VI U 1065/20

Sąd Okręgowy w BydgoszczyBydgoszcz2020-06-23
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaokręgowy
emeryturapraca w szczególnych warunkachrekompensataZUSstaż pracyprawo emerytalneubezpieczenia społeczneświadectwo pracy

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z rekompensatą, uznając, że prawo do rekompensaty nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w obniżonym wieku.

Ubezpieczony M. B. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury z rekompensatą, argumentując, że spełnia wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach. ZUS odmówił zaliczenia kilku okresów pracy z powodu braków formalnych w świadectwach. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, uznał część okresów za pracę w szczególnych warunkach, jednak oddalił odwołanie, ponieważ ubezpieczony nabył prawo do emerytury w obniżonym wieku przed 1 stycznia 1999 r., co stanowi przesłankę negatywną do przyznania rekompensaty.

Ubezpieczony M. B. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B., która odmówiła mu prawa do emerytury z rekompensatą. Organ rentowy nie zaliczył kilku okresów zatrudnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach, wskazując na braki formalne w świadectwach pracy, takie jak niepowołanie się na odpowiednie zarządzenia resortowe czy nieokreślenie charakteru pracy zgodnie z przepisami. Ubezpieczony w odwołaniu argumentował, że jego praca w spornych okresach faktycznie odpowiadała pracom w szczególnych warunkach, powołując się na konkretne stanowiska, obowiązki oraz przyznane dodatki. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uznał część kwestionowanych okresów za pracę w szczególnych warunkach, mimo braków formalnych w świadectwach, opierając się na zeznaniach ubezpieczonego i innych dokumentach. Jednakże, mimo ustalenia, że ubezpieczony posiadał co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, Sąd oddalił odwołanie. Kluczową przyczyną oddalenia było stwierdzenie, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. posiadał ogólny staż ubezpieczeniowy wynoszący ponad 25 lat oraz ponad 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach, co skutkowało nabyciem przez niego z mocy prawa (ex lege) prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała poprzez złożenie wniosku. Sąd podkreślił, że prawo do emerytury w obniżonym wieku nabywa się z mocy samego prawa, a decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w obniżonym wieku na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała.

Uzasadnienie

Prawo do emerytury w obniżonym wieku nabywa się z mocy prawa (ex lege). Nabycie tego prawa stanowi negatywną przesłankę do przyznania rekompensaty, której celem jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

u.e.p. art. 21 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat.

u.e.p. art. 21 § 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pomocnicze

u.e.r. FUS art. 32

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku.

u.e.r. FUS art. 184

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa warunki nabycia prawa do emerytury dla osób pracujących w szczególnych warunkach.

r.R.M.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Określa wykazy stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie przez ubezpieczonego prawa do emerytury w obniżonym wieku przed 1 stycznia 1999 r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania rekompensaty.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczony spełnił wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach i powinien otrzymać rekompensatę. Świadectwa pracy, mimo braków formalnych, powinny być uznane za dowód pracy w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do emerytury w obniżonym wieku jest prawem, które ubezpieczony, o ile spełni przesłanki wyartykułowane w artykułach 32 i 184 ustawy emerytalnej, nabywa z mocy samego prawa (ex lege). Decyzja wydana na skutek wniosku o to świadczenie ma charakter jedynie deklaratoryjny - stwierdza jedyni fakt nabycia z mocy samego prawa świadczenia emerytalnego. Zakwestionowanie pod względem formalnym przez ZUS dokumentów i negowanie ich mocy dowodowej wyłącznie z tego powodu, że jednocześnie nieprawidłowe jest odniesienie się do zarządzenia resortowego było, zdaniem Sądu, nadmiernym formalizmem ze strony ZUS.

Skład orzekający

Janusz Madej

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku z mocy prawa (ex lege) wyklucza przyznanie rekompensaty, nawet jeśli ubezpieczony nie złożył wniosku o wcześniejszą emeryturę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o rekompensatach i emeryturach w obniżonym wieku, obowiązującymi w określonym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób tematu emerytur i rekompensat, a także pokazuje, jak sąd interpretuje formalne wymogi w kontekście faktycznego wykonywania pracy.

Czy możesz dostać rekompensatę, jeśli już masz prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI U 1065/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Janusz Madej Protokolant – st. sekr. sądowy Dorota Hańc po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania: M. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 28 stycznia 2020 r., znak: (...) w sprawie: M. B. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o rekompensatę oddala odwołanie. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt VI U 1065/20 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 stycznia 2020r. nr (...) - wydaną na wniosek ubezpieczonego M. B. z dnia 17 grudnia 2019r. - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z rekompensatą. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach następujących okresów zatrudnienia: ⚫ od 1 sierpnia 1972r. do 14 czerwca 1974r. w Zakładzie (...) – ponieważ pracodawca w świadectwie pracy z dnia 5.09.2019r. nie powołał się na odpowiednie zarządzenie resortowe oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. ⚫ od 1 grudnia 1977r. do 30 listopada 1979r. w Laboratorium (...) - ponieważ ubezpieczony nie złożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych; ⚫ od 3 kwietnia 1985r. do 14 stycznia 1994r. - w (...) S.A. w K. - ponieważ w świadectwie pracy z dnia 25 czerwca 2003r. nie określono charakteru wykonywanej pracy zgodnie z zarządzeniem resortowym Ministra Budownictwa oraz podane stanowisko pracy nie odpowiada ściśle wykazowi, działowi i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r; ⚫ od 15 stycznia 1994 - do 30 czerwca 1996r. w E. – B. , ponieważ świadectwie pracy z dnia 17.02.2002r. pracodawca nie określił charakteru wykonywanej pracy zgodnie z zarządzeniem resortowym Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz podane stanowisko pracy nie odpowiada ściśle wykazowi, działowi i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r Odwołanie od tej decyzji złożył ubezpieczony M. B. , który zarzucił tej decyzji naruszenie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Odnośnie zakwestionowania przez organ rentowy świadectwa pracy z dnia 05.09.2019r wystawionego przez (...) S.A. ubezpieczony wskazał w uzasadnieniu odwołania, że w kwestionowanym świadectwie pracy pracodawca powołał się na zarządzenie nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12.08.1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyk na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, a zarządzenie to zostało wydane na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. Podkreślił on przy tym, że zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach i zwrócił uwagę, że w zakwestionowanym świadectwie pracy wskazano stanowisko pracy wymienione w wykazie A w dziale II (w energetyce) pod poz. 1 punkt 9 - elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wskazane w Dziale II poz. 1 punkt 18 - t.j. elektromonter urządzeń rozdzielczych i stacyjnych. Odnośnie niezaliczenia przez organ rentowy do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy od 01.12.1977 do 30.11.1979 w Laboratorium (...) w B. ubezpieczony wskazał, że była to praca wykonywana na rzecz wojska na podstawie rozkazów. Podkreślił, że zgodnie z wyciągiem z Archiwum Wojskowego w T. na podstawie rozkazu Kierownika Laboratorium (...) (...) w B. z dnia 23.12.1977r. sygnatura (...) został przyznany mu od dnia 01.12.1977 dodatek za szczególne właściwości pracy w wojsku. Wskazał, że zakres obowiązków na zajmowanym przez niego w spornym okresie stanowisku pracy polegał na poddawaniu aparatów elektrycznych badaniom wysokim napięciem. Charakter pracy powodował, iż ubezpieczony był poddawany ciągłym działaniom pola elektromagnetycznego w przedziale od 01 do 05 MHz oraz przebywał w pomieszczaniu, w którym znajdowało się źródło napięcia 15 KV, tj. w strefie zagrożenia, a charakter wykonywanej przez niego pracy odpowiadał pracy ujętej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w Dziale XIV (Prace różne), pod pozycją 4. tj: praca narażająca na działanie promieniowania jonizującego oraz praca narażająca na działanie pól elektromagnetycznych od 01 do 300000 MHz w strefie zagrożenia. Ponadto ubezpieczony podkreślił, że w związku z reorganizacją struktury wojska Laboratorium (...) (...) w B. zostało rozwiązane, a wszelkie dokumenty z Laboratorium zostały złożone w (...) w T. . Ubezpieczony podkreślił, że zwrócił się do Archiwum o wystawienie mu stosownego świadectwa pracy, jednak nie otrzymał go, bowiem Archiwum nie wystawia świadectw pracy w warunkach szkodliwych, szczególnych lub uciążliwych dla zdrowia, ponieważ nie jest następcą prawnym po Laboratorium (...) (...) w B. , a tego następcy brak. Ubezpieczony zwrócił uwagę również na okoliczność, że do wskazanego Archiwum nie została przekazana jego teczka osobowa. W opinii ubezpieczonego, w związku z upływem czasu, rozwiązaniem Laboratorium, brakiem następcy prawnego oraz brakiem teczki osobowej, jedynym dokumentem wskazującym na wykonywanie przeze niego prac w szczególnych warunkach jest rozkaz Kierownika Laboratorium, na podstawie którego przyznano mu dodatek za szczególne właściwości pracy w wojsku. Odnośnie niezaliczenia przez organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy od 03.04.1985 do 14.01.1994 wykonywanej w (...) S.A. w K. ubezpieczony wskazał, że w zakwestionowanym świadectwie pracy z dnia 25.06.2003r. zostało wskazane stanowisko pracy tj. elektromonter, a poprzez wskazanie punktu, pozycji i działu wykazu zostało uszczegółowione, iż chodzi o stanowisko: elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych zgodnie z załącznikiem nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych. Podkreślał on przy tym, iż w treści świadectwa pracy pracodawca wskazał, że odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych, co jest tożsame z działem II (prace w energetyce) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. tj. prace przy wytwarzaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wreszcie odnośnie niezaliczenia przez organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy od 15.01.1994 do 30.06.1996 w E. - B. , ubezpieczony wskazał, że w zakwestionowanym świadectwie z dnia 17.12.2002r. zostało wskazane stanowisko elektromonter, a poprzez wskazanie punktu, pozycji, działu i wykazu uszczegółowiono, iż chodzi o stanowisko: elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych t.j. o stanowisko zgodne z zarządzeniem nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 01.07.1983r. oraz zgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. Ubezpieczony wniósł ponadto o zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu swojego pracowniczego zatrudnienia od dnia 01.12.1979 do 17.08.1981 w (...) Przedsiębiorstwie (...) na podstawie świadectwa pracy z dnia 01.04.1985r. oraz z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej. Odwołujący wskazał, że w tym okresie wykonywał pracę na stanowisku elektromontera na budowach na obszarze całego kraju tj. wykonywanie instalacji przemysłowej jak i mieszkaniowej. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że na podstawie przedłożonego przez ubezpieczonego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 5 września 2019r. organ rentowy nie kwestionuje okresu od 1.08.1972-14.06.1974 r. jako okresu pracy w warunkach szczególnych. Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska, a nadto ubezpieczony wniósł o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych także okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) S.A. w B. od dnia 1 lipca 1996r. do dnia 31 stycznia 1999r. na stanowisku kierownika robót oraz zatrudnienia w (...) Spółce z o. o. w G. na stanowisku kierownika robót w okresie od 1 kwietnia 2004r. do 19 listopada 2010r. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Ubezpieczony M. B. urodził się (...) i od dnia (...) uprawniony jest do emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego 65 lat. Ubezpieczony nie ubiegał się o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony legitymował się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat 7 miesięcy i 14 dni. Okoliczności bezsporne. W okresie od dnia 1 sierpnia 1972r. do dnia 14 czerwca 1974r. ( t.j. – 1 rok 10 miesięcy i 14 dni) ubezpieczony był zatrudniony w Zakładach (...) ( którego następcą prawnym jest obecnie (...) S.A. Oddział Elektrociepłownia w B. ), gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach , tj. pracę przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych na stanowisku elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych (od dnia 1 sierpnia 1972r do dnia 30 kwietnia 1973r.) oraz na stanowisku elektromontera urządzeń rozdzielczych i stacyjnych ( od 1 maja 1973r. do 14 czerwca 1974r.) - wymienionych w wykazie A dziale II pod pozycją 1, w punktach 9 i 18 - stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12.08.1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach. Bezsporne, nadto dowód: świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z 5.09.209r. – k. 7 akt sprawy oraz przesłuchanie powoda – e- protokół rozprawy k 73 i skrócony protokół rozprawy – k. 69 – 71. W trakcie pracowniczego zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w B. od 3 sierpnia 1974 r. do 30 listopada 1977 r. na stanowisku mechanika aparatury automatycznej (niekwalifikowanego przez ubezpieczonego do stażu pracy w szczególnych warunkach) ubezpieczony odbył zasadniczą służbę wojskową od okresie od 26 października 1976 r. do 25 listopada 1977 r. ( dowody : odpis świadectwa pracy – k. 7 akt kapitału początkowego oraz odpis książeczki wojskowej – k. 26 i 27 akt kapit. początk.). Następnie podjął on w okresie od 1 grudnia 1977r. do 30 listopada 1979r. ( 2 lata ) pracę w szczególnych warunkach w Laboratorium (...) (...) w B. na stanowisku samodzielnego legalizatora, gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a jej charakter odpowiadał pracy ujętej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w dziale XIV pod pozycją 4: „Praca narażająca na działanie promieniowania jonizującego oraz praca narażająca na działanie pól elektromagnetycznych od 01 do 300000 MHz w strefie zagrożenia”. Zakres obowiązków ubezpieczonego na tym stanowisku pracy polegał na poddawaniu aparatów elektrycznych badaniom wysokim napięciem. Ubezpieczony był poddawany ciągłym działaniom pola elektromagnetycznego w przedziale od 01 do 05 MHz. Do jego obowiązków należało sprawdzanie osłon stacji radiolokacyjnych pod względem przebicia napięcia osłaniającego te urządzenia. Transformator znajdował się w odległości 1 metra od stanowiska pracy ubezpieczonego i emitował on pole elektromagnetyczne w zakresie od 0,1 do 300 000 MHz, była to więc praca w strefie zagrożenia. Ubezpieczony testował skuteczność wskazanych osłon, co odbywało się w pomieszczeniu, gdzie znajdował się transformator o mocy 20 kilowoltoamperów. Był to transformator probierczy do pomiarów elektrycznych o wymiarach 1,5 metra wysokości i 1,5 metra szerokości. Ubezpieczony obsługiwał także magazyny, w którym znajdowały się urządzenia i części elektroniczne potrzebne do naprawy przyrządów elektronicznych takich jak woltomierze elektroniczne, falowniki, częstościomierze i urządzenia do lokalizacji i naprowadzania rakiet. Ta praca polegała na wydawaniu w godzinach porannych części z magazynu. Czas trwania wydawania urządzeń i części z magazynu trwał do około godziny i miało to miejsce 2 razy w tygodniu. W pozostałym czasie ubezpieczony przebywał w pomieszczeniu, w którym oddziaływało na niego pole elektromagnetyczne w wyżej wskazanym zakresie. Ubezpieczony otrzymywał dodatek za szczególne właściwości pracy w wojsku w okresie od 1 grudnia 1977 r. do 30 listopada 1979 r. Jego akta osobowe za okres pracy w Laboratorium (...) zaginęły. Dowody: Wyciąg z rozkazu dziennego Kierownika Laboratorium legalizacji Przyrzą dów Pomiarowych (...) nr (...) wystawiony przez Archiwum Wojskowe w T. - k. 37, adnotacja na świadectwie pracy o pobieraniu dodatku za szczególne właściwości pracy- k. 9 akt KPU, dowód z przesłuchania ubezpieczonego zapis AV na płycie CD - k. 73 akt sprawy, protokół skrócony- k. 70 akt sprawy. W okresie od 1 grudnia 1979r. do 1 kwietnia 1985r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...) w B. , gdzie w okresie od 1 grudnia 1979r. do 16 sierpnia 1981r. wykonywał pracę na stanowisku elektromontera. Na tym stanowisku pracy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na zakładaniu instalacji przemysłowych i mieszkaniowych. Dowody: świadectwo pracy z dnia 1.04.1985r.- w aktach osobowych powoda z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) w B. , angaż z dnia 17.08.1981r: przeniesienie na stanowisko starszego inspektora z dniem 17.08.1981r. - w aktach osobowych powoda, dowód z zeznań stron ograniczony do ubezpieczonego zapis AV na płycie CD- k. 73 akt sprawy, protokół skrócony- k. 70 akt sprawy. W okresie od 3 kwietnia 1985r. do 14 stycznia 1994r. (8 lat 9 miesięcy i 12) dni ubezpieczony był zatrudniony w (...) S.A. w K. (oraz u poprzedników prawnych tej Spółki) na stanowisku elektromontera przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych odpowiadającą swym charakterem pracom wymienionym w wykazie A dziale II rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. tj. pracę w energetyce. Stanowisko pracy wymienione zostało w wykazie A dziale II poz. 1 pkt 4 zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. ( Dz.Urz.MB.1983.3.6 z dnia 1983.12.06) i odpowiadało pracom przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Ubezpieczony pracował wówczas na stanowisku elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych i w tym okresie budował elektrownie i elektrociepłownie, w których znajdowały się generatory do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej, zajmując się montażem urządzeń - przekładników prądowych i napięciowych wysokiego napięcia w rozdzielniach elektroenergetycznych stawianych w elektrowniach i elektrociepłowniach. Była to praca pod napięciem, a ubezpieczony posiada uprawnienia do pracy pod napięciem bez ograniczenia. Pracodawca wystawił ubezpieczonemu za ten okres zatrudnienia świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Dowody: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 25.06.2003r- k. 17 akt emerytalnych, dowód z zeznań stron ograniczony do ubezpieczonego zapis AV na płycie CD- k. 73 akt sprawy, protokół skrócony- k. 70 akt sprawy. W okresie od 15 stycznia 1994r. - do 30 czerwca 1996r. (2 lata 5 miesięcy i 17 dni) ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) s.c. Z. O. w B. na stanowisku elektromontera, gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach - prace przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych, które są wymienione w wykazie A dziale II rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. oraz w Wykazie A dziale II poz. I zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa I Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. Ubezpieczony wykonywał czynności takie same, jak w poprzednim okresie zatrudnienia. Firma (...) wykonywała bowiem takie same montaże jak (...) SA w K. . Następca prawny tego pracodawcy ( (...) Spółka z o.o. w B. ) wystawił ubezpieczonemu za ten okres zatrudnienia świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych. Dowody: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 17.12.2002r. – k. 21 akt KPU, dowód z zeznań stron ograniczony do ubezpieczonego zapis AV na płycie CD- k. 73 akt sprawy, protokół skrócony- k. 70 akt sprawy. W okresie od 1 lipca 1996r. do 31 stycznia 1999r. ubezpieczony zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Usług (...) S.A. w B. na stanowisku kierownika robót w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym okresie ubezpieczony nadzorował prace brygad elektromonterów przy budowach linii średniego napięcia oraz montażu linii światłowodowych na liniach średniego napięcia. Ubezpieczony posiada uprawnienia nadzorcze elektryczne. Praca ta była pracą w warunkach szczególnych wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i odpowiadała swym charakterem pracom wymienionym w Wykazie A dział XIV pozycja 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. tj. Kontroli międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Dowód: świadectwo pracy z dnia 29.01.1999r. – k. 22 akt KPU, dowód z zeznań stron ograniczony do ubezpieczonego zapis AV na płycie CD- k. 73 akt sprawy, protokół skrócony- k. 71 akt sprawy. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów w postaci świadectw pracy oraz świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz innych dokumentów z akt osobowych powoda, które nie budziły wątpliwości sądu co do wiarygodności zawartych w nich danych, a także na podstawie zeznań ubezpieczonego, które Sąd ocenił jako wyczerpujące i szczere. Sąd nie podzielił wątpliwości organu rentowego co do prawidłowości formalnej świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych, które przedłożył ubezpieczony. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że mimo, iż ZUS zakwestionował prawidłowość formalną tych świadectw, to jednocześnie nie kwestionował samej treści tych dokumentów, to jest wynikających z nich okoliczności, że ubezpieczony w spornych okresach faktycznie w pełnym wymiarze czasu pracy i stale pracował jako elektromonter. W tym miejscu wskazać należy, że poprawną podstawą prawną świadectwa pracy w warunkach szczególnych jest powołanie się na odpowiednią pozycję i dział wykazu stanowisk pracy stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. i wszystkie zakwestionowane świadectwa zawierają takie odwołanie do właściwej pozycji wykazu A rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r . Zakwestionowanie pod względem formalnym przez ZUS dokumentów i negowanie ich mocy dowodowej wyłącznie z tego powodu, że jednocześnie nieprawidłowe jest odniesienie się do zarządzenia resortowego było, zdaniem Sądu, nadmiernym formalizmem ze strony ZUS. Jeżeli zaś chodzi o te okresy pracy, które Sąd, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych, mimo, że ubezpieczony nie przedstawił za nie świadectw pracy w warunkach szczególnych, to jest okresu zatrudnienia w Laboratorium (...) Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. oraz w Przedsiębiorstwie Usług (...) S.A. w B. , to Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, co do specyfiki i charakteru czynności, jakie ubezpieczony u tych pracodawców wykonywał, oraz że praca ta wykonywana była stale i pełnym wymiarze czasu pracy. Jednoznaczne jest stanowisko judykatury, że jeśli ubezpieczony nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych, to okoliczność, czy sporny okres pracy był okresem pracy w warunkach szczególnych czy też nie, można ustalić w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych bowiem każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. Sąd, uznając zeznania ubezpieczonego za wiarygodne oraz znajdujące oparcie w dokumentach w postaci świadectw pracy, uznał zatem, że w spornych okresach ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach, mimo, że jego pracodawcy nie wystawili mu stosowych świadectw. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Mimo uwzględnienia ubezpieczonemu spornych okresów do stażu pracy w szczególnych warunkach i co za tym idzie ustalenia, iż ubezpieczony legitymuje się co najmniej 15 letnim stażem pracy w tych warunkach, odwołanie ubezpieczonego nie zasługiwało na uwzględnienie. Przyczyną, dla której decyzja organu rentowego, odmawiająca ubezpieczonemu prawa do rekompensaty okazała się ostatecznie zgodna z prawem (chociaż z innych motywów, niż wskazane w jej uzasadnieniu), nie była bowiem okoliczność niewykazania przez ubezpieczonego stosownego stażu pracy w szczególnych warunkach ( jak w uzasadnieniu decyzji wskazał to organ rentowy), a okoliczność, iż ubezpieczony na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej, tj. na dzień 1 stycznia 1999r. posiadał ogólny staż ubezpieczeniowy wynoszący ponad 25 lat, co w kontekście posiadania również na dzień 1 stycznia 1999 r. ponad 15- letniego stażu pracy w szczególnych warunkach skutkuje nabyciem przez niego ex lege w dniu ukończenia 60 roku życia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, co stanowi przesłankę negatywną prawa do rekompensaty. Staż ubezpieczeniowy powoda w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. - po zsumowaniu tylko 4 okresów jego pracowniczego zatrudnienia ( od 01.08.1972 r. do 14.06.1974 ; od 01.12.1977 do30.11.1979 ; od 03.04.1985 do14.01.2003; od 15.01.1994 do 30.06.1996) – wyniósł 15 lat 1 miesiąc i 13 dni i powiększał się jeszcze o kolejny okres pracy w szczególnych warunkach od 01.06.1996 do 31.12.1998. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1924) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS ( ust. 2 ). Celem rekompensaty jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. W art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych ustawodawca zdefiniował ją jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Artykuł 2 pkt. 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanka negatywna została zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych . Warunek sformułowany w tym przepisie należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Przyjąć tym samym również należy, że rekompensata nie przysługuje tym ubezpieczonym, którzy zostali objęci ubezpieczeniem społecznym lub rozpoczęli służbę po 31 grudnia 1998 r.- art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych w związku z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – (tak w: Komentarzu do ustawy o emeryturach pomostowych Marcina Zielenieckiego, Lex 2014, Komentarzu do powołanej wyżej ustawy Kariny Jankowskiej i Inetty Jędrasik – Jankowskiej, WP LexisNexis 2011). Ustawa o emeryturach pomostowych miała być w swym założeniu alternatywą dla osób, które nie mogły nabyć prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jedynie więc nabycie prawa do wcześniejszej emerytury stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Prawo do emerytury w obniżonym wieku jest prawem, które ubezpieczony, o ile spełni przesłanki wyartykułowane w artykułach 32 i 184 ustawy emerytalnej, nabywa z mocy samego prawa (ex lege). Decyzja wydana na skutek wniosku o to świadczenie ma charakter jedynie deklaratoryjny - stwierdza jedyni fakt nabycia z mocy samego prawa świadczenia emerytalnego. Oznacza to - w kontekście niniejszej sprawy - że nawet jeśli ubezpieczony nie wystąpił po ukończeniu przez siebie 60 roku życia ( a więc po dniu (...) r.) z wnioskiem o emeryturę w obniżonym wieku, to i tak prawo do niej nabył. Prawo to istniało, mimo jego faktycznego niezrealizowania przez ubezpieczonego. A zatem w przypadku odwołującego zachodzi negatywna przesłanka prawa do rekompensaty przewidziana w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych , bowiem spełnił wszystkie warunki konieczne do przyznania emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach (art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i prawo do takiej emerytury mogło mu zostać przyznane. Fakt, że prawa tego nie zrealizował, nie wystąpił z wnioskiem o wcześniejszą emeryturę i w związku z tym nie została mu ona przyznana decyzją organu rentowego, nie może prowadzić do wniosku, zgodnie z którym nie nabył on prawa do emerytury w rozumieniu przepisu art. 22 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych . W wyroku z dnia 16 maja 2018 r. III UK 88/17 (opublikowanym w OSNP 2019/2/23 oraz w LEX nr 2549286) Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że „rekompensata, o której mowa w art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych nie przysługuje osobie, która nabyła ex lege prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ale nie zrealizowała tego prawa wskutek niezłożenia wniosku o świadczenie”. W końcowej części niniejszych rozważań podkreślić jeszcze należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy - w ocenie Sądu – nie pozwalał na dokonanie ustalenia, zgodnie z którym ubezpieczony wykonywał prace w szczególnych warunkach po dniu 31 stycznia 1999 r. Jego pracownicze zatrudnienie w: - Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w B. od 1 lutego 1999 r. do 30 listopada 2002 r., - Przedsiębiorstwie Usługowo – Handlowym ‘ (...) Sp. z o.o. w K. od 1 grudnia 2002 r. do 31 marca 2004 r., nie było kwalifikowane przez ubezpieczonego jako praca w szczególnych warunkach, gdyż polegało ono na nadzorowaniu pracowników układających ziemne linie światłowodowe i telekomunikacyjne, która to praca nie była pracą w szczególnych warunkach. (dowód: przesłuchanie powoda). Ponadto na okresy te powyżsi pracodawcy nie wystawili ubezpieczonemu świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach ( okoliczność niesporna). Także późniejsze okresy zatrudnienia powoda (w tym w (...) w G. od 1 kwietnia 2004 r. do 19 listopada 2010 r.) nie mogły być zaliczone do pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach albowiem ubezpieczony nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w takich warunkach od pracodawców, a z zeznań ubezpieczonego wynikało, iż jego obowiązki pracownicze na stanowiskach kierownika robót czy kierownika budowy polegały wówczas na nadzorowaniu pracowników, którzy zakładali instalacje elektryczne n.p. w galeriach handlowych. Tego rodzaju zatrudnienie nie zostało wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. - wykazie A – jako rodzaj pracy w szczególnych warunkach. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową na podstawie przepisu art. 477 14 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku. Na oryginale właściwy podpis.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI