VI U 1421/24Uchylenie decyzji ZUS o zwrocie renty rodzinnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania M. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nakazującej zwrot nienależnie pobranej renty rodzinnej w kwocie 1.874,18 zł. M. H. wniosła o rentę rodzinną po zmarłym mężu, jednak we wniosku omyłkowo zaznaczyła, że ubiega się o nią również dla siebie, podczas gdy chciała ją uzyskać wyłącznie dla swoich dzieci. Po otrzymaniu decyzji ZUS przyznającej rentę również jej, niezwłocznie złożyła pismo o wyłączenie jej z kręgu uprawnionych. Mimo to ZUS dokonał rozliczenia świadczenia w związku z osiągniętym przez nią przychodem w 2022 roku i nakazał zwrot części kwoty. Sąd Okręgowy w Radomiu uznał odwołanie za zasadne i uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że okolicznością bezsporną jest intencja wnioskodawczyni, a przyznanie jej renty było wynikiem błędu ZUS. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące zawieszenia świadczeń (art. 103-105 ustawy emerytalnej) nie mają zastosowania, gdy osoba od początku nie była uprawniona. Kluczowe było stwierdzenie, że ZUS nie zbadał przesłanek z art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w tym wymogu złej wiary świadczeniobiorcy. Sąd powołał się na bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto pobrał świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nieprzysługiwania. Ponieważ organ rentowy nie rozważył tych kwestii, doszło do rażącego naruszenia przepisów o postępowaniu, co uniemożliwiło konwalidację wady w postępowaniu sądowym. W związku z tym sąd uchylił decyzję ZUS i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na konieczność badania dobrej wiary świadczeniobiorcy przy rozliczaniu nienależnie pobranych świadczeń przez ZUS, nawet w przypadku błędów organu. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania proceduralnego przez ZUS.
Dotyczy specyficznej sytuacji błędu organu rentowego i braku dobrej wiary świadczeniobiorcy. Interpretacja art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy prawidłowo rozliczył i nakazał zwrot świadczenia renty rodzinnej, nie badając przesłanek z art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczących dobrej wiary świadczeniobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy rażąco naruszył przepisy o postępowaniu, nie badając kwestii dobrej wiary wnioskodawczyni i nie rozważając przesłanek z art. 84 ustawy systemowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyznanie renty M. H. było wynikiem błędu ZUS, a ona sama od początku deklarowała, że nie ubiega się o rentę dla siebie. Brak zbadania przez ZUS jej dobrej wiary i świadomości co do nieprzysługiwania świadczenia stanowi rażące naruszenie przepisów, uniemożliwiające konwalidację wady w postępowaniu sądowym.
Czy przepisy dotyczące zawieszenia lub zmniejszenia świadczeń (art. 103-105 ustawy emerytalnej) mają zastosowanie do osoby, która od początku nie była uprawniona do świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te przepisy nie mogą znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy osoba od początku nie była uprawniona do świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że M. H. od momentu złożenia wniosku nie była uprawniona do renty rodzinnej dla siebie, a jej przyznanie było błędem ZUS. Dlatego przepisy dotyczące zawieszenia świadczeń, do których rencista był lub jest uprawniony, nie mają zastosowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. H. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (3)
Główne
ustawa systemowa art. 84
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestię nienależnie pobranych świadczeń i ich zwrotu. Wymaga wykazania złej wiary świadczeniobiorcy (świadomości nieprzysługiwania świadczenia). Nie można żądać zwrotu za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeśli osoba zgłosiła okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uchyla decyzję nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalającą jego wymiar lub obniżającą świadczenie, jeżeli została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 103-105
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy te dotyczą zawieszenia lub zmniejszenia świadczeń, do których emeryt lub rencista był lub jest uprawniony. Nie mają zastosowania, gdy osoba od początku nie była uprawniona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawczyni od początku nie ubiegała się o rentę dla siebie, a jej przyznanie było błędem ZUS. • ZUS nie zbadał przesłanek z art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym dobrej wiary wnioskodawczyni. • Przepisy o zawieszeniu świadczeń nie mają zastosowania, gdy osoba od początku nie była uprawniona.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na rozliczeniu przychodu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia bez analizy dobrej wiary.
Godne uwagi sformułowania
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że wnioskodawczyni od samego początku wnioskowała o rentę rodzinną wyłącznie na rzecz jej dzieci, a nie też jej samej. • Wydanie decyzji ze wskazaniem M. H. (1) jako uprawnionej do renty rodzinnej po mężu było wynikiem błędu pozwanego, który nie dostrzegł adnotacji swojego pracownika. • W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, pozwany powinien rozważyć, czy świadczenie pobrane przez wnioskodawczynię zostało nienależnie pobrane. • Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość tego, że mu ono nie przysługuje. • Jeżeli organ rentowy na podstawie niewyjaśnionego wskutek własnych zaniedbań stanu faktycznego przyzna wnioskodawcy świadczenia, do których prawo nie istnieje, wadliwość ta i jej konsekwencje materialne nie mogą być uznane za wynik sprzecznej z prawem działalności wnioskodawcy ani za objaw złej woli z jego strony.
Skład orzekający
Beata Krawczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność badania dobrej wiary świadczeniobiorcy przy rozliczaniu nienależnie pobranych świadczeń przez ZUS, nawet w przypadku błędów organu. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania proceduralnego przez ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu organu rentowego i braku dobrej wiary świadczeniobiorcy. Interpretacja art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd urzędnika może prowadzić do skomplikowanych sytuacji prawnych i finansowych dla obywatela, a sąd staje w obronie zasady słuszności i prawidłowego postępowania administracyjnego.
“Błąd ZUS kosztowałby rentę? Sąd stanął po stronie obywatela, przypominając o kluczowej zasadzie!”
Dane finansowe
zwrot nienależnie pobranego świadczenia: 1874,18 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.