VI U 84/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania Z. S. od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. Pierwsza decyzja z 16 listopada 2021 roku zobowiązywała Z. S. do zwrotu kwoty 1809,19 zł jako nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego za październik 2021 roku, które przysługiwało jej zmarłej teściowej, W. S. (zmarłej 9 października 2021 roku). Druga decyzja z 7 grudnia 2021 roku odmawiała Z. S. prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej W. S. Z. S. argumentowała, że emerytura za miesiąc, w którym nastąpił zgon świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym, a jej wypłata nawet po dacie śmierci stanowi prawidłową wypłatę, powołując się na przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Okręgowy w Szczecinie, po połączeniu obu spraw, uznał odwołanie Z. S. od pierwszej decyzji za uzasadnione. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej, wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł świadczeniobiorca. Oznacza to, że świadczenie za miesiąc, w którym nastąpił zgon, jest świadczeniem należnym. Sąd podkreślił, że Z. S. nie pobrała świadczenia nienależnie, a jedynie odebrała należną emeryturę swojej teściowej za październik 2021 roku. W związku z tym Z. S. nie była zobowiązana do zwrotu kwoty 1809,19 zł. Jednocześnie, z uwagi na uznanie pierwszej decyzji za błędną, sąd oddalił odwołanie od drugiej decyzji, która dotyczyła wypłaty niezrealizowanego świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wypłaty świadczeń emerytalnych po śmierci świadczeniobiorcy oraz zasad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczenia za miesiąc, w którym nastąpił zgon.
Zagadnienia prawne (2)
Czy emerytura za miesiąc, w którym nastąpił zgon świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym, czy też nienależnie pobranym, jeśli została wypłacona po dacie zgonu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Emerytura za miesiąc, w którym nastąpił zgon świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym i nie podlega zwrotowi, nawet jeśli została wypłacona po dacie zgonu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 136a ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który stanowi, że wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł świadczeniobiorca. Oznacza to, że świadczenie za miesiąc zgonu jest należne. Sąd odrzucił argumentację ZUS opartą na art. 138 ust. 3 ustawy, wskazując, że dotyczy on sytuacji, gdy świadczenie było nienależnie wypłacone, a nie tylko odebrane przez inną osobę.
Czy osoba, która nie była wskazana w decyzji organu rentowego jako uprawniona, ale odebrała świadczenie należne zmarłemu świadczeniobiorcy za miesiąc jego śmierci, jest zobowiązana do jego zwrotu jako nienależnie pobranego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli świadczenie było należne za miesiąc śmierci, osoba ta nie jest zobowiązana do jego zwrotu jako nienależnie pobranego.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił świadczenie nienależnie pobrane od świadczenia nienależnego. W przypadku świadczenia należnego, które zostało odebrane przez osobę trzecią, nie powstaje relacja prawna między organem rentowym a tą osobą na gruncie przepisów o świadczeniach nienależnie pobranych. Roszczenia mogą być dochodzone na zasadach ogólnych (np. bezpodstawne wzbogacenie).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. S. (1) | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa emerytalna art. 138 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu. Sąd interpretuje, że dotyczy to sytuacji, gdy świadczenie było nienależnie wypłacone.
ustawa emerytalna art. 136a § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista. Oznacza to, że świadczenie za miesiąc zgonu jest należne.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 138 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
ustawa emerytalna art. 138 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja nienależnie pobranego świadczenia (wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa, wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub świadomego wprowadzenia w błąd).
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Elementy odnoszące się do stanu świadomości wzbogaconego.
ustawa o sus art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
ustawa emerytalna art. 101 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Emerytura za miesiąc, w którym nastąpił zgon świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym. • Wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu zgonu. • Art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej nie ma zastosowania, gdy świadczenie było należnie wypłacone, a jedynie odebrane przez inną osobę.
Odrzucone argumenty
Świadczenie wypłacone po dacie zgonu świadczeniobiorcy jest nienależnie pobrane. • Osoba niebędąca stroną decyzji ZUS, która odebrała świadczenie, jest zobowiązana do jego zwrotu.
Godne uwagi sformułowania
Emerytura za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym. • Wstrzymanie wypłaty świadczenia może nastąpić dopiero od kolejnego miesiąca. • Jeśli świadczenie zostaje wypłacone należnie, odebranie go przez osobę trzecią nie może powodować uznania go za nienależnie pobrane.
Skład orzekający
Monika Miller-Młyńska
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypłaty świadczeń emerytalnych po śmierci świadczeniobiorcy oraz zasad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczenia za miesiąc, w którym nastąpił zgon.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wypłaty świadczeń po śmierci bliskiej osoby i wyjaśnia ważne kwestie prawne związane z ZUS, co jest interesujące dla wielu osób.
“Emerytura po śmierci: Czy ZUS może żądać zwrotu świadczenia za miesiąc zgonu?”
Dane finansowe
WPS: 1809,19 PLN
zwrot nienależnie pobranego świadczenia: 1809,19 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.