VI U 851/22Rekompensata za pracę w szczególnych warunkach a prawo do emerytury
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni E.M. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej jej prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Twierdziła, że pracowała jako ślusarz-tłoczarz w Zakładach (...) S.A. od 1978 do 1999 roku w ciężkich warunkach fizycznych, hałasie i bez odpowiedniej wentylacji. ZUS odmówił przyznania rekompensaty, argumentując, że wnioskodawczyni nie udowodniła co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych do dnia 1 stycznia 2009 roku. Sąd Okręgowy ustalił, że E.M. pracowała na stanowisku tłoczarz w warunkach szczególnych od 1 czerwca 1978 roku do 1 marca 1983 roku oraz od 12 października 1987 roku do 10 czerwca 1999 roku, co daje łącznie ponad 15 lat (dokładnie 16 lat, 5 miesięcy i 1 dzień). Jednakże, sąd podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawczyni, urodzona po 31 grudnia 1948 roku, spełniła warunki do nabycia prawa do emerytury na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 1999 roku (art. 184 ustawy emerytalnej), posiadając ponad 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach przed tą datą. Fakt, że nie złożyła wniosku o emeryturę, nie ma znaczenia, ponieważ prawo do świadczenia powstaje z mocy prawa (ex lege) z chwilą spełnienia wszystkich warunków. Ponieważ E.M. nabyła prawo do emerytury na starych zasadach, spełniła negatywną przesłankę do przyznania rekompensaty. W związku z tym, sąd oddalił odwołanie jako niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że nabycie prawa do emerytury na starych zasadach (ex lege) wyklucza możliwość uzyskania rekompensaty, nawet jeśli wnioskodawca nie złożył wniosku o emeryturę.
Dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, które spełniły warunki do emerytury na zasadach sprzed 1 stycznia 1999 roku, ale nie złożyły wniosku o jej przyznanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osobie, która przepracowała co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, ale nabyła prawo do emerytury na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 1999 roku, przysługuje rekompensata za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nawet jeśli nie złożyła wniosku o jej przyznanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo do emerytury na starych zasadach powstaje z mocy prawa (ex lege) z chwilą spełnienia wszystkich warunków. Nabycie tego prawa stanowi negatywną przesłankę do przyznania rekompensaty, która ma charakter odszkodowawczy za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Jak należy interpretować pojęcie 'nabycia prawa do emerytury' na potrzeby ustalenia prawa do rekompensaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nabycie prawa do emerytury następuje z mocy prawa (in abstracto) z chwilą spełnienia wszystkich ustawowych warunków, a nie na skutek wydania decyzji administracyjnej (in concreto) czy złożenia wniosku.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które podkreśla, że prawo do świadczeń emerytalnych powstaje automatycznie po spełnieniu przesłanek ustawowych. Decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, a wniosek służy jedynie realizacji już powstałego prawa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
u.e.p. art. 2 § ust. 5
Ustawa o emeryturach pomostowych
Rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
u.e.p. art. 21 § ust. 1
Ustawa o emeryturach pomostowych
Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 15 lat.
u.e.p. art. 21 § ust. 2
Ustawa o emeryturach pomostowych
Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
u.e.r.f.u.s. art. 184 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni) oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
Dz.U.1983.8.43 art. § 3 i 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa warunki nabycia wcześniejszej emerytury: dla kobiet 55 lat wieku i 20 lat zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
k.p.c. art. 477 14 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie prawa do emerytury na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 1999 roku wyklucza przyznanie rekompensaty. • Prawo do emerytury powstaje z mocy prawa (ex lege) z chwilą spełnienia warunków, a nie na skutek wniosku lub decyzji.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni przepracowała co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach. • Wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o emeryturę na starych zasadach, co powinno pozwolić na przyznanie rekompensaty.
Godne uwagi sformułowania
rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury • nabycie prawa do emerytury następuje z mocy prawa (ex lege) • decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny • spełniła negatywną przesłankę prawa do rekompensaty
Skład orzekający
Paweł Oziębło
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nabycie prawa do emerytury na starych zasadach (ex lege) wyklucza możliwość uzyskania rekompensaty, nawet jeśli wnioskodawca nie złożył wniosku o emeryturę."
Ograniczenia: Dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, które spełniły warunki do emerytury na zasadach sprzed 1 stycznia 1999 roku, ale nie złożyły wniosku o jej przyznanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu osób pracujących w szczególnych warunkach i ich prawa do świadczeń emerytalnych. Wyjaśnia kluczową kwestię interpretacji 'nabycia prawa do emerytury' i jej wpływu na prawo do rekompensaty.
“Czy praca w szczególnych warunkach gwarantuje rekompensatę? Sąd wyjaśnia, kiedy prawo do emerytury blokuje dodatkowe świadczenie.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.