VI SAB/Wa 76/24

VI SAB/Wa 76/24 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maciej Borychowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 ust.1 pkt.1 w zw. z ust.3, art. 3 ust.2 pkt.8 i 9, art.4,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 26 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący asesor WSA Maciej Borychowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Krajowej Rady Notarialnej w przedmiocie przeniesienia rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego do innej izby postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
D. S. (dalej również "Skarżący") pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również "WSA") w Warszawie skargę na bezczynność Krajowej Rady Notarialnej (dalej również: "KRN") celem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i przeniesienia postępowania dyscyplinarnego do rozpoznania poza Izbę Notarialną w K.. Skarżący wskazał, że złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec notariuszy należących do Izby Notarialnej w K.. W związku z odmową wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez ww. izbę, zwrócił się do KRN o przekazanie postępowania do innej izby notarialnej.
W odpowiedzi na skargę KRN wniosła o odrzucenie, względnie oddalenie skargi w całości. Krajowa Rada Notarialna podkreśliła, że skarga na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W ocenie KRN skarga na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy (wniosku) dotyczącego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego do rozpoznania radzie izby notarialnej poza Izbą Notarialną w K. jest niedopuszczalna, bowiem złożona skarga nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Krajowa Rada Notarialna powołując się na przepisy ustawy ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001), wskazała, że ww. ustawa nie przewiduje trybu umożliwiającego przekazanie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, na etapie postępowania wyjaśniającego przez właściwą radę izby notarialnej innej radzie izby notarialnej, a ponadto takiego trybu nie przewidują stosowane odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 69 Prawa o notariacie). W Kodeksie postępowania karnego brak jest bowiem regulacji prawnej umożliwiającej przekazanie postępowania przygotowawczego do prowadzenia innemu organowi. Możliwość taka występuje wyłącznie na etapie postępowania sądowego, co zostało uregulowane w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić, albowiem sformułowany w niej przedmiot bezczynności nie jest objęty zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.
Sąd administracyjny, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, jest zobowiązany do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a.).
Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 P.p.s.a.).
Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna w innych sprawach niż wymienione w powyższych przepisach. Wniesienie skargi na bezczynność postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dany akt lub czynność powinny ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego wiąże z danym aktem lub czynnością (por. postanowienia NSA z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 96/05 i z 9 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1716/11). Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (tak expressis verbis NSA w postanowieniu z 4 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1501/12; podobnie J.P. Tarno, Prawo..., s. 32 i P. Razowski, Niedopuszczalność drogi sądowej..., s. 276).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność – Krajowej Rady Notarialnej – w przedmiocie wniosku Skarżącego o przekazanie sprawy do rozpoznania radzie izby notarialnej poza Izbą Notarialną w K., dotyczącej wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec członków samorządu notarialnego krakowskiej izby.
Zgodnie z art. 58 Prawa o notariacie, wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego mogą zgłosić Minister Sprawiedliwości lub rada właściwej izby notarialnej po wstępnym wyjaśnieniu okoliczności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzuconego obwinionemu oraz złożeniu wyjaśnień przez obwinionego, chyba że złożenie tych wyjaśnień nie jest możliwe. Jednocześnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 69 Prawa o notariacie, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Skoro zatem, przepisy ustawy Prawo o notariacie jako podmioty uprawnione do złożenie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec członka samorządu notarialnego wymieniają Ministra Sprawiedliwości lub radę właściwej izby notarialnej, a ponadto do postępowania dyscyplinarnego odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37 z późn. zm.), to skarga Skarżącego wymyka się spod kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, jeżeli przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują kontroli sądu administracyjnego w zakresie skarg na uchwałę (brak uchwały) Krajowej Rady Notarialnej w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i jednoczenie skarżona bezczynność nie dotyczy kwestii o charakterze administracyjnym, to złożona skarga nie mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 2131/13), że postępowanie dyscyplinarne wobec notariusza stanowi zasadę wewnątrzkorporacyjnej odpowiedzialności za wykonywanie przez notariusza zadań publicznych niezgodnie z normami etycznymi i zawodowymi obowiązującymi członków samorządu notarialnego i naruszenie innych obowiązków, o których mowa w art. 50 Prawa o notariacie. Zgodnie zaś z przepisami art. 50-70 Prawa o notariacie postępowanie dyscyplinarne wobec notariusza toczy się na zasadach określonych tymi przepisami oraz przepisami Kodeksu postępowania karnego (art. 69 Prawa o notariacie) i na żadnym etapie nie nosi cech postępowania administracyjnego lub innego poddanego kontroli sądu administracyjnego. Nadto, o czym wyżej, postępowanie dyscyplinarne może zostać zainicjowanie jedynie przez wskazane w art. 58 Prawa o notariacie podmioty.
Zauważyć należy, że również z punktu widzenia wykładni celowościowej nie byłoby właściwe powierzenie kontroli czynności przygotowawczych w postępowaniu dyscyplinarnym sądowi administracyjnemu, w przypadku gdy kontrola orzeczenia dyscyplinarnego powierzona jest wyraźnie sądom dyscyplinarnym, a końcowo Sądowi Najwyższemu. Oznaczałoby to bowiem wprowadzenie dwutorowości kontroli sądowej w zależności od etapu postępowania dyscyplinarnego.
Wobec powyższego, skarga dotycząca bezczynności Krajowej Rady Notarialnej w zakresie przekazania sprawy do rozpoznania radzie izby notarialnej poza Izbą Notarialną w K. nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, dlatego skargę należało odrzucić.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.