VI SAB/Wa 55/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-09-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuNaczelna Rada Adwokackazażalenieprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizadośćuczynieniekoszty postępowaniasamorząd adwokackiterminynaruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie rozpoznania zażalenia, zobowiązał organ do jego rozpoznania w terminie 30 dni i zasądził od organu na rzecz skarżącej ponad 6 tys. zł zadośćuczynienia oraz koszty postępowania.

Skarżąca G. K. wniosła skargę na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) w sprawie rozpoznania jej zażalenia na uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) z czerwca 2019 r. Sąd stwierdził, że NRA dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, trwającej ponad 5 lat. Zobowiązał organ do rozpoznania zażalenia w terminie 30 dni, przyznał skarżącej ponad 6 tys. zł zadośćuczynienia oraz zasądził koszty postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) w przedmiocie rozpoznania zażalenia na uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) z czerwca 2019 r. Skarżąca zarzuciła organowi bezczynność w rozpoznaniu jej zażalenia, które zostało przekazane do NRA w sierpniu 2019 r. Sąd uznał, że NRA dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, która trwała ponad 5 lat od momentu przekazania zażalenia. Wskazał na liczne zaniedbania organu, w tym brak nadesłania akt sprawy, mimo wezwań sądu, oraz opóźnienia w udzielaniu odpowiedzi na pisma. Sąd zobowiązał Prezydium NRA do rozpoznania zażalenia skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Ponadto, na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane niedogodności oraz zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia skarżącej.

Uzasadnienie

Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie przez ponad 5 lat od przekazania zażalenia, mimo istnienia ustawowego obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 54 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 35 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 1 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo o adwokaturze art. 59

Ustawa Prawo o adwokaturze

EKPC art. 6 § 1

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwała bezczynność organu w rozpoznaniu zażalenia. Naruszenie prawa do sądu poprzez uniemożliwienie skarżącej skorzystania z drogi sądowej. Niewykonywanie przez organ wezwań sądu i brak nadesłania akt sprawy.

Odrzucone argumenty

Argument organu o braku możliwości merytorycznego odniesienia się do odwołania z powodu braku akt osobowych. Wniosek organu o umorzenie postępowania z uwagi na prawomocne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury.

Godne uwagi sformułowania

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia zażalenia. Bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązuje Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpoznania zażalenia skarżącej w terminie 30 dni. Przyznaje od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 zł. Nie sposób nie dostrzec sprzeczności w założeniach odpowiedzialności samorządu zawodowego za kształcenie nowych aplikantów [...] a wykazywaniem się brakiem profesjonalizmu w prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących skarżącej.

Skład orzekający

Tomasz Sałek

przewodniczący-sprawozdawca

Danuta Szydłowska

sędzia

Maciej Borychowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie prawa do sądu przez bezczynność organu samorządu zawodowego, obowiązek rozpoznania sprawy i zasądzenie zadośćuczynienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności organu samorządu adwokackiego, ale stanowi ważny przykład egzekwowania prawa do sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje długotrwałą bezczynność organu samorządu zawodowego i jego brak profesjonalizmu, co jest interesujące z perspektywy obywatela i prawnika.

Ponad 5 lat bezczynności NRA: Sąd nakazuje działanie i zasądza ponad 6 tys. zł zadośćuczynienia!

Dane finansowe

WPS: 6246,13 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SAB/Wa 55/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
658
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 219/25 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 2, art. 52 par. 1, par. 2, art. 37 par. 1, art. 53 par. 2b, art. 35 par. 1, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 2, art. 154 par. 6, art. 119 pkt 4, art. 149a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 12 par. 1, art. 77 par. 1, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 1184
art. 59, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania zażalenia 1. stwierdza, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia zażalenia G. K. na postanowienie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 25 czerwca 2019 roku, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpoznania zażalenia G. K., o którym mowa w punkcie 1 sentencji, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4. przyznaje od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 (sześć tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych i trzynaście groszy), 5. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 26 stycznia 2022 r. G. K. (dalej też jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej też jako "Prezydium NRA" lub "organ") w sprawie rozpatrzenia zażalenia z dnia 5 sierpnia 2019 r. na uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (dalej też w skrócie jako "ORA") z [...] czerwca 2019 r. nr [...] oraz wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W treści skargi skarżąca wskazała, że ponaglenie w niniejszej sprawie z 22 września 2021 r., nadała 23 września 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o oddalenie skargi, wskazując jednocześnie, że akta osobowe skarżącej znajdują się pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22. W ocenie organu z uwagi na brak dysponowania aktami osobowymi skarżącej – nie było możliwe merytoryczne odniesienie się do odwołania skarżącej, przy czym organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż nierozpoznanie odwołania nie było zawinione.
W piśmie z 30 października 2023 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpoznania zażalenia skarżącej z 5 sierpnia 2019 r. w terminie 1 miesiąca od wydania wyroku oraz na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej też w skrócie jako "p.p.s.a.") wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak również zasądzenie kosztów postępowania a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z pism tutejszego Sądu (k. nr 27).
Pismem z 22 marca 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na prawomocne i wykonalne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury.
Pismem z 8 maja 2024 r. skarżąca odniosła się do wniosku o umorzenie postępowania, wnosząc o jego nieuwzględnienie oraz przedstawiła kopię ponaglenia, jak wskazała z 22 września 2021 r. (nieczytelna data na ponagleniu).
Z akt administracyjnych (trzy tomy dotyczące sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3903/23 i jeden tom ze sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 720/22 wypożyczony z Naczelnego Sądu administracyjnego - dalej też jako "NSA"), wynika, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. (k. 70 tom IV opisany jako akta zastępcze) uchwałą z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w pkt [...]) i [...]) stwierdziła niedopuszczalność zażalenia skarżącej z 15 marca 2019 r. (składającego się z 28 wersów) oraz zażalenia skarżącej z 15 marca 2019 r. (składającego się z 30 wersów) na postanowienie Okręgowej Rady Adwokackiej w K. nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w zakreślonym terminie. Ponadto uchwała zawierała pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia.
Pismem z 5 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższą uchwałę (k. 87 tom IV).
Zgodnie z wyciągiem z protokołu z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 8 sierpnia 2019 r. zażalenie zostało przekazane Prezydium NRA w Warszawie celem rozpoznania, co potwierdza pismo z 22 sierpnia 2019 r. podpisane przez Dyrektora Biura Okręgowej Rady Adwokackiej w K. skierowane do Naczelnej Rady Adwokackiej przedstawiające zażalenie, z odręczną adnotacją "wysłano (...) 22.08.19 r." i podpisem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ wraz z odpowiedzią na skargę nie nadesłał akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a do czego był zobowiązany wobec treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Powyższy przepis wskazuje także termin w jakim należy skargę wraz z odpowiedzią na skargę i uporządkowanymi aktami sprawy przedstawić – jest to termin 30 dni. Niezastosowanie się do obowiązku przekazania przez organ kompletnych akt we wskazanym terminie daję skarżącej możliwość wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, co też skarżąca w niniejszej sprawie uczyniła – VI SO/Wa 28/23.
Odnosząc się zaś do informacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, że akta osobowe skarżącej znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22 – wskazać należy, że ww. akta zostały wypożyczone z Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 1047/23) a następnie zwrócone z uwagi na brak akt administracyjnych (zarządzenia wydane w sprawie VI SAB/Wa 50/23 z uwagi na związek i tożsamość stron). Ponadto z pisma Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej wynikało, że akta osobowe (administracyjne) zostały wypożyczone do VI SA/Wa 3903/23. Wobec powyższego zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 lutego 2024 r. odnotowano wspólne akta administracyjne ze sprawą VI SA/Wa 3903/23 – trzy segregatory, tomy I-III oraz jedną teczką opisaną tom IV akta zastępcze – wypożyczoną z NSA ze sprawy VI SA/Wa 720/22. Pomimo wezwań o nadesłanie akt administracyjnych dotyczących niniejszej sprawy, tzn. zażalenia skarżącej z 5 sierpnia 2019 r. ma uchwałę z [...] czerwca 2019 r. Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w K., akta nie zostały nadesłane, a pełnomocnik organu wskazał, że akta osobowe skarżącej znajdowały się w sprawach o sygn. akt II GSK 1047/23, VI SA/Wa 720/22, VI SA/Wa 3909/23.
Wobec braku wykonywania przez organ wezwań Sądu dotyczących nadesłania kompletnych akta administracyjnych (osobowych) skarżącej, przedłużających się postępowań także w innych sprawach, gdzie organem jest Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, reprezentowane przez adwokata, a znanych Sądowi z urzędu (np. niewykonywanie wezwań Sądu, nienadsyłanie oryginału skargi, informowanie o braku zwrotu akt, gdy akta zostały zwrócone, przesyłanie dwukrotnie tej samej skargi wraz z odpowiedzią na skargę), Sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, opierał się na dostępnych aktach administracyjnych skarżącej, w tym kopiach dokumentów, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie widząc jednocześnie powodu do przeprowadzenia odrębnych dowodów z dokumentów sporządzonych przez tutejszy Sąd (o co wobec części z nich wnosiła skarżąca).
I, zdaniem Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia skarżącej na uchwałę z [...] czerwca 2019 r. Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (punkt 1 sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Środkiem prawnym przysługującym stronie, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie jest ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tym samym formalny wymóg dopuszczalności skargi polegający na poprzedzeniu jej ponagleniem skierowanym do organu został przez skarżącą spełniony. W niniejszej sprawie pomimo braku takiego ponaglenia w aktach administracyjnych (osobowych), warunek ten przez skarżącą został spełniony – skarżąca przedstawiła kopię ponaglenia wykonując wezwanie Sądu (k. 54), organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował powyższego.
Z bezczynnością organu administracji publicznej – w niniejszej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie ale nie zakończył go wydaniem decyzji mimo istnienia ustawowego obowiązku.
Natomiast w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowodu powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie do § 3 ww. przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania.
W niniejszej sprawie przyjąć należy, że najpóźniej od września 2019 r., a więc miesiąca następnego po miesiącu, w którym ORA przekazała stosowne zażalenie skarżącej (pismo przekazujące zażalenie zostało sporządzone i wysłane 22 sierpnia 2019 r.) – nie zostały podjęte przez Prezydium NRA jakiekolwiek czynności w sprawie. Wniesione zażalenie zgodnie z pismem z 22 sierpnia 2019 r. zostało przesłane 22 sierpnia 2019 r., co potwierdza odręczna adnotacja, a sprawa VI SA/Wa 720/22 w tutejszym sądzie została zarejestrowana w marcu 2022 r. (odnosząc się do ewentualnej kwestii braku akt administracyjnych). Ponadto z kolejnych pism, które otrzymywał organ wynikało, że skarżąca domaga się rozpoznania zażalenia – wnosząc ponaglenie z 22 września 2021 r., czy skargę na bezczynność organu w styczniu 2022 r., czy też wobec przekazania ww. skargi po ustawowym terminie, inicjując postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w listopadzie 2023 roku (VI SO/Wa 28/23). Dodatkowo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ otrzymywał korespondencję, po prawda już po wniesieniu skargi na bezczynność, na podstawie której powinny zostać podjęte czynności w sprawie – odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny, odpis postanowienia o wymierzeniu organowi grzywny (w sprawie VI SO/Wa 28/23).
Dodatkowo zauważyć należy, że skarga na bezczynność w niniejszej sprawie z 26 stycznia 2022 r. również nie wymusiła na organie choćby podjęcia jakichkolwiek działań w sprawie. Nawet odpowiedź na skargę została sporządzona po ponad roku (tak wynika z daty odpowiedzi na skargę tzn. 19 kwietnia 2023 r.), przy czym została nadana dopiero 10 sierpnia 2023 r.
Zauważyć należy, że organy administracji publicznej zgodnie z ogólnymi zasadami powinny działać w sprawie wnikliwe i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (p. art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej też jako "k.p.a."), ponadto powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie zastosował żadnego z wyżej wymienionych przepisów, nie podjął jakichkolwiek działań a nawet, w pewnym sensie, ograniczył skarżącej konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy ma bowiem prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do sądu obejmuje: dostęp do sądu, do właściwej procedury, do orzeczenia sądowego (por. Tuleja Piotr (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Lex; Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Lex). Natomiast organ, powstrzymując się od podejmowania czynności w sprawie, tzn. rozpoznania zażalenia, od września 2019 r. skutecznie uniemożliwiał skarżącej skorzystanie z prawa do sądu, zarówno poprzez brak wydania orzeczenia, które skarżąca mogłaby zaskarżyć do sądu administracyjnego, jak również poprzez zaniechanie przekazania skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę w 30 dniowym terminie (wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a.), jak również poprzez przyczynienie się do przedłużania niniejszego postępowania (sprawa została zarejestrowana w tutejszym Sądzie 18 sierpnia 2023 r. i przez niespełna rok organ nie udostępnił żądanych dokumentów). Prawo do sądu, jako jedno z praw człowieka zostało zagwarantowane również przepisami Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. Konwencji każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. Przy czym zawarte w tym przepisie sformułowanie "praw i obowiązków o charakterze cywilnym" jest pojęciem szerokim i obejmującym w praktyce, w polskim porządku prawnym, wiele rodzajów spraw, w tym spraw o charakterze administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 95/24 i powołane tam P. Hofmański, A. Wróbel [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Komentarz, pod red. L. Garlickiego, t. I, art. Nb 27 i 223). W powyższym przepisie jest także mowa o rozstrzyganiu spraw w rozsądnym terminie.
Odnosząc się zaś do zawartych w odpowiedzi na skargę informacji o braku możliwości nadania sprawie merytorycznie biegu z uwagi na brak akt administracyjnych (osobowych), przedstawione stanowisko organu należy uznać za niedopuszczalne. To Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest dysponentem akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a wielość spraw, wniosków, odwołań czy zażaleń składanych przez skarżącą nie może mieć wpływu na możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że działania skarżącej mogą przedłużać postępowanie, ale nie mogą być uzasadnieniem dla braku prowadzenia postępowania, organ powinien tak zorganizować pracę, aby składane pisma (wnioski, zażalenia, odwołania) otrzymały prawidłowy bieg. Ponadto przesłanie akt administracyjnych (osobowych) do sądu administracyjnego czy powszechnego nie wyklucza możliwości kontynuowania toczących się w organie postępowań. Organ winien posiadać wiedzę, gdzie znajdują się właściwe akta sprawy, do której sprawą są dołączone, kiedy i czy zostały zwrócone, ma możliwość zwrócenia się do sądu z prośbą o ich wypożyczenie ale przede wszystkim powinien dopilnować sporządzenia odpisów dokumentów wypożyczonych, przesłanych akt, tak aby możliwość dalszego prowadzenia postępowania nie została zachwiana (sądowi są znane z urzędu sytuacje kiedy organ do postępowań wpadkowych przesyła akta administracyjne np. odmowa zawieszenia postępowania, a następnie w przypadku braku zwrotu akt przez sąd administracyjnych z uwagi na toczące się postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, już po merytorycznym zakończeniu postępowania przesyła ponownie akta administracyjne tworząc kolejne odpisy, czy przesyłając oryginały powstałe po przesłaniu akt do wcześniejszej sprawy). Sporządzanie akt zastępczych, odpisów dokumentów może także stać się elementem ułatwiającym odtworzenie akt w przypadku ich ewentualnego zagubienia. Zauważyć należy, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest organem wykonawczym Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 59 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.), która to m. in. reprezentuje adwokaturę, sprawuje nadzór nad działalnością Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych rad adwokackich oraz nadzór nad kształceniem aplikantów przez te rady. Zadaniem adwokatury jest zaś udzielanie pomocy prawnej, współdziałanie w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz kształtowaniu i stosowaniu prawa (art. 1 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Nie sposób nie dostrzec sprzeczności w założeniach odpowiedzialności samorządu zawodowego za kształcenie nowych aplikantów, zadań adwokatury polegających na udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i obywateli a wykazywaniem się brakiem profesjonalizmu w prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących skarżącej.
Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywistym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12), jak również, że dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy; to przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne; rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 lipca 2014 r. II SAB/Łd 64/14). W niniejszej sprawie organ od września 2019 r. do dnia wydania niniejszego wyroku w dniu 10 września 2024 r., czyli ponad przez 5 lat, pozostawał w bezczynności, która jest oczywista, znaczna i niezaprzeczalna. Działanie organu należy określić jako wbrew określonym standardom, naganne, naruszające przepisy, opóźniające czy utrudniające realizację stronie prawo do Sądu, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla tego typu praktyki, wyrażające ewidentnie niewłaściwy stosunek organu do złożonego zażalenia i strony postępowania, przyczyniając się do utraty zaufania do organów. Przy czym należy brać pod uwagę, że w okresie pozostawania organu w bezczynności, toczyło się postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej (z uzasadnienia postanowienia z 11 października 2023 r. Sądu Najwyższego II ZK 19/22 przedłożonego przez organ wynika, że skarżąca w okresie od 20 lutego 2017 r. do 8 marca 2018 r., wykonując zawód adwokata działając czynem o charakterze ciągłym, nie stosowała się do decyzji władz Adwokatury o zawieszeniu jej w czynnościach zawodowych (....), a zażalenie dotyczyło uchwały stwierdzającej niedopuszczalność zażalenia na wcześniejszą uchwałę, dotyczącą kwestii zaległości w opłacaniu składek na rzecz samorządu adwokackiego. Do dnia wydania wyroku Sąd nie został poinformowany przez organ o rozpoznaniu zażalenia skarżącej, wobec czego koniecznym stało się zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania zażalenia skarżącej na uchwałę/postanowienie Okręgowej Rady Adwokackiej w K. nr [...] z [...] czerwca 2019 r., w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 3 sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w powyższym przepisie czasownika "może" świadczy o uznaniowym charakterze przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, zaś przesłanki jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną, nie zostały przez ustawodawcę wskazane. Mając powyższe na uwadze, Sąd za uzasadnione uznał przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6 246,13 zł (punkt 4 sentencji wyroku). Suma ta nie przekracza przy tym połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tzn. połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2023, stanowi bowiem jednokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 16 lutego 2024 r. (M.P. 2024 poz. 137). Wysokość przyznanej sumy będzie służyła nie tylko zdyscyplinowaniu organu, ale także niejako wynagrodzi/zrekompensuje stronie wadliwe działanie organu, dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 lutego 2020 r. II SAB/Wr 886/19; wyrok NSA z 17 listopada 2023 r. I OSK 223/23).
Sąd nie znalazł przy tym podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku organu o umorzenie postępowania.
Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, 149 § 1a oraz 149 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. W zakresie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI