VI U 54/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego, uznając, że nie wykonywała pracy zarobkowej osobiście w okresie zwolnienia lekarskiego, a jedynie jej córka sporządziła raporty za jej zgodą.
Ubezpieczona odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do zasiłku chorobowego i nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia. ZUS twierdził, że ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową w okresie zwolnienia lekarskiego. Sąd ustalił jednak, że czynności związane z umową zlecenia wykonywała w jej imieniu córka, a sama ubezpieczona nie świadczyła pracy osobiście. W związku z tym sąd przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego i zwolnił ją z obowiązku zwrotu świadczenia.
Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która odmówiła ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 maja 2014 r. do 6 lipca 2014 r. i zobowiązała ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku w kwocie 4.276,44 zł wraz z odsetkami. Podstawą decyzji ZUS była kontrola wykazująca, że ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Ubezpieczona argumentowała, że w tym okresie była ciężko chora na nowotwór i nie świadczyła pracy osobiście, a jedynie jej córka, za jej zgodą, sporządziła dwa raporty, co zajęło kilka minut. Sąd, opierając się na zeznaniach świadków i zgromadzonej dokumentacji, ustalił, że czynności te faktycznie wykonała córka, a nie sama ubezpieczona. Sąd uznał, że nie doszło do wykonywania pracy zarobkowej przez ubezpieczoną w sposób niezgodny z celem zwolnienia lekarskiego. W konsekwencji sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres i zwolnił ją z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia. O kosztach postępowania orzeczono na zasadach ogólnych, zasądzając od ZUS na rzecz ubezpieczonej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ubezpieczony osobiście nie świadczył pracy zarobkowej, a jedynie udostępnił dane dostępowe do systemu, a czynności wykonała inna osoba.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest osobiste świadczenie pracy zarobkowej przez ubezpieczonego. W sytuacji, gdy czynności wykonała córka ubezpieczonej, a sama ubezpieczona była ciężko chora i niezdolna do pracy, nie można mówić o utracie prawa do zasiłku chorobowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
I. Ż.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Ż. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 17 § 1 i 3
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Utrata prawa do zasiłku chorobowego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej lub wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z celem.
Pomocnicze
ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 68
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Uprawnienie ZUS do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy.
ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 66 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Wstrzymanie wypłaty zasiłku, jeżeli prawo do niego ustało lub nie istniało.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany zaskarżonej decyzji przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczona nie wykonywała osobiście pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego. Czynności związane z umową zlecenia wykonała córka ubezpieczonej. Udostępnienie danych dostępowych do systemu nie jest równoznaczne z osobistym świadczeniem pracy.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Ubezpieczona wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.
Godne uwagi sformułowania
zasadniczym celem zasiłku chorobowego jest kompensata utraconego przez ubezpieczonego dochodu nie jest niezbędne, aby była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego nie wykonywała pracy osobiście
Skład orzekający
Dorota Michalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty prawa do zasiłku chorobowego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej, zwłaszcza w kontekście czynności wykonywanych przez osoby trzecie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było ustalenie, kto faktycznie wykonywał pracę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i rozróżnienie między osobistym świadczeniem pracy a czynnościami zastępczymi, co może mieć znaczenie dla wielu ubezpieczonych.
“Czy praca wykonana przez córkę może pozbawić matkę zasiłku chorobowego? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 4276,44 PLN
zwrot zasiłku chorobowego: 4276,44 PLN
odsetki: 570,76 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 120 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI U 54/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2016 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w W. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Dorota Michalska Protokolant: Łukasz Michaluk po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. w Warszawie sprawy I. Ż. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w W. o zasiłek chorobowy na skutek odwołania I. Ż. (1) od decyzji z dnia 6 listopada 2015 nr znak: 440000/604/165/2015-ZAS-02 I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaję odwołującej się prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 26 maja 2014 roku do dnia 6 lipca 2014 roku i zwalnia odwołującą się od zobowiązania zwrotu kwoty 4.276,44 cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt sześć złotych i czterdzieści cztery gorsze) wraz z odsetkami w kwocie 570, 76 zł ( pięćset siedemdziesiąt złotych siedemdziesiąt sześć groszy); II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. na rzecz I. Ż. (2) kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie. Sygnatura akt: VI U 54/16 UZASADNIENIE W dniu 8 grudnia 2015 r. odwołująca się I. Ż. (2) wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. z dnia 6 listopada 2015 r. znak (...) – (...) 02 w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 maja 2014r. do 6 lipca 2014 r. i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za w/w okres w kwocie brutto 4.276,44 zł wraz z odsetkami w kwocie 570,76 zł (odwołanie k. 1). W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że wbrew powinności ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób wszechstronny i zupełny organ rentowy za podstawę wydania decyzji przyjął okoliczność domniemanego świadczenia przez ubezpieczoną pracy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby. Natomiast z uwagi na ciężką chorobę nowotworową nie świadczyła ona, w okresie objętym decyzją, żadnych usług na rzecz (...) na (...) S.A. , a fakt zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego nastąpił w wyniku omyłki (...) na (...) S.A. (odwołanie k. 1-3) . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania (odpowiedź na odwołanie k. 54-55). W uzasadnieniu organ rentowy podał, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy odwołująca się wykonywała inną pracę zarobkową u innego płatnika. Okoliczności te zostały ustalone w postępowaniu wyjaśniającym. Zostały one potwierdzone przez płatnika (...) na (...) S.A. W tej sytuacji organ rentowy odmówił prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia oraz zobowiązał do zwrotu pobranego świadczenia (odpowiedź na pozew k. 54-55). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca się była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Zakładzie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego z siedzibą w W. przy ul. (...) . Odwołującą łączyła również z innym podmiotem - (...) Zakładem (...) na (...) S.A. umowa zlecenia (okoliczność niesporna; akcesoryjnie umowa nr (...) k.9-14). W dniu 7 kwietnia 2014 r. na podstawie badania obrazowego – kolonoskopii zdiagnozowano u odwołującej się nowotwór jelita grubego. W związku z powyższym poddana została zabiegowi operacyjnemu – hemikolektomi prawostronnej i leczeniu min. w postaci chemioterapii. Przeszła kilkukrotne obrazowe badania kontrolne (dokumentacja medyczna k. 15-53). Odwołująca się w okresie od 26 maja 2014r. do 6 lipca 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim nr (...) w związku z orzeczoną niezdolnością do pracy (okoliczność niesporna). Odwołująca się w okresie niezdolności do pracy nie wykazywała aktywności zawodowej i nie wykonywała żadnej pracy zarobkowej. Nie świadczyła także usług na rzecz (...) Zakładu (...) na (...) S.A. osobiście, lecz zastępowała ją inna osoba – córka P. Ż. . Odwołująca się udostępniła jej dwukrotnie stosowne login i hasło celem sporządzenia raportów. Cała czynność przesłania raportów trwała od 5 do 10 minut. O powyższym, ale już po fakcie, odwołująca się poinformowała (...) S.A. Zleceniodawca nie wyciągnął konsekwencji wobec odwołującej się. Córka odwołującej się nie otrzymała wynagrodzenia za wykonane czynności (oświadczenie k. 8 ; zeznania świadka P. Ż. k. 151-152 e- protokół (...) :00:55- 00:07:35 ; zeznania odwołującej się k.152 – 153 e – protokół (...) :08:08 - 00:13:20). Pomimo powyższego, (...) Zakład (...) na (...) S.A. zgłosił odwołującą się do ubezpieczenia chorobowego i za okres od 12 maja 2014 r. do 19 lipca 2014r. naliczył i wypłacił na jej rzecz wynagrodzenie z umowy zlecenia w kwocie 172,12 zł. W związku z zaistniałą sytuacją, w piśmie z dnia 25 listopada 2015 r., zleceniodawca zwrócił się do odwołującej o zwrot niesłusznie naliczonego i wypłaconego wynagrodzenia za w/w okres (pismo k.6). Powyższą kwotę odwołująca się zwróciła w dniu 30 listopada 2015 r. (potwierdzenie wykonania operacji k.7). W dniach 8 września 2015 r. do 29 września 2015 r. organ rentowy przeprowadził kontrolę wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy odwołująca się w dniu 9 czerwca 2014 r. i 4 lipca 2014 r. wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) S.A. w W. , za którą otrzymała wynagrodzenie (protokół z kontroli – akta osobowe k. 13 i 14) . Decyzją z dnia 6 listopada 2015 r. znak (...) – (...) 02 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił odwołującej się prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 maja 2014 r. do 6 lipca 2014 r. i zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za w/w okres w kwocie brutto 4.276,44 zł wraz z odsetkami w kwocie 570,76 zł. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że odwołująca się w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywała pracę zarobkową wobec czego straciła prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zatrudnienia. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w okresie zatrudnienia w Zakładzie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego z siedzibą w W. odwołująca się była niezgolona do pracy z powodu choroby i min. za okres od 26 maja 2014 r. do 6 lipca 2014 r. pracodawca wypłacił jej wynagrodzenie chorobowe. Ustalono, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywała pracę u innego płatnika składek (decyzja – akta rentowe k.15). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, aktach rentowych, na podstawie zeznań świadka P. Ż. k. 151-152 e- protokół (...) :00:55- 00:07:35 oraz odwołującej się k.152 – 153 e – protokół (...) :08:08 - 00:13:20. Sąd dał wiarę zeznaniom przesłuchanego w sprawie świadka oraz zeznaniom odwołującej się bowiem były one wzajemnie zbieżne i korespondowały z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Świadek P. Ż. jako osoba najbliższa odwołującej się i uczestnicząca w procesie leczenia matki miała wiedzę jak czuła się odwołująca po operacji i czy była ona w stanie wykonywać jakiekolwiek czynności związane z pracą i czy je wykonywała. Świadek potwierdziła, że na prośbę matki wysłała dwukrotnie za nią raporty do (...) , a powyższe wynika również z treści dokumentów zgromadzone w aktach sprawy - w tym z oświadczenia odwołującej się przesłanego do (...) S.A. i przyjętego do wiadomości przez Dyrektora Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Zeznania świadka, w świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych, są dla Sądu w całości wiarygodne. Sąd zważył co następuje: Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. z dnia 6 listopada 2015 r. znak (...) – (...) 02 w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 maja 2014r. do 6 lipca 2014 r. i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za w/w okres w kwocie brutto 4.276,44 zł wraz z odsetkami w kwocie 570,76 zł. Podstawą wydania decyzji była przeprowadzona przez pracowników ZUS w dniach 8 września 2015 r. do 29 września 2015 r. kontrola wykorzystania zwolnienia, w trakcie której inspektorzy ustalili, że odwołująca się wykonywała pracę. Zarzuty organu rentowego sprowadzały się zatem do tego, że w okresie zwolnienia lekarskiego odwołująca się wykonywała prace zarobkową czyli wykorzystywała zwolnienie niezgodnie z jego przeznaczeniem. Zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DZ.U. z 2014 r. poz. 159 j.t.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Zgodnie z dyspozycją art. 17 ust 1 i 3 w/w ustawy ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Kontroli dokonuje się w trybie art. 68 ustawy. Zgodnie z art. 66 ust 1 przedmiotowej ustawy wypłatę zasiłku wstrzymuje się, jeżeli prawo do zasiłku ustało albo okaże się, że prawo takie w ogóle nie istniało. Na wstępie należy wyjaśnić, że zasadniczym celem zasiłku chorobowego jest kompensata utraconego przez ubezpieczonego dochodu (inaczej: rekompensata zarobku) wskutek wystąpienia u niego czasowej, przejściowej niezdolności do zarobkowania. Celem tym nie jest natomiast uzyskanie dodatkowej korzyści obok wynagrodzenia, dlatego zasiłek chorobowy wypłacany jest nie obok, ale zamiast wynagrodzenia. Zarówno warunki nabycia prawa do świadczeń, jak też wysokość tychże świadczeń i zasady ich wypłaty są sformalizowane z uwagi na: bezwzględnie obowiązujący charakter norm prawnych zawartych w przepisach prawa ubezpieczenia społecznego, wyłączenie możliwości ich wykładani z uwzględnieniem reguł słuszności (zasad współżycia społecznego), ukształtowanie treści stosunków ubezpieczeń społecznych ex lege i niedopuszczalność zawierania co do nich ugód, powodując konieczność ich zgodnego z dosłownym brzmieniem – stosowania. Prawo do zasiłku chorobowego podlega utracie w przypadku wystąpienia jednej z dwóch przesłanek: wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Przesłanki powodujące utratę prawa do świadczenia mają charakter niezależny, odrębny. Wystarczy więc, że w czasie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową i nie jest niezbędne, aby była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego (vide wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2005 r., I UK 370/04, OSNP 2005, nr 21, poz. 342; OSP 2006, z. 12, poz. 134). W toku przeprowadzonego przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowania wyjaśniającego na podstawie dokumentacji, w której posiadaniu był organ rentowy ustalił, że odwołująca się wykonywała pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia na rzecz (...) S.A. W toku postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie Sąd ustalił – przede wszystkim w oparciu o osobowe źródła dowodowe, którym w całości dał wiarę - że w okresie objętym zaskarżoną decyzją, wbrew umowie jaka łączyła odwołującą się z (...) S.A. nie wykonywała pracy osobiście. W dniach 9 czerwca 2014 r. i 4 lipca 2014 r. czynności na rzecz w/w podmiotu, a polegające na sporządzeniu raportów wykonała córka odwołującej się, po udostępnieniu jej przez odwołującą się stosownego loginu i hasła. Jak wynika z zeznań świadka oraz odwołującej się z tytułu powierzenia córce tego zadania i wykonania raportów przez osobę trzecią (...) nie wyciągnęło wobec odwołującej się negatywnych konsekwencji i strony nadal związane są umową zlecenia. Wobec powyższego Sąd podzielając stanowisko wyrażone przez odwołującą się w odwołaniu od decyzji jak również okoliczności wskazane w tym odwołaniu zmienił zaskarżoną decyzję przyznał odwołującej się prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 26 maja 2014 r. do dnia 6 lipca 2014 r. i zwolnił ją jednocześnie od zobowiązania zwrotu kwoty 4.276,44 zł wraz z odsetkami w kwocie 570,76 zł. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. , w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), z uwzględnieniem, że odwołująca się wygrała sprawę w całości. Koszty zastępstwa procesowego Sąd ustalił na podstawie § 12 ust 2 w zw. z §2 ust 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.461 ze zm.) w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 22 października 2015 r. na kwotę 120 podwyższając stawkę minimalną dwukrotnie . Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c , Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI