VI U 1590/25Przeliczenie emerytury niekonstytucyjny przepis 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołań M.E. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w D., które odmawiały ponownego obliczenia wysokości emerytury. Organ rentowy argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy do zmiany decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, a ubezpieczony nie przedstawił nowych dowodów. Sąd Okręgowy, po połączeniu spraw, uznał odwołania za uzasadnione. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 roku (sygn. akt SK 140/20), który orzekł o niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Przepis ten pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury w wieku powszechnym o kwotę pobranych wcześniej emerytur w wieku obniżonym. Sąd uznał, że wyrok TK stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Sąd podkreślił, że brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody w jego zastosowaniu, gdyż przepisy Konstytucji o bezpośrednim stosowaniu i mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń TK są nadrzędne. W konsekwencji, Sąd zmienił zaskarżone decyzje, nakazując organowi rentowemu ponowne obliczenie emerytury M.E. z pominięciem zakwestionowanego przepisu. Zasądzono również od ZUS na rzecz ubezpieczonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Wniosek o wypłatę wyrównania emerytury został przekazany ZUS do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach ubezpieczeniowych, nawet w przypadku braku publikacji w Dzienniku Ustaw, oraz interpretacja art. 114 ustawy emerytalnej jako podstawy do ponownego ustalenia świadczenia w oparciu o orzeczenia TK.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. i których emerytury zostały obliczone z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa z Konstytucją stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa z Konstytucją stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia, nawet jeśli nie zostały przedłożone inne nowe dowody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stosowanego przez ZUS do obliczenia emerytury, jest nową okolicznością istniejącą przed wydaniem decyzji, która ma wpływ na wysokość świadczenia. Brak publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody w jego zastosowaniu ze względu na bezpośrednie stosowanie Konstytucji i moc powszechnie obowiązującą orzeczeń TK.
Czy brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia jego stosowanie przez sądy i organy rentowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw nie uniemożliwia jego stosowania, gdyż przepisy Konstytucji o bezpośrednim stosowaniu i mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń TK są nadrzędne wobec przepisów o ogłaszaniu aktów normatywnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z Konstytucją, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a ich przepisy stosuje się bezpośrednio. Brak publikacji jest zaniedbaniem władzy wykonawczej i nie może stanowić przeszkody w zastosowaniu orzeczenia TK.
Czy wniosek o wypłatę wyrównania emerytury, wraz z odsetkami, powinien być rozpoznany przez sąd czy organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek o wypłatę wyrównania emerytury wraz z odsetkami powinien być rozpoznany przez organ rentowy, który wyda decyzję w tej sprawie, od której przysługuje odwołanie do sądu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwestia wypłaty wyrównania emerytury i odsetek nie była objęta zaskarżonymi decyzjami ZUS, a zgodnie z art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS powinien wydać decyzję w przedmiocie takiego wniosku. Dopiero od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. E. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Wyrok TK został uznany za taką nową okoliczność.
Konstytucja art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stanowią podstawę do wznowienia postępowania lub innego rozstrzygnięcia.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wnioski przed 6 czerwca 2012 r. Pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury w wieku powszechnym o kwotę pobranych wcześniej emerytur w wieku obniżonym.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją.
Konstytucja art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wznowienia postępowania w sprawach zakończonych wyrokiem przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania dla osób, które nie odwołały się od decyzji ZUS.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sporu w zakresie kosztów postępowania.
rozporządzenie art. 9 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 476 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 464
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania wniosku do rozpoznania organowi rentowemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody w jego zastosowaniu. • Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przez ZUS było nieprawidłowe w stosunku do ubezpieczonego, który złożył wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że wyrok TK nie jest podstawą do zmiany decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, a ubezpieczony nie przedstawił nowych dowodów. • Organ rentowy podnosił, że brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw uniemożliwia jego stosowanie.
Godne uwagi sformułowania
brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 roku wydanego w sprawie o sygn. akt SK 140/20, jako przesłanki do jego niestosowania. Zdaniem Sądu Okręgowego stanowisko organu rentowego jest oczywiście błędne i nie znajduje oparcia w przepisach prawa. • brak możliwości przyjęcia, że przedmiotowe orzeczenie nie istnieje, bądź jego obowiązywanie jest „zawieszone” do czasu publikacji w dzienniku urzędowym (według dowolnego uznania osób odpowiedzialnych za taką publikację). • nową okolicznością jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego w którym stwierdzono, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest - wobec pewnej grupy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r. - niekonstytucyjny. • w przypadku niewykonywania przez ustawodawcę wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podstawę prawną wzruszenia przez organ rentowy na korzyść ubezpieczonego prawomocnej decyzji ustalającej wysokość świadczenia stanowi art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...), gdy nie jest możliwe uchylenie decyzji organu rentowego z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 k.p.a.
Skład orzekający
Andrzej Stasiuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach ubezpieczeniowych, nawet w przypadku braku publikacji w Dzienniku Ustaw, oraz interpretacja art. 114 ustawy emerytalnej jako podstawy do ponownego ustalenia świadczenia w oparciu o orzeczenia TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. i których emerytury zostały obliczone z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów dotyczących emerytur i bezpośredniego stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie dla wielu obywateli.
“Emerytura obliczona na nowo po wyroku Trybunału Konstytucyjnego – czy ZUS musi uwzględnić orzeczenia TK mimo braku publikacji?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.