VII C 1052/24

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 20 października 2025 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Marcin Miczke po rozpoznaniu 20 października 2025 roku w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z 10 grudnia 2024 roku sygn. akt VII C 1052/24 I. oddala apelację, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty. Marcin Miczke UZASADNIENIE Apelacja jest bezzasadna. Zgodnie z art.505 13 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku zawiera jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, gdyż sąd drugiej instancji rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym nie przeprowadził postępowania dowodowego. Prawo procesowe: Sąd Rejonowy nie naruszył art.233 § 1 k.p.c. W pozwie powód nie twierdził, ze pozwany nie zapłacił składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne po uzyskaniu wsparcia od powoda. Dopiero w odpowiedzi na sprzeciw powód złożył dwa wewnętrznie sprzeczne twierdzenia: zaprzeczył, aby pozwany uiścił składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od pracowników objętych wnioskiem (str.1 tego pisma), a z drugiej strony stwierdził: podnoszę następujące twierdzenia (drugi myślnik) pozwany uiścił składki na ubezpieczenie społeczne iż zdrowotne (str. 1 i 2 pisma). Mając na uwadze uzasadnienie odpowiedzi na sprzeciw, stwierdzenie zawarte na początku odpowiedzi na sprzeciw, że powód zaprzecza, aby pozwany wykorzystał środki zgodnie z zasadami określony w ustawie i umowie nie dotyczy tego, że pozwany miał nie zapłacić składek ZUS z przyznanej wypłaty, ale tego, że wykorzystał je na zapłatę tych składek niezgodnie z ustawą i umową, bo zdaniem pozwanego wynika to z art.15g ust.18 w jego (powoda) interpretacji. Takie rozumienie wynika z dalszej treści pisma, gdzie powód po pierwsze wskazuje, że pozwany uiścił składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres objęty wnioskiem i po drugie, że spór dotyczy interpretacji przepisów prawa. Nie chodzi więc o obowiązek dowodowy. Słusznie zatem Sąd Rejonowy ustalił, ze z udzielonego wsparcia pozwany zapłacił składki, a spór dotyczy nie tego, czy uzyskane pieniądze przeznaczył na składki, ale tego, czy wsparcie się pozwanemu należało. Tym samym pozwany nie musiał naprowadzać dowodów co do tego, że składki uiścił. Natomiast art.232 zdanie pierwsze k.p.c. zawiera normę skierowaną do strony, a nie sądu i sąd normy tej nie mógł naruszyć. Prawo materialne: Ma rację Sąd Rejonowy, że sformułowanie „tytuły wypłat” można rozumieć różnie. Na pewno jednak gramatyczne rozumienie słów „tytuły wypłat” i „zwolnienie z opłacania składek” nie wyrażają tego samego sensu. Pierwszy wyraża działanie w postaci wypłaty, czyli udostępnienia środków pieniężnych, drugi oznacza zwolnienie z ich zapłacenia. Twierdzenia apelującego, że świadczenie zobowiązanego może polegać na działania bądź zaniechaniu, niczego nie zmienia, bo w analizowanych przepisach nie ma mowy o świadczeniu, a jest mowa o wypłacie i zwolnieniu z płatności. Aby dwa gramatycznie różne zwroty rozumieć tak samo, musiałyby istnieć bardzo mocne argumenty systemowe i celowościowe, przełamujące wykładnię gramatyczną. Takie nie istniały do wprowadzenia do ustawy art.15g ust.18a. Z art.15g ust.18a wynika, że odnosi się on do art.15g ust.18, a więc do pomocy polegającej nie tylko na wypłacie środków, ale też na zwolnieniu z opłacania składek. Zgodnie z art.15g ust.18a w pewnych wypadkach art.15g ust.18 ma zastosowanie, gdy zwolnienie z opłacania składek dotyczy tych samych miesięcy , na które podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19), a nie ma zastosowania, gdy nie dotyczy tych samych miesięcy . Zatem istotą jest udzielenie pomocy przez państwo czy to w formie wypłat, w tym na pokrycie składek ZUS, czy w postaci zwolnienia z opłacania składek. Rozumienie art.5g ust.18 w ten sposób także przed 1.07.2021 r. ma uzasadnienie w wykładni celowościowej, o której niżej. Wprowadzenie art.15g ust.18a wskazuje jednoznacznie na akceptację ustawodawcy wykładni prezentowanej przez pozwanego. Nadto przepis intertemporalny ustalający zasadę, że art.15g ust.18a ma zastosowanie do wniosków jeszcze nierozpoznanych tylko to potwierdza. Z punktu widzenia równego traktowania wnioskodawców nie można różnicować ich sytuacji jedynie od tego, kiedy zostanie rozpoznany ich wniosek. W przeciwnym wypadku jedne podmioty nie uzyskałyby dodatkowej pomocy z uwagi na szerokie rozumienie art.15g ust.18 (te podmioty, których wnioski zostały rozpoznane do 30.06.2021 r.), a inne w takiej samej sytuacji uzyskałyby tę pomoc tylko dlatego, że ich wnioski rozpoznano po 30.06.2021r. Jedynie więc od operatywności działania podmiotu państwowego albo przeciwnie, opieszałości w działaniu zależałoby uzyskanie w takiej sytuacji pomocy w większym zakresie. Remedium jest szukanie takiej wykładni art.15g ust.18 ustawy covidowej, które pozwoli na równe traktowanie podmiotów pozostających w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Równe traktowanie wynika wprost z art.32 Konstytucji RP . Zatem wykładnia prokonstytucyjna wskazuje na to, że konieczne jest dokonanie wykładni celowościowej modyfikującej wykładnię gramatyczną. Celem wprowadzanych przepisów była pomoc państwa w bardzo trudnej sytuacji podmiotów gospodarczych odciętych z dnia na dzień od możliwości prowadzenia działalności, sprzedaży towarów i usług, ale nadal obowiązanych do płacenia pracownikom pensji i płacenia należności publicznoprawnych (składek ZUS). Z tego punktu widzenia oraz podstawowego celu, wyartykułowanego w ustawie, czyli ochrony miejsc pracy, wykładnia zaprezentowana wyżej, zgodna z późniejszą doprecyzowaną interpretacją (art.15g ust.18a) jest jak najbardziej uprawniona. Słusznie Sąd Rejonowy wskazał na formularz wniosku, który wypełniał pozwany oraz treści umowy. Sformułowania formularza wyraźnie sugerują, że pkt 6) dotyczy okresu, którego dotyczy wniosek, bo tak stanowi wyjaśnienie zawarte w indeksie nr 7 na końcu formularza. W formularzu zawarte jest jedynie pytanie, czy wnioskodawca zamierza czy nie zamierza skorzystać ze zwolnień w opłacaniu składek na ZUS, o których mowa w ustawie Covid-19, nie ma natomiast pytania, czy korzystał już z tego zwolnienia. Nie ma prostego i jednoznacznego pouczenia, że skorzystanie ze zwolnień ze składek ZUS wyklucza świadczenia na zapłatę składek za dalsze okresy. Zamiast tego jest stwierdzenie w pkt 5): „nie ubiegałem się i nie będę ubiegał o pomoc w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy”. Nawet jeśli dopuścić niejednoznaczne rozumienie tego ostatniego postanowienia, to z jakich przyczyn przy takiej konstrukcji formularza pozwany miał się domyślać, że owe tytuły wypłat miały oznaczać to samo, co zwolnienie z płatności i że dotyczy to składek na ZUS, tym bardziej, że zaraz w kolejnym puncie mowa o zwolnieniu ze składek i za późniejsze okresy, a nie wcześniejsze. Przy takim wykonywaniu ustawy przez podmiot państwowy zasada zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa, wywodzona z zasady demokratycznego państwa prawa zawartej w art.2 Konstytucji RP sprzeciwia się wykładni art.15g ust.18 ustawy covidowej w wersji prezentowanej przez powoda. Ustawa covidowa była projektowana w wielkim pośpiechu uzasadnionym wybuchem pandemii, a więc zdarzeniem nagłym, niespodziewanym, na które państwo musiało szybko zareagować i to na wielu polach życia społeczno-gospodarczego jednocześnie. Było to wielkie wyzwanie dla organów państwa. Siłą rzeczy stanowione przepisy nie były doskonałe, co można zrozumieć. To państwo jednak bierze odpowiedzialność za stanowione prawo, nie może tej odpowiedzialności spychać na osoby fizyczne i prywatne osoby prawne, jakim jest pozwany. Organ państwa wykonał przepisy ustawy w taki sposób, który usprawiedliwiał ich rozumienie przez zarządców pozwanego, że świadczenie z art.15g ust.1 i 2 ustawy nie wyklucza zwolnienia ze składek na podstawie art.31zo ustawy za okresy wcześniejsze. Logiczne rozumowanie podpowiadało, że nie można z nich korzystać jednocześnie, skoro bowiem podmiot dostaje pieniądze celowo na zapłacenie składek ZUS, nie może dodatkowo uzyskać zwolnienia z ich zapłaty, bo to się oczywiście dubluje. Natomiast pkt 6) formularza sugerował, że zamiar ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek na przyszłość może skutkować zmniejszeniem świadczeń przyznanych na podstawie art.15g ustawy o te, o których mowa w art.15g ust.2. Art.15g ust.18 ustawy (Podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, mogą otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskały pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy) można było intepretować w taki sposób, że chodzi o pomoc za ten sam okres. Wszak nikt w tamtym czasie nie wiedział, jak długo potrwa pandemia, jaki będzie miała przebieg i jak szybko podmioty gospodarcze staną na nogi i jak długo będzie konieczna pomoc państwa do przetrwania trudnego czasu. Czas pokazał, że pomoc była potrzebna w dłuższym czasie, a refleksja państwa w postaci doprecyzowania przepisów (wprowadzenie art.15g ust.18a) potwierdza prawidłowość wykładni sprzed jego obowiązywania. Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art.385 k.p.c. Kosztami procesu został obciążony powód, bo przegrał w całości na podstawie art.98 § 1, 1 1 i 3 w zw. z art.391 § 1 k.p.c. Wysokość kosztów adwokackich pozwanego wynosi 1.800 zł na podstawie § 2 pkt 5) i § 10 ust.1 pkt 1) rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie. Marcin Miczke