VI U 156/25Przeliczenie emerytury niekonstytucyjny przepis 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania M.W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego przeliczenia jej emerytury. Wnioskodawczyni argumentowała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) uzasadnia ponowne przeliczenie jej świadczenia, ponieważ przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który spowodował pomniejszenie podstawy jej emerytury powszechnej o kwotę pobranych wcześniej emerytur wcześniejszych, jest niezgodny z Konstytucją. Organ rentowy odmówił ponownego obliczenia, wskazując, że wyrok TK nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej i nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Sąd Okręgowy w Radomiu, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał racje wnioskodawczyni. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) potwierdził niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Sąd powołał się również na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego, które interpretowało ten przepis w sposób korzystny dla ubezpieczonych, którzy nie mogli przewidzieć negatywnych konsekwencji pomniejszenia ich przyszłej emerytury powszechnej. Sąd uznał, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niekonstytucyjny w stosunku do M.W., która nabyła prawo do emerytury wcześniejszej przed 6 czerwca 2012 r. W związku z tym, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając wysokość emerytury M.W. z pominięciem tego przepisu, począwszy od dnia złożenia wniosku o ponowne przeliczenie (28 listopada 2024 r.). Jednocześnie Sąd oddalił żądanie wypłaty wyrównania i odsetek od daty przyznania emerytury (1 września 2019 r.), argumentując, że organ rentowy działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, a możliwość oceny konstytucyjności przepisów leży w kompetencjach sądu, a nie ZUS. Wyrównanie przysługuje tylko w przypadku błędu organu rentowego lub odwoławczego, czego w tej sytuacji nie stwierdzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej stanowi podstawę do ponownego przeliczenia emerytury na wniosek osoby zainteresowanej, mimo braku ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi nową okoliczność prawną uzasadniającą ponowne przeliczenie emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, nawet jeśli nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, a sąd ma prawo ocenić zgodność przepisu z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowany, stanowi nową okoliczność prawną w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Sąd podkreślił, że ma prawo i obowiązek badać zgodność przepisów z Konstytucją i odmówić stosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny w określonym stanie faktycznym (niekonstytucyjność sytuacyjna).
Czy art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w tym zakresie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją w odniesieniu do osób wnioskujących o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. Sąd uznał, że osoby te nie mogły przewidzieć negatywnych konsekwencji pomniejszenia ich przyszłej emerytury powszechnej, co narusza zasadę zaufania.
Czy ubezpieczonej przysługuje prawo do wypłaty wyrównania emerytury wraz z odsetkami od daty przyznania emerytury powszechnej (1 września 2019 r.)?
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczonej nie przysługują odsetki ani wyrównanie za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku o ponowne przeliczenie świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przeliczeniu świadczenia, ponieważ działał zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie mógł samodzielnie oceniać ich konstytucyjności. Wyrównanie przysługuje tylko w przypadku błędu organu rentowego lub odwoławczego, czego tutaj nie stwierdzono. Ponowne ustalenie emerytury w wyższej wysokości następuje od miesiąca złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Powoduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia uchylenie lub zmianę prawomocnej decyzji organu rentowego i ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został uznany za taką nową okoliczność prawną.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia wysokości emerytury.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania w pozostałym zakresie.
uos art. 85 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestię odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa zasady wypłaty przyznanych lub podwyższonych świadczeń, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do nich lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa zasady wypłaty wyrównania świadczenia za okres 3 lat poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, w przypadku błędu organu rentowego lub odwoławczego.
ustawa emerytalna art. 116 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dopuszcza cofnięcie wniosku o przyznanie świadczenia tylko do czasu uprawomocnienia się decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 jako podstawa do ponownego przeliczenia emerytury. • Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niekonstytucyjny w stosunku do osób wnioskujących o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. • Sąd ma prawo ocenić zgodność przepisu z Konstytucją i odmówić jego stosowania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie jest przesłanką do zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. • Brak podstaw do wypłaty wyrównania i odsetek od daty przyznania emerytury, ponieważ organ rentowy działał zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Godne uwagi sformułowania
nowa okoliczność prawna • niekonstytucyjność sytuacyjna • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • nie mogli spodziewać się tego, że decyzja ta spowoduje obniżenie ich świadczenia powszechnego
Skład orzekający
Beata Krawczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii konstytucyjności przepisów emerytalnych i ich wpływu na sytuację materialną obywateli, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne.
“Sąd Okręgowy: ZUS źle obliczył Twoją emeryturę? Wyrok TK daje Ci szansę na wyższe świadczenie!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.