VU 1468/13

Sygn. akt VU 1468/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska Protokolant Alicja Jesion po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku Z. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania Z. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 10 października 2013 r. sygn. (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VU 1468/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 października 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy Z. D. prawa do emerytury. Od decyzji powyższej wnioskodawca odwołał się w dniu 21 października 2013 roku. Wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach także w okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. na stanowisku elektromontera. ZUS wnosił o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Z. D. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 2 września 2013 roku kolejny wniosek o przyznanie emerytury. Poprzedni wniosek o emeryturę z dnia 18 października 2012 roku został załatwiony przez ZUS odmownie decyzją z dnia 15 listopada 2012 roku. Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji oddalił Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 roku wydanym w sprawie VU 1230/12, mając na uwadze okoliczność, że wnioskodawca w dacie złożenia wniosku o emeryturę nie miał rozwiązanego stosunku pracy. (dowód: ww. wnioski k. 28-31, 1-3, decyzja ZUS z dnia 15 listopada 2012 roku k. 26 w aktach ZUS, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 13 czerwca 2013 roku k. 46 w aktach VU 1230/12) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach wynosi łącznie 10 lat, 9 miesięcy i 10 dni. Są to okresy zatrudnienia: - od 20 sierpnia 1971 roku do 31 sierpnia 1972 roku w (...) Rejonowym Urzędzie (...) w P. na stanowisku telemontera; - od 14 października 1977 roku do 30 listopada 1984 roku oraz od 1 listopada 1989 roku do 31 maja 1992 roku w (...) na stanowisku elektromontera zwałowarki. Wnioskodawca przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa. (okoliczności niesporne) W okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku wnioskodawca był zatrudniony w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. . W świadectwie pracy wystawionym wnioskodawcy pracodawca podał, że pracował on na stanowisku konserwatora elektrycznego. (dowód: świadectwo pracy k. 11 w aktach ZUS) Zgodnie ze skierowaniem do pracy z dnia 4 września 1972 roku wnioskodawca został zatrudniony w ww. Spółdzielni na stanowisku elektromontera. W karcie obiegowej z dnia 5 września 1972 roku wskazano, że wnioskodawca został przyjęty do pracy w charakterze instalatora elektrycznego. W dniu 7 sierpnia 1973 roku Z. D. złożył wniosek o przeniesienie na stanowisko konserwatora urządzeń i instalacji elektrycznych. We wniosku wskazał, że dotychczas pracował na stanowisku elektromontera. W uwzględnieniu powyższego wniosku skarżący został przeniesiony od dnia 2 października 1973 roku na stanowisko konserwatora urządzeń elektrycznych. Od 1 grudnia 1973 roku wnioskodawca został przeniesiony na stanowisko mechanika obsługi i konserwacji urządzeń elektrycznych. Od 1 sierpnia 1975 roku stanowisko pracy wnioskodawcy określono w angażu jako elektryk. Takie stanowisko widnieje również w karcie obiegowej zmiany wydanej w związku z ustaniem stosunku pracy. Od miesiąca września 1977 roku pracodawca zniósł wnioskodawcy ryczałt za dojazdy na poszczególne zakłady. (dowód: skierowanie k. 38, karta obiegowa k. 36, wniosek o przeniesienie k. 31, angaże z dnia 3 października 1973 roku k. 30, 5 grudnia 1973 roku k. 29, 2 września 1975 roku k. 26, karta obiegowa k. 16, pismo pracodawcy z dnia 26 sierpnia 1977 roku k. 19 w aktach VU 1230/12) W dniu 30 maja 1976 roku wnioskodawca uzyskał tytuł mistrza w zawodzie elektromontera. (dowód: odpis dyplomu k. 22 w aktach VU 1230/12) W trakcie zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. wnioskodawca nie pracował stale i pełnym wymiarze czasu pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wnioskodawca zajmował się nie tylko budową linii energetycznych nadziemnych i podziemnych, ale także pracował w Spółdzielni, gdzie wymieniał żarówki i bezpieczniki oraz zajmował się konserwacją urządzeń. Prace konserwatorskie na terenie Spółdzielni zajmowały wnioskodawcy około 40% czasu pracy. (dowód: zeznania świadka M. J. k. 40, 41 w aktach sprawy) (...) Spółdzielnia Pracy (...) w Z. nie wystawiła wnioskodawcy świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Obecnie spółdzielnia ta już nie istnieje. (okoliczność niesporna) Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 (tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 , rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2. ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Należy dodać, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), obecnie rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. Nr 237, poz. 1412), dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w dniu (...) 2013 roku ukończył 60 lat. Wnioskodawca przystąpił przy tym do otwartego funduszu emerytalnego, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa. Organ rentowy uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach także w okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. na stanowisku elektromontera. W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy i przyznania mu prawa do emerytury ze względu na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Odnosząc się do będącej przedmiotem sporu okoliczności wskazać należy, że prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie mogłaby być zaliczone do pracy w warunkach szczególnych tylko w sytuacji, gdyby wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wynika to jasno z postanowienia zawartego w dziale II Wykazu A, załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza zaś możliwość przyjęcia, że w spornych okresach zatrudnienia wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy budowie linii energetycznych nadziemnych i podziemnych. Podkreślić przy tym należy, iż jakkolwiek jednakże przewidziane w powołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 roku ograniczenia co do środków dowodowych nie obowiązują w postępowaniu sądowym, to dowody na te okoliczności mają być dowodami nie budzącymi wątpliwości, spójnymi i precyzyjnymi. Dowody te należy więc oceniać rygorystycznie i można dokonać na ich podstawie ustaleń faktycznych tylko wówczas, gdy spełniają one wyżej wymienione kryteria (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 roku, II UKN 440/97, OSNP 1998/22/667). Takich kryteriów nie spełniają zeznania świadków J. R. , E. G. i J. G. oraz zeznania wnioskodawcy. Co prawda wskazani świadkowie pracowali razem wnioskodawcą w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. , jednakże w oparciu o złożone przez nich zeznania niemożliwe jest ustalenie, że wnioskodawca w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował przy budowie linii energetycznych. Świadkowie E. G. i J. G. zeznali co prawda, że wnioskodawca wykonywał w (...) jedynie taki rodzaj prac, jednakże jak podali, o fakcie tym wiedzieli z opowiadań wnioskodawcy i nie widzieli wnioskodawcy przy wykonywaniu pracy. Z kolei zeznania świadka J. R. i wnioskodawcy, z których wynika, że wnioskodawca zajmował się tylko budową linii elektroenergetycznych stoją w oczywistej sprzeczności z zeznaniami świadka M. J. , a także dokumentami zawartymi w aktach osobowych wnioskodawcy. Świadek ten zeznał, że wnioskodawca zajmował się nie tylko budową linii energetycznych nadziemnych i podziemnych, ale także pracował w Spółdzielni, gdzie wymieniał żarówki i bezpieczniki oraz zajmował się konserwacją urządzeń. Ponadto świadek wskazał, że prace konserwatorskie na terenie Spółdzielni zajmowały wnioskodawcy około 40% czasu pracy. Fakt, że wnioskodawca wykonywał w spornym okresie nie tylko prace na stanowisku elektromontera wynika także z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawcy. Co prawda zgodnie ze skierowaniem do pracy z dnia 4 września 1972 roku wnioskodawca został zatrudniony w (...) Spółdzielni Pracy (...) w Z. na stanowisku elektromontera, jednakże już w dniu 7 sierpnia 1973 roku Z. D. złożył wniosek o przeniesienie na stanowisko konserwatora urządzeń i instalacji elektrycznych. Wniosek ten został uwzględniony przez pracodawcę i wnioskodawca został przeniesiony od dnia 2 października 1973 roku na stanowisko konserwatora urządzeń elektrycznych. Od 1 grudnia 1973 roku wnioskodawca został przeniesiony z kolei na stanowisko mechanika obsługi i konserwacji urządzeń elektrycznych, zaś od 1 sierpnia 1975 roku stanowisko pracy wnioskodawcy określono w angażach jako elektryk. Takie stanowisko widnieje również w karcie obiegowej zmiany wydanej w związku z ustaniem stosunku pracy. Skoro zatem wnioskodawca nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych, to nie było podstaw do zaliczenia spornego okresu pracy do stażu pracy w warunkach szczególnych. Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, iż w toku procesu wnioskodawca nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat. Fakt ten skutkował koniecznością przyjęcia, że nie spełnia on wymaganych prawem warunków do uzyskania prawa do emerytury zgodnie z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.