VI U 515/24

Sygn. akt VI U 515/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2025 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski Protokolant protokolant sądowy Angelika Lalik po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania U. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2024 roku, znak (...) - (...) z udziałem zainteresowanego (...) Sp. z o.o. o zasiłek chorobowy 1. zmienia w całości zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje U. C. prawo do zasiłku chorobowego za okresy od 31.07.2019r. do 2.08.2019r., od 18.11.2019r. do 22.11.2019r., od 28.07.2020r. do 18.12.2020r. i od 21.12.2020r. do 20.06.2021r. oraz uznaje, że U. C. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65.848,45 zł, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Warszawie na rzecz U. C. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Sygn. akt VI U 515/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 roku, znak (...) - (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie odmówił U. C. prawa do zasiłku chorobowego za okres: od 31-07-2019 do 02-08-2019, od 18-11-2019 do 22-11-2019, od 28-07-2020 do 18-12-2020, od 21-12-2020 do 20-06-2021. Organ rentowy nakazał ubezpieczonej zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65.848,45 zł. Na powyższą kwotę składa się należność główna wynosząca 48.791,76 zł brutto oraz odsetki w kwocie 17.056,60 zł z funduszu chorobowego. ZUS uzasadniając wydaną decyzję stwierdził, że w trakcie niezdolności do pracy ubezpieczona U. C. przebywała w zakładzie pracy Centrum (...) , co potwierdził płatnik składek i jednocześnie mąż. Wobec powyższego zainteresowana naruszyła art. 17 ustawy zasiłkowej wykorzystując zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem. (decyzja ZUS: akta o. r.) Od decyzji ZUS z dnia 13 sierpnia 2024r. U. C. wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości. Ubezpieczona twierdzi, że w okresach podanych w decyzji ZUS nigdy nie wykonywała żadnej pracy na rzecz P. C. . Nie wykonywała żadnych zabiegów w Centrum (...) podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim. Zainteresowana przyznaje, że jest ciężko chora, walczy od ponad sześciu lat z boreliozą. Do dnia dzisiejszego nie jest w stanie wrócić do wykonywania zawodu. Była również przez lata pod opieką lekarzy psychiatrów i przyjmowała lekarstwa, które pomagały zmniejszyć objawy boreliozy, stanów lękowych oraz depresyjnych. W gabinecie męża, który jest położony zaledwie 100 m od domu, odwołująca przebywała tylko i wyłącznie dla swojego bezpieczeństwa. Takie były zalecenia psychiatry, by miała poczucie bezpieczeństwa i żeby nie była sama (ciężki epizod depresji). (odwołanie – k. 1-6) W odpowiedzi na odwołanie (wpłynęło 9-10-2024r.) ZUS wniósł o oddalenie odwołania. Organ rentowy ponownie twierdzi, że odwołująca wykorzystywała okres zwolnienia od pracy niezgodnie z celem tego zwolnienia. ZUS przywołuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym zostało stwierdzone, iż wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia jest wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Dodatkowo osoba chora, u której na zwolnieniu lekarskim istnieje adnotacja o treści „pacjent może chodzić”, nie oznacza, że jest to czas, kiedy chory może dowolnie dysponować swoim czasem. Chory może jedynie wykonywać zwykłe czynności dnia codziennego. Organ rentowy dodatkowo zauważa, że odwołująca nie kwestionowała przebywania w miejscu wykonywania działalności przez jej obecnego męża w okresie trwania orzeczonej niezdolności do pracy. (odpowiedź na odwołanie – k. 137-138) Pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. odwołująca twierdzi, że gabinet Centrum (...) został otwarty dnia 13 października 2020 roku. Mając na uwadze powyższe okresy podane przez ZUS, w których to zainteresowana przebywała w salonie są bezzasadne. Pracownik ZUS nigdy nie powinien brać ich pod uwagę. Ubezpieczona twierdzi, że spędzanie czasu z mężem podczas choroby dawało jej poczucie bezpieczeństwa i spokój. (pismo procesowe odwołującej – k. 147-151) Pismem z dnia 12 lutego 2025 r. organ rentowy podtrzymał w całości swoje stanowisko procesowe oraz tezy zawarte w poprzednich pismach. (pismo procesowe o.r. – k. 181-182) Dnia 7 marca 2025 r. odwołująca zgłosiła do udziału w sprawie pełnomocnika adw. G. I. . Pełnomocnictwo w załączniku. (zgłoszenie pełnomocnika + pełnomocnictwo – k. 203-209) W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu strona zainteresowana (...) Sp. z o.o. nie zajęła stanowiska w sprawie. (k. 178, k. 186-201) W dniu 25 lipca 2025 r. odbyła się rozprawa. Na rozprawie stawili się U. C. wraz z pełnomocnikiem adwokatem G. I. oraz świadek mąż odwołującej P. C. . W imieniu organu rentowego oraz w imieniu zainteresowanego (...) Sp. z o.o. nikt się nie stawił. (protokół – k. 225-226) Do zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: U. C. będąc zatrudniona w zakładzie pracy: (...) Sp. z o.o. od 2 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2021 r. przebywała na zasiłku chorobowym od 31.07.2019 r. do 02.08.2019 r., od 18.11.2019 r. do 22.11.2019 r., od 28.07.2020 r. do 18.12.2020 r. i od 21.12.2020 r. do 20.06.2021 r. Powodem niezdolności do pracy, a w efekcie przebywania na zasiłku chorobowym w okresach od 31.07.2019 r. do 18.12.2020 r. były głównie dolegliwości związane z narządami ruchu, natomiast powodem niezdolności w dniach od 21.12.2020 r. do 20.06.2021 r. była reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne. (Świadectwo pracy – k. 188, zestawienie zaświadczeń wybranego ubezpieczonego – akta rentowe) Po wielu latach – w dniu 22 kwietnia 2024 roku – Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął z urzędu postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień U. C. do zasiłku chorobowego za okres od 31.07.2019 r. do 02.08.2019 r. od 18.11.2019 r. do 22.11.2019 r., od 28.07.2020 r. do 18.12.2020 r., od 21.12.2020 r. do 20.06.2021 r. W zawiadomieniu ZUS poprosił od U. C. o sporządzenie oświadczenia, w jakich dniach przebywała w zakładzie pracy P. C. w okresie przebywania na zasiłku chorobowym. (Zawiadomienie ZUS z dnia 22 kwietnia 2024 r. – akta rentowe) W związku z dostarczeniem Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnienia P. C. – na dzień złożenia pisma z 18 lutego 2024 roku już męża U. C. – o tym, że przyszła małżonka regularnie przebywała podczas zwolnienia lekarskiego w zakładzie pracy m.in. przynosząc jedzenie i jedząc wspólnie obiad, czy też pijąc kawę, lub też że przychodziła aby złożyć życzenia świąteczne pracownikom, Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie wydał przedmiotową decyzję z dnia 13 sierpnia 2024 roku, znak (...) - (...) o odmowie prawa do zasiłku chorobowego za okresy od 31-07-2019 do 02-08-2019, od 18-11-2019 do 22-11-2019, od 28-07-2020 do 18-12-2020 i od 21-12-2020 do 20-06-2021 oraz nakazaniu ubezpieczonej zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65.848,45 zł. Na powyższą kwotę składa się należność główna wynosząca 48.791,76 zł brutto oraz odsetki w kwocie 17.056,60 zł z funduszu chorobowego. ( wyjaśnienia P. C. z 18 lutego 2024 roku – akta rentowe , decyzja z dnia 13 sierpnia 2024 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Warszawie – akta organu rentowego) W okresie przebywania przez U. P. , od 23 czerwca 2022 roku nazwisko C. , na zasiłku chorobowym, przyszły mąż ubezpieczonej – P. C. , postanowił dla swojej przyszłej żony zapewnić nowe miejsce zatrudnienia w postaci otwarcia nowego zakładu pracy pod nazwą Centrum (...) przy ulicy (...) , (...)-(...) K. , w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod numerem NIP (...) . Nowy zakład pracy rozpoczął faktycznie swoją działalność 7 października 2020 roku, tj. od daty fiskalizacji kasy fiskalnej. Z uwagi na problemy zdrowotne odwołującej, zatrudniona została do pracy E. Ś. (k. 50). Ubezpieczona od czasu rozpoczęcia działalności nowego zakładu pojawiała się wiele razy w zakładzie Centrum (...) , przynosiła środki czystości, czy też kosmetyki niezbędne do wykonywania zabiegów. Z kolei w okresach zwolnień lekarskich odwołująca przebywała w zakładzie, by zjeść wspólnie obiad z mężem lub wypić kawę, a także na przykład złożyć życzenia świąteczne pracownikom zakładu. (zeznania P. C. – k. 225v – 226, wyjaśnienia P. C. – akta rentowe, wyjaśnienia U. C. – k. 50, raport fiskalny miesięczny – k. 9, zeznania U. C. – k. 225v) Po ustaniu ww. zwolnień lekarskich (ostatni dzień zwolnienia to 20 czerwca 2021 roku), U. C. podpisała z P. C. umowę zlecenia w okresie od 17 lipca 2021 roku do 28 lutego 2023 roku. Już w trakcie trwania tej umowy – dokładnie w dniu 23 czerwca 2022 roku – U. C. oraz P. C. zawarli związek małżeński. (wyjaśnienia P. C. z 18 lutego 2024 roku – akta rentowe) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz aktach ubezpieczonej w ZUS, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, jak również Sąd nie widział powodów, aby podważać ich wiarygodność z urzędu. Odnośnie zeznań świadka P. C. oraz odwołującej U. C. , Sąd ocenił je jako w pełni wiarygodne, bowiem nie zostały przez nikogo skutecznie zakwestionowane. Zeznania tych osób były spójne, logiczne i wyczerpujące oraz korelowały ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego. Sąd zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest odwołanie U. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie, w którym to odmówiono ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 31-07-2019 do 02-08-2019, od 18-11-2019 do 22-11-2019, od 28-07-2020 do 18-12-2020 i od 21-12-2020 do 20-06-2021. Organ dodatkowo w decyzji nakazał zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65 848,45 zł. Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zasiłek nie przysługuje również w przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane. Cytowany przepis określa przyczynę utraty prawa do zasiłku chorobowego. Przesłanki te są niezależne od siebie i mają samoistny charakter. Zasadniczym przeważającym w doktrynie celem zasiłku chorobowego jest kompensata utraconego przez ubezpieczonego dochodu w skutek wystąpienia czasowej niezdolności do podjęcia pracy zarobkowej. Właśnie dlatego celem tego zasiłku nie jest uzyskanie dodatkowej korzyści obok wynagrodzenia, ale zamiast wynagrodzenia. Nadto, zgodnie z art. 84 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , za niezależnie pobrane świadczenia uważa się te, które zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była o tym poinformowana lub z oczywistych względów wiedziała, że świadczenie jej nie przysługuje. Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się na zgromadzonej dokumentacji w aktach sprawy. Sąd dał również wiarę z zeznaniom odwołującej oraz świadka P. C. . ZUS w toku sprawy nie składał wniosków dowodowych, nie pojawił się również na rozprawie. Decyzję o odebraniu prawa do zasiłku chorobowego wydał na podstawie informacji o przebywaniu odwołującej w miejscu pracy jej przyszłego męża. Organ rentowy w „odpowiedzi na odwołanie” (pismo z 9-10-2024 r.) twierdzi, że samo przebywanie ubezpieczonego w tym miejscu jest wykorzystywaniem zwolnienia niezgodnie z jego przeznaczeniem (k. 138). Informację o przebywaniu zainteresowanej w Centrum (...) w toku postępowania prowadzonego przez organ rentowy potwierdził sam mąż odwołującej. Pismem z dnia 18-02-2024 zawartym w aktach rentowych oczywiście potwierdził, że U. C. przebywała będąc na zwolnieniu w zakładzie kosmetycznym, jednak nie wykonywała pracy, a jedynie by „przywieść jedzenie, zjadaliśmy razem obiad, wstępowała na kawę, jak odwoziła dzieci do szkoły. Była też w zakładzie przed świętami by złożyć życzenia pracownikom.” . Okoliczności te potwierdził również podczas rozprawy (k. 225v-226). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2024 r. (I USKP 93/22) celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie zdolności do pracy, dlatego powinno być wykorzystywane wyłącznie do zrealizowania tego celu ograniczając się do zwykłych czynności życia codziennego oraz czynności związanych ze stanem zdrowia . Przez wykorzystywanie zwolnienia w sposób niezgodny z celem należy rozumieć tego typu postępowanie, które w powszechnym zwyczaju jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może utrudniać, bądź przedłużać proces rekonwalescencji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25-04-2013 I UK 606/12). Odwołująca od prawie 8 lat (k. 50) walczy ze skutkami boreliozy (dokumentacja medyczna k. 41), tężyczka (k. 22), epizody depresji (k. 23). Jest przewlekle chora. Brak jest informacji w aktach sprawy o zakazie, bądź ograniczeniu wychodzenia z domu z uwagi na trwające choroby. Mając na uwadze powyższe orzecznictwo zwrócić należy uwagę na to, że przynoszenie jedzenia do pracy oraz wspólny posiłek w sytuacji, gdy dom jest oddalony o około 100-150 metrów od zakładu (zrzut ekranu k. 28, zeznania k. 226) można uznać za czynności dnia codziennego. Odwołująca nie naruszyła w ten sposób celu zwolnienia lekarskiego, nie spowolniła rekonwalescencji i nie naraziła siebie lub inne podmioty na problemy z tym związane; nie wykonywała tam również żadnej pracy zarobkowej. Zwykła rozmowa, złożenie życzeń, kawa z mężem lub wspólny posiłek nie jest wykorzystywaniem zwolnienia niezgodnie z celem w nawiązaniu do art. 17 ustawy zasiłkowej. W zaskarżonej decyzji ZUS nie zarzucał ubezpieczonej wykonywania pracy zarobkowej w okresie trwania zwolnienia. Potwierdzeniem złego stanu zdrowia odwołującej i niemożności wykonywania pracy zarobkowej jest fakt zatrudnienia pracownicy E. Ś. w Centrum (...) , która to odciążyła chorą w obowiązkach (k. 50). W czasie rzeczonego okresu zwolnienia odwołująca przyjmowała również leki antydepresyjne, które pomagały jej w przejściu ciężkiej terapii i stanów lękowych. Epizody ciężkiej depresji oraz powikłania z tym związane uniemożliwiły odwołującej normalne funkcjonowanie (k. 4). Sąd dał wiarę zeznaniom U. C. na okoliczność wychodzenia z domu i przebywania w miejscu Centrum (...) (k. 225v). Odwołująca miała zalecenia od lekarza psychiatry, aby wychodzić z domu rozmawiać z ludźmi, żeby nie zostawać samemu w domu. Człowiek to istota mająca naturalną potrzebę więzi społecznych. Sąd wskazuje, że jeżeli lekarz w zaleceniach dla pacjentach z depresją rekomenduje wychodzenie na zewnątrz w celu aktywizacji społecznej, rozmowy z ludźmi, spacerów itp., to odwiedziny miejsca pracy męża - zwłaszcza, gdy jest to odległość znikoma – to mieści się to w kryteriach celu zwolnienia lekarskiego (por. Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z 4-02-2025 IV U 334/24). W niniejszej sprawie organ rentowy ani nie wskazał, jakie konkretnie i dokładnie zachowania wykonywane przez odwołującą na przestrzeni lat: 2019, 2020 oraz 2021 były sprzeczne ze zwolnieniem, ani tym bardziej tego nie udowodnił. W ocenie Sądu to na organie rentowym spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu. Pozostawanie na zwolnieniu lekarskim w sytuacji, gdy chory może chodzić nie oznacza zamknięcia się w domu na cały okres tego zwolnienia, zwłaszcza gdy według zaleceń lekarza psychiatry ubezpieczona powinna była aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym. Ważne jest natomiast, aby zachowanie to nie przedłużało lub utrudniało powrót do zdrowia. Oczywistym jest miarkowanie takiej aktywności z przyczyn zdrowotnych jednak jak pokazuje orzecznictwo zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej uzależnione jest od stanu faktycznego konkretnej sprawy. Nie należy więc oczekiwać kategorycznych wskazań ujednolicających, mających zastosowanie do każdego przypadku (por. Wyrok Sądu Najwyższego III USKP 55/24 z dnia 26-11-2024). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c. oraz ww. przepisu ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zmienia w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2024 roku, znak (...) - (...) , w ten sposób, że przyznaje U. C. prawo do zasiłku chorobowego za okresy od 31.07.2019r. do 2.08.2019r., od 18.11.2019r. do 22.11.2019r., od 28.07.2020r. do 18.12.2020r. i od 21.12.2020r. do 20.06.2021r. oraz uznaje, że U. C. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 65.848,45 zł. W przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Odwołanie w niniejszej sprawie od decyzji organu rentowego zostało uwzględnione, zatem to strona odwołująca uznana została za wygrywającą sprawę. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego Sąd ustalił w oparciu o ww. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości na kwotę 360 zł. Z uwagi na powyższe, Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Warszawie na rzecz U. C. kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.