VII AGA 1226/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo dotyczyło zapłaty prowizji brokerskiej na podstawie Porozumienia o kurtaż brokerski z dnia 30 lipca 2007 r., zawartego pomiędzy powodem a pozwanym. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.413.397,35 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozwany złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących odwołania wypowiedzenia umowy, skutków ugody oraz przedawnienia roszczeń. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, uzupełnił je o dodatkowe okoliczności. Stwierdził, że skuteczne odwołanie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez pozwanego za zgodą Banku nie skutkowało rozwiązaniem porozumienia kurtażowego, a tym samym powód nadal miał prawo do prowizji. Sąd Apelacyjny częściowo zmienił zaskarżony wyrok w zakresie daty początkowej naliczania odsetek oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu i kosztach sądowych, oddalając apelację pozwanego w pozostałej części.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odwołania wypowiedzenia umowy, skutków ugody w stosunkach między stronami a osobami trzecimi, zasad ustalania prowizji brokerskiej oraz nadużycia prawa podmiotowego w postaci zarzutu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z umowami ubezpieczeniowymi i porozumieniem brokerskim, jednak jego zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych przypadkach umów wzajemnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy odwołanie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez jedną ze stron, za zgodą drugiej strony, skutkuje przywróceniem pierwotnego stosunku umownego z mocą wsteczną i czy wpływa na rozwiązanie porozumienia o kurtaż brokerski?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skuteczne odwołanie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia za zgodą drugiej strony powoduje taki skutek, jak gdyby oświadczenie o wypowiedzeniu w ogóle nie zostało złożone, co w konsekwencji oznacza, że nie nastąpiło rozwiązanie umów ubezpieczenia, a tym samym nie rozwiązało się porozumienie o kurtaż brokerski.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na wykładni art. 61 § 1 zd. 2 k.c., zgodnie z którym późniejsze odwołanie oświadczenia woli za zgodą adresata jest skuteczne i wywołuje skutek taki, jakby oświadczenie to nie zostało złożone. W kontekście ugody, która odwoływała wypowiedzenie, oraz postanowień umów ubezpieczenia i porozumienia kurtażowego, stwierdzono, że umowy ubezpieczenia nie zostały rozwiązane, a tym samym nie rozwiązało się porozumienie o kurtaż brokerski.
Od jakiej kwoty należy obliczyć prowizję brokerską, gdy strony zawarły ugodę dotyczącą rozliczeń składki ubezpieczeniowej, uwzględniającą potrącenia i premie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prowizja brokerska powinna być obliczona od kwoty składki faktycznie otrzymanej przez ubezpieczyciela po uwzględnieniu wszystkich rozliczeń wynikających z ugody, a nie od kwoty pierwotnie należnej lub kwoty końcowego przelewu po uwzględnieniu premii.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że podstawą obliczenia prowizji jest kwota składki należnej ubezpieczycielowi po uwzględnieniu skróconego okresu ochrony i zwrotu części składki, a nie kwota końcowego przelewu po potrąceniu premii za niską szkodliwość. Kwota 28.267.947 zł stanowiła faktycznie otrzymaną przez pozwanego składkę po rozliczeniach.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o prowizję brokerską jest zasadny, gdy strony ugody nie poinformowały brokera o zawarciu ugody, a składki były zwracane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie zarzutu przedawnienia w takich okolicznościach stanowi nadużycie prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak informacji o ugodzie, zaprzestanie przesyłania raportów przez pozwanego oraz zwrot składek przez ubezpieczyciela, a także fakt, że spór dotyczył okoliczności leżących poza stroną powodową, sprawiają, że podniesienie zarzutu przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie prowizji brokerskiej, jeśli faktura nie została wystawiona, a powód dowiedział się o ugodzie po jej zawarciu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia upływu terminu do zapłaty po posiedzeniu pojednawczym, które nie doprowadziło do ugody.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że funkcję wezwania do zapłaty pełnił wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Termin do zapłaty należy liczyć od dnia posiedzenia pojednawczego, gdyż dopiero wtedy pozwany miał pełną świadomość żądanej kwoty, a powód nie mógł wystawić faktury z powodu braku raportów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. | spółka | powód |
| (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Swoboda umów, której granice wyznacza ustawa, zasady współżycia społecznego oraz natura stosunku prawnego.
k.c. art. 61 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Możliwość późniejszego odwołania oświadczenia woli za zgodą adresata.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub stosunkowe rozdzielenie kosztów w przypadku częściowego uwzględnienia żądań.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie stron kosztami sądowymi.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Ściągnięcie kosztów z zasądzonego roszczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Szczególnie uzasadnione wypadki pozwalające na odstąpienie od obciążania strony kosztami.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Dotyczy definicji składki ubezpieczeniowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne odwołanie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia za zgodą drugiej strony przywraca stosunek umowny do stanu sprzed złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu. • Rozwiązanie umów ubezpieczenia nie nastąpiło automatycznie z chwilą złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, a spór między stronami co do skutków wypowiedzenia uniemożliwiał rozwiązanie porozumienia kurtażowego. • Prowizja brokerska powinna być liczona od kwoty faktycznie otrzymanej przez ubezpieczyciela po uwzględnieniu wszystkich rozliczeń ugody. • Zarzut przedawnienia roszczenia jest niezasadny, gdyż jego podniesienie w okolicznościach sprawy stanowi nadużycie prawa. • Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od dnia upływu terminu do zapłaty po posiedzeniu pojednawczym.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie umów ubezpieczenia skutkowało automatycznym rozwiązaniem porozumienia o kurtaż brokerski. • Ugoda zawarta między ubezpieczycielem a bankiem nie mogła wpłynąć na sytuację brokera, gdyż nie był on stroną ugody. • Roszczenie powoda uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od dat płatności składek w latach 2009-2013. • Prowizja brokerska powinna być liczona od kwoty 800.000 zł, która stanowiła końcową kwotę zapłaconą przez bank po uwzględnieniu premii za niską szkodliwość. • Odsetki ustawowe należą się od dnia wystawienia faktury, a w braku faktury – od dnia wniesienia pozwu.
Godne uwagi sformułowania
odwołanie wypowiedzenia oznaczało jego cofnięcie, co dodatkowo znalazło potwierdzenie w ustaleniu nowego terminu rozwiązania ww. umowy ubezpieczenia na 30 września 2013 r. • skuteczne odwołanie oświadczenia woli powoduje taki skutek, jak gdyby w ogóle nie doszło do jego wyrażenia. • podniesienie zarzutu przedawnienia w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiło nadużycie przysługującego mu prawa podmiotowego.
Skład orzekający
Anna Rachocka
przewodniczący
Maciej Dobrzyński
sprawozdawca
Tomasz Szczurowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwołania wypowiedzenia umowy, skutków ugody w stosunkach między stronami a osobami trzecimi, zasad ustalania prowizji brokerskiej oraz nadużycia prawa podmiotowego w postaci zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z umowami ubezpieczeniowymi i porozumieniem brokerskim, jednak jego zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych przypadkach umów wzajemnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych rozliczeń finansowych w branży ubezpieczeniowej i brokerskiej, a także kluczowych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych związanych z odwołaniem wypowiedzenia umowy oraz przedawnieniem roszczeń, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego.
“Sąd Apelacyjny rozstrzyga: Czy odwołanie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przywraca życie porozumieniu brokerskiemu?”
Dane finansowe
WPS: 5 256 000 PLN
kwota główna: 1 413 397,35 PLN
zwrot kosztów procesu: 2347 PLN
zwrot kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym: 8100 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.