VI U 1754/15

Sygn. akt VI U 1754/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Ewa Milczarek Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania: E. U. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 24 czerwca 2015 r., znak: (...) w sprawie: E. U. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o wysokość świadczenia oddala odwołanie. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt VI U 1754 /15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 czerwca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił E. U. przeliczenia emerytury, z uwagi na fakt, iż emerytura ubezpieczonej nie została obliczona z uwzględnieniem kapitału początkowego, zaś w aktach sprawy brak legitymacji ubezpieczeniowej odwołującej, w związku z powyższym nie można przyjąć do wyliczenia wysokości świadczenia zarobku za 1968 rok. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, iż zgodnie z art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej, przy ustalaniu kapitału początkowego , okresy o których mowa w art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej czyli okresy wychowywania dzieci w wymiarze określonym w tym przepisie przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty (tj. okres urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresów niewykonywania pracy - z powodu opieki nad dzieckiem) -oblicza się, przyjmując po 1,3% podstawy wymiaru kapitału początkowego za każdy rok tych okresów (z uwzględnieniem pełnych miesięcy). Organ rentowy przytoczył również brzmienie art. 173 w/wym. ustawy, w myśl którego kapitał początkowy ustalany jest dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31.12.1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy, tj.: przed dniem 01.01.1999r. opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy obliczany jest także ubezpieczonemu urodzonemu przed 1.01.1949r., jeżeli spełnił łącznie następujące warunki: - zgłosił wniosek o emeryturę po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 2008r. i wystąpił o obliczenie emerytury według nowych, zreformowanych zasad, - osiągnął powszechny wiek emerytalny, - ma wymagane okresy składkowe i nieskładkowe, kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła ubezpieczona, domagając się jej zmiany i dokonania przeliczenia emerytury, według nowych przepisów, które weszły w życie w dniu 1 maja 2015 r. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, powołując się ponownie na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 30 września 2015 r. ubezpieczona wskazała, iż zwracała się do organu rentowego o nowe przeliczenie kapitału początkowego, od którego zależy wysokość emerytury. Ubezpieczona podniosła, iż przebywała na bezpłatnych urlopach wychowawczych przed 1999 r., które były traktowane jako okresy nieskładkowe. W związku z nowymi przepisami, okresy powyższe powinny być traktowane jako okresy składkowe. Ubezpieczona wniosła o przeliczenie jej bezpłatnych urlopów wychowawczych oraz niewykonywania pracy z powodu opieki nad dziećmi i potraktowania je jako okresów składkowych, przyjmując 1,3 % podstawy wymiaru kapitału początkowego, a nie 0,7 % jak dotychczas. Ubezpieczona załączyła do pisma legitymację ubezpieczeniową oraz zestawienie okresów bezpłatnych urlopów wychowawczych. Pismem z dnia 2 listopada 205 r. organ rentowy, wykonując zarządzenie Sądu z dnia 19 października 2015 r. przeliczył podstawę wymiaru emerytury przy przyjęciu zarobków w 1968 r. na podstawie legitymacji ubezpieczeniowej odwołującej. Organ wskazał, iż wynagrodzenie za powyższy rok nie ma wpływu na wysokość świadczenia, gdyż wskaźnik wysokości wynagrodzenia z 20 lat kalendarzowych nadal wynosi 61,42 % (wzięto pod uwagę lata 1969-1996 jako najkorzystniejsze). Organ rentowy wydał nową decyzję z dnia 30.10.2015 r. w której odmówił przeliczenia podstawy wymiaru emerytury, uwzględniając przy tym wynagrodzenie otrzymane w 1968 r. Organ podał, że dotychczasowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, tj. 61,42 % jest wyższy od nowego, który wyniósł 56,59 %. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Ubezpieczona E. U. ( ur. (...) ) wystąpiła z wnioskiem o emeryturę po raz pierwszy w dniu 1 września 1997 r. W dniu 14 sierpnia 2008 r. ubezpieczona złożyła kolejny wniosek o emeryturę (poprzednio była uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy). Decyzją z dnia 27 sierpnia 2008 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od (...) r., tj. od osiągnięcia wieku uprawniającego do świadczenia. Emerytura ubezpieczonej nie została obliczona z uwzględnieniem kapitału początkowego, ale została przyznana na tzw. starych zasadach, zgodnie z art. 15 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. - okoliczności bezsporne. Ubezpieczona w odwołaniu od decyzji ZUS domagała się przeliczenia okresów urlopu wychowawczego i niewykonywania pracy z powodu opieki nad dziećmi i potraktowania je jako okresów składkowych, przyjmując 1,3 % podstawy wymiaru kapitału początkowego, a nie 0,7 % jak dotychczas, zgodnie z nowelizacją ustawy emerytalnej z dnia 5 marca 2015 r. (ustawa z dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Dz. U. 2015, poz. 552). Zgodnie z art. 173 ust. 1.ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy (1.01.1999) opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Zgodnie z kolei z art. 174 ust. 1 ww. ustawy kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. W myśl ust. 2 przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1)okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2)okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2. Zgodnie zaś z ust. 2a. przy ustalaniu kapitału początkowego do okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 stosuje się art. 53 ust. 1 pkt 2. W myśl przepisu art. 27 ust. 1 ww. ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny określony w ust. 2 albo 3; 2)mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a. 2. Wiek emerytalny dla kobiet wynosi co najmniej 60 lat. Zgodnie z art. 55 cytowanej ustawy ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27 (a zatem urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r.), który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53. Stosownie do art. 114 ust. 1 ww. ustawy prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Zgodnie z ust. 2 jeżeli prawo do świadczeń lub ich wysokość ustalono orzeczeniem organu odwoławczego, organ rentowy na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1: 1)wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo do świadczeń lub podwyższającą ich wysokość; 2)występuje do organu odwoławczego z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo do świadczeń nie istnieje lub że świadczenia przysługują w niższej wysokości; z wnioskiem tym organ rentowy może wystąpić w każdym czasie; 3)wstrzymuje wypłatę świadczeń w całości lub części, jeżeli emeryt lub rencista korzystał ze świadczeń na podstawie nieprawdziwych dokumentów lub zeznań albo w innych wypadkach złej woli. Faktem jest, że zgodnie z nowelizacją przepisów emerytalnych na podstawie ustawy z dnia 5 marca 2015 roku od dnia 1 maja 2015 roku okresy opieki nad dziećmi są liczone jako okresy składkowe ze wskaźnikiem po 1,3 % podstawy, a nie jak dotychczas po 0,7 % podstawy, ale zasada ta ma zastosowanie wyłącznie przy ustalaniu kapitału początkowego. Wynika to w sposób niebudzący wątpliwości z przepisu art. 174 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jednakże dla osób urodzonych w 1948 r. – a więc tak jak ubezpieczona - przepisy dotyczące ustalania wysokości emerytury nie zmieniły się. Zmiany dotyczą wyłącznie kapitału początkowego. Kapitał początkowy liczy się tylko dla osób które urodziły się po 31.12.1948 r. (ubezpieczona kapitału początkowego nie ma, i pozostaje na emeryturze, którą obliczono według starych, poprzednio obowiązujących zasad). Należy zatem podkreślić, że przeliczenie dotyczące okresów urlopu bezpłatnego czy wychowawczego zgodnie z art. 174 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy jedynie sposobu ustalania kapitału początkowego i ma wpływ na emeryturę ustaloną w oparciu o art. 26 tej ustawy, a pozostaje bez wpływu na emeryturę z tzw. „starego systemu”, ustaloną na podstawie art. 53 ustawy, a zatem jak w przypadku ubezpieczonej. Nowelizacja ustawy emerytalnej z dnia 5 marca 2015r. (ustawa z dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. 2015, poz. 552) dotyczyła m.in. zmiany art. 174 ustawy o FUS normującego sposób wyliczania kapitału początkowego. Nowelizacja ta dotyczy m.in. traktowania jako okresy składkowe okresów urlopu wychowawczego oraz bezpłatnego urlopu z tytułu wychowywania dziecka. Nowelizacja pozwala zatem wszystkim tym osobom, dla których był ustalony kapitał początkowy wnosić o ponowne jego przeliczenie, o ile będzie to korzystniejsze dla emeryta. Zgodnie z brzmieniem art. 3 noweli z dnia 5 marca 2015r. – w sprawach, w których organ rentowy ustalił kapitał początkowy z uwzględnieniem przepisów art. 174 ustawy o FUS w brzmieniu obowiązującym przez wejściem w życie noweli, kapitał początkowy ustala się ponownie na wniosek osoby uprawnionej , a jeżeli osoba uprawniona nie wystąpi z takim wnioskiem- przy obliczaniu emerytury na zasadach określonych w art. 26 ustawy, jeżeli jest to korzystniejsze dla emeryta. Ubezpieczona E. U. rodziła się (...) r. Nie jest wiec osobą, dla której obliczany był kapitał początkowy, emeryturę przyznano jej na starych zasadach – obliczono zgodnie z art. 15 ustawy o emeryturach i rentach FUS. Nowela nie wprowadza zmiany art. 6 i 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - które stanowią katalog okresów składkowych i nieskładkowych - w dalszym ciągu zgodnie z art. 7. pkt 5) przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy - z powodu opieki nad dzieckiem: a) w wieku do lat 4 - w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie - bez względu na liczbę dzieci - do 6 lat, b) na które ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny - dodatkowo w granicach do 3 lat na każde dziecko; są okresami NIESKŁADKOWYMI. W związku z powyższym słusznie ZUS odmówił ubezpieczonej przeliczenia emerytury, skoro zmiana przepisów dotyczących kapitału początkowego nie ma żadnego przełożenia na sytuację ubezpieczonej, gdyż kapitału początkowego dla niej nie ustalano i emerytura ubezpieczonej nie była obliczona przy pomocy kapitału początkowego. Nowela nie wprowadza również żadnych zmian w brzmieniu art. 15 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, które mogłyby mieć wpływy na wysokość świadczenia ubezpieczonej. Organ rentowy, zobligowany przez Sąd, wziął pod uwagę wynagrodzenie ubezpieczonej osiągnięte w roku 1968r. – wykazane legitymacją ubezpieczeniową – i dokonał wariantowania wskaźnika podstawy wymiaru w celu stwierdzenia, czy zachodzą przesłanki z art. 114 ustawy o FUS - czyli ponownego ustalania wysokości emerytury. Wariantowanie nie dało wyższego wskaźnika – nowo obliczona emerytura nie byłaby wyższa niż dotychczasowa, zatem brak było podstaw do wydanie decyzji o przeliczeniu emerytury . Zarobki z roku 1968r. nie miały wpływu na prawo do świadczenia emerytalnego ani na jego wysokość, zatem brak było podstaw do wydania ponownej decyzji. Mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia i rozważania należy stwierdzić, iż wniesione odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, dlatego też Sąd działając na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. wspomniane odwołanie oddalił. SSO Ewa Milczarek