VII AGa 815/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. P. wniósł pozew o stwierdzenie nieważności, ewentualnie bezskuteczności, ewentualnie nieistnienia dwóch umów cesji wierzytelności: z dnia 15 listopada 2000 r. (między (...) sp. z o.o. a (...) S.A.) oraz z dnia 17 grudnia 2004 r. (między (...) S.A. a (...) sp. z o.o.). Powód argumentował, że jako dłużnik przelanej wierzytelności ma interes prawny w ustaleniu ważności tych umów, ponieważ wątpliwości co do ich skuteczności wpływają na jego zobowiązanie. Sąd Okręgowy przychylił się do tego stanowiska i oddalił powództwo merytorycznie, uznając umowy za ważne i skuteczne. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne, odmiennie ocenił kwestię interesu prawnego powoda. Stwierdził, że powód nie był stroną umów cesji, a jego sytuacja jako dłużnika jest chroniona przez przepisy Kodeksu cywilnego (art. 512-513 k.c.), które zapewniają skuteczne zwolnienie z zobowiązania nawet w przypadku niewiedzy o przelewie. Brak sporu między stronami umów cesji oraz możliwość złożenia świadczenia do depozytu sądowego w razie wątpliwości co do wierzyciela, wykluczały istnienie obiektywnego interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 k.p.c. W związku z tym, Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda jako bezzasadną, uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, mimo odmiennej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że dłużnik niebędący stroną umowy cesji wierzytelności nie ma interesu prawnego w jej kwestionowaniu na podstawie art. 189 k.p.c., gdy jego sytuacja jest chroniona przepisami prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika w kontekście umów cesji wierzytelności i zastosowania art. 189 k.p.c.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dłużnik przelanej wierzytelności, który nie jest stroną umowy cesji, posiada interes prawny w ustaleniu jej nieważności lub bezskuteczności na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik nie posiada interesu prawnego w ustaleniu nieważności lub bezskuteczności umowy cesji, której nie jest stroną, ponieważ jego sytuacja prawna jest wystarczająco chroniona przez przepisy prawa (art. 512-513 k.c.) i nie zachodzi obiektywna potrzeba ochrony jego praw poprzez takie powództwo.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przepisy chroniące dłużnika w przypadku cesji wierzytelności (np. możliwość spełnienia świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela do czasu zawiadomienia o przelewie) oraz możliwość złożenia świadczenia do depozytu sądowego w razie sporu o wierzytelność, eliminują potrzebę wytaczania przez dłużnika powództwa o ustalenie nieważności umowy cesji. Brak sporu między stronami umowy cesji oraz brak bezpośredniego zagrożenia dla sytuacji prawnej dłużnika wykluczają istnienie interesu prawnego.
Czy brak zapłaty ceny za wierzytelność objętą umową cesji wpływa na jej ważność i skuteczność?
Odpowiedź sądu
Nie, brak zapłaty ceny za wierzytelność nie wpływa na ważność i skuteczność umowy przelewu, chyba że cedent skorzystał z prawa odstąpienia od umowy. W przeciwnym razie, cedentowi przysługuje jedynie roszczenie o zapłatę ceny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że nawet jeśli cena za przelew nie została uiszczona, umowa pozostaje ważna. Brak zapłaty skutkowałby jedynie powstaniem roszczenia cedenta o zapłatę ceny, a nie nieważnością samej umowy. W analizowanej sprawie nie doszło do odstąpienia od umowy.
Czy wierzytelność przyszła lub nieposiadająca prawomocnego tytułu wykonawczego może być przedmiotem skutecznego przelewu?
Odpowiedź sądu
Tak, wierzytelność nie musi być wymagalna ani istnieć w momencie przelewu, dopuszczalny jest nawet przelew wierzytelności przyszłych. Skuteczność przelewu nie zależy od istnienia tytułu wykonawczego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepisy dotyczące przelewu nie wymagają, aby wierzytelność była już wymagalna lub posiadała tytuł wykonawczy. Wystarczające jest jej dostateczne skonkretyzowanie w umowie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie wykazał takiego interesu.
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Przelew wierzytelności jako umowa, której przedmiotem jest przeniesienie wierzytelności.
k.c. art. 58 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy, a także sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.c. art. 512
Kodeks cywilny
Ochrona dłużnika w przypadku przelewu wierzytelności - skutek spełnienia świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela.
k.c. art. 513
Kodeks cywilny
Zastosowanie art. 512 do innych czynności prawnych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.
k.c. art. 516 § zd. 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność zbywcy wierzytelności za jej istnienie.
k.c. art. 467 § pkt 3
Kodeks cywilny
Możliwość złożenia świadczenia do depozytu sądowego w razie sporu o wierzytelność.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zastosowanie zasad współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda w ustaleniu nieważności umów cesji, których nie był stroną. • Sytuacja prawna dłużnika jest wystarczająco chroniona przez przepisy prawa cywilnego. • Możliwość złożenia świadczenia do depozytu sądowego jako alternatywny środek ochrony dłużnika.
Odrzucone argumenty
Powód jako dłużnik przelanej wierzytelności ma interes prawny w ustaleniu ważności umów cesji. • Umowy cesji były nieważne z powodu braku zapłaty ceny, wadliwej konkretyzacji wierzytelności, pozorności lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie przepisów postępowania przez błędną ocenę dowodów i oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
powództwo z art. 189 k.p.c. służy zapewnieniu ochrony prawnej, co podlega obiektywnej ocenie pod kątem istnienia rzeczywistej potrzeby udzielenia powodowi ochrony prawnej • Przelew wierzytelności w żaden sposób nie prowadzi do pogorszenia jego sytuacji prawnej. • ochrona sfery prawnej powoda nie wymaga wystąpienia z powództwem o ustalenie nieważności (bezskuteczności, nieistnienia) ww. umów przelewu wierzytelności.
Skład orzekający
Maciej Dobrzyński
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta de Heij-Kaplińska
członek
Anna Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dłużnik niebędący stroną umowy cesji wierzytelności nie ma interesu prawnego w jej kwestionowaniu na podstawie art. 189 k.p.c., gdy jego sytuacja jest chroniona przepisami prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika w kontekście umów cesji wierzytelności i zastosowania art. 189 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię procesową dotyczącą interesu prawnego w powództwie o ustalenie, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, że nawet jeśli strony kwestionują umowy, nie każdy może skutecznie dochodzić ich unieważnienia.
“Czy możesz podważyć umowę, której nie byłeś stroną? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy masz interes prawny.”
Dane finansowe
WPS: 3 564 146,16 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.