykonującego naprawę, działające na terenie miejsca naprawy pojazdu”, a także „średnich cen usług”. Jeśli chodzi o pierwsze z tych pojęć, Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko apelującego, że w pierwszej kolejności należało ustalić, czy warsztat wykonujący naprawę uszkodzonego pojazdu posiada autoryzację producenta pojazdów, a następnie porównać go z warsztatami tej samej kategorii, tj. posiadającymi lub nie autoryzację producenta. Nie budzi natomiast wątpliwości, że prawidłowa ocena znajdujących się w aktach sprawy dokumentów winna prowadzić do wniosku, że dokonujący w niniejszej sprawie naprawy zakład, tj. (...) sp. z o.o. nie posiada autoryzacji producenta pojazdów, a jest jedynie podwykonawcą niektórych zakładów autoryzowanych w zakresie naprawy blacharsko-lakierniczej. Okoliczności tej strona powodowa nie kwestionowała i nie przedstawiła świadectwa autoryzacji warsztatu. Powód nie kwestionował także opinii biegłego, który wyliczył trzy warianty odszkodowania. W konsekwencji nie można zgodzić się z Sądem Rejonowym, że zastosowanie w sprawie powinien mieć III z wariantów przedstawionych przez biegłego sądowego K. L. . Wobec braku autoryzacji warsztatu dokonującego naprawy Sąd – uwzględniając OWU AC – powinien zastosować wariant I przewidujący, że średnia stawka za rbg dla zakładów nieposiadających autoryzacji to 115/120 zł, a przy jej zastosowaniu koszty naprawy przedmiotowego pojazdu wyniosą 25.168,98 zł netto. Jak już wyjaśniano, w OWU AC przewidziano, że stawka za roboczogodzinę ustalona zostanie w oparciu o średnie ceny usług. Wyjaśniając pojęcie stawki średniej najlepiej sięgnąć po Słownik Języka Polskiego, gdzie określenie „średni” oznacza: średniej wielkości, znajdujący się pomiędzy małym a dużym, pośredniej wielkości pod względem miary bądź przeciętny (www.sjp.pl). Z opinii biegłego sądowego K. L. wynika, że warsztaty nieautoryzowane działające na terenie miejsca naprawy pojazdu stosują stawki za roboczogodzinę w przedziale od 100 do 130 zł za prace blacharskie i od 110 do 140 zł za prace lakiernicze. Zdaniem Sądu Okręgowego stawka 115/120 zł za rbg, jako będąca wypośrodkowaniem pomiędzy najniższą i najwyższą z obowiązujących na rynku lokalnym, okazała się być właśnie stawką średnią. W konsekwencji należało uznać, że należne za naprawę pojazdu odszkodowanie wynosi 25.168,98 zł netto (30.957,85 zł brutto), a wobec tego, że pozwany wypłacił dotychczas kwotę wyższą, niż wynikająca z opinii biegłego, powództwo należało oddalić w całości. Podstawę zmiany orzeczenia stanowił przepis art. 386 § 1 k.p.c. Zmiana merytorycznego orzeczenia skutkowała także zmianą rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w zakresie kosztów postępowania. Mając bowiem na względzie powyższe powód ostatecznie przegrał sprawę w całości, winien zwrócić pozwanemu całość poniesionych przez niego kosztów postępowania. Dlatego też, w oparciu o art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.017 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (800 zł wydatków na opinię biegłego). Od powoda pobrano brakującą kwotę na pokrycie wydatków w sprawie (koszt opinii biegłego) na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. , tj. zgodnie z zasadą ponoszenia odpowiedzialności za wynik sprawy. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustalona została na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., przy uwzględnieniu zmiany treści przepisów niniejszego Rozporządzenia, jaka miała miejsce z dniem 27 października 2016 r. i faktu wywiedzenia apelacji w dniu 26 stycznia 2017 r.