VI SAB/WA 56/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-09-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiprawo o adwokaturzeodwołanieterminynaruszenie prawakoszty postępowaniazadośćuczynienie

WSA w Warszawie stwierdził rażącą bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w rozpoznaniu odwołania G. K. i zobowiązał organ do jego rozpatrzenia w terminie 30 dni, zasądzając jednocześnie na rzecz skarżącej zadośćuczynienie i zwrot kosztów postępowania.

Skarżąca G. K. wniosła skargę na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie rozpoznania jej odwołania od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej dotyczącej umorzenia składek adwokackich. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się rażącej bezczynności, trwającej od stycznia 2020 roku, mimo wielokrotnych wezwań i wniesienia skargi. Zobowiązano organ do rozpoznania odwołania w terminie 30 dni oraz zasądzono na rzecz skarżącej kwotę 6 246,13 zł zadośćuczynienia i 100 zł kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) w przedmiocie rozpoznania odwołania od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) w K. z dnia 26 września 2019 r. dotyczącej umorzenia składek adwokackich. Skarżąca zarzuciła organowi bezczynność w rozpoznaniu jej odwołania z 4 listopada 2019 r. Sąd, po analizie akt sprawy i korespondencji, stwierdził, że Prezydium NRA dopuściło się bezczynności od stycznia 2020 r., nie podejmując żadnych działań w sprawie przez ponad cztery lata. Sąd uznał tę bezczynność za rażące naruszenie prawa, wskazując na oczywiste i niezaprzeczalne przekroczenie terminów, brak racjonalnego uzasadnienia oraz negatywny wpływ na prawo do sądu. Pomimo argumentów organu o braku akt osobowych skarżącej, sąd uznał je za niedopuszczalne, podkreślając odpowiedzialność organu za organizację pracy i posiadanie dokumentacji. W konsekwencji, sąd zobowiązał Prezydium NRA do rozpoznania odwołania w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego orzeczenia oraz przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 zł tytułem zadośćuczynienia i 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie rozpoznania odwołania skarżącej od stycznia 2020 r. do dnia wydania wyroku, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 54 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 1 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo o adwokaturze art. 59

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze

Prawo o adwokaturze art. 1 § 1

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie przedstawił akt administracyjnych mimo wezwań sądu.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że brak akt osobowych uniemożliwił merytoryczne odniesienie się do odwołania i że nie pozostawał w bezczynności, gdyż nierozpoznanie odwołania nie było zawinione.

Godne uwagi sformułowania

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia odwołania G. K. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zastosował żadnego z wyżej wymienionych przepisów, nie podjął jakichkolwiek działań a nawet, w pewnym sensie, ograniczył skarżącej konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu. To Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest dysponentem akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a wielość spraw, wniosków, odwołań czy zażaleń składanych przez skarżącą nie może mieć wpływu na możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Tomasz Sałek

przewodniczący-sprawozdawca

Danuta Szydłowska

sędzia

Maciej Borychowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Bezczynność organów administracji, rażące naruszenie prawa, obowiązki organów w zakresie prowadzenia postępowań i udostępniania akt, prawo do sądu, zasądzanie sum pieniężnych w przypadku bezczynności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności organu samorządu zawodowego w kontekście postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje długotrwałą bezczynność ważnego organu samorządu zawodowego i podkreśla znaczenie prawa do sądu oraz konsekwencje dla organów administracji. Jest to przykład ilustrujący problemy proceduralne.

Adwokaci zwlekają latami z rozpatrzeniem odwołania. Sąd administracyjny reaguje.

Dane finansowe

WPS: 6246,13 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SAB/Wa 56/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
658
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 317/25 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 2, art. 52 par. 1, par. 2, art. 37 par. 1, art. 53 par. 2b, art. 35 par. 1, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 2, art. 154 par. 6, art. 119 pkt 4, art. 149a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, artr. 12 par. 1, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 1184
art. 59, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia odwołania G. K. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 26 września 2019 roku, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpoznania odwołania G. K., o którym mowa w punkcie 1 sentencji, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4. przyznaje od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 (sześć tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych i trzynaście groszy), 5. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 27 stycznia 2022 r. G. K. (dalej też jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej też jako "Prezydium NRA" lub "organ") w sprawie rozpatrzenia odwołania z dnia 4 listopada 2019 r. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (dalej też jako "ORA") z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W treści skargi skarżąca wskazała, że ponaglenie w niniejszej sprawie z 15 września 2021 r., nadała 17 września 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o jej oddalenie, wskazując jednocześnie, że akta osobowe skarżącej znajdują się w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 720/22. W ocenie organu, z uwagi na brak dysponowania aktami osobowymi skarżącej, nie było możliwe merytoryczne odniesienie się do odwołania skarżącej, przy czym organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż nierozpoznanie odwołania nie było zawinione.
W piśmie z 30 października 2023 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania skarżącej z 14 listopada 2019 r. w terminie 1 miesiąca od wydania wyroku oraz na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak również zasądzenie kosztów postępowania a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z pism tutejszego Sądu (k. nr 24).
Pismem z 22 marca 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na prawomocne i wykonalne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury
Skarżąca z kolei, wraz z pismem z 11 kwietnia 2024 r., przedstawiła ponaglenie z 15 września 2021 r., zaś w piśmie z 8 maja 2024 r. odniosła się do wniosku o umorzenie postępowania, wnosząc o jego nieuwzględnienie, w kolejnym piśmie z 24 maja 2024 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z jej pisma skierowanego do ORA z dnia 21 maja 2024 roku.
Z akt administracyjnych (trzy tomy dotyczące sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3903/23 i jeden tom ze sprawy VI SA/Wa 720/22 z wypożyczony z Naczelnego Sądu administracyjnego - dalej też jako "NSA", oraz akta sprawy o sygn. VI SO/Wa 8/22), wynika, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. (k. 94 tom IV opisany jako akta zastępcze) uchwałą z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w pkt [...]) nie uwzględniła wniosku skarżącej z 15 lipca 2019 r. o umorzenie zadłużenia z tytułu nie regulowania składek korporacyjnych z uwagi na przedawnienie (za okres od kwietnia 2016 r. do czerwca 2016 r.), w pkt [...]) nie uwzględniła natomiast wniosku skarżącej z dnia 15 lipca 2019 r. o umorzenie zadłużenia za okres od lipca 2016 r. do maja 2019 r. z uwagi na trudną sytuację finansową.
Pismem z 4 listopada 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie na powyższej uchwały (k. 98 tom IV).
Zgodnie z wyciągiem z protokołu z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej z [...] listopada 2019 r., odwołanie zostało przekazane Prezydium NRA w W. celem rozpoznania, co potwierdza ksero pisma z 2 grudnia 2019 r. skierowanego do Naczelnej Rady Adwokackiej a przedstawiające odwołanie wraz z załącznikami w postaci akt osobowych, prowadzonych przez ORA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ wraz z odpowiedzią na skargę nie nadesłał akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a do czego był zobowiązany wobec treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Powyższy przepis wskazuje także termin w jakim należy skargę wraz z odpowiedzią na skargę i uporządkowanymi aktami sprawy przedstawić – jest to termin 30 dni. Niezastosowanie się do obowiązku przekazania przez organ kompletnych akt we wskazanym terminie daję skarżącej możliwość wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, co też skarżąca w niniejszej sprawie uczyniła – VI SO/Wa 29/23.
Odnosząc się zaś do informacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, że akta osobowe skarżącej znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22 – wskazać należy, że ww. akta zostały wypożyczone z Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 1047/23) a następnie zwrócone z uwagi na brak akt administracyjnych (zarządzenia wydane w sprawie VI SAB/Wa 50/23 z uwagi na związek i tożsamość stron). Ponadto z pisma Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej wynikało, że akta osobowe (administracyjne) zostały wypożyczone do VI SA/Wa 3903/23. Wobec powyższego zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 lutego 2024 r. odnotowano wspólne akta administracyjne ze sprawą VI SA/Wa 3903/23 – trzy segregatory, tomy I-III oraz jedną teczką opisaną tom IV akta zastępcze – wypożyczoną z NSA ze sprawy VI SA/Wa 720/22. Pomimo wezwań o nadesłanie akt administracyjnych dotyczących niniejszej sprawy tzn. odwołania skarżącej z 4 listopada 2019 r. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] września 2019 r. nr [...], akta te nie zostały nadesłane, przy czym pełnomocnik organu wskazał, że akta osobowe skarżącej znajdowały się w sprawach o sygn. akt II GSK 1047/23, VI SA/Wa 720/22, VI SA/Wa 3909/23.
Wobec braku wykonywania przez organ wezwań Sądu dotyczących nadesłania kompletnych akta administracyjnych (osobowych) skarżącej, przedłużających się postępowań także w innych sprawach, gdzie organem jest Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, reprezentowane przez adwokata a znanych Sądowi z urzędu (np. niewykonywanie wezwań Sądu, nienadsyłanie oryginału skargi, informowanie o braku zwrotu akt, gdy akta zostały zwrócone, przesyłanie dwukrotnie tej samej skargi wraz z odpowiedzią na skargę), Sąd, rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, opierał się na dostępnych aktach administracyjnych skarżącej, w tym kopiach dokumentów, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie widząc jednocześnie powodu do przeprowadzenia odrębnych dowodów z dokumentów sporządzonych przez tutejszy Sąd (o co wobec części z nich wnosiła skarżąca), tudzież z pisma skarżącej z dnia 21 maja 2024 oku skierowanego do ORA (jako irrelewantnego dla niniejszej sprawy).
I, zdaniem Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej z dnia 4 listopada 2019 roku od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] września 2019 r. nr [...] (punkt [...] sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Środkiem prawnym przysługującym stronie, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie jest ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tym samym formalny wymóg dopuszczalności skargi polegający na poprzedzeniu jej ponagleniem skierowanym do organu został przez skarżącą spełniony. W niniejszej sprawie pomimo braku takiego ponaglenia w aktach administracyjnych (osobowych), warunek ten przez skarżącą został spełniony. Skarżąca przedstawiła bowiem kopię ponaglenia z dnia 15 września 2021 roku, wykonując wezwanie Sądu (k. nr 54 akt sądowych) a organ nie kwestionował powyższego.
Z bezczynnością organu administracji publicznej – w niniejszej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie ale nie zakończył go wydaniem decyzji mimo istnienia ustawowego obowiązku.
Natomiast w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowodu powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie do § 3 ww. przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania.
W niniejszej sprawie przyjąć należy, że co najmniej od stycznia 2020 r., czyli miesiąca następnego po miesiącu, w którym miało miejsce przekazanie odwołania do Prezydium NRA przez ORA (pismo przekazujące odwołanie zostało sporządzone 2 grudnia 2019 r.) – nie zostały podjęte przez organ jakiekolwiek czynności w sprawie. Wniesione odwołanie, zgodnie z pismem z 2 grudnia 2019 r. zostało przesłane do Naczelnej Rady Adwokackiej, a jego treści wynika, że zostało przesłane wraz z aktami sprawy, przy czym sprawa VI SA/Wa 720/22 w tutejszym sądzie została zarejestrowana w marcu 2022 r. (odnosząc się do ewentualnej kwestii braku akt administracyjnych). Ponadto z kolejnych pism, które otrzymywał organ wynikało, że skarżąca domaga się rozpoznania odwołania – wnosząc ponaglenie z 15 września 2021 r., czy skargę na bezczynność organu w styczniu 2022 r., czy też wobec przekazania ww. skargi po ustawowym terminie, inicjując postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w listopadzie 2023 roku (sprawa o sygn. akt VI SO/Wa 29/23). Dodatkowo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ otrzymywał korespondencję, po prawda już po wniesieniu skargi na bezczynność, na podstawie której powinny zostać podjęte czynności w sprawie – odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny, odpis postanowienia o wymierzeniu organowi grzywny (w sprawie VI SO/Wa 29/23).
Dodatkowo zauważyć należy, że skarga na bezczynność w niniejszej sprawie z 27 stycznia 2022 r. również nie wymusiła na organie choćby podjęcia jakichkolwiek działań w sprawie. Nawet odpowiedź na skargę została sporządzona po ponad roku (tak wynika z daty odpowiedzi na skargę tzn. 19 kwietnia 2023 r.), przy czym została nadana dopiero 10 sierpnia 2023 r.
Zauważyć należy, że organy administracji publicznej zgodnie z ogólnymi zasadami powinny działać w sprawie wnikliwe i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.), ponadto powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie zastosował żadnego z wyżej wymienionych przepisów, nie podjął jakichkolwiek działań a nawet, w pewnym sensie, ograniczył skarżącej konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy ma bowiem prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do sądu obejmuje: dostęp do sądu, do właściwej procedury, do orzeczenia sądowego (por. Tuleja Piotr (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Lex; Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Lex). Natomiast organ, powstrzymując się od podejmowania czynności w sprawie, tzn. rozpoznania odwołania, od stycznia 2020 r. skutecznie uniemożliwiał skarżącej skorzystanie z prawa do sądu, zarówno poprzez brak wydania orzeczenia, które skarżąca mogłaby zaskarżyć do sądu administracyjnego, jak również poprzez zaniechanie przekazania skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę w 30 dniowym terminie (wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a.), jak również poprzez przyczynienie się do przedłużania niniejszego postępowania (sprawa została zarejestrowana w tutejszym Sądzie 17 sierpnia 2023 r. i przez niespełna rok organ nie udostępnił żądanych dokumentów). Prawo do sądu, jako jedno z praw człowieka zostało zagwarantowane również przepisami Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. Konwencji każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. Przy czym zawarte w tym przepisie sformułowanie "praw i obowiązków o charakterze cywilnym" jest pojęciem szerokim i obejmującym w praktyce, w polskim porządku prawnym, wiele rodzajów spraw, w tym spraw o charakterze administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 95/24 i powołane tam P. Hofmański, A. Wróbel [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Komentarz, pod red. L. Garlickiego, t. I, art. Nb 27 i 223). W powyższym przepisie jest także mowa o rozstrzyganiu spraw w rozsądnym terminie.
Odnosząc się zaś do zawartych w odpowiedzi na skargę informacji o braku możliwości nadania sprawie merytorycznie biegu z uwagi na brak akt administracyjnych (osobowych), przedstawione stanowisko organu należy uznać za niedopuszczalne. To Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest dysponentem akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a wielość spraw, wniosków, odwołań czy zażaleń składanych przez skarżącą nie może mieć wpływu na możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że działania skarżącej mogą przedłużać postępowanie, ale nie mogą być uzasadnieniem dla braku prowadzenia postępowania, organ powinien tak zorganizować pracę, aby składane pisma (wnioski, zażalenia, odwołania) otrzymały prawidłowy bieg. Ponadto przesłanie akt administracyjnych (osobowych) do sądu administracyjnego czy powszechnego nie wyklucza możliwości kontynuowania toczących się w organie postępowań. Organ winien posiadać wiedzę, gdzie znajdują się właściwe akta sprawy, do której sprawy są dołączone, kiedy i czy zostały zwrócone, ma możliwość zwrócenia się do sądu z prośbą o ich wypożyczenie ale przede wszystkim powinien dopilnować sporządzenia odpisów dokumentów wypożyczonych, przesłanych akt, tak aby możliwość dalszego prowadzenia postępowania nie została zachwiana (sądowi są znane z urzędu sytuacje kiedy organ do postępowań wpadkowych przesyła akta administracyjne np. odmowa zawieszenia postępowania, a następnie w przypadku braku zwrotu akt przez sąd administracyjnych z uwagi na toczące się postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, już po merytorycznym zakończeniu postępowania przesyła ponownie akta administracyjne tworząc kolejne odpisy, czy przesyłając oryginały powstałe po przesłaniu akt do wcześniejszej sprawy). Sporządzanie akt zastępczych, odpisów dokumentów może także stać się elementem ułatwiającym odtworzenie akt w przypadku ich ewentualnego zagubienia. Zauważyć należy, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest organem wykonawczym Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 59 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.), która to m. in. reprezentuje adwokaturę, sprawuje nadzór nad działalnością Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych rad adwokackich oraz nadzór nad kształceniem aplikantów przez te rady. Zadaniem adwokatury jest zaś udzielanie pomocy prawnej, współdziałanie w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz kształtowaniu i stosowaniu prawa (art. 1 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Nie sposób nie dostrzec sprzeczności w założeniach odpowiedzialności samorządu zawodowego za kształcenie nowych aplikantów, zadań adwokatury polegających na udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i obywateli a wykazywaniem się brakiem profesjonalizmu w prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących skarżącej.
Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt [...] sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywistym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12), jak również, że dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy; to przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne; rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 lipca 2014 r. II SAB/Łd 64/14). W niniejszej sprawie organ co najmniej od stycznia 2020 r. do dnia wydania niniejszego wyroku w dniu 10 września 2024 r., czyli ponad 4 lata pozostawał w bezczynności, która jest oczywista, znaczna, niezaprzeczalna. Działanie organu należy określić jako wbrew określonym standardom, naganne, naruszające przepisy, opóźniające czy utrudniające realizację stronie prawo do Sądu, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla tego typu praktyki, wyrażające ewidentnie niewłaściwy stosunek organu do złożonego odwołania i strony postępowania, a nadto przyczyniające się do utraty zaufania do organów. Przy czym należy brać pod uwagę, że w okresie pozostawania organu w bezczynności, toczyło się postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej (z uzasadnienia postanowienia z 11 października 2023 r. Sądu Najwyższego II ZK 19/22 przedłożonego przez organ wynika, że skarżąca w okresie od 20 lutego 2017 r. do 8 marca 2018 r., wykonując zawód adwokata działając czynem o charakterze ciągłym, nie stosowała się do decyzji władz Adwokatury o zawieszeniu jej w czynnościach zawodowych (....), a odwołanie dotyczyło uchwały nieuwzględniającej wniosków skarżącej o umorzenie zadłużenia.
Do dnia wydania wyroku Sąd nie został przy tym poinformowany przez organ o rozpoznaniu odwołania skarżącej, wobec czego koniecznym stało się zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania odwołania skarżącej na uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. nr [...] z [...] września 2019 r., w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt [...] sentencji wyroku).
Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w powyższym przepisie czasownika "może" świadczy o uznaniowym charakterze przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, zaś przesłanki jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną, nie zostały przez ustawodawcę wskazane. Mając powyższe na uwadze, Sąd za uzasadnione uznał przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6 246,13 zł (punkt 4 sentencji wyroku). Suma ta nie przekracza przy tym połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tzn. połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2023, stanowi bowiem jednokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 16 lutego 2024 r. (M.P. 2024 poz. 137). Wysokość przyznanej sumy będzie służyła nie tylko zdyscyplinowaniu organu, ale także niejako wynagrodzi/zrekompensuje stronie wadliwe działanie organu, dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 lutego 2020 r. II SAB/Wr 886/19; wyrok NSA z 17 listopada 2023 r. I OSK 223/23).
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku organu o umorzenie postępowania.
Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, 149 § 1a oraz 149 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. W zakresie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI