VI SAB/Wa 49/23

VI SAB/Wa 49/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
658
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 220/25 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 2, art. 52 par 1 i 2, art. 37 par. 1, art. 53 par. 2b, art. 35 par. 1, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 2, art. 154 par. 6, art. 119 pkt 4, art. 149a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 12 par. 1, art. 77 par. 1, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 1184
art. 59, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały 1. stwierdza, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku G. K. o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 9 maja 2017 roku, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpoznania wniosku G. K., o którym mowa w punkcie 1 sentencji, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4. przyznaje od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. sumę pieniężną w wysokości 6 246,13 (sześć tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych i trzynaście groszy), 5. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz G. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 25 stycznia 2022 r. G. K. (dalej też jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej też jako "Prezydium NRA") w sprawie rozpatrzenia złożonego przez nią wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium NRA z dnia [...] maja 2017 r.
W treści skargi skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał ww. wniosek z 12 marca 2019 r. pod sygn. akt VI KO/Wa 42/19 do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, a pismem z 15 sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła ponaglenie. Niniejsza skarga została nadana 27 stycznia 2022 r. (k. nr 3 - koperta), wpłynęła do organu 1 lutego 2022 r. (prezentata - k. nr 2 akt).
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o oddalenie skargi, wskazując jednocześnie, że akta osobowe skarżącej znajdują się pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22. W ocenie organu z uwagi na brak dysponowania aktami osobowymi skarżącej – nie było możliwe merytoryczne odniesienie się do odwołania skarżącej, przy czym organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż nierozpoznanie odwołania nie było zawinione.
W piśmie z 10 października 2023 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 12 marca 2019 r. w terminie 1 miesiąca od wydania wyroku oraz na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak również zasądzenie kosztów postępowania a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z pism tutejszego Sądu (k. nr 17). Ponadto skarżąca przedstawiła kopię ponaglenia z 15 sierpnia 2020 r.
Pismem z 22 marca 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na prawomocne i wykonalne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury. Pismem z 8 maja 2024 r. skarżąca odniosła się do wniosku o umorzenie postępowania, wnosząc o jego nieuwzględnienie.
Z akt administracyjnych (trzy tomy dotyczące sprawy VI SA/Wa 3903/23 i jeden tom ze sprawy VI SA/Wa 720/22 wypożyczony z Naczelnego Sądu administracyjnego - dalej też jako "NSA", oraz akta VI SO/Wa 8/22) wynika, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] (k. 245, tom I) utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] listopada 2016 r. dotyczącą zawieszenia w czynnościach zawodowych skarżącej (k. 201, tom I).
Dnia 18 marca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. uchwały z [...] maja 2017 r. Wniosek ten został przekazany do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przy piśmie z 27 marca 2019 r. w sprawie VI KO/Wa 42/19 (k. 4-12 akt VI SO/Wa 8/22) i wpłynął do organu 29 marca 2019 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru w sprawie VI KO/Wa 42/19 (k. 14 akt VI SO/Wa 8/22).
W lipcu 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi skarżącej z dnia 25 stycznia 2022 r. na bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] maja 2017 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SO/Wa 8/22. W treści wniosku skarżąca powoływała się na złożenie ponaglenia 15 sierpnia 2020 r. Odpis ww. wniosku skarżącej organ otrzymał 26 sierpnia 2022 r., w piśmie z 14 listopada 2022 r. skarżąca ponownie wskazała, że organ nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały (k. 30 – akt VI SO/Wa 8/22). Dnia 18 maja 2023 r. organowi ponownie został doręczony wniosek o wymierzenie grzywny w celu zajęcia stanowiska w sprawie. Ponadto Sąd zwrócił się z zapytaniem czy organ wszczął postępowanie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] maja 2017 r. i czy skarga na bezczynności z 25 stycznia 2022 r. została przekazana do Sądu – organ nie udzielił odpowiedzi (k. 35-38 akt VI SO/Wa 8/22). Dnia 3 sierpnia 2023 r. organ otrzymał odpis postanowienia o wymierzeniu grzywny (postępowanie w toku).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ wraz z odpowiedzią na skargę nie nadesłał akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a do czego był zobowiązany wobec treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Powyższy przepis wskazuje także termin w jakim należy skargę wraz z odpowiedzią na skargę i uporządkowanymi aktami sprawy przedstawić – jest to termin 30 dni. Niezastosowanie się do obowiązku przekazania przez organ kompletnych akt we wskazanym terminie daję skarżącej możliwość wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny, co też skarżąca w niniejszej sprawie uczyniła – VI SO/Wa 8/22.
Odnosząc się zaś do informacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, że akta osobowe skarżącej znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 720/22 – wskazać należy, że ww. akta zostały wypożyczone z Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II GSK 1047/23) a następnie zwrócone z uwagi na brak akt administracyjnych (zarządzenia wydane w sprawie VI SAB/Wa 50/23 z uwagi na związek i tożsamość stron). Ponadto z pisma Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej wynikało, że akta osobowe (administracyjne) zostały wypożyczone do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3903/23. Wobec powyższego zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 lutego 2024 r. odnotowano wspólne akta administracyjne ze sprawą VI SA/Wa 3903/23 – trzy segregatory, tomy I-III oraz jedną teczką opisaną tom IV akta zastępcze – wypożyczoną z NSA ze sprawy VI SA/Wa 720/22. Pomimo wezwań o nadesłanie akt administracyjnych dotyczących niniejszej sprawy tzn. wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (zarządzenia z 21 lutego 2024 r. i 19 czerwca 2024 r.) akta nie zostały nadesłane, pełnomocnik organu wskazał, że akta osobowe skarżącej znajdowały się w sprawach o sygn. akt II GSK 1047/23, VI SA/Wa 720/22, VI SA/Wa 3909/23.
Wobec braku wykonywania przez organ wezwań Sądu, dotyczących nadesłania kompletnych akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, przedłużających się postępowań także w innych jej sprawach, gdzie organem jest Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, a znanych Sądowi z urzędu (np. niewykonywanie wezwań Sądu, nienadsyłanie oryginału skargi, informowanie o braku zwrotu akt, gdy akta zostały zwrócone, przesyłanie dwukrotnie tej samej skargi wraz z odpowiedzią na skargę), Sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, opierał się na dostępnych aktach administracyjnych skarżącej, w tym kopiach dokumentów, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie widząc jednocześnie powodu do przeprowadzenia odrębnych dowodów z dokumentów sporządzonych przez tutejszy Sąd (o co wobec części z nich wnosiła skarżąca).
I zdaniem Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] maja 2017 r. dotyczącej zawieszenia w czynnościach zawodowych (punkt 1 sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Środkiem prawnym przysługującym stronie, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie jest ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tym samym formalny wymóg dopuszczalności skargi polegający na poprzedzeniu jej ponagleniem skierowanym do organu został przez skarżącą spełniony. W niniejszej sprawie pomimo braku takiego ponaglenia w aktach administracyjnych (osobowych), warunek ten przez skarżącą został spełniony – skarżąca przedstawiła kopię ponaglenia, wykonując wezwanie Sądu (k. 22 verte), a organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował powyższego.
Z bezczynnością organu administracji publicznej – w niniejszej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej – mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie ale nie zakończył go wydaniem decyzji mimo istnienia ustawowego obowiązku.
Natomiast w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowodu powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie do § 3 ww. przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że od dnia otrzymania przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] maja 2017 r. w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych tzn. od 29 marca 2019 r. – nie zostały podjęte przez organ jakiekolwiek czynności w sprawie. Wniosek skarżącej do organu został przekazany przez tutejszy Sąd, a odbiór wniosku został potwierdzony prezentatą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 14 akt VI SO/Wa 8/22). Ponadto z kolejnych pism, które otrzymywał organ, wynikało, że skarżąca domaga się rozpoznania wniosku, wnosząc chociażby ponaglenie z 15 sierpnia 2020 r., czy skargę na bezczynność organu w styczniu 2022 r., czy też wobec nieprzekazania ww. skargi inicjując postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w lipcu 2022 r. (sprawa o sygn. akt VI SO/Wa 8/22).
Dodatkowo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ otrzymywał korespondencję, na podstawie której powinny zostać podjęte czynności w sprawie i podkreślić należy, że nie było to jedno pismo. Dnia 26 sierpnia 2022 r. organ otrzymał odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały, ponownie odpis wniosku został doręczony 18 maja 2023 r. wraz z zapytaniem o wszczęcie postępowania z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały i przekazanie skargi do Sądu. Dnia 3 sierpnia 2023 r. organ otrzymał odpis postanowienia o wymierzeniu grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności wspomnianej uchwały. Dodatkowo zauważyć należy, że skarga na bezczynność w niniejszej sprawie wpłynęła do organu 1 lutego 2022 r. (k. nr 2 akt) i również nie wymusiła na organie choćby podjęcia jakichkolwiek działań w sprawie. Nawet odpowiedź na skargę została sporządzona po ponad roku (tak wynika z daty odpowiedzi na skargę tzn. 19 kwietnia 2023 r.), przy czym została nadana dopiero 10 sierpnia 2023 r., co wykazuje związek z otrzymaniem przez organ odpisu postanowienia o wymierzeniu grzywny w sprawie VI SO/Wa 8/22 (czyli 3 sierpnia 2023 r.).
Zauważyć należy, że organy administracji publicznej, zgodnie z ogólnymi zasadami powinny działać w sprawie wnikliwe i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (p. art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej też jako "k.p.a.") a ponadto powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie zastosował tymczasem żadnego z wyżej wymienionych przepisów, nie podjął bowiem jakichkolwiek działań a nawet, w pewnym sensie, ograniczył skarżącej konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy ma bowiem prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do sądu obejmuje: dostęp do sądu, do właściwej procedury, do orzeczenia sądowego (por. Tuleja Piotr (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, Lex; Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Lex). Natomiast organ, powstrzymując się od podejmowania czynności w sprawie, tzn. nadania biegu wnioskowi o stwierdzenie nieważności, od 29 marca 2019 r., skutecznie uniemożliwiał skarżącej skorzystanie z prawa do sądu, zarówno poprzez brak wydania orzeczenia, które skarżąca mogłaby zaskarżyć do sądu administracyjnego, jak również poprzez zaniechanie przekazania skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę w 30 dniowym terminie (wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a.), a nadto poprzez przyczynienie się do przedłużania niniejszego postępowania (sprawa została zarejestrowana w tutejszym Sądzie 16 sierpnia 2023 r. i przez niespełna rok organ nie udostępnił żądanych dokumentów). Prawo do sądu, jako jedno z praw człowieka zostało zagwarantowane również przepisami Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. Konwencji każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. Przy czym zawarte w tym przepisie sformułowanie "praw i obowiązków o charakterze cywilnym" jest pojęciem szerokim i obejmującym w praktyce, w polskim porządku prawnym, wiele rodzajów spraw, w tym spraw o charakterze administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 95/24 i powołane tam P. Hofmański, A. Wróbel [w:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Komentarz, pod red. L. Garlickiego, t. I, art. Nb 27 i 223). W powyższym przepisie jest także mowa o rozstrzyganiu spraw w rozsądnym terminie.
Odnosząc się zaś do zawartych w odpowiedzi na skargę informacji o braku możliwości nadania sprawie merytorycznie biegu z uwagi na brak akt administracyjnych (osobowych), przedstawione stanowisko organu należy uznać za niedopuszczalne. To Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest dysponentem akt administracyjnych (osobowych) skarżącej, a wielość spraw, wniosków, odwołań czy zażaleń składanych przez skarżącą, nie może mieć wpływu na możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że działania skarżącej mogą przedłużać postępowanie ale nie mogą być uzasadnieniem dla braku prowadzenia postępowania, organ powinien tak zorganizować pracę, aby składane pisma (wnioski, zażalenia, odwołania) otrzymały prawidłowy bieg. Ponadto przesłanie akt administracyjnych (osobowych) do sądu administracyjnego czy powszechnego nie wyklucza możliwości kontynuowania toczących się w organie postępowań. Organ winien posiadać wiedzę, gdzie znajdują się właściwe akta sprawy, do której sprawy są dołączone, kiedy i czy zostały zwrócone. Ma przy tym możliwość zwrócenia się do sądu z prośbą o ich wypożyczenie ale przede wszystkim powinien dopilnować sporządzenia odpisów dokumentów wypożyczonych, przesłanych akt, tak aby możliwość dalszego prowadzenia postępowania nie została zachwiana (sądowi są znane z urzędu sytuacje kiedy organ do postępowań wpadkowych przesyła akta administracyjne np. odmowa zawieszenia postępowania, a następnie, w przypadku braku zwrotu akt przez sąd administracyjny z uwagi na toczące się postępowanie, wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, już po merytorycznym zakończeniu postępowania przesyła ponownie akta administracyjne tworząc kolejne odpisy, czy przesyłając oryginały powstałe po przesłaniu akt do wcześniejszej sprawy). Sporządzanie akt zastępczych, odpisów dokumentów może także stać się elementem ułatwiającym odtworzenie akt w przypadku ich ewentualnego zagubienia.
Zauważyć należy, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest organem wykonawczym Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 59 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.), która to m. in. reprezentuje adwokaturę, sprawuje nadzór nad działalnością Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych rad adwokackich oraz nadzór nad kształceniem aplikantów przez te rady. Zadaniem adwokatury jest zaś udzielanie pomocy prawnej, współdziałanie w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz kształtowaniu i stosowaniu prawa (art. 1 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Nie sposób nie dostrzec sprzeczności w założeniach odpowiedzialności samorządu zawodowego za kształcenie nowych aplikantów, zadań adwokatury polegających na udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i obywateli a wykazywaniem się brakiem profesjonalizmu w prowadzeniu postępowań administracyjnych dotyczących skarżącej.
Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywistym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12), jak również, że dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy; to przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne; rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 25 lipca 2014 r. II SAB/Łd 64/14). W niniejszej sprawie organ od otrzymania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały tzn. od 29 marca 2019 r. do dnia wydania niniejszego wyroku w dniu 10 września 2024 roku, czyli ponad przez 5 lat pozostawał w bezczynności, która jest oczywista, znaczna, niezaprzeczalna.
Działanie organu należy określić jako działanie wbrew określonym standardom, naganne, naruszające przepisy, opóźniające i utrudniające realizację stronie jej prawa do Sądu, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla tego typu praktyki, wyrażające ewidentnie niewłaściwy stosunek organu do złożonego wniosku i strony postępowania, przyczyniające się ponadto do utraty zaufania do organów. Przy czym należy brać pod uwagę, że w okresie pozostawania przez organu w bezczynności, toczyło się postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej (z uzasadnienia postanowienia z 11 października 2023 r. Sądu Najwyższego II ZK 19/22 przedłożonego przez organ wynika, że skarżąca w okresie od 20 lutego 2017 r. do 8 marca 2018 r., wykonując zawód adwokata działając czynem o charakterze ciągłym, nie stosowała się do decyzji władz Adwokatury o zawieszeniu jej w czynnościach zawodowych....), a wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył uchwały Prezydium NRA z [...] maja 2017 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] listopada 2016 r. o zawieszeniu skarżącej w czynnościach zawodowych.
Do dnia wydania wyroku Sąd nie został poinformowany przez organ o rozpoznaniu wniosku skarżącej, wobec czego koniecznym stało się zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] maja 2017 r., w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 3 sentencji wyroku).
Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w powyższym przepisie czasownika "może" świadczy o uznaniowym charakterze przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, zaś przesłanki jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną, nie zostały przez ustawodawcę wskazane. Mając powyższe na uwadze, Sąd za uzasadnione uznał przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6 246,13 zł (punkt 4 sentencji wyroku). Podkreślania wymaga, że suma ta nie przekracza połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. tzn. połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2023, stanowi bowiem jednokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 16 lutego 2024 r. (M.P. 2024 poz. 137).
Wysokość przyznanej sumy będzie służyła nie tylko zdyscyplinowaniu organu, ale także niejako wynagrodzi/zrekompensuje stronie wadliwe działanie organu, dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 lutego 2020 r. II SAB/Wr 886/19; wyrok NSA z 17 listopada 2023 r. I OSK 223/23).
Sąd nie znalazł przy tym podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku organu o umorzenie postępowania.
Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, 149 § 1a oraz 149 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. W zakresie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a.